[Ingekomen brief bijlage 5] 2024-0017.e. Bijlage 5. VIP-rapport centrum Kaatsheuvel (aangepast)

4.1.2.1 Vormen van woningen (tweede en derde verdieping)

Binnen centrumzijde noord wordt er ingezet op het aantrekken van verschillende doelgroepen. De te realiseren woningen zullen dus bijvoorbeeld bestaan uit eenpersoons-, tweepersoons- en gezinswoningen. Er zullen binnen het plangebied dus uiteenlopende woningtypen te vinden zijn. Hierin is ruimte om met creatieve ontwerpen te komen. Doelgroepen die hierbinnen passen zijn eenpersoonshuishoudens, gezinnen, starters, etc. Er zal hierbij een gezonde verhouding bestaan tussen huur- en koopwoningen. 48

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

4.1.2.2 Seniorenwoningen

Er wordt bij de inrichting van het plangebied gezorgd voor een goede plaatsing van seniorenwoningen. Dit is belangrijk om de bereikbaarheid voor de bewoners richting het centrum te waarborgen. De belangrijkste voorzieningen zullen op loopafstand gelegen zijn. De seniorenwoningen zullen daarnaast toegankelijk zijn, ook voor mindervaliden. De woningen voor mindervaliden worden op de begane grond geplaatst, zodat er een makkelijke overloop van binnen naar buiten ontstaat. Deze zullen daar ook speciaal op ingericht worden. Verder zijn seniorenwoningen in verschillende vormen te realiseren (appartementen, mantelzorgwoningen, zorginstelling). Er kan bijvoorbeeld ook een hofje in de vorm van het Knarrenhof ontworpen worden (zie figuur 12). Wonen rondom een hof, waarin in het midden ruimte is voor ontmoeting en samenkomst. Hierin kunnen voorzieningen geplaatst worden die dit stimuleren, zoals een jeux de boulesbaan, een moestuin/kruidentuin, picknicktafels, een terras of paviljoen, etc. Door de woningen met uitkijk op het hof te richten, wordt de sociale cohesie en sociale controle vergroot. Senioren hechten hier meer waarde aan.

Figuur 11 - Voorbeelden seniorenwoningen

Figuur 12 - Knarrenhof Breda

In figuur 11 is een voorbeeld gegeven van een manier waarop seniorenwoningen vormgegeven kunnen worden. Woningen voor mindervaliden zijn op de benedenverdieping gesitueerd. Iedere woning beschikt hier over een eigen buitenruimte. Ook in dit voorbeeld zijn de voorkanten richting elkaar gericht voor meer sociale cohesie en controle. 49

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

4.1.2.3 Penthouses

De bovenste bouwlaag zal gericht worden op het duurdere segment. Dit zullen dan voornamelijk vrijesector- of koopwoningen zijn. Doordat er binnen centrumzijde noord geen grondgebonden woningen te vinden zijn, zal de bovenste laag van de bebouwing deze rol vervullen. Er moet opgemerkt worden dat het niet gaat om de dure bekende penthouses die in grote steden te vinden zijn. Er wordt hier simpelweg een grotere woning op de bovenste verdieping mee bedoeld. Ten opzichte van de andere woningtypes genieten de penthouses van een ruimer woonoppervlak. De bovenste verdieping geniet van meer privacy en hebben een mooie uitkijk over het centrum. De penthouses beschikken over grotere terrassen. Deze woningen zullen ook van alle gemakken voorzien zijn en krijgen een iets luxere uitstraling en inrichting. Architectonische elementen zullen markante verschillen kunnen aanduiden met de andere woningen. Doordat de penthouses op de bovenste verdieping gelegen zijn, zullen deze, net als de andere woningen, uit een woonlaag bestaan. Ook binnen de penthouses zullen groenvoorzieningen aangebracht worden. Dit kan weer in de vorm van groene gevelbekleding of plantenbakken op de buitenruimte. Daarnaast zullen de daken ook groen zijn. Groen zal in het hele centrum aanwezig zijn. Door dit direct aan de woningen te koppelen, kunnen bewoners tevens aangespoord worden milieubewuster te worden.

Dit past binnen tegenwoordige trends.

4.1.3

Winkels en voorzieningen

Centrumzijde noord zal een uitbreiding zijn van het centrumgebied van Kaatsheuvel. Dit betekent dat er hier ook centrumfuncties aanwezig zullen zijn. Door de thematisering van de afzonderlijke pleintjes, zullen per plein namelijk alle benodigde voorzieningen geconcentreerd worden. De (voorbeelden van) thema’s die binnen centrumzijde noord geplaats kunnen worden, sluiten aan op de gemeentelijke ambitie, in combinatie met het overkoepelende verhaal. De aanwezige winkels en voorzieningen bestaan uit een combinatie van bekende ketens en lokale ondernemers. Door beide facetten binnen centrumzijde noord te implementeren, ontstaat er voor de toerist een vorm van herkenning en maakt bezoeken aantrekkelijker. Daarnaast zullen lokale ondernemers ook kunnen profiteren van de aanwezigheid van bekende winkelketens. Binnen centrumzijde noord wordt dus ook ingezet op een vorm van combinatiebezoek, al kan dit niet als hetzelfde gezien worden als het winkellint van de Hoofdstraat. Hier zijn namelijk voor een groot deel winkels gevestigd voor dagelijkse goederen. Dit is binnen centrumzijde noord in mindere mate het geval. Hierdoor is het van belang om de relatie met de Hoofdstraat te versterken. Het gaat binnen centrumzijde noord om de beleving van het gebied, waarbij de aanwezige winkels aansluiten op ieder thema.

De winkels zullen dus een belangrijke factor vormen voor het succes van de ontwikkeling. Zonder de aanwezige winkels zou de belevingswaarde namelijk een stuk lager liggen, omdat bezoekers dan minder reden hebben om het gebied te bezoeken en er te verblijven. De winkels die binnen het centrum geplaatst zullen worden dienen weloverwogen te zijn en de opbouw van het gebied te ondersteunen. 50

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Gekeken naar de aan te brengen structuur, kan dit vergeleken worden met een outletcentrum in een kleinschalige vorm. Niet per se het winkelbestand zelf, maar wel de manier waarop geopereerd moet worden. De overeenkomst die gezien wordt tussen beide concepten, berust zich op het feit dat de afzonderlijke winkels niet op eigen kracht kunnen fungeren. Juist de grote toeristische aanwezigheid zorgt ervoor dat er voldoende bezoekers in Kaatsheuvel zullen zijn die het winkelbestand in stand houden. Zonder de toeristische aanwezigheid zou een dergelijk concept ook niet haalbaar zijn. De organisatiestructuur in Kaatsheuvel moet van een soortgelijke leest geschroeid worden. Een fundamenteel management is essentieel. Gemeenschappelijke marketing is een belangrijk aspect voor een succesvol functioneren. In deze paragraaf is een lijst toegevoegd met winkels die per plein weergeven geplaatst kunnen worden. Hierbij gaat het om voorbeelden. Wel moet onderzocht worden hoeveel winkels precies per plein gerealiseerd kunnen worden. Dit hangt natuurlijk ook af van de afmetingen per plein. Doordat sommige pleintjes groter zullen zijn dan andere, zullen ook het aantal winkels per thema variëren. Bijgevoegde lijst is opgebouwd per plein aan de hand van de volgorde van de thematisering van hoofdstuk 3.2.2. Sommige winkels zullen van een korte uitleg voorzien zijn (indien nodig).

Om de lijst leesbaar en overzichtelijk te houden is deze onderverdeeld in categorieën. Hierin is onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten winkels en voorzieningen, welke gekoppeld zijn. De lijst vormt een globale opsomming en kan altijd aangevuld of aangepast worden, indien ideeën beter aansluiten bij de plannen voor de ontwikkeling.

