Bijlage 2. Rapport Horeca-inzichten
Tekst van het document
Horeca-inzichten marktanalyse 2025 &
richtinggevend ontwikkelperspectief ten behoeve van de Horecavisie 2025-2035
Gemeente Loon op Zand juli 2025 1
rapport ref: 2023.1409
INLEIDING LOON OP ZAND & HORECA
MET CONTRAST, VOOR DE STAD
Een uitnodigend, gevarieerd en gezond functionerend horeca
Gemeente Loon op Zand heeft CONTRAST gevraagd de
aanbod draagt bij aan de aantrekkelijkheid van Loon op Zand
marktanalyse uit te voeren en te ondersteunen in het
als gemeente, waar zowel inwoners zich thuis voelen en
opstellen van de horecavisie. Een nieuwe horecavisie, waarin
bezoekers en ondernemers toe aangetrokken worden.
we voor de gemeente én per gebied de stip op de horizon zetten met oog voor de gewenste ontwikkeling van het gebied.
VRAAG EN AANBOD IN 2025
Dit doen we samen met partners, waaronder KHN, VVA,
In lijn met de nieuwe Omgevingswet en al opgestelde visie- en
beleidsstukken
(o.a.
Toeristisch-Recreatieve
visie)
Duinboeren, SOL, Efteling en ZLTO.
werkt
Gemeente Loon op Zand aan een nieuwe Horecavisie, welke
De analyse levert waardevolle inzichten op in trends en
inspeelt op de hedendaagse en toekomstige uitdagingen. Het
ontwikkelingen binnen de horeca, en biedt een verdiepend
horecabeleid en de laatste marktanalyse dateert uit 2016. Er is
beeld van het huidige aanbod en de verwachte vraag. Door
behoefte aan een actuele marktanalyse die de trends en
vraag en aanbod zowel kwantitatief als kwalitatief met elkaar
ontwikkelingen en marktsituatie anno 2025 inzichtelijk maakt.
te confronteren, ontstaat een scherp inzicht in kansen en
knelpunten binnen het horecalandschap van gemeente Loon Dit document geeft de horeca-inzichten overzichtelijk weer. De
op Zand. Op basis van deze analyse is voor de Horecavisie
Horecavisie is een separaat document ‘Horecavisie 2025-2035
2025–2035
Versterken, Verbinden, Verrijken’.
richtinggevend ontwikkelperspectief opgesteld, met
‘Versterken,
Verbinden,
Verrijken’
een
daarin de gewenste profilering, het type horeca en de
benodigde ruimte (in m²) per focusgebied. 2
Gemeente Loon op Zand
INLEIDING De horeca-inzichten en de horecavisie gaan niet over:
SCOPE HORECA-INZICHTEN & VISIE Onder horeca verstaan we alle publiek toegankelijke ruimten en terrassen waar je tegen vergoeding kunt eten en drinken. Hier wordt spijzen en dranken op bestelling bereid voor directe consumptie of voor gebruik elders dan ter plaatse.
• Commerciële horeca met als primaire functie hetgeen hierboven staat benoemd, zoals o.a. cafés, restaurants, cafetaria’s,
snackbars,
hotel-restaurants,
bezorg- en afhaalrestaurants, grillrooms, shoarmazaken, feestzalen,
recreatieoorden,
ijssalons
en
nachtclubs.
Hieronder vallen ook voor publiek toegankelijke horeca in
een hotel, zoals een restaurant of bar. • Ondergeschikte hoofdactiviteit
horeca,
waarbij
horeca
is
waarbij
de
maar
• Horeca in een zorginstelling en bedrijfsrestaurants.
• Evenementen. • Bijzondere openbare inrichtingen, zoals seksbedrijven en speelhallen, en coffeeshops. In relatie tot de omgeving en verwante beleidsstukken
De horeca-inzichten en de horecavisie gaan over:
lunchrooms,
• Overnachtingaccommodaties, van campings tot hotels.
niet
de
locatie
wel
De horecavisie en het ontwikkelperspectief richten zich op de functies en het programma van de horeca. Een gemeente is natuurlijk
veel
(horeca)functies. ruimte,
meer
dan
een
Bereikbaarheid,
veiligheid,
parkeren
en
programma
aankleding
met
openbare
duurzaamheid
zijn
fundamentele thema’s voor de gemeente, welke we hier
vooral als belangrijke randvoorwaarden zien, die in andere visies en beleid zijn of worden uitgewerkt.
publiekstoegankelijk is. Dit gaat o.a. maar niet uitsluitend om paracommercie en additionele horeca, sport, cultuur,
zorg, leisure met horeca en andere ondersteunende horeca 3
waar wel een vergunning voor vereist is.
Gemeente Loon op Zand
INHOUDSOPGAVE 00
Kerninzichten horeca-analyse
01
Werkwijze
02
Vertrekpunten
03
Trends & ontwikkelingen
04
Vraag – aanbod
05
Gebiedsprofielen
06
Richtinggevend ontwikkelperspectief Bijlagen
Gemeente Loon op Zand 4
KERNINZICHTEN HORECA-ANALYSE De essentie van het onderzoek en samenvatting van de bevindingen.
5
TOTSTANDKOMING INZICHTEN SAMENGEVAT GEBIEDSPROFIELEN
ONTWIKKELKADER
KANSENKAART HORECA
Confrontatie vraag-aanbod op basis van de actuele horecasituatie, in relatie tot de gemeentelijke opgave en aandachtspunten per gebied.
Een richtinggevend perspectief voor toestaan, tegenhouden of stimuleren van horeca ontwikkeling.
Inzicht in de gewenste horeca(ontwikkeling) en profilering & verbinding van gebieden.
GEMEENTELJKE
OPGAVE
01 KWANTITATIEVE ONTWIKKELRICHTING Criteria: aantal m², type / categorie, beleid
TOEVOEGEN OF TEGENHOUDEN NIEUWE HORECA
KWANTITATIEF ONDERZOEK Inwoners- en bezoekersaantallen, demografische gegevens, ontwikkelingen en trends
01
JUISTE HORECA OP JUISTE PLAATS GEBIEDSGERICHT PROFILEREN: DOELGROEP & IDENTITEIT ACTIE: STABILISATIE | ONTWIKKELING VERKLEURING | TOEVOEGEN
02
KWALITATIEF ONDERZOEK Horecaprofielen vraag & aanbod
VERKLEUREN VAN EEN DEEL VAN HET AANBOD
GAP VRAAGAANBOD 6
01 KWALITATIEVE ONTWIKKELRICHTING Criteria: horecaprofielen
PRIORITERING: WAT EERST? VANUIT BESTAANDE INITIATIEVEN HORECABELEID IN ONTWIKKELING PARTICIPATIE BEPAALT SUCCES
KERNINZICHTEN HORECA-ANALYSE DE MARKTANALYSE
De gebiedsprofielen bieden concrete handvatten voor gewenste
CONTRAST heeft voor de gemeente Loon op Zand een
horecaontwikkeling. Ze zijn bedoeld om gemeente en partners te
kwantitatieve en kwalitatieve marktanalyse uitgevoerd, waarin de
informeren én inspireren bij het werken aan een toekomst-
actuele horecavraag en het aanbod voor de gemeente en per
bestendig horecalandschap in lijn met de horecavisie. Voor een
afzonderlijk gebied met eigen identiteit en dynamiek in kaart zijn
toelichting en een leeswijzer, zie hoofdstuk 5. Gebiedsprofielen.
gebracht. Per gebied is onderzocht: – welke inwoners er wonen en wat hun leefstijlprofielen zijn,
WERKWIJZE & VERTREKPUNTEN
– welke aantrekkingskracht het gebied heeft op bezoekers,
Voor deze analyse heeft CONTRAST kennis genomen van
– en in hoeverre er sprake is van een zakelijke horecavraag.
beleidsdocumenten
over
wonen,
verblijven
en
recreëren.