Kinderkamer: o Speelgoedwinkels • Intertoys, Toys XL, Top1Toys, ToyChamp; • LEGO winkel (met speelkamer); • Bordspellenwinkel; • Houten speelgoedwinkel; o Boekenhandel voor kinderen • Boekenparadijs; • Kinderbibliotheek (hier kunnen bijvoorbeeld ook voorleesmiddagen georganiseerd worden); • Donald Duckwinkel; o Snoepwinkels • Jamin, Pinky, Haribo, Hans & Gretel (snoepwinkel in een sprookjesachtige omgeving); • Chocoladewinkel, IJssalon; • Look-o-Look (snoepwinkel waar bijvoorbeeld ook kinderfeestjes georganiseerd kunnen worden, spelen en activiteiten in combinatie met snoep); o Bijzondere winkels • Eftelingshop; • Nijntje winkel; • Pipoos (knutsel- en hobbywinkel); • Play-Doh (kleiwinkel waar kinderen kunnen spelen en creatief bezig kunnen zijn); o Vrijetijdsbesteding • Speelhal (variant op Monkey Town); • Indoor labyrint voor kinderen (kan ook buiten); • Eftelingmuseum

51

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel Eetkamer: o Restaurants • De Beren (franchiseketen die door heel Nederland bekend is); • Montimar (goed dineren voor een schappelijke prijs, verschillende locaties in Brabant); • Vapiano, Happy Italy; • Pannenkoekenhuis (inspelen op aanwezigheid van kinderen); • FEBO; • Particuliere restaurants; o Lunchrooms • Bagels & Beans; • Subway, (bekende naam die fungeert als trekker); • Brownies & Downies (door in te zetten op een brede samenstelling van bevolkingsgroepen, past Brownies & Downies binnen het concept van een inclusieve samenleving); • LaPlace; • Délifrance, Bufkes; • Particuliere lunchrooms; o Bijzondere eetgelegenheden • Sushi; • Tapas (La Cubanita, Heinde & Ver, Gossimijne); • Vegetarisch restaurant; • Dunkin’ Donuts; • Particuliere bijzondere eetgelegenheden; o Cafés/drinkgelegenheden

Keukenhof: o Showrooms • Langs de Bevrijdingsweg ligt de keukenboulevard (DMG) en vormt een trekker. Deze kan in de vorm van een DMG-showroom in het centrum doorgetrokken worden, doelgroep voor centrumbezoek; o Keukenapparatuur • Miele showroom; • Bosch; • Expert (assortiment aan keukenapparatuur, variërend van ovens tot kookplaten); • Kitchen&More (breed assortiment van huishoudelijke keukenapparatuur tot BBQ en outdoor benodigdheden) Kookplaats: o Kookbenodigdheden • Kitchen&More (naast apparatuur ook breed assortiment aan bestek, servies, pannen, etc.); • Blokker+ (grote variatie aan huishoudelijke spullen); • Dille&Kamille, De Tuinen (ook kruiden/ specerijen); • Cook&Co, Cookinglife; • Kookwinkels als Kookpunt of Oldenhof; o Vrijetijdsbesteding • Kookworkshop (ook kinderen kunnen hier kennis maken met makkelijk te bereiden gerechten, leren omgaan met voedsel); • Live koken (onder leiding van bijvoorbeeld een TVkok van dichtbij mee kunnen maken) 52

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Logeerkamer o Hotels • Dependance van Eftelinghotel (Efteling groeit en wil meer toeristen kunnen accommoderen en door de Efteling naar Kaatsheuvel te halen ontstaat een verbinding waar beiden van profiteren); • Kinderhotel (een hotel waar het kind centraal staat, waarbij decoraties, activiteiten, menukaart, opmaak van de kamers gericht op de jonge gasten. Juist doordat er veel kinderen naar Kaatsheuvel komen zou dit een mooie kans zijn); • Kleinschalige hotels in handen van lokale exploitanten (papa + mama formule, kleinschalig en ongedwongen); o B&B’s • Accommodaties die vaak worden beheerd door individuele en lokale eigenaren. Wel kunnen de B&B’s gepromoot worden door bijvoorbeeld Airbnb of Booking.com; o Dependances • Landal Greenparks (kunnen in het centrum een dependance openen); • EuroParcs (kunnen in het centrum een dependance openen); • ‘Het Genieten’ • Van der Valk/Fletcher (kunnen in het centrum een dependance openen)

Speelkamer o Activiteiten voor volwassenen • Bowlingbaan (kleinschalig); • Indoor minigolf (glow in the dark, activiteit voor jong en oud en neemt niet veel ruimte in beslag); • Escape room; • Lasergame; • Gamehal (bovenstaande voorzieningen kunnen allemaal in een gebouw ondergebracht worden); • Biljartcafé (inclusief dartborden, tafelvoetbal, etc.); o Activiteiten voor kinderen • Bovenstaande activiteiten kunnen grotendeels ook met kinderen gedaan worden; • Discovery Museum (museum waar kinderen leren door te doen, voorbeeld Continium Kerkrade) • Cupcakes bakken en decoreren; • Kinderboekenweek

53

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Gelachkamer o Cafés/drinkgelegenheden • Koffiehuis (Starbucks, coffee to go); • Café (breed publiek); • Bruin café (oud en gezellig, kroegen die omzet voornamelijk verdienen met de verkoop van alcoholische drank) • Irish pub; • Speciaalbiercafé (bier staat hier centraal met voor ieder wat wils); • Cocktailbar (vooral gezellig tijdens de zomermaanden en bij terrasweer); • Wijnbar; • Proeflokaal ‘De Drie Horne’(Lokale bierbrouwer uit Kaatsheuvel, met eigen brouwketel); • Sportsbar (live sport kijken op TV’s); • Karaokebar; o Bijbehorende activiteiten • Brouwerij ‘De Drie Horne’ (bezoekers kunnen het brouwproces van dichtbij meemaken); • Speciaalbierproeverij (voornamelijk voor de oudere doelgroep, lokale biertjes worden aangeboden); • Wijnproeverij (zelfde principe maar dan voor de wijnliefhebber); • Wijn-, likeur- of schrobbelèrmuseum (een museum dat past binnen de activiteiten van de gelachkamer)

Schoenmaekerskamer o Vervaardigen van schoenen • Schoenfabriekje; • Ontwerpatelier (handwerkers binnen de schoenindustrie kunnen laten zien hoe schoeisel vanaf het ontwerpproces vervaardigd wordt); • Monstermakerij (bezoekers kunnen van dichtbij meemaken hoe vakmannen te werk gaan); • Schoen- en leerexperience Waalwijk (klein filiaal zou in Kaatsheuvel ondergebracht kunnen worden, reclame en relatie met Waalwijk versterken); o Aanvullende functies • Showroom (schoenmakers kunnen hun resultaten tonen in de vorm van exposities of demonstraties); • Ontmoetingsruimte (mensen kunnen hier samenkomen om kennis te delen en inspiratie op te doen); • Schoencluster (soort ‘vakbond’ voor de schoenmakerij); o Leder winkels • Schoenenwinkel; • Tassenwinkel; • Accessoires (riemen, portemonnees, hoeden, armbanden, etc.); • Leren kledingwinkel

54

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

4.2

Parkeren en bereikbaarheid

De ontwikkeling van centrumzijde noord zorgt voor een enorme uitbreiding van het centrumgebied ten opzichte van de huidige omvang van het centrum. Dit brengt de nodige uitdagingen met zich mee. Het streven is naar het realiseren van een toekomstbestendig centrum. Hierbij wordt uitgegaan van een autoluw gebied. Dat betekent dat in het hele plangebied geen auto’s zijn toegestaan. Er wordt ingezet op een omgeving waar mens en beleving centraal staan en de veelvuldige aanwezigheid van auto’s sluit hier niet op aan. Gekeken naar de afhankelijkheid van auto’s, is het niet realistisch om te stellen dat auto’s helemaal buitengesloten worden. Juist doordat er veel woningen gerealiseerd worden en daarnaast het aantrekken van bezoekers (toerisme) prioriteit is binnen de ontwikkeling, dient er voldoende parkeercapaciteit te zijn om het centrum bereikbaar te houden. Volgens de huidige norm zijn er tussen de 1 en 1,5 parkeerplaatsen per woning nodig in Kaatsheuvel (Graumans, 2016). Dit is afhankelijk van de grootte van de woning. Bovenop de parkeerplaatsen die voor bewoners gereserveerd zijn, zullen ook extra parkeerplaatsen gerealiseerd moeten worden om de toestroom van toeristen op te kunnen vangen. Gekeken naar het aantal parkeerplaatsen voor bezoekers, is dit afhankelijk van het aantal BVO per functie.

Voor een precieze berekening van de minimaal benodigde aantal parkeerplaatsen, is dus eerst belangrijk om te weten welke functie in welke omvang aanwezig is. Dit dient dus in een later stadium bepaald te worden.