Belangrijke bronnen zijn o.a. de Omgevingsvisie Loon op Zand Door middel van het BSR-model zijn de voorkeuren, drijfveren en
2040, Economisch en Toeristisch Recreatieve Visie 2030 en
het horecagedrag van inwoners per postcodegebied in beeld
toekomstperspectieven van de centra (deels in ontwikkeling). De
gebracht.
van
gemeente wil zich profileren als aantrekkelijke groene recreatieve
avontuurlijk tot groepsgericht of juist gericht op zekerheid. Ook
woongemeente en streeft naar een doelgroep die groeit door o.a.
zakelijke en toeristische doelgroepen zijn kwalitatief geanalyseerd.
meer meerdaagse toeristen en dagrecreanten aan te trekken.
Denk hierbij
aan uiteenlopende
leefstijlen:
Alle 47 horecazaken in gemeente Loon op Zand zijn bezocht (zowel zijn
De landelijke horecasector beweegt mee met de trends van deze
samengebracht in gebiedsprofielen voor gemeente Loon op Zand,
tijd. Ondernemers spelen in op veranderend consumentengedrag
centrum Kaatsheuvel, centrum Loon op Zand en het Buitengebied
en stijgende kosten door te investeren in onderscheidend
en De Moer.
vermogen en het verbreden van hun aanbod. Toelichting op trends
online
als
fysiek)
en
geprofileerd.
Deze
inzichten
is te lezen in hoofdstuk 3: Trends & Ontwikkelingen. 7
Gemeente Loon op Zand
KERNINZICHTEN HORECA-ANALYSE Horecaprofielen gaan uit van 5 groepen met diverse
Modern & Frequent Oranje - met de waarden trendy, fun
horecavoorkeuren en gedragingen.
en een tikkeltje rebels is het oranje horecaprofiel op zoek naar vernieuwende, hippe en spannende ervaringen. Van verrassend
Vertrouwd & Makkelijk Groen – met de waarden rust, vertrouwd
menu tot uitgesproken speelse inrichting. Ze komen vaak met
en ‘doe maar gewoon’ gaat het groene horecaprofiel graag naar
vrienden in de horeca en de besteding is bovengemiddeld.
vaste adressen. Het menu is herkenbaar en eenvoudig, en de inrichting al jaren hetzelfde. Bezoekfrequentie en besteding is laag.
Exclusief & Kieskeurig Blauw - met de waarden controle, statusgericht en kritisch is het blauwe horecaprofiel op zoek naar
Spontaan & Gezellig Geel - met de waarden gezelligheid, samen en
hoge kwaliteit en luxe. Dit vinden ze in stijlvolle en exclusieve
plezier gaat het gele horecaprofiel regelmatig met anderen naar
zaken waar het tot in de puntjes is verzorgd. Op het menu bekende
knusse, vrolijke horecazaken voor Jan en Alleman met op de kaart
premium merken en klassiekers. De bezoekfrequentie ligt lager,
veel keuze en aandacht voor kids. Gevoelig voor aanbiedingen.
maar de besteding hoog.
Authentiek & Bewust Rood - met de waarden eigenzinnig en
innovatief is het hyperbewuste rode horecaprofiel op zoek naar een goed verhaal en unieke ervaring. Regelmatig in de horeca en bereid om meer te betalen voor lokale duurzame parels.
Gemeente Loon op Zand 8
KERNINZICHTEN HORECA-ANALYSE DE MARKT SAMENGEVAT
De horecavraag in gemeente Loon op Zand komt van drie
Gemeente Loon op Zand heeft een sterke toeristische basis dankzij
doelgroepen: een bescheiden lokale bevolking, een groeiende regio
De Efteling, Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen en
met omliggende gemeenten én een sterke toeristische markt met
aantrekkelijk gelegen verblijfshoreca in het buitengebied. De
miljoenen bezoekers per jaar. Met name toeristen vormen een
gemeente combineert ruimte voor ontwikkeling met een unieke
krachtige drager van horecagroei. Qua profiel domineren
balans tussen natuur en recreatie.
vertrouwde en gezellige horecavoorkeuren (groen en geel), aangevuld met een groeiende vraag naar modern, onderscheidend
Tegelijkertijd is de vraag seizoensgevoelig, OV-bereikbaarheid van
en kwalitatief aanbod (oranje en blauw), vooral bij toeristen.
de centra beperkt en ligt het lokale bestedingsniveau relatief laag. Het horeca aanbod is overwegend traditioneel, met weinig
Het huidige aanbod sluit vooral aan op het vertrouwde groene
vernieuwende concepten of beperkte zakelijke voorzieningen.
profiel, met een beperkt aandeel vernieuwende concepten. De hotelsector is relatief sterk ontwikkeld ten opzichte van
Er liggen kansen in de groeiende vraag naar rust en natuur,
referentiegemeenten, terwijl de restaurant- en drankensector een
regionale samenwerking en het verbreden van het horecaprofiel
lagere tot gemiddelde dichtheid kennen. Dit biedt ruimte voor
naar meer smaken om uit te kiezen. De uitbreiding van de Efteling
gerichte uitbreiding, met name in onderscheidende horeca die
biedt perspectief voor nieuwe concepten. Tegelijk vraagt druk van
aansluit bij de bredere regionale en toeristische vraag.
nabijgelegen steden, leegstand en een strenger stikstofbeleid om een gerichte aanpak. Meer informatie en een onderbouwde
NB. Horecavestigingen zijn in het totaalaanbod opgenomen, mits
uiteenzetting in hoofdstuk 4. Vraag-aanbod.
zij
publiek
toegankelijk
zijn
voor
los
horecabezoek
(recreatieoorden, sportcafé e.d.)
Gemeente Loon op Zand 9
KERNINZICHTEN HORECA-ANALYSE VRAAG
AANBOD
Opvallend is dat de vertegenwoordiging horecaprofielen onder
Het huidige aanbod wordt voor 51% gedomineerd door het
inwoners in de omliggende gemeenten nagenoeg vergelijkbaar is
vertrouwd & makkelijk (groene) profiel. Het aanbod van moderne,
met gemeente Loon op Zand.
eigentijdse (oranje) en exclusievere (blauwe) horecaconcepten blijft achter bij de vraag. Het aanbod bestaat vooral uit restaurants.
Horecaprofiel inwoners gemeente Loon op Zand
13%
Nederland 10%
29% 14%
5% 41%
Aanbod gemeente Loon op Zand
4%
22%
7%
32%
40%
15%
12%
51% 13% 3% 11%
13% 8%
7% 8% 45%
34% Kaatsheuvel
35%
15%
39%
10
6%
28%
19%
22%
Loon op Zand
De Moer
25 20 15 10 5 0
Gemeente Loon op Zand
KERNINZICHTEN HORECA-ANALYSE BELANGRIJKSTE UITKOMSTEN CONFRONTATIE
2. Stimuleren van diversiteit in het aanbod
VRAAG-AANBOD
Het huidige aanbod wordt gedomineerd door het vertrouwde,
De gemeente Loon op Zand staat voor een strategische opgave: het
herkenbare (groene) profiel, terwijl de vraag vanuit de markt
ontwikkelen van een toekomstbestendig, onderscheidend en
breder is. Er is behoefte aan meer variatie, met ruimte voor
economisch levensvatbaar horeca-aanbod dat aansluit bij de
onderscheidende, moderne en hoogwaardige horecaconcepten die
wensen van huidige inwoners, de bredere regio en toeristische
passen binnen het rode, oranje en blauwe profiel. Differentiatie is
doelgroepen. Op basis van de analyse van vraag en aanbod zijn vijf
met
speerpunten vanuit het ontwikkelperspectief geformuleerd die
knooppunten.
name
wenselijk
in
de
dorpscentra
en
toeristische
richting geven aan uitvoering van de ‘Horecavisie 2025-2035 3. Ruimte voor gerichte groei
Versterken, Verbinden, Verrijken’.
De bestaande horecadichtheid is laag tot gemiddeld en biedt 1. Benutting van bovengemeentelijke horecavraag
ruimte voor uitbreiding, mits zorgvuldig afgestemd op de
Een gezond en divers horeca-aanbod vraagt om een bredere
gebiedsspecifieke vraag en binnen ruimtelijke randvoorwaarden.
afzetmarkt dan enkel de lokale bevolking. Voor structurele
Het ontwikkelperspectief voor het Buitengebied en De Moer richt
versterking is het noodzakelijk dat het aanbod tevens aantrekkelijk
zich op grootschalige onderscheidende horecaconcepten op
is voor bezoekers uit omliggende gemeenten en toeristische
recreatieve knooppunten (aangewezen concentratiegebieden voor
doelgroepen.
recreatie).
Een
goede
mobiliteitsinfrastructuur
en
bereikbaarheid zijn hiervoor essentiële randvoorwaarden.
Gemeente Loon op Zand 11
KERNINZICHTEN HORECA-ANALYSE 4. Gerichte ontwikkelrichting
Het ontwikkelkader wordt op de volgende pagina weergegeven.
De gemeente faciliteert een geleidelijke ontwikkeling van passende
Verdere toelichting is te vinden in hoofdstuk 6: Richtinggevend
horecaprofielen
ontwikkelperspectief.
per
gebied.
Nieuwe
vestigingen
worden
uitsluitend toegestaan wanneer zij aantoonbare meerwaarde bieden voor de leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit of een evenwichtige vraag-aanbodsituatie. Initiatieven moeten aansluiten bij de marktvraag, zoals vastgesteld in het gebiedsprofiel. De sturing verloopt via het Omgevingsplan, waarin onder meer m²-
kaders,
functietoekenningen
en
gebruiksvoorwaarden
zijn
vastgelegd. Hiertoe adviseert CONTRAST in een richtinggevend ontwikkelkader, op basis van gebiedsprofielen. 5. Gebiedsgerichte aanpak Voor elk gebied wordt een duidelijke inschatting gemaakt van de gewenste horecaruimte, op basis van lokale demografische kenmerken, gemeente
bezoekerspotentie werkt
hierbij
actief
en
ruimtelijke
samen
met
context.
De
ondernemers,
vastgoedpartijen en andere stakeholders aan een versterking van het horeca-aanbod.
Gemeente Loon op Zand 12
ONTWIKKELPERSPECTIEF Op
basis
van
het
ontwikkelperspectief
is
een
KWALITATIEF KADER
Identiteit
richtinggevend ontwikkelkader opgesteld, dat inzicht
Gemeente Loon op Zand
geeft in welke horeca bij voorkeur waar.
Centrum Kaatsheuvel
Actie
Kansen horeca
Landschap, recreatie functiemix
verkleuren
breed aanbod, combi met leisure
Toeristisch (Efteling) recreatie
toevoegen
all day aanbod, terras
lokaal ontmoeten
verkleuren
ontmoeten, borrelen, terras
lokaal ontmoeten
verkleuren
agrarisch rood-geel horecaconcept
Centrum Loon op Zand
Activiteit
Profiel*
Behoud van groen aanbod is belangrijk, een groot
Buitengebied & De Moer
deel van de huidige inwoners heeft een Vertrouwd &
De Moer
Makkelijk Groen horecaprofiel. Echter, het (blijven)
1. Concentratiegebied recreatie Dynamisch
recreatie
toevoegen
horeca bij leisure knooppunten
aantrekken
2. Extensief landschap
Groen
recreatie
op termijn
pluktuin, theetuin
gemeenten en dagrecreanten vraagt meer variatie in
3. Multifunctioneel park
Landschapspark
ruspunt fietser
op termijn
pop-up horeca, standplaats / truck
aanbod: oranje, rode en blauwe horecaconcepten. En
4. Agrarisch platteland
Agrarisch
rustzoekers
op termijn
boerderijwinkel, natuurspeeltuin
van
de
inwoners
uit
de
omliggende
naast het huidige gele aanbod in het buitengebied, ook geel aanbod in de kernen.
Agrarisch
*Gewenst profiel voor verkleuren en toestaan KWANTITATIEF KADER Gebied Gemeente Loon op Zand Centrum Loon op Zand Centrum Kaatsheuvel Buitengebied & De Moer
betreft consumptieve horeca, geen verblijfshoreca Aantal m² in 2025 Aantal zaken in 2025 Aantal m² toevoegen ontwikkelperspectief 2035 15.385 47 1.200-3.600 950 4 200-600 3.160 12 400-1.000 6.400 13 600-2.000
Prioritering horecaontwikkeling gemeente Loon op Zand 2035 Ontwikkelen met prioriteit, korte termijn 1-5 jaar: • Centrum Kaatsheuvel | Buitengebied & De Moer, concentratiegebied recreatie Ontwikkelen, middellang termijn 5-10 jaar: • Centrum Loon op Zand | Buitengebied & De Moer, anders dan concentratiegebied recreatie 13
1. WERKWIJZE Toelichting op het kwantitatief én kwalitatief horeca onderzoek.
14
WERKWIJZE PROCES Voor het in kaart brengen van de horecamarkt in gemeente Loon op Zand is een combinatie van kwantitatief en
Onderzoek
kwalitatief onderzoek ingezet. Daarbij is gekeken naar
• Kwantitatief is de basis: demografie, economie & ontwikkelingen • Kwalitatief brengen we de horecaprofielen vraag en aanbod in kaart • Via online werk, maar ook door alle horeca in de gemeente te bezoeken
gemeente
Loon
op
Zand
als
geheel
én
naar
de
onderscheidende kenmerken van afzonderlijke gebieden. Begin 2025 zijn vraag en aanbod op basis van feiten, data
Uitkomst onderzoek: marktinzichten
en gebiedsprofielen scherp geanalyseerd en tegen elkaar
• Vraag: huidige én toekomstige inwoners en bezoekers in kaart • Aanbod: huidige horeca ondernemingen 2025 in kaart • Ambitiedoelgroepen en verwachte gebiedsontwikkelingen in kaart
afgezet. Door deze inzichten te verbinden met gemeentelijke ambities,
relevante
prognoses
voor
trends,
toekomstige
gebiedsontwikkelingen horecabehoefte,
en
ontstaan
gerichte kansen voor horeca(ontwikkeling). CONTRAST
Resultaat: gebiedsprofielen + richtinggevend ontwikkelkader
biedt een eerste bouwsteen voor de doorontwikkeling van de
• Confrontatie vraag-aanbod: in hoeverre sluit het aanbod aan op de vraag? • Kansenkaart: waar kan de horeca (nog beter) op inspelen? • Richtinggevend ontwikkelkader Loon op Zand: welke horeca is waar gewenst? •
horecavisie en het horecabeleid – als basis voor heldere, constructieve samenwerking tussen gemeente, ondernemers en andere betrokkenen. Nu én richting de toekomst.
15
NB. Horeca ontwikkeling betekent niet direct het toevoegen van horeca of uitbreiding in omvang. Ontwikkeling kan ook een kwalitatieve ontwikkeling zijn in de vorm van wijziging van concept, horecamoment, functie of doelgroep.