Het parkeren binnen centrumzijde noord zal half verlaagd onder de grond komen te liggen. Dit betekent dat het maaiveld van plangebied centrumzijde noord met ongeveer de helft van de benodigde hoogte voor de half verlaagde parkeergarage verhoogd zal worden. Bij een hoogte van bijvoorbeeld 2,80 meter, zal de parkeergarage dus 1,40 meter ondergronds liggen en het maaiveld dus 1,40 meter boven het huidige peil (hiermee kan gerefereerd worden naar de oude Ketsheuvel). De parkeergarage(s) zal onder de bebouwing geplaatst worden. De afzonderlijke garages zullen middels aansluitingen verbonden worden, waardoor er een grote parkeergarage onder het hele gebied ontstaat. Hiervoor zijn verschillende argumenten te noemen: I.

II.

III.

IV. V.

Doordat parkeren half ondergronds gesitueerd is, blijft er bovengronds veel meer ruimte beschikbaar voor openbare ruimte en bebouwing. Dit is niet alleen financieel aantrekkelijk, maar draagt bij aan de uitstraling en belevingswaarde van het gebied. Een straatbeeld zonder auto’s is attractiever; Doordat de parkeergarage(s) slechts half verlaagd is, komt deze niet binnen grondwaterniveau, waardoor dure constructies niet nodig zijn; Parkeergarage zal onder de bebouwing geplaatst worden, waardoor deze constructies en fundamenten gecombineerd kunnen worden; Doordat de garages slechts half verlaagd zijn, is er sociale controle mogelijk door inkijk; Natuurlijke ventilatie mogelijk doordat garage voor de helft boven het huidige maaiveld uitsteekt. 55

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

VI.

Parkeergarage(s) vanuit de Poolsestraat en Schotsestraat te bereiken.

De huidige parkeersituatie binnen centrumzijde noord vormt een van de pijnpunten van de gemeente Loon op Zand. De huidige parkeervoorzieningen zijn niet representatief voor de toekomstige ontwikkeling. Een integrale aanpak zoals hierboven omschreven is dus van belang. Uitgangspunt is wel dat parkeren in het centrum, net als in de huidige situatie, gratis blijft. Op die manier blijft het voor bezoekers aantrekkelijk het centrum te bezoeken. De parkeergarage(s) is vanuit meerdere kanten te bereiken. Voor een goede bereikbaarheid en toegankelijkheid van de parkeergarage(s), zullen meerdere in- en uitgangen toegevoegd worden. Op die manier hoeven bewoners en bezoekers niet eerst door het hele centrum te rijden om de garage te kunnen betreden. Deze in- en uitgangen zullen dus strategisch geplaatst moeten worden, zodat deze vanuit elke richting te bereiken zijn. Als blijkt dat enkel het aanleggen van parkeergarages onder de bebouwing niet toereikend is om de parkeerdruk op te vangen, kunnen deze uitgebreid worden onder een of meerdere pleintjes. Ook is het mogelijk om bijvoorbeeld een extra parkeergarage te realiseren aan de overkant van de Schotsestraat om de capaciteit te vergroten. Er wordt doormiddel van het aanleggen van de parkeergarages gezorgd voor voldoende parkeergelegenheid voor bezoekers die met auto’s komen.

Doordat in Kaatsheuvel de aanwezigheid van een treinstation ontbreekt, zal autoverkeer de voornaamste manier van bezoeken zijn. Voor de lokale bevolking wordt er gezocht naar een oplossing om mensen aan te moedigen het centrum met de (brom)fiets te bezoeken. Het

aanleggen van fietsroutes die rechtstreeks naar de gewenste plaats van bestemming leiden kan hieraan bijdragen. Mensen die in de directe omgeving wonen zullen ook aangemoedigd worden om het centrum te voet te betreden. Om de toekomstige verkeersstroom van en naar het centrum te kunnen reguleren, zal de Bevrijdingsweg aan de noordkant van het centrum een belangrijke verkeersader vormen. Via de Verzetstraat is de Schotsestraat te bereiken, die gelegen is aan centrumzijde noord. De Bevrijdingsweg vormt een goede ontsluitingsweg die niet door de bebouwde com leidt. Op deze manier is het centrum op een goede en snelle manier te bereiken en kunnen bezoekers het centrum snel verlaten. Om te weten te komen of de huidige staat van de Bevrijdingsweg voldoet om de toekomstige capaciteit op te kunnen vangen, is verder onderzoek in de vorm van een verkeerscirculatieplan vereist. Om er echter voor te zorgen dat niet alle bezoekers met de auto naar Kaatsheuvel komen, zijn andere – en wellicht creatievere – oplossingen vereist. Hierbij kan gedacht worden aan het verbeteren van het openbaar vervoer. Door de bereikbaarheid vanuit Tilburg en ’s-Hertogenbosch te verbeteren, kunnen bezoekers met de trein richting Kaatsheuvel komen. Een mobiliteitshub zou kunnen passen binnen het nieuwe centrum, om nieuwe vormen van vervoer te stimuleren.

Ook het gebruik van deelauto’s past binnen deze gedachtegang. Om dit te laten slagen is echter wel een bepaald draagvlak vereist. Er zal dus eerst onderzocht moeten worden of het rendabel is dergelijke ingrepen door te voeren. De omvang (en dus

56

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel het uiteindelijke gebruik) van Kaatsheuvel is misschien niet toereikend voor dergelijke oplossingen. 4.3

Openbare ruimte

De huidige openbare ruimte van centrumzijde noord heeft nauwelijks tot geen kwaliteit. Om de ruimtelijke kwaliteit van het hele centrum dusdanig te verhogen, is een integrale aanpak gewenst. Op die manier kan de totale openbare ruimte op een heldere en gestructureerde manier vormgegeven worden, zodat er eenheid ontstaat en aansluit op de bebouwing en bestaande structuren. De openbare ruimte dient daarbij aan te sluiten op de beleving. Het is daarbij de bedoeling dat de openbare ruimte niet als middel, maar als doel beschouwd wordt. Dat wil zeggen dat de openbare ruimte niet enkel gebruikt wordt om van A naar B te komen, maar dermate veel kwaliteit herbergt, waarvan de bezoeker gebruik van kan maken en er kan verblijven. Zoals eerder vermeld is het de bedoeling om het gebied vorm te geven zodat mens en beleving centraal staan. De openbare ruimte draagt hieraan bij. Daarbij is het van belang dat dit aansluit op de wensen en behoeften van zowel bewoner als bezoeker. Zoals eerder omschreven, zal heel centrumzijde noord autoluw zijn. Auto’s verdwijnen uit het straatbeeld, wat zorgt voor een hogere leefbaarheid. De inrichting van centrumzijde noord dient dus goed doordacht te zijn, want alle verbindingen dienen te voet afgelegd te kunnen worden.

Een belangrijk op te merken punt: De aan te brengen structuren moeten het wel mogelijk kunnen maken om hulpdiensten in het gebeid toe te laten. Dit betekent dat voor bepaalde verbindingen een minimale breedte wordt aangehouden, zodat alle plekken binnen centrumzijde noord te bereiken zijn. Dit is ook

noodzakelijk voor de bevoorrading van de winkels en bezorgdiensten voor bewoners. 4.3.1

Spraakmakend Kaatsheuvel

De beleving die Kaatsheuvel te bieden heeft, wordt voor een groot deel bepaald door wat er te zien en te doen valt. Om ervoor te zorgen dat Kaatsheuvel een onderscheidend vermogen heeft, worden spraakmakende elementen toegevoegd. Spraakmakend slaat hierbij niet alleen op een synoniem van fascinerend. Doordat Kaatsheuvel spraakmakend is, worden bezoekers getrokken. Deze bezoekers verblijven en gaan weer naar huis, maar zijn zo onder de indruk van Kaatsheuvel dat zij dit thuis verder vertellen en dit rondspreken. De beleving van Kaatsheuvel gaat rond doormiddel van de ervaringen die men gedaan heeft. Bezoekers zijn dus letterlijk ‘spraakmakend’. De beleving van het centrum wordt versterkt door de unieke openbare ruimte. Het is belangrijk om te voorkomen dat het centrum uiteindelijk lijkt op andere plaatsen. Bezoekers moeten namelijk een reden hebben om specifiek naar Kaatsheuvel te komen. De openbare ruimte moet hier dus aan bijdragen. De term ‘Placemaking’ sluit hierop aan. Het creëren van een eigen identiteit is namelijk een van de wensen die vanuit de gemeente gesteld is. En juist deze eigen identiteit is bepalend voor de toeristische aantrekkingskracht. Vanaf de volgende pagina zijn voorbeelden weergegeven van manieren waarop Kaatsheuvel een spraakmakende identiteit kan creëren die nergens anders te vinden is. Hierbij gaat het om voorbeelden en ideeën.