Gemeente Loon op Zand
WERKWIJZE TOELICHTING HORECAPROFIELEN De horecaprofielen zijn ontwikkeld op basis van het BSR-model (Brand Strategy Research). Dit model biedt een eenduidige methodiek voor het
definiëren van leefstijlprofielen en is richtinggevend voor het begrijpen van consumentengedrag. Het BSR model ontrafelt de drijfveren van mensen: waar voelen zij zich prettig, wat zoeken zij in een horeca-ervaring? Het model is opgebouwd uit twee dimensies: de sociologische dimensie (horizontale as: ego-groep)
en de psychologische dimensie (verticale as: introvert-extravert). Op basis
Het percentage Nederlanders per leefstijlsegment
BSR-model met de achterliggende waarden
hiervan ontstaan vier kwadranten, die elk een fundamentele leefstijl vertegenwoordigen: vrijheid, harmonieus, controlerend en veilig. In samenwerking met onderzoeksbureau MarketResponse heeft CONTRAST deze leefstijlen vertaald naar vijf horecaprofielen, gebaseerd op statistisch onderzoek onder de Nederlandse bevolking. Elk profiel weerspiegelt specifieke horecabehoeften en -gedrag. Uniek aan deze methode is dat CONTRAST de profielen per postcodegebied kan weergeven. Dit biedt waardevolle inzichten voor horeca-ontwikkeling op maat. De vijf horecaprofielen worden op de volgende pagina toegelicht. In de bijlage vind je een uitgebreide beschrijving van elk profiel. Gemeente Loon op Zand 16
HORECAPROFIELEN
EXTRAVERT MODERN & FREQUENT Hip, vernieuwend, Instagrammable
AUTHENTIEK & BEWUST Milieubewust, duurzaam, creatief, innovatief
Verrassende ervaring, populair, speels. feestelijk
Unieke ervaring, anders dan de massa, biologisch
Frequentie hoog Vaak met vrienden
Frequentie gemiddeld Vaak in gezelschap Budget gemiddeld
NL: 15%
NL: 22%
Frequentie gemiddeld Bereid meer te betalen
INDIVIDU
Gezelligheid, veel keuze, vrolijk, voor iedereen
GROEP
NL: 14%
EXCLUSIEF & KIESKEURIG Tot in de puntjes verzorgd, statusgericht, formeel
VERTROUWD & MAKKELIJK Rustig, vertrouwd, doe maar gewoon
Kwaliteit, luxe, zekerheid, goede recensies
Vaste plek, herkenbaar, een keertje verwennen
Frequentie laag-gemiddeld Bereid meer te betalen
Frequentie laag Uitgaven laag
NL: 9% 17
SPONTAAN & GEZELLIG Gezellig, kindvriendelijk, Jan en Alleman
INTROVERT
NL: 40%
Gemeente Loon op Zand
WERKWIJZE MEERWAARDE GEBIEDSPROFIELEN & HORECAPROFIELEN Kwalitatieve inzichten in vraag en aanbod, gebaseerd op drijfveren en voorkeuren, bieden waarde voor álle betrokkenen: gemeente, ondernemers,
vastgoedeigenaren, inwoners en bezoekers. Horecavoorkeuren worden vooral bepaald door levensstijl, waarden en motivatie – en minder door leeftijd, gezinssamenstelling of inkomen. Gebiedsprofielen
maken
horecaprofielen
aanwezig
zichtbaar zijn
in
onder
welke bewoners,
mate
vijf
bezoekers,
typerende zakelijke
doelgroepen én het bestaande aanbod in een gebied. Zo wordt duidelijk of vraag en aanbod op elkaar aansluiten, of dat er kansen of mismatches zijn. Gebiedsprofielen
benadrukken
de
identiteit,
kwaliteiten
én
ontwikkelpotentie van elk gebied, inclusief aandachtspunten. Niet elke
horecabehoefte hoeft overal bediend te worden. Door bewust te kiezen en te differentiëren, ontstaat een gevarieerd en hoogwaardig horecalandschap, met meer balans, beleving en onderscheidend vermogen. De inzichten zijn geen blauwdruk, maar een richtinggevend kompas. Gebruik ze als basis voor onderbouwde keuzes met impact. 19
WERKWIJZE KWANTITATIEF EN KWALITATIEF ONDERZOEK
CONTRAST heeft de horecavraag en het -aanbod voor heel
CONTRAST heeft de horecavraag in gemeente Loon op Zand
gemeente Loon op Zand en per afzonderlijk gebied met elkaar
in kaart gebracht, inclusief de particuliere, zakelijke en
geconfronteerd. Daarbij is bewust gekeken naar de ruimtelijke
toeristische markt.
samenhang: niet elke vraag hoeft binnen hetzelfde gebied te worden
beantwoord.
Juist
sterke
verbindingen
tussen
Gemeente Loon op Zand is daartoe opgedeeld in gebieden:
gebieden versterken het totale horecasysteem. Dit heeft
• Gemeente Loon op Zand (overkoepelend)
geresulteerd in een richtinggevend, gefaseerd advies voor de
• Kaatsheuvel: centrum en woonwijken
komende tien jaar – gebaseerd op data én afgestemd op zowel
• Loon op Zand: centrum en woonwijken
bestaande doelgroepen als focusdoelgroepen die gemeente
• Het Buitengebied en De Moer
Loon op Zand wil aantrekken.
Voor elk gebied zijn de volgende aspecten geanalyseerd:
Het totaalaanbod is opgebouwd op basis van de gemeentelijke
• De identiteit, hoofdfuncties, kwaliteiten en uitdagingen;
lijst met horecavergunningen. Waar nodig heeft CONTRAST
• De demografische, economische en psycho-sociologische
deze gecorrigeerd, bijvoorbeeld bij permanente sluitingen of
kenmerken van de mensen die er wonen, werken en
ontbrekende gegevens. Ondergeschikte horeca is meegeteld
verblijven.
indien publiek toegankelijk, ongeacht de hoofdfunctie van de
• Het huidige horeca aanbod dat er gevestigd is.
locatie.
Ook
hotel-restaurants
zijn
hierin
opgenomen.
CONTRAST adviseert in 2032 een herhaling van het Deze
20
kwantitatieve
en
kwalitatieve
basis
vormt
het
kwalitatieve onderzoek om de actualiteit van inzichten en
fundament voor een gebiedsgerichte horecavisie die aansluit
beleidskeuzes te waarborgen. Uitgangspunten van het
op de lokale context en dynamiek.
onderzoek zijn opgenomen in hoofdstuk 2. Vertrekpunten.
Gemeente Zwolle
WERKWIJZE GEBRUIK GEMEENTELIJKE BRONNEN
BRONNEN
Voor de analyse is gebruikgemaakt van diverse gemeentelijke
Voor de analyse is gebruikgemaakt van de volgende
documenten, waaronder onder meer de volgende:
databronnen en kennisbronnen:
• Omgevingsvisie Loon op Zand 2040
• CBS 2024-2025 | cbs.nl
• Economische en Toeristisch Recreatieve Visie 2030
• CPB 2024-2025| cpb.nl
+ actieprogramma • Programmatische analyse ontwikkeling centrum Kaatsheuvel
• KvK Regiodata 2024-2025 • Vastgoeddata 2025 • KHN / Afdeling Loon op Zand
• Toekomstperspectief centrum Kaatsheuvel
• Sector update banken (o.a. ING, ABN AMRO)
• Lijst met horecabedrijven vanuit gemeente
• Vastgoeddata
• Horecavisie Loon op Zand 2014 • Evenementenbeleid Loon op Zand 2024
Daarnaast is het onderzoek gebaseerd op de bij CONTRAST
• Kunst- en cultuurbeleid
beschikbare gegevens en de expertise inzake soortgelijke
• Verkeersvisie Loon op Zand 2025
onderzoeken.
Gemeente Loon op Zand 21
WERKWIJZE BEGRIPPEN & DEFINITIES
Kansen: bevindingen vanuit de vergelijking van het aanbod tov de
Horeca: alle publiek toegankelijke ruimten en terrassen waar
vraag, dit maakt de kloof tussen vraag en aanbod inzichtelijk en
je tegen vergoeding kunt eten en drinken. Hier wordt spijzen
geeft inzichten in de kansen voor de horeca, op gemeentelijk
en dranken op bestelling bereid voor directe consumptie of
niveau en per gebiedsprofiel.
voor gebruik elders dan ter plaatse. Horecaprofielen: gevalideerde profielen met inzichten in het Gebiedsprofiel: geeft inzicht in de identiteit en kwaliteiten, de
gastgedrag en horecabehoeften, ontwikkeld door CONTRAST in
marktvraag, het actuele horeca aanbod, de ontwikkelingen en
samenwerking met onderzoeksbureau MarketResponse.
de kansen voor de horeca per gebied.
Jaarlijks worden de horecaprofielen gevalideerd met landelijk onderzoek.
Vraag: totale potentiële horecavraag vanuit inwoners gemeente Loon op Zand, inwoners uit de Regio, zakelijke
Mogelijkheid tot ontwikkeling: betekent dat er kansen zijn voor
vraag vanuit gevestigde bedrijven, dagrecreanten en
ontwikkeling van de horeca in omvang (m²), kwaliteit, categorie
verblijfstoeristen.
of verbreden doelgroep en/ of moment (dag, avond, nacht).