Het hele gebied zal ook niet voorzien worden van eenzelfde uitstraling, maar is gethematiseerd per plein.

57

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Figuur 13 - Unieke omgeving door architectuur

Figuur 14 - Eigen identiteit versterken door afwijkende vormen

Een eigen identiteit versterkt het onderscheidend vermogen. Een plein zou bijvoorbeeld voorzien kunnen worden van een eigen architectuur. Deze dient wel aan te sluiten bij het toegekende thema. De uitstraling van de bebouwing van figuur 12 zou bijvoorbeeld passen bij de ‘kinderkamer’. Het verhaal van de ‘kinderkamer’ is toegespitst op kinderen, waardoor ook de beleving van dit plein gethematiseerd gericht op kinderen is.

De bebouwing bepaalt voor een groot deel de uitstraling van het plein. Het toevoegen van bijzondere vormen en kleurcombinaties ondersteunt het verhaal van een bepaald thema. Dit dient wel op elkaar aan te sluiten, zodat er een logisch geheel ontstaat. Het gaat hierbij om droombeelden die een manier aanreiken van hoe het thema vormgegeven zou kunnen worden. Elke andere vorm kan overwogen worden. 58

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Zoals reeds aangehaald, wordt de totaalbeleving gecreëerd door de het samenvoegen van alle afzonderlijke elementen. In de openbare ruimte zullen dan ook veelvuldig elementen worden toegevoegd die bijdragen aan een spraakmakende omgeving. Denk hierbij aan kunst in de vorm van standbeelden. De storytelling werd gerelateerd aan het verhaal van de reus. Bijpassende kunstvormen ondersteunen de storytelling. Een standbeeld van de reus maakt het verhaal completer (figuur 15).

Figuur 15 - Standbeeld van reus met bijpassende architectuur

Figuur 16 - Kunstwerk van een laars

Een kunstwerk in de vorm van een laars verwijst binnen de storytelling natuurlijk naar de laarzen van de reus. Door dit soort elementen verspreid door het centrum toe te voegen, gaat de storytelling leven. Kaatsheuvel heeft een verhaal te vertellen en bezoekers krijgen daar een bepaald gevoel bij. Door het toevoegen van dit soort elementen wordt ook voorkomen dat een standaard centrum ontstaat. 59

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel Een ander voorbeeld zijn bijvoorbeeld onderstaande schoentjes. Bij het zien van dit kunstwerk zou men bijvoorbeeld kunnen denken aan de vertaalslag van de vroegere schoenindustrie. Op die manier krijgen historische elementen een moderne twist en passen binnen Kaatsheuvel. Ook zou men kunnen denken dat dit de schoenen zijn van de vrouw van de reus uit de storytelling, die hem is komen zoeken nadat hij zo lang van huis bleef. Ten slotte zouden onderstaande schoenen een verwijzing kunnen zijn naar de dansende schoentjes van het sprookjesbos van de Efteling, om op die manier de verbinding met de Efteling weer te geven. Iedere bezoeker kan dus zijn eigen draai geven aan de ervaring van Kaatsheuvel.

Figuur 17 - Variant van standbeeld van reus Per thematisering zijn er natuurlijk verschillende interpretaties mogelijk. Er zijn oneindig veel varianten te bedenken die aansluiten op de storytelling. Daarnaast is het ook van belang dat de geplaatste kunstwerken op zichzelf ook een bepaalde kwaliteit leveren, zonder bij het verhaal te moeten horen. Het is juist de bedoeling dat het verhaal dat Kaatsheuvel te vertellen heeft, door iedereen op zijn of haar eigen manier ervaren kan worden. Dit maakt de beleving voor iedereen anders en kan reden zijn om Kaatsheuvel nog eens te bezoeken, omdat er elke keer iets nieuws te ontdekken valt.

Figuur 18 - Kunstwerk van vrouwelijke schoenen 60

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

4.3.2

Openbaar groen en water

Het huidige centrum is vrij versteend en niet representatief voor de toekomst. Met name centrumzijde noord kent een hoge versteningsgraad. Daarnaast ligt met Tilburg een van Europa’s heetste steden op enkele kilometers afstand. Tijd voor een grootschalige ingreep dus! Doordat er binnen het plangebied geen ruimte besteed hoeft te worden aan het realiseren van straten, blijft er meer ruimte beschikbaar voor de inrichting van de openbare ruimte. Dit is een uitgelezen kans om het centrum te voorzien van ontbrekende groenvoorzieningen en waterpartijen. De groenvoorzieningen zullen een beeldbepalend aspect in de uitwerking van het plangebied vormen. Deze zullen overal aanwezig zijn, zodat er een groene samenhang ontstaat door het hele gebied. Het toevoegen van openbaar groen heeft meerdere voordelen. Hieronder zullen de belangrijkste voordelen worden toegelicht. o Verhogen leefbaarheid en uitstraling: Een groene leefomgeving wordt doorgaans als prettig ervaren. Bewoners wonen in het centrum, maar door de veelvuldige toevoeging van groene elementen, wordt de link met het buitengebied gelegd. De gemeente Loon op Zand staat bekend als groene recreatiegemeente. Dit kenmerk wordt nu dus ook aan Kaatsheuvel toegevoegd, waardoor de leefbaarheid groter wordt. Daarnaast krijgt het centrum een nieuwe uitstraling.

Bewoner en bezoeker kunnen gebruik maken van de aanwezige centrumfuncties en daarbij genieten van de groene omgeving.

o Welzijn voor bewoners: Binnen centrumzijde noord wordt er niet alleen ingezet op een functioneel centrum. Begrippen als welzijn en tevredenheid zijn minstens net zo belangrijk. Met de ontwikkeling van centrumzijde noord wordt gestreefd naar een vergroting van de toeristische aantrekkingskracht, maar we moeten niet vergeten dat her hierbij ook gaat om een woongebied. Het is dus belangrijk om ervoor te zorgen dat bewoners met alle tevredenheid kunnen wonen. Een groene omgeving bevordert het welzijn. o Gebruiksgroene inrichting voor verblijf: Bezoekers moeten vanzelf het idee krijgen in het centrum te willen verblijven, omdat het er zo fijn en aangenaam is, maar ook omdat de benodigde voorzieningen daarvoor aanwezig zijn. Groenvoorzieningen zullen door het hele centrum aangebracht worden. Daarbij is het van belang in te zetten op gebruiksgroen, ofwel groen dat gebruikt kan worden. Denk hierbij aan straatmeubilair, speel- en sportvoorzieningen, moestuin, kunstvormen en andere denkbare recreatiemogelijkheden. Daarnaast is het ook belangrijk te vermelden dat de grote groep werkenden in pauze uren kunnen genieten van rust en ontspanning in de directe omgeving. o Stimuleren ontmoeting en interactie: Door het hele centrum worden voorzieningen geplaatst die ontmoeting en interactie tussen mensen bevordert. Het gebied zal ook dusdanig worden ingedeeld dat mensen elkaar tegenkomen.