Aanbod: alle horecabedrijven in gemeente Loon op Zand op
Mogelijkheid tot verkleuring: betekent dat er kansen zijn voor een
basis van de gemeentelijke lijst met vergunningen.
andere vertegenwoordiging van horecaprofielen onder het huidige aanbod om beter aan te sluiten bij de vraag (gericht op specifieke doelgroep of juist brede doelgroep). Gemeente Loon op Zand
22
2. VERTREK PUNTEN Doelstellingen en uitgangspunten voor de marktanalyse en horeca-opgaven.
23
DOELSTELLINGEN DOELSTELLINGEN ONDERZOEK
DOELSTELLINGEN HORECAVISIE
De nieuwe Omgevingswet is in werking getreden. Gemeente
De nieuwe horecavisie moet bijdragen aan:
Loon op Zand heeft in 2024 de Omgevingsvisie 2040
•
vastgesteld.
zelfstandige gemeente: het zijn van een toeristische
toekomstige vraag in kaart te brengen en te beoordelen
gemeente in het Natura 2000 gebied, groei inwoners. •
aansluit, zowel kwantitatief als kwalitatief. •
Duurzame ontwikkeling van gemeente Loon op Zand als
De horeca-analyse heeft als doel de huidige en in hoeverre het bestaande horeca-aanbod hierop De horeca-analyse is een bouwsteen voor de nieuwe
Vergroten
leefbaarheid
kernen,
voorkomen
leegstand,
compactere centra en sterkere verbinding met cultuur. •
horecavisie en is input voor het uitwerken van de visie in het actieprogramma / omgevingsplan / horecabeleid.
onderzoek
uitnodiging voor nieuwe ondernemers. •
•
Een sterkere verbinding met horeca ondernemers, een
visie
vertaling
Een gebiedsgerichte horecastructuur, waar zowel centra als buitengebied en woonwijken onderdeel van zijn.
•
Meer kwaliteit, diversiteit en activiteiten in het aanbod.
•
Voldoende kwalitatieve verblijfshoreca, waar men een langere tijd gezellig kan verblijven en genieten.
•
Aantrekken van de meerdaagse toeristen naar de centra.
•
Een duidelijke definitie van horeca, waar ondergeschikte horeca wel of geen onderdeel van uitmaakt. Met aandacht voor de herontwikkeling van agrarische bedrijven, kerken en multifunctionele gebouwen en gebieden. Ook aandacht voor handhaving. Gemeente Loon op Zand
24
UITGANGSPUNTEN ALGEMENE UITGANGSPUNTEN Verzorgingsgebied van de horeca is gemeente Loon op Zand en de regio, bestaande uit de omliggende gemeenten Waalwijk, Heusden, Dongen, Gilze en Rijen en Tilburg. Gebiedsstructuur Gemeente Loon op Zand is in 4 gebiedsprofielen ingedeeld op basis van de hoofdfunctie, identiteit, kwaliteit en doelgroepen, in lijn met de Omgevingsvisie: 1. 2. 3. 4.
Deelgebieden Buitengebied Voor het buitengebied zijn de volgende deelgebieden te onderscheiden met unieke kenmerken en doelgroep: a) Extensief landschap b) Multifunctioneel platteland c) Recreatiegebieden d) Agrarisch platteland Hilvarenbeek, Oisterwijk en Sevenum dienen als referentie vanwege hun vergelijkbare schaal, recreatieve functie en regionale rol. Ter aanvulling zijn ook Waalwijk en Tilburg meegenomen in de vergelijking.
Gemeente Loon op Zand (overkoepelend profiel) Kaatsheuvel (centrum + woonwijken) Loon op Zand (centrum + woonwijken) Buitengebied en De Moer
Voor de bedrijventerreinen ontwikkelperspectief opgesteld.
is
een
separaat
Gemeente Loon op Zand 25
UITGANGSPUNTEN UITGANGSPUNTEN ONDERZOEK
Kwalitatief onderzoek
• Ambitiedoelgroepen Loon op Zand zoals gedefinieerd in de
• Gebaseerd op de horecaprofielen van CONTRAST. Deze
Omgevingsvisie en huidige horecavisie blijven hetzelfde.
horecaprofielen worden jaarlijks middels landelijk onderzoek
• In lijn met de gebiedsstructuur van de Omgevingsvisie.
door onafhankelijk databureau MarketResponse gevalideerd.
• Analyse aanbodzijde en actuele marktsituatie in 2025
• Bezoek aan alle 47 horecabedrijven in gemeente Loon op Zand
o.b.v. de lijst horecabedrijven zoals aangeleverd door
tijdens
piekmomenten:
lunchmoment
voor
gemeente Loon op Zand. De volgende zaken zijn niet
restaurantsector tijdens lunch of in de avonduren.
lunchrooms,
meegenomen: zaken die niet toegankelijk zijn voor los
• Elk horecabedrijf is gekoppeld aan een dominant profiel op
horecabezoek, maar alleen i.c.m. programmering of
basis van vier hoofdaspecten: website, menukaart, verhaal,
boeking, denk aan sportverenigingen, kampeerboerderij,
inrichting & sfeer. Waar relevant is een secundair profiel
paracommerciële
toegekend.
instellingen.
Ook
detailhandel
en
blurringconcepten zijn geen onderdeel van de analyse.
• Onderzocht zijn cafés, restaurants, lunchrooms, cafetaria’s, hotel-restaurants,
bezorg-
en
afhaalpunten,
grillrooms/
Kwantitatief onderzoek
shoarma, feestzalen, recreatieoorden en overige horeca zoals
• Periode analyse demografische kenmerken 2020 - 2025.
ijssalons en crêpes-/wafel-/donutzaken.
• Analyse bevolkingsprognoses o.b.v. vooruitblik tot 2050. • De horecamarkt is sterk aan verandering onderhevig, horecaondernemingen wisselen van concept, ondernemer of locatie. Ook komen er nieuwe concepten bij of stoppen er ondernemingen. Qua horecatrends kijken we tot vijf 26
jaar vooruit.
Gemeente Loon op Zand
UITGANGSPUNTEN DE MARKTSEGMENTEN
DE DOELGROEP MOET GROEIEN
De vraag naar horeca in gemeente Loon op Zand komt voort
Belangrijk is dat iedereen zich in gemeente Loon op Zand
uit drie hoofdsegmenten: de particuliere markt, bestaande uit
welkom voelt. De bevolkingsgroei loopt achter, de vergrijzing
inwoners van gemeente Loon op Zand en de regio; de
stijgt. De gemeente heeft de ambitie om meer meerdaagse
zakelijke markt, gevormd door lokale bedrijven; en de
toeristen en dagrecreanten aan te trekken, en dan met
toeristische markt, met dagbezoekers en verblijfstoeristen. In
name harmonie- en plezierzoekers met een geel Spontaan &
Loon op Zand wonen ca 24.000 inwoners, de toeristische
Gezellig en oranje Modern & Frequent horecaprofiel.
markt is groot, en de zakelijke markt is hoofdzakelijk
GEZINNEN
agrarisch en recreatie, relatief weinig zakelijke diensten.
DAGRECREANTEN
KENMERKEN HORECADOELGROEP De horecadoelgroep omvat alle marktsegmenten: inwoners,
FAMILIES
werknemers, bezoekers en toeristen. Belangrijk is inzicht in zowel de huidige kenmerken van deze groepen in gemeente
SENIOREN MKB BEDRIJVEN
Loon op Zand als de verwachte toekomstige ontwikkelingen. Dit helpt kansen voor horeca(ontwikkeling) scherp te definiëren.
BEZOEKERS
MEERDAAGSE TOERISTEN
Gemeente Deventer 27
3. TRENDS & ONTWIKKELINGEN Dit zien we in de markt, het horeca landschap en consumentengedrag.
28
TRENDS & ONTWIKKELINGEN in de toeristisch-recreatieve markt
Toename vakantie in eigen
Behoefte aan kleinschalig en
land
luxe verblijfsvorm neemt toe
Groeiend aantal 65+’ers, kritisch
Van luxe uitstapjes tot glamping,
Tegenhanger van de groeiende
Steeds meer agrarische bedrijven
op vliegvakanties, grotere kans op
van personalisatie tot groter
markt naar meer luxe. Recreëren
krijgen een recreatieve functie,
mooi week en positiever imago
onderscheidend vermogen.
op natuurkampeer-terreinen en de
zoals een mini-camping, ook wel
van NL als vakantiebestemming.