Groene ontmoetingsplekken maken deel uit van de leefomgeving. Hierdoor wordt het ook gestimuleerd gebruik te maken van de buitenruimte. 61

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Figuur 19 - Groene leefomgeving zorgt voor verhoogd welzijn

Figuur 20 - Ontmoetings- en interactieplekken Figuur 21 - Mooie uitstraling door grote en kleine groenvoorzieningen

62

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

o Stimuleren van beweging: Het centrum wordt voorzien van een opbouw die mensen stimuleert te bewegen. De meest essentiële voorzieningen zullen op loopafstand gelegen zijn. Bewoners zijn dus niet afhankelijk van de auto en kunnen alles te voet dan wel met de fiets bereiken. De seniorenwoningen zullen zo geplaatst worden dat zelfs zij lopend naar de winkels kunnen om aan hun behoefte te voldoen.

leefomgeving van dieren dat in Brabant voorkomt. Dit verhoogt de biodiversiteit. Door de natuur een duidelijk aanwezige plek binnen het centrum te geven wordt ook de link gelegd met het buitengebied. Hiermee wordt de relatie met de omgeving van Kaatsheuvel versterkt.

o Verhogen klimaatadaptatie: Het weer verandert en temperaturen worden steeds hoger. Tilburg is een voorbeeld van een stad waarbij de openbare ruimte niet is ingericht om met dit fenomeen om te kunnen gaan. Verstening van de openbare ruimte en een hoge dichtheid aan bebouwing resulteert in hittestress. De warmte wordt vastgehouden, wat vooral in zomermaanden onaangenaam is. Het toevoegen van groenvoorzieningen draagt bij aan de klimaatadaptatie. Het is van belang om hier tijdens de inrichting al rekening mee te houden, zodat latere ingrepen niet nodig zijn. Ook het toevoegen van waterpartijen draagt hieraan bij. Door de aanwezigheid van verblijfsfuncties, is schaduw en verkoeling wenselijk. o Verhogen biodiversiteit: Een groene omgeving is noodzakelijk om een goede balans in biodiversiteit te vinden. Groenvoorzieningen dragen bij aan het creëren van een ecosysteem voor flora en fauna. Op die manier vormt centrumzijde noord een harmonieuze omgeving waar mens en natuur samenkomt. Het toevoegen van moes- en kruidentuintjes leidt tot een groetere aanwezigheid van insecten en andere dieren. Het toevoegen van inheemse planten zorgt voor een natuurlijke

Figuur 22 - Voorbeelden van groene gevels

63

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

o Natuurinclusief bouwen: Een prettige leefomgeving waar mens en dier samen kunnen leven, kan bewerkstelligd worden door natuurinclusief te bouwen. Dit is een duurzame manier van het bouwen en inrichten van de bebouwde omgeving, zodanig dat het bouwwerk bijdraagt aan de biodiversiteit en natuurwaarden. Door deze kenmerken al in de ontwerpfase toe te passen, kan de biodiversiteit een prominente plaats in het centrum van Kaatsheuvel krijgen. Dit zorgt voor een groene een diverse leefomgeving en heeft een positief effect op onder andere de hittestress, waterhuishouding, gezondheid en biodiversiteit. Dit vereist wel een aantal belangrijke ingrepen en beheersvormen.

Hierbij kan gedacht worden aan het creëren van verblijfsplaatsen voor bepaalde dieren (vogelnesten, vleermuiskasten, insectenhotels), groenstructuren dusdanig vormgeven dat zij een natuurvriendelijk leefgebied vormen en het uitvoeren van natuurinclusief beheer. Op onderstaande afbeelding is te zien op welke manier een woongebied vormgegeven kan worden, waarbij nartuurinclusieve waarden zijn opgenomen. Dit zorgt voor een mooie wisselwerking tussen mens en natuur. Binnen dit ontwerp is veel ruimte voor groen, wat bijdraagt aan een natuurlijke leefomgeving.

Figuur 23 - Natuurinclusieve omgeving 64

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

4.3.3

Ontmoetingsplekken en interactie

Het centrum wordt levendig. Dit is nodig om de beleving ook echt tot leven te laten komen. Behalve voor de toerist is het echter ook belangrijk voldoende voorzieningen aan te brengen die door bewoners gebruikt kunnen worden. Het aspect ‘mensen trekken’ is belangrijk voor het succes van het centrum, maar we moeten niet vergeten dat het centrum ook een woonmilieu is voor de gewone Kaatsheuvelnaar. Er is binnen Kaatsheuvel behoefte aan plaatsen waar mensen kunnen samenkomen. Interactieplekken worden door heel het centrum aangebracht. Hierdoor wordt interactie bevorderd en is bereikbaar voor iedere bewoner. Door de brede demografische opbouw van de bewoners (gerefereerd naar de verschillende woningtypen) kunnen alle bevolkingsgroepen elkaar tegenkomen. Dit brengt een bepaalde vorm van dynamiek tot stand, waardoor alle bewoners zich thuis zullen voelen. Juist doordat er veel verschillende doelgroepen in het centrum aanwezig zullen zijn, is het belang van een inclusieve samenleving groot. Voorzieningen als ontmoetings- en interactieplekken zijn dus voor iedereen toegankelijk. Doordat het centrum aan de hand van de aanwezige pleinen van een ruime opzet geniet, zijn deze ontmoetingsplekken overal nadrukkelijk aanwezig. Openbare kunstvormen nodigen ook uit het gebied te betreden, waardoor mensen elkaar vanzelf tegenkomen.

Door het gebied goed te ontsluiten aan de hand van fiets- en wandelroutes, worden ook bewoners van buiten centrumzijde noord uitgenodigd het gebied te betreden.

Naast het betreden van het gebied, is het ook van belang dat mensen er een tijdje kunnen verblijven. Naast de aanwezigheid van openbare voorzieningen, is het ook belangrijk andere functies toe te voegen die hieraan bijdragen. De aanwezigheid van een grote verscheidenheid aan eet- en drinkgelegenheden draagt hieraan bij. Mensen kunnen afspreken om elkaar op dit soort plekken tegen te komen en tussentijds te genieten van de fijne omgeving. Verder dragen evenementen bij aan de samenkomst van mensen. Door de opbouw aan de hand van pleintjes, kunnen er gedurende het jaar kleinschalige evenementen georganiseerd worden. Denk hierbij aan buurtfeesten of kunstexposities in de openlucht maar ook een kleinschalig muziekfestival met op ieder plein een ander genre. Door deze evenementen breed op te zetten, wordt iedere doelgroep aangetrokken. Verder zou het bijvoorbeeld aannemelijk zijn om de weekmarkt in centrumzijde noord te organiseren. Deze vindt nu plaats op het Anton Pieckplein. Op zich een logische plek, maar binnen de nieuwe ontwikkeling zouden de winkeliers kunnen profiteren van de grote mensenstroom die de weekmarkt trekt (combinatiebezoek). Het toevoegen van bijvoorbeeld openbare speelplaatsen (zie hoofdstuk 4.4.1) zorgt voor een activiteit voor kinderen. Hierdoor verblijven ouders automatisch mee in het gebied.

Dit leidt tot een samenkomst van jong en oud, iets wat binnen heel centrumzijde noord aangemoedigd wordt.

65

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Figuur 24 - Voorbeelden van een ruime opzet die ontmoeting bevordert Zoals in bovenstaande afbeeldingen te zien, wordt het centrum voorzien van een ruime opzet. Dit betekent dat er een grote hoeveelheid aan beschikbare openbare ruimte ontstaat, die samenkomst en interactie mogelijk maakt.

Zoals te zien is, zullen op ieder plein de groenvoorzieningen duidelijk aanwezig zijn. In combinatie met de waterpartijen, wordt een aangename verblijfsruimte gecreëerd, die mensen ook stimuleert om het gebied te betreden en elkaar te ontmoeten. 66

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

4.4

Toeristische aantrekking

De ontwikkeling van het centrum van Kaatsheuvel is gericht op het aantrekken van mensen. Dit kunnen onder andere mensen zijn die meerdaags De Efteling bezoeken. Zij worden aangespoord een extra dag te verblijven om ten minste een dag het centrum te bezoeken. Ook toeristen van Tilburg of ’s-Hertogenbosch kunnen aan hun verblijf een bezoek aan Kaatsheuvel toevoegen. Verder zijn er de dagtoeristen zijn die niet verblijven en enkel een dagje naar Kaatsheuvel willen komen, maar ook regionale bezoekers. Juist door een divers en onderscheidend aanbod is Kaatsheuvel uniek in zijn soort. Dit in combinatie met de beleving en uitstraling van het centrum, kan Kaatsheuvel een trekker van formaat worden. De potentie is in ieder geval aanwezig. Met trekkers als De Efteling, De Loonse en Drunense Duinen en de keukenboulevard van de DMG-groep in de directe omgeving, is de jaarlijkse toeristenstroom naar Kaatsheuvel gegarandeerd. Zoals eerder aangehaald valt Kaatsheuvel zelf daarbij buiten de boot. In deze paragraaf worden speerpunten aangehaald die in het centrum geïmplementeerd moeten worden, om ervoor te zorgen dat Kaatsheuvel kan profiteren van de toeristische aanwezigheid. De hoge recreatieve waarde die binnen de gemeente aanwezig is, zal als gevolg van de ontwikkeling van centrumzijde noord duidelijk aanwezig zijn binnen Kaatsheuvel.