Hotelisering van vakantieparken.
een horecabezoek middenin de
VAB-locaties. Anderzijds, druk
natuur.
vanuit de stikstofregeling.
Bron: RECRON-HISWA
Maar óók back to basic
Agrarisch bedrijf mét verblijfsrecreatie
Gemeente Loon op Zand 29
TRENDS & ONTWIKKELINGEN in het horecalandschap en consumentengedrag
Consumentengedrag verandert
Uitdagend horecalandschap
Ontstaan van mengvormen
Van binnen naar buiten:
Vaker buitenshuis eten, de horeca
Veranderend consumentengedrag, Blurring, horeca-activiteiten bij
terras als succesfactor
gedurende de hele dag bezoeken,
torenhoge exploitatiekosten en
een andere hoofdfunctie, afhaal-
78% van de bevolking is graag
waarbij traditionele verdeling in
behoefte aan onderscheidend
en bezorgdiensten, sociaal-
buiten. Het terras voor
ontbijt, lunch en diner vervaagt.
vermogen en identiteit groeit.
maatschappelijk of cultureel
bestaansrecht en dan het liefst
Sterke behoefte aan totaalbeleving.
Horecaprijzen stijgen dit jaar
horeca aanbod. Services
jaarrond. Dit betekent ook dat de
Maar ook, laag consumenten-
gemiddeld met +5%. Inzet op slim
verbreden.
druk op de openbare ruimte
vertrouwen.
werken biedt uitkomst.
verder toeneemt. Gemeente Loon op Zand
30
4. VRAAG – AANBOD Dit kenmerkt de horecavraag en -aanbod in omvang, sector, type en horecaprofiel. 31
VRAAG KENMERKEN INWONERS LOON OP ZAND
PROFIEL INWONERS LOON OP ZAND
•
23.850 inwoners
Dominant Vertrouwd & Makkelijk groen en geel Spontaan
•
Veel 45-65 jaar (+2% tov NL) en 65+ (+3,6%)
& Gezellig horecaprofiel. De vertegenwoordiging profielen
•
Weinig eenpersoonshuishoudens (-10% tov NL)
verschillen voor Kaatsheuvel, Loon op Zand en De Moer.
•
Autochtone bevolking (+14% tov NL)
•
Minder hogeropgeleiden (-7,5% tov NL)
•
Gemiddeld inkomen gelijk aan landelijke gemiddeld
Ontwikkelingen en toekomstige vraag •
Groei inwoners 2023-2024 is 2,2% (-1,6% tov NL)
•
Vergrijzing neemt fors toe
•
Woningbouwopgave tot 2050: ca 1500 nieuwe woningen, dit is relatief lager dan gemiddeld NL
Horecaprofiel inwoners gemeente Loon op Zand
13%
Nederland
29%
10% 14%
22%
5% 15%
40%
41% 12% 13% 3% 11%
13% 8%
35%
15% 7% 8%
39% 45% 34% Kaatsheuvel
28%
19%
22%
Loon op Zand
De Moer
Gemeente Loon op Zand 32
VRAAG KENMERKEN INWONERS REGIO
PROFIEL INWONERS REGIO
Ook inwoners uit Waalwijk, Heusden, Dongen, Gilze en Rijen
Opvallend is dat de vertegenwoordiging horecaprofielen in de
en Tilburg behoren tot de doelgroep voor de horeca in de
omliggende gemeenten nagenoeg vergelijkbaar is met
gemeente Loon op Zand.
gemeente Loon op Zand, met een dominant Vertrouwd &
Gemeente Waalwijk Heusden Dongen Gilze en Rijen Tilburg
Aantal Inwoners (2025) 51.238 46.345 27.565 28.611 230.359
Ontwikkelingen en toekomstige vraag •
Vergrijzing en een verwachte lichte bevolkingskrimp of -
Makkelijk groen en geel Spontaan & Gezellig horecaprofiel.
Horecaprofiel inwoners omliggende gemeenten
13% 5% 12%
9%
11% 6%
12% 4% 12%
12% 6% 12%
14%
43%
39%
42%
21%
26%
26%
26%
28%
Tilburg
Waalwijk
Heusden
Dongen
Gilze en Rijen
11% 20%
15% 6%
15%
stagnatie beïnvloeden de toekomstige horecabehoefte. •
Voorzieningen concentreren zich steeds meer in grotere
41% 40%
kernen, terwijl ze in kleinere dorpen onder druk staan of
45%
verdwijnen. Dit leidt ertoe dat inwoners van kleinere
Horeca
kernen vaker uitwijken naar grotere plaatsen voor horeca, ontspanning en andere voorzieningen. •
De binnenstad van Waalwijk wordt vernieuwd en
29% Loon op zand gemeente
versterkt daarmee haar rol als regionale trekker, met een
aanbod winkels, horeca, onderwijs, zorg en cultuur. 33
Gemeente Loon op Zand
VRAAG KENMERKEN TOERISTISCHE MARKT
PROFIEL TOERISTISCHE MARKT
Verblijfstoeristen en dagrecreanten
Verblijfstoeristen en dagrecreanten
•
Trekpleisters zijn o.a. de Efteling + Wandelgebieden
Voor het dominante profiel binnen de toeristische markt is
•
1,5 – 2 miljoen recreanten Loonse en Drunense Duinen,
gekeken naar de vertegenwoordiging van leefstijlprofielen
voornamelijk uit naastgelegen gemeenten
(Vakantie & Vrije Tijd) in de omliggende steden rond de
•
Efteling trekt 5,56 miljoen bezoekers, vanuit heel NL
gemeente Loon op Zand. Opvallend is de aanwezigheid van
•
Ca 1.482.400 overnachtingen per jaar
een
•
30% van de verblijfstoeristen komt van buiten NL
vertegenwoordiging van Plezierzoekers, een groep die
diverse
mix
aan
leefstijlen,
met
een
sterke
overwegend past binnen het oranje horecaprofiel. De gemeente Loon op Zand staat ook bekend om haar plattelandstoerisme, met zowel dag- als verblijfsrecreatie op en rond agrarische bedrijven.
11% 14% 18%
11% 17% 15%
11% 17% 15%
10% 15% 16%
20% 13% 12% 14%
20% 13% 12% 12%
24%
dagrecreanten, en dan met name de harmonie- en
21% 10% 13% 13%
plezierzoekers aantrekken met een overwegend geel en
Tilburg
's-Hertogenbosch
Breda
Eindhoven
oranje horecaprofiel, door in te zetten op het toeristisch
Avontuurzoekers
Harmoniezoekers
Inzichtzoekers
aanbod voor deze specifieke doelgroepen.
Plezierzoekers
Rustzoekers
Stijlzoekers
Ambitiedoelgroep Gemeente Loon op Zand wil meer meerdaagse toeristen en
34
Leefstijlprofielen Vakantie & Vrije Tijd
Verbindingszoekers
10% 11% 14%
Gemeente Loon op Zand
VRAAG PROFIEL TOERISTISCHE MARKT
PROFIEL TOERISTISCHE MARKT
Dagrecreanten
Dagrecreanten
Loonse en Drunense duinen
Dagrecreanten Loonse en Drunense Duinen
De Loonse en Drunense duinen trekken veel dagrecreanten zoals wandelaars en natuurliefhebbers. Deze bezoekers hebben een overwegend blauw (exclusief & kieskeurig) en
Horecaprofiel recreanten Recreatiegebied (enquête) 14% 30%
groen (vertrouwd & makkelijk) horecaprofiel, en waarderen kwaliteit, rust en herkenbaarheid in het aanbod.