Buiten alle voordelen die dit met zich meebrengt, wordt er wel op geattendeerd dat dit ook zal resulteren in een toenemende drukte.

4.4.1

Kinderen aantrekken

De aanwezigheid van De Efteling zorgt voor een jaarlijks bezoek van 5.00.000 toeristen aan Kaatsheuvel. De helft hiervan is kind. Binnen het ontwikkelconcept van het centrum wordt er ingezet op thematisering. Door de thematisering te richten op kinderen, wordt een hele grote doelgroep aangesproken. Het thema ‘kinderen’ staat om die reden dan ook centraal binnen de ontwikkeling. Dit vereist wel de nodige aandacht, waardoor de vormgeving op een zorgvuldige manier doordacht moet worden. Ieder kind heeft diverse behoeften en interesses. Er moeten dus creatieve en kenmerkende oplossingen worden gevonden om het verwachtingspatroon, zoals geschetst, niet te schaden en ervoor te zorgen dat de kinderen niet teleurgesteld worden. Doormiddel van de gethematiseerde winkels en mogelijkheden tot vrijetijdsbesteding in de vorm van activiteiten, is er al een hoop te doen voor kinderen. Met behulp van een goede vormgeving van de openbare ruimte, wordt de totaalbeleving vergroot. De architectuur dient hierop aan te sluiten om het plaatje compleet te maken en wordt ondersteund door de verschijningsvorm, gekoppeld aan de thematisering. Op die manier wordt nog een verduidelijkt dat de dragende pijlers allemaal met elkaar samenhangen. Kinderen willen iets beleven.

In de spraakmakende omgeving van het centrum laten de aanwezige elementen het gebied tot leven komen, waardoor de kinderen vanzelf enthousiast worden. In het gebied worden de volgende elementen toegevoegd die dit verwerkelijken:

67

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

I. Speelplaatsen en avontuurlijke ruimtes: In het centrum zijn voldoende activiteiten voor kinderen om een hele dag door te brengen. Hierin bestaat een variatie tussen binnen- en buitenactiviteiten. Op die manier kan er afgewisseld worden tussen activiteiten. Juist doordat er ook voldoende activiteiten in de buitenlucht te doen zijn, blijft het gebied vitaal. Het toevoegen van gratis elementen is belangrijk om alle doelgroepen aan te blijven spreken. Daarnaast is een Eftelingbezoek ook niet goedkoop, dus kan er afgewisseld worden tussen betaalde en gratis activiteiten voor kinderen. Buitenspeelplaatsen en avontuurlijke ruimtes zijn een van de bekendste buitenactiviteiten waar kinderen uren bezig kunnen zijn en tevens gratis zijn. Het is van belang om dit soort elementen aan te laten sluiten op de omgeving. Het totaalplaatje moet namelijk kloppen. Juist door de onderscheidende kwaliteiten van het centrum, kan het interessant zijn om out-of-the-box te denken. Een speelplaats kan veel meer zijn dan een speelplaats. Een kind wil ontdekken en uitgedaagd worden. Door een speelplaats zodanig vorm te geven kan een speelplaats een nieuwe dimensie krijgen. Ingrediënten die dit bevorderen zijn bijvoorbeeld kleur (trekt aandacht), spelletjes integreren in de speelplaats, muziek en geluid (passend bij thema ‘kinderen’), creatieve uitdagingen, grappige illustraties, etc.

Hiernaast zijn voorbeelden van speelplaatsen weergegeven met een unieke uitstraling. Door het toevoegen van bovenstaande ingrediënten kan de speelplaats naar een hoger niveau getild worden.

Figuur 25 - Speelplaats met unieke vormen

Figuur 26 - Duurzame speelplaats in groene omgeving 68

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Speelplaatsen zijn overal in Nederland te vinden. De speelplaatsen in de figuren 25 en 26 zijn op een aparte manier weergegeven en passen binnen het beeld dat in het nieuwe Kaatsheuvel wil uitstralen. Aparte vormen en kleuren kunnen een speelplaats uniek maken, maar toch blijft het een speelplaats. Door een speelplaats te voorzien van een speciale vormgeving, wordt de beleving anders. De speelplaats in figuur 27 wijkt bijvoorbeeld af van de speelplaatsen op de vorige pagina. Een plein gethematiseerd voor kinderen zou bijvoorbeeld als volgt uit kunnen zien. Het plein krijgt een eigen karakter en identiteit. In combinatie met winkels op bijvoorbeeld de onderste verdieping, ontstaat een gebied met een functiemenging. Groenvoorzieningen zorgen daarbij voor de verbinding met de rest van het centrum en versterkt de uitstraling en leefbaarheid van het plein. Het toevoegen van waterpartijen zou in dit voorbeeld ook mogelijk kunnen zijn. Doormiddel van bruggetjes, klimrekken of slingertouwen kunnen kinderen zich over het water verplaatsen. Ook kan een waterspeelplaats geïntegreerd worden, waar kinderen bijvoorbeeld een dam kunnen bouwen of water van punt A naar punt B moeten laten stromen. De mogelijkheden zijn eindeloos.

Figuur 27 - Buitengewone speelplaats

69

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Buiten de vormgeving van de speelplaatsen zelf, kunnen elementen ook gekoppeld worden aan de storytelling. Dit hoeft niet aan elk plein toegekend te worden, omdat ieder plein volgens het verhaal van de kamers van de reus al aan de storytelling gekoppeld is. Binnen de storytelling zou bijvoorbeeld wel een springkussen in de vorm van het bed van de reus passen (zie figuur 28). De beleving van het gebied wordt hiermee vergroot. Een dergelijk springkussen is functioneel als speeltoestel, maar maakt de storytelling ook krachtiger. Door thematische speelzones te creëren, wordt ook de verbeelding van kinderen gestimuleerd. Het hele verhaal zou meer samenhang krijgen indien de standbeelden van de reus in het gebied en de reus op het springkussen eenzelfde uiterlijk zouden krijgen. Zoals eerder vermeld, gaat het hierbij om voorbeelden aan de hand van ideeën, maar krijgt Kaatsheuvel wel de eigen identiteit die het graag zou willen en sluit daarnaast aan op de aanwezigheid van De Efteling. Er zijn natuurlijk meer voorbeelden denkbaar van manieren waarop het hele verhaal van Kaatsheuvel meer kan gaan leven. Er zijn enkele voorbeelden gegeven, maar deze kunnen verder aangevuld worden.

Figuur 28 - Springkussen in de vorm van bed van de reus

70

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

II. Educatieve ruimtes: Naast het feit dat kinderen graag actief bezig zijn, zou de term ‘educatie’ ook een plek binnen het verhaal kunnen krijgen. Er kunnen elementen toegevoegd worden, waarbij kinderen toch bezig zijn, maar tegelijkertijd iets opsteken. Spelend leren zou een mooie benaming zijn die hierbij aansluit. Het leren kan vanuit verschillende invalshoeken belicht worden. Kinderen kunnen iets leren over een bepaald onderwerp (kennis), leren door met elkaar bezig te zijn (omgang) of bijvoorbeeld door het oplossen van puzzels (oplossingsgericht/inzicht). Naast het thema ‘kinderen’, staan ook de thema’s ‘keuken’ en ‘koken’ centraal. Er kan bijvoorbeeld een verbinding ontstaan door elementen van een thema te implementeren in een ander thema. Door hier ook nog een educatieve draai aan te geven, wordt een interessante omgeving voor kinderen gecreëerd. Zoals op de afbeelding hiernaast te zien is, kan spelen en educatie gecombineerd worden met de thema’s ‘keuken’ en ‘koken’. Onder welk thema dit het beste ondergebracht kan worden, is vrij. Kinderen kunnen op deze manier bijvoorbeeld leren welke voedselsoorten gezond zijn. Door bijvoorbeeld groenten aan te prijzen en op een lekkere manier te presenteren, worden kinderen geprikkeld.

Figuur 29 - Kinderen op spelende wijze kennis laten maken met voedselwaren

Binnen deze thema’s kunnen bijvoorbeeld ook de mogelijkheden aangeboden worden om groenten te proeven die op een lekkere manier bereid zijn. Op die manier wordt ouders ook inzichtelijk gemaakt hoe kinderen op een positieve manier te beïnvloeden zijn.