28% 14%
14%
Efteling De Efteling en omliggende verblijfsaccommodaties maken van Kaatsheuvel een sterke toeristische trekker. De Efteling
Dagrecreanten Efteling Horeca voorkeur
bezoekers kenmerkt zich door een dominant geel (spontaan
& gezellig) en oranje (bijzonder & uniek) horecaprofiel, en
5% 5% 15%
zoekt beleving, vermaak en iets dat anders is dan de massa. Zie
bijlage
voor
Eftelingbezoeker.
aanvullende
inzichten
over
54%
de 21%
Gemeente Loon op Zand 35
AANBOD KENMERKEN HUIDIG HORECA AANBOD In
de
gemeente
Loon
op
Zand
zijn
in
PROFIEL HUIDIG HORECA AANBOD totaal
47
Het huidige horeca-aanbod wordt gedomineerd door het
horecabedrijven gevestigd. De hotel- en restaurantsector zijn
segment Vertrouwd & Makkelijk Groen, waarbij restaurants
relatief groot, terwijl de fastservicesector beperkt is in
het
omvang. Omvang sectoren, in aantal per 10.000 inwoners:
geconcentreerd in de dorpskernen. In het buitengebied zijn
1) hotelsector
14
bedrijven
enkele verblijfshorecaconcepten gevestigd, vooral geel
2) restaurantsector
12
bedrijven
Spontaan & Gezellig geprofileerd. Aanbod in de segmenten
3) fastservicesector
7,5
bedrijven
blauw, oranje en rood is vooralsnog zeer beperkt.
4) drankensector
2 bedrijven
De drankensector blijkt het minst stabiel: het aantal bedrijven binnen deze categorie fluctueert het sterkst ten
merendeel
Horecaprofiel aanbod gemeente Loon op Zand 2%
opzichte van het voorgaande jaar.
vormen.
7%
7% 30%
De
15
wanneer
5
sierteeltproductie,
onder
druk
zoals
komen
te
voedsel-
en
staan
door
0
toenemende regelgeving/ beperkingen, zoeken ondernemers naar aanvullende of nieuwe bedrijfstakken om hun omzet op
voornamelijk
20
10
activiteiten,
is
25
Daarnaast speelt in het buitengebied een andere dynamiek: agrarische
horeca
54%
peil te houden. Horeca of recreatie op het erf kan in dat kader
een aantrekkelijk alternatief vormen. 36
Gemeente Loon op Zand
AANBOD
37
CONFRONTATIE VRAAG-AANBOD KWALITATIEF PROFIEL VRAAG
PROFIEL AANBOD
Onder zowel de inwoners van gemeente Loon op Zand als die
Het huidige horeca-aanbod in gemeente Loon op Zand wordt
van de omliggende gemeenten (zoals Waalwijk, Heusden en
vooral bepaald door het groene profiel: vertrouwd,
Dongen) domineren de horecaprofielen Vertrouwd &
herkenbaar en eenvoud. Gele concepten zijn voornamelijk te
Makkelijk groen en Spontaan & Gezellig geel. De
vinden binnen het verblijfstoeristische segment in het
toeristische dagrecreanten bij de Loonse en Drunense
buitengebied.
Duinen kenmerken zich vooral door een exclusiever blauw en groen profiel. Bezoekers van de Efteling en nabijgelegen
Het
verblijfsaccommodaties vertonen vooral een geel en Modern
ondervertegenwoordigd, terwijl juist hier kansen liggen om
& Frequent oranje profiel. Er is een duidelijke vraag naar
toeristen, inwoners en recreanten uit de regio aan te trekken.
gezellige,
onderscheidende
en
blauwe,
oranje
en
rode
aanbod
is
sterk
kwalitatieve
horecaconcepten die inspelen op de behoeften van de gele, oranje en blauwe doelgroepen. Aanbod gemeente Loon op Zand
Horecaprofiel inwoners gemeente Loon op Zand
13%
10%
14%
41%
12% 38
Nederland
29%
5%
4%
15%
7%
22%
40%
51%
6% 32%
25 20 15 10 5 0
Gemeente Loon op Zand
CONFRONTATIE VRAAG-AANBOD KWANTITATIEF OMVANG VRAAG
OMVANG AANBOD Met 23.850 inwoners en 47 horecazaken kent Loon op Zand
Inwoners gemeente Loon op Zand
Met
circa
24.000
inwoners,
een horecadichtheid die gemiddeld is ten opzichte van
een
relatief
beperkte
omliggende gemeenten, maar iets lager dan de referentie
bevolkingsgroei en een vergrijzende samenstelling, kent de
Oisterwijk en Hilvarenbeek. De hotelsector springt eruit met
gemeente een bescheiden horecabehoefte. Dit vraagt een
een bovengemiddelde dichtheid (+7 t.o.v. Oisterwijk en +4,9
gerichte visie om in te spelen op kansen.
t.o.v. Hilvarenbeek). Daarentegen blijft het aantal zaken in de drankensector duidelijk achter. Deze cijfers wijzen op een
Inwoners regio, omliggende gemeenten
zekere ruimte voor kwantitatieve uitbreiding van het horeca-
De omliggende gemeenten hebben een grotere en groeiende
aanbod, mits afgestemd op gerichte marktbehoeften en
bevolking, wat extra volume en potentie biedt voor de
rekening houdend met bestaande initiatieven en plannen.
regionale horeca. Aantal horecazaken per 10.000 inwoners Toeristische markt: dagrecreanten en verblijfstoeristen
Met 1,5 tot 2 miljoen dagrecreanten bij de Loonse en Drunense Duinen, ruim 5,5 miljoen bezoekers aan de Efteling en circa 1,5 miljoen overnachtingen per jaar, is de toeristische markt een belangrijke groeimotor.
Dranken Fastservice Restaurant Hotel Partycatering Totaal
Loon op Zand 2.2 7.5 12.4 14.1 17.2 53.5
Oisterwijk 6.7 10.2 16.7 7 18.1 60.7
Waalwijk 4.4 10.3 9.9 2.5 16.6 43.7
Tilburg 6.8 13.7 9.8 2 21.8 54
Hilvarenbeek 9.9 9.2 13.2 9.2 20.4 61.9
Gemeente Loon op Zand 39
SWOT Het krachtenveld vanuit de marktsituatie in één overzicht. Sterktes
Zwaktes
Grote toeristische aantrekkingskracht, de Efteling en Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen trekken miljoenen bezoekers.
Seizoensgebonden: sterke piekbelasting in voorjaar-zomer, en rustigere periode in herfst-winter, Efteling en huisjesparken wél jaarrond.
Geel geprofileerde aantrekkelijke verblijfshoreca in het buitengebied.
OV-bereikbaarheid naar de dorpscentra is beperkt.
Balans toeristische gemeente en Natura 2000 gebied: natuur én recreatie.
Relatief laag lokaal bestedingsniveau van inwoners: oudere bevolking, meer huishoudens met kinderen, minder hogeropgeleiden, groen profiel.
Relatief veel ruimte voor ontwikkeling in vergelijking met dichter bebouwde steden.
Zakelijke markt is beperkt, weinig zakelijk vergaderen en overnachten. Overwegend traditioneel en dominant Vertrouwd & Makkelijke groen aanbod, weinig vernieuwende horecaconcepten tov stedelijke horeca.
Kansen
Bedreigingen
Behoefte aan natuur, rust en verblijfsrecreatie blijft groeien.
Nabij gelegen grotere steden zoals Tilburg en Waalwijk kan de lokale horeca onder druk kan zetten.
Regionale samenwerking met Waalwijk, Tilburg, KHN en recreatieve netwerken kan horeca versterken.
40
Veranderingen in de economie kunnen de consumentenbesteding beïnvloeden en kosten voor de ondernemer doen stijgen. De krapte op de arbeidsmarkt en vergrijzing inwoners houden aan.
Verkleuren van het dominant groene horeca aanbod naar andere profielen voor meer diversiteit, bij voorkeur exclusiever blauw en modern vernieuwend oranje in de kernen en een enkel authentiek rood concept in het buitengebied.
Toenemende leegstand van winkels heeft impact op de aantrekkelijkheid van de kernen en aantrekkingskracht op toeristen en inwoners (uit de regio).
Doorontwikkeling en uitbreiding Efteling biedt kansen voor overnachting en horeca bestemmingslocaties (met sterk concept).
Strenger stikstofbeleid belemmert nieuwbouw en uitbreiding (vergunningsdruk / milieuregels).
Blurring: kans of bedreiging voor de horeca.
Gemeente Loon op Zand
5. GEBIEDS PROFIELEN Datagedreven horeca analyse vraag-aanbod en kansen.
41
LEESWIJZER GEBIEDSPROFIEL Conclusie vraag De hoofdkenmerken van de vraag vanuit inwoners, de zakelijke markt en bezoekers naar horeca vanuit dit gebied.
Vraag vanuit bezoekers en toeristen Aantrekkingskracht op bezoekers uit andere gebieden van gemeente Loon op Zand, de regio en verblijftoeristen.
Vraag vanuit inwoners gebied Kerncijfers en demografische kenmerken van inwoners die in dit gebied wonen, waaronder inwonersaantal, leeftijdsopbouw, huishoudenssamenstelling, gemiddeld inkomen per inwoner (t.o.v. het gemiddelde van Loon op Zand), ontwikkelingen vraag.
Conclusie aanbod Hoofdkenmerken huidig horeca aanbod.
Horecaprofiel aanbod De vertegenwoordiging van de 5 horecaprofielen onder het aanbod. Het horeca aanbod is per gebied in kaart gebracht, waarbij ieder concept het dominante horecaprofiel is toegekend op basis van aanbod, inrichting en presentatie. De horecavestigingen zijn met gekleurde pinpoints in een overzichtskaart weergegeven, en het totaalaanbod per gebied is weergegeven in een cirkeldiagram.
Vraag vanuit de zakelijke markt Kenmerken bedrijvigheid in dit gebied in relatie tot de vraag naar horeca. Merkwaarden gebied Het gebied samengevat in drie kernwoorden.
Aanbod – per sector Aantal horecavestigingen op basis van verstrekte horecavergunningen, en de vertegenwoordiging horecaprofielen per sector.
Identiteit en kwaliteit Belangrijkste positieve kenmerken en aandachtspunten voor horeca (ontwikkeling).
Ambitie & gewenste ontwikkelrichting gemeente Dit zijn de belangrijkste ontwikkeling in vraag, aanbod en gebied waar de gemeente op inzet, met een positief of negatief effect, ofwel kansen en bedreigingen voor horeca (ontwikkeling).
Toekomstige vraag Verwachte groei in inwoners, doelgroep, woningen en andere factoren die invloed hebben op de toekomstige horecabehoeften.
42
Confrontatie vraag – aanbod Belangrijkste bevindingen vanuit de vergelijking van het huidige aanbod tov de huidige en verwachte particuliere, zakelijke en toeristische vraag.
Ontwikkelperspectief Dit zijn mogelijkheden vanuit de markt en (gebieds)ontwikkelingen in relatie tot de gemeentelijke ambitie waar de horeca op in zou kunnen spelen, al dan niet faciliterend vanuit gemeente of stakeholders.
GEMEENTE LOON OP ZAND
VRAAG
AANBOD
Een relatief kleine en oudere bevolking (45+ jaar), meer huishoudens met kinderen, minder hogeropgeleiden, onder gemiddelde bevolkingsgroei en een dominant groen en geel horecaprofiel beïnvloeden het horecalandschap met een relatief lager horecagebruik en/of gemiddelde besteding. Echter woont er óók een sterker vertegenwoordigd blauw horecaprofiel in de gemeente, met een hoge horecabesteding en vraag naar het luxe segment. De vraag vanuit de zakelijke markt is beperkt. De gemeente trekt veel toeristen vanwege de Efteling en natuurrijke recreatiegebieden, en zet in op harmonie- en plezierzoekers.
Groen aanbod domineert het totaalaanbod in de gemeente Loon op Zand. Er zijn vooral veel restaurants gevestigd. De horeca is geclusterd in de dorpskernen Loon op Zand en Kaatsheuvel. Er zit enkele verblijfshoreca in het buitengebied, sterk geprofileerd met een geel aanbod voor ieder wat wils en een grote aantrekkingskracht op zowel toeristen als inwoners. Het aanbod blauwe concepten is beperkt.
Gemeente Loon op Zand 13%
Nederland 10% 22% 14%
29%
5%
GROENE RECREATIEVE WOONGEMEENTE
12%
Inwoners • Ambitie: in eigen gemeente is het prettig wonen en recreëren. • De wijken sociaal in balans: bredere mix aan doelgroepen, aandacht voor harmonie, plezier en ontmoeting. • Laagdrempelige, multifunctionele ontmoetingsplekken. Zakelijke markt • Ambitie: gevarieerder aanbod voor inwoners en bezoekers. • Vergroten aantrekkelijkheid om zakelijk te vestigen. • Samenwerking tussen ondernemers stimuleren en bevorderen. • Lasten voor toeristische ondernemers in balans brengen.
Toeristische markt • Ambitie: koploper in recreatie voor families. • Aantrekken van meerdaagse verblijfstoeristen en de regio. • Centra moeten inwoners en recreanten aantrekken door vergroten functie als prettige verblijfsplek. • Recreatief profiel verbreden: harmonie- en plezierzoekers.
43
4% 7%
6% 32%
51% 15%
41%
40%
47
Identiteit en kwaliteit • Natuurrijk en recreatief profiel: de Efteling, divers landschap. • Balans tussen natuur, landschap en economische functies. Ambitie & gewenste ontwikkelrichting gemeente • Groei-ambitie in inwoners en verblijfstoerisme. • Eerst herstructurering binnen de bebouwde kom, daarna uitbreiding wanneer dat nodig is. • All-inclusive landschap: functies in buitengebied integreren. • Een betere leefbaarheid in de centra, o.a. door regionale samenwerking met Tilburg als verzorgende centra.
Gemeente Loon op Zand
Zakelijke markt
Inwoners • •
• •
• • • •
23.850 inwoners Grootste leeftijdsgroep 45-65 (28%, +2% tov NL) en meer 65+ (24%, +3,6% tov NL) Minder 25-45 (22%, -3% tov NL) Meer huishoudens met kinderen (+3,6% tov NL), weinig eenpersoons (-10% tov NL) Meer autochtonen 87,5% (+14,2% tov NL) Minder hogeropgeleiden (-7,5%) Groei inwoners is 2,2% (-1,6%) Gem inkomen gelijk aan NL
• • •
• • • •
Meer leegstand winkels (+1,8% tov NL) 3165 bedrijfsvestigingen Minder banen per 1.o00 inwoners (-14% tov NL), echter wel hoger groeipercentage Lagere werkloosheid (-1%) Minder ZZP’ers (-8% tov NL) Hoger faillissement (+0,6%) Bovengemiddeld veel banen in de sector Cultuur, Sport en Recreatie (159 tov 18 per 1.000 inwoners), zakelijke diensten is ondervertegenwoordigd
Bezoekers
Horecazaken
15.385m²
46,5%
Oppervlakte horeca
Restaurants van totaalaanbod
Aanbod – per sector • • • •
• •
13.420 slaapplaatsen in totaal Ca 1.482.400 overnachtingen per jaar 30% van de verblijfstoeristen komt van buiten Nederland Dagrecreanten vooral uit naastgelegen gemeenten, Efteling trekt heel NL Trekpleisters zijn o.a. de Efteling en Wandelgebieden Wandelaars uit weide omtrek, dominant horecaprofiel is blauw en geel
In totaal 47 horecabedrijven • Vooral restaurants en cafetaria’s • Geen uitgaansgelegenheid, bars • Groen profiel domineert in sectoren restaurants en cafetaria • Vooral restaurants en verblijfshoreca, weinig afhaal, koffiebars e.d. • Vanaf 2013 een daling in het aantal horecazaken, tov van een stijging in Brabant.
30 25 20 15 10 5 0
Toekomstige vraag Gemeente Loon op Zand heeft te maken met een relatief lagere bevolkingsgroei en toenemende vergrijzing. Verwacht wordt dat het aantal toeristen blijft toenemen. Het aantrekken van mensen in omliggende dorpen en de regio biedt kansen, wanneer functies als horeca en detailhandel in de regio verdwijnen.
Confrontatie vraag – aanbod Vraag
Aanbod
Diverse horecaprofielen inwoners: geel en groen profiel is groot, bovengemiddeld blauw profiel.
Lage mix in aanbod