71

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

III. Belevingswaarde vergroten: Verder kan de belevingswaarde voor kinderen op verschillende manieren vergroot worden. Het aanbrengen van muurschilderingen die de storytelling ondersteunen, draagt hieraan bij. Plaatjes zijn voor kinderen veel beter te interpreteren, waardoor ze een gevoel krijgen bij de situatie. Dit soort schilderingen brengen het verhaal beter over. Ook de inrichting van een gebied door toevoeging van sprookjesachtige elementen draagt hieraan bij. Een grote

belevingswaarde is voor kinderen belangrijker dan voor volwassenen, waardoor dit extra aandacht vereist. Aparte figuren brengen een unieke omgeving tot stand. Daarnaast zou men kunnen denken aan de toevoeging van lichtanimaties (Glow Eindhoven) om de beleving ook in de avonduren in stand te houden. Dit voegt tevens een nieuw dimensie toe en trekt mensen ook als het donker is. Figuur 31 laat een combinatie zien van de manier waarop het gebruik van licht de sprookjesachtige beleving vergroot.

Figuur 30 - Muurschildering

Figuur 30 - Sprookjesachtige omgeving met lichteffecten t.b.v. beleving 72

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

4.4.2

Leisure

Leisure is de vertaling voor vrijetijdsbesteding. Binnen de gemeente is er vraag naar een heldere Leisurevisie. Dat wil zeggen dat er binnen Kaatsheuvel een overkoepelende visie aangebracht wordt, die invulling geeft op de mogelijkheden van het toevoegen van Leisure. Aan de hand van de ontwikkeling van centrumzijde noord, zal het hele plangebied een samenhangende Leisureomgeving vormen. Dit is zowel gericht op de toeristen die aangetrokken worden, als ook de plaatselijke bevolking die hier gebruik van kan maken. Zowel in de openbare ruimte als ook in de vorm van overdekte activiteiten zal er dermate veel Leisure toegevoegd worden, dat ook regionale bezoekers aangetrokken worden. Kaatsheuvel wordt vormgegeven op een manier dat zoveel mogelijk doelgroepen zich geroepen voelen naar Kaatsheuvel te komen. Er zal een combinatie ontstaan tussen ontspanning en actief bezig zijn. Leisure omvat namelijk een breed scala aan activiteiten om vrije tijd door te brengen, die bezoekers binnen Kaatsheuvel in staat stellen te ontspannen, te genieten en het welzijn te bevorderen. Ook het vergaren van cultuur valt hieronder. De culturele en ruimtelijke kwaliteit van het centrum wordt dusdanig vergroot, dat bij wijze van het lopen door het centrum als Leisure bestempeld kan worden.

De beleving van de storytelling is namelijk een concept dat binnen Nederland in de openbare ruimte niet terug te vinden is, behalve in Kaatsheuvel!

Vormen van Leisure die Kaatsheuvel daarbuiten te bieden heeft: o o o o o o o o

Indoor activiteiten (zie hoofdstuk 4.1.3); Toevoeging van unieke Leisureconepten die onderscheidend zijn en uniek in zijn soort (magneetfunctie); Beweging door aanwezigheid van fiets- en wandelpaden; Kunst en cultuur; Muziek en entertainment; Spelen op aanwezige speeltoestellen; Culinair genieten (workshop of live koken binnen het thema ‘koken’); Bourgondisch genieten (veelvuldige restaurants en cafés aanwezig);

4.4.3

Samenwerkingsverbanden

Om het succes van Kaatsheuvel te kunnen garanderen, is het van belang dat iedereen zijn graantje meepikt. Het centrum wordt toekomstbestendig ingericht, maar daarbij is het wel belangrijk dat het centrum in de toekomst ook blijft functioneren. Het is dus belangrijk om ervoor te zorgen dat het winkelaanbod in stand gehouden wordt. Bezoekers of toeristen die Kaatsheuvel komen bezoeken, moeten daarom aangezet worden om uitgaven te doen. Dit kan gerealiseerd worden door het winkelgebied aantrekkelijk te maken, wat ervoor zorgt dat bezoekers er langer verblijven en langs zoveel mogelijk winkels komen. Daarnaast zouden samenwerkingsverbanden tussen ondernemers hier ook aan kunnen bijdragen. Het individuele succes wordt bepaald door het grote geheel, maar samenwerkingsverbanden kunnen dit succes opdrijven. 73

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Denk bijvoorbeeld aan een samenwerkingsverband tussen een van de hotels of B&B’s en de aanwezige horeca. Bij het boeken van een overnachting bij een van de verblijven, kan een bezoeker bijvoorbeeld een voucher krijgen voor een gratis kopje koffie bij een van de horecazaken. Of bijvoorbeeld een voucher van 10% korting op een diner bij een restaurant. Bezoekers die een overnachting boeken, worden op die manier gestimuleerd om ook daadwerkelijk het centrum in te gaan en uitgaven te doen. Op deze manier zijn er meerdere samenwerkingsverbanden te bedenken. Zo kan iemand die bijvoorbeeld binnen het thema ‘koken’ een workshop volgt, en tijdens deze workshop gebruik maakt van bepaalde pannen, deze pannen bij de naastgelegen winkel kopen tegen een voordeligere prijs. Door binnen de workshop goede pannen aan te bieden, kan de bezoeker meteen ervaren hoe goed de pannen wel niet zijn. Binnen dit concept is het bijvoorbeeld ook denkbaar dat de aanbieders van deze kookworkshops de kruiden en specerijen van de naastgelegen winkel inkopen. Of dat het speciaalbiercafé in de gelachkamer altijd een aantal biertjes van brouwerij De Drie Horne op de tap heeft. Op die manier kan de aanwezige retail ook van elkaar profiteren en elkaar steunen. Juist binnen dit concept is het belangrijk dat de aanwezige retail dit soort samenwerkingen opzet, om het winkelbestand in stand te houden.

Op deze manier zijn veel verschillende samenwerkingsverbanden te bedenken. Op die manier wordt naast de onderlinge ondersteuning van winkeliers ook de beleving voor de bezoeker verbeterd. Verder kan er bijvoorbeeld gedacht worden aan kruispromoties. Hierbij bieden winkeliers elkaars producten aan of promoten elkaars

winkels. Daarnaast zijn bundeldeals denkbaar. Hoe meer uitgaven een consument doet, hoe groter de uiteindelijke korting zal zijn. Dit kan ook in samenwerking met verschillende geïnteresseerde winkels. Verder kan er bijvoorbeeld gedacht worden aan gemeenschappelijke cadeaubonnen. Bij een boeking van een overnachting, krijgt een bezoeker een bon van een bepaald bedrag, die men bij alle aanwezige winkels in het centrum uit kan geven. Het hele plan wordt kracht bijgezet als er verbanden ontstaan aan de hand van reeds in de gemeente aanwezige ondernemingen die hierin willen participeren. Het zou een heuse toevoeging zijn als met name De Efteling, maar zeker ook ‘Het Genieten’, Landal Greenparks en EuroParcs willen participeren in centrumzijde noord. Wellicht dat binnen de branche samenwerkingsvormen mogelijk zijn met zodanige creativiteit, dat unieke formules te bedenken en te realiseren zijn, die als pluspakket kunnen dienen op hun eigen accomodaties. Dit zijn slechts een aantal voorbeelden. De essentie van de samenwerking moet duidelijk worden, zodat iedere ondernemer kan profiteren van het totale winkelaanbod. Om bezoekers te blijven trekken, is marketing een belangrijk onderdeel. Gezamenlijke marketing, waarbij alle ondernemers op gedeelde platforms hun producten of diensten aanbieden, kan eraan bijdragen om zoveel mogelijk doelgroepen aan te spreken.

74

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

5. Hoe nu verder? Het rapport is opgebouwd aan de hand van voorstellen op basis van ideeën. Op basis van deze voorstellen is aangehaald welke potentie het gebied heeft en op welke manier het centrum zodanig ontwikkeld kan worden, dat het aansluit op de eisen en wensen die de gemeente Loon op Zand voor het gebied gesteld heeft. Aan de hand van dit rapport is ook proberen duidelijk te maken dat één integraal plan veel beter aansluit bij de gemeentelijke ambitie, omdat er middels een uiteindelijk algeheel ontwerp antwoord gegeven kan worden op de voorliggende vraagstukken. Bij het doorvoeren van losse ontwikkelingen, komt dit in gevaar. Dat de potentie van het centrum van Kaatsheuvel enorm is, is inmiddels wel duidelijk. De vraag die nu heerst, is hoe nu verder te gaan, om ervoor te zorgen dat het centrum een succesgebied wordt. Er dient nu actie ondernomen te worden om te voorkomen dat de plannen blijven liggen. Maar hoe? De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) stelt dit jaar weer een bedrag van 22 miljoen euro beschikbaar voor gemeenten om winkelgebieden te herstructureren en te transformeren (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, 2023). Dit dient wel te gebeuren in de vorm van een samenwerking met private partijen. Uitgangspunt is dat het bij een eventuele aanvraag gaat om een samenhangend, gebiedsgericht en integraal plan dat een publiek

en een privaat deel bevat. Er dient ten minste samengewerkt te worden met minimaal twee private partijen. Voor verdere informatie en voorwaarden wordt verwezen naar RVO.nl (impulsaanpak winkelgebieden). Om in aanmerking te komen voor een subsidie, dienen een aantal ondersteunende documenten aangeleverd te worden, die door de overheid getoetst worden. Op basis hiervan wordt al dan niet een subsidie toegekend. Deze subsidie zou gebruikt kunnen worden om de haalbaarheid van de plannen te kunnen onderzoeken. Een uitvoerige haalbaarheidsstudie is noodzakelijk om te onderzoeken welke aspecten uit het rapport wel en niet toepasbaar zijn binnen Kaatsheuvel. Uit de uitgevoerde haalbaarheidsstudie vloeien aantallen uit. Deze zijn op dit moment nog niet bekend, omdat het rapport enkel een mogelijkheid tot ontwikkeling aanbiedt. Het plangebied omvat een totaaloppervlakte van circa 54.000 m². Aan de hand van de haalbaarheidsstudie komt naar voren hoeveel woningen en hoeveel m² winkeloppervlakte er uiteindelijk gerealiseerd kunnen worden. Daarbij zal ook een het aantal benodigde parkeerplaatsen uitgerekend worden. Op die manier wordt ook inzichtelijk gemaakt op welke manier de parkeervoorzieningen vormgegeven moeten worden. De haalbaarheidsstudie geeft daarnaast (voor een gedeelte) antwoord op de ruimtelijke vraagstukken van de gemeente.

Binnen de haalbaarheidsstudie is het van belang om een retail- en horecamakelaar in te schakelen die de potentie en capaciteit van het gebied in kaart kunnen brengen. Als de inventarisatie van de aantallen duidelijk is, kan ook een eerste inschatting gemaakt worden van de beschikbare openbare ruimte. 75

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Uit de uitgevoerde haalbaarheidsstudie zal een vlekkenplan vloeien. Dit geeft een eerste indicatie weer van de manier waarop centrumzijde noord vormgegeven kan worden. Welke thema’s passen het beste op welke plek, om ervoor te zorgen dat het centrum het beste kan functioneren en aansluit op de bestaande structuren van het centrumgebied. Dit vlekkenplan wordt vervolgens in een aantal stappen geconcretiseerd in een uiteindelijk ontwerp van het gebied, bij voorkeur aan de hand van de omschreven thema’s. De volgende stap die genomen moet worden, is het inschakelen van externe partijen, die de tot stand gebrachte ontwerpen verder kunnen uitwerken. Het inschakelen van externe partijen is noodzakelijk, omdat de hiervoor benodigde kennis binnen de gemeente ontbreekt. Om dit te kunnen faciliteren, zijn er twee mogelijkheden. Ten eerste kan de gemeente gebruik maken van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg). Dit verplicht grondeigenaren om een perceel waarop een voorkeursrecht gevestigd is, bij verkoop eerst aan de overheid (gemeente) aan te bieden. Op die manier krijgt de gemeente meer grip op de grondmarkt. Juist door de verbrokkeling en de vele grondeigenaren binnen centrumzijde noord, kan dit een handig hulpmiddel zijn om de regie in eigen hand te houden. Op die manier kan een integraal plan beter vormgegeven worden.

De gemeente kan daarbij aanwijzen welke ontwikkelingen op welke manier uitgevoerd worden. Het plangebied is daardoor vrij in te richten volgens de manier van de gemeente.

Een tweede toepasbare methode is het oprichten van een ontwikkelings BV, waarin de gemeente samenwerkt met grondeigenaren in het gebied. Dit is een vorm van publiek-private samenwerking en een manier om het project te kunnen ontwikkelen. Partijen met posities kunnen op deze manier de ontwikkeling samen oppakken. Dit biedt tevens de mogelijkheid om proactief bij te dragen aan de groei van Kaatsheuvel als gemeenschap, maar tegelijkertijd een actieve rol te spelen in de vastgoedontwikkeling en stedelijke vernieuwing. Door de omvang van het plangebied en de ligging binnen het centrumgebied, zal de ontwikkeling in fases worden gerealiseerd, waarbij rekening gehouden moet worden met het feit dat elke fase na realisatie levensvatbaar is, zolang de andere fases niet gerealiseerd zijn. Gekeken naar de uiteindelijke haalbaarheid van de beoogde plannen, is het essentieel dat Kaatsheuvel beter wordt opgenomen in de omgeving. Dit betekent dat de aansluitingen van en naar Kaatsheuvel opnieuw vormgegeven moeten worden en aan dienen te sluiten op de reeds aanwezige structuren binnen de gemeente. Rondom het centrum zijn enkele (snel)fietsroutes die een herkenbare en functionele aansluiting op het centrum van Kaatsheuvel nodig hebben. Ook vanaf de eerder benoemde vakantieparken en (verblijfs)accommodaties kunnen rechtstreekse fietspaden richting het centrum gerealiseerd worden.

Ook een unieke vorm van vervoer, die de toeristen langs alle toeristische plekken binnen de gemeente (inclusief centrum Kaatsheuvel) brengt, zou een mooi concept kunnen vormen. Op deze manier worden de toeristische plekken met elkaar verbonden en verbetert de bereikbaarheid.

76

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Geciteerde werken BRO. (2021). Toekomstvisie centra Kaatsheuvel en Loon op Zand. Boxtel: Gemeente Loon op Zand. Couwenberg, J., Wolkers, P., & Honselaar, M. (2014). Handboek Ruimtelijke Kwaliteit. Loon op Zand. Eg, R. (2024, Januari 2). Klein en meer groen: winkelstraat ziet nieuwe gouden formule. Opgehaald van NOS: https://nos.nl/artikel/2503542-kleinen-meer-groen-winkelstraat-ziet-nieuwe-gouden-formule Gemeente Loon op Zand. (2015). Structuurvisie Loon op Zand. Loon op Zand. Gemeente Loon op Zand. (2017). Masterplan Wereld van de Efteling 2023 - Een Wereld vol Wonderen. Kaatsheuvel. Graumans, A. M. (2016). Parkeerbeleidsplan Loon op Zand. Loon op Zand: Gemeente Loon op Zand. Heemkundekring de Ketsheuvel. (2007). Over de Ketsheuvel. Opgehaald van De Ketsheuvel: https://www.deketsheuvel.nl/de-heemkundekring LOS stadomland BV. (2022). Uitgangspuntennotitie | Omgevingsvisie. Kaatsheuvel. Rho Adviseurs. (2023). Bouwstenen centrumvisie. Eindhoven. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. (2023, 12 07). Impulsaanpak winkelgebieden. Opgehaald van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland: https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/impulsaanpak-winkelgebieden STOKK. (2014). Masterplan Kaatsheuvel Kookstad. Loon op Zand: STOKK.

77

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Van den Elshout & De Bont Waalwijk BV. (2020, mei 11). Voorlopig ontwerp kernwinkelgebied kaatsheuvel. Kaatsheuvel, Noord-Brabant, Nederland. Wie en Rwi Adviseurs. (2013). Beheersverordening Centrum Kaatsheuvel. Loon op Zand.

78

VIP-rapport centrum Kaatsheuvel

Lijst met afbeeldingen Figuur 1 - Centrum Kaatsheuvel ..................................................................................................................................................................... 16 Figuur 2 - Te ontwikkelen plangebied ............................................................................................................................................................. 21 Figuur 3 - Eerste schetsontwerp ..................................................................................................................................................................... 32 Figuur 4 - Verdere uitwerking schetsontwerp ................................................................................................................................................ 33 Figuur 5 - Verhouding tussen pijlers ............................................................................................................................................................... 38 Figuur 6 - Architectuur Hundertwasser .......................................................................................................................................................... 43 Figuur 7 - Unieke fontein in combinatie met kunst draagt bij aan beleving ..................................................................................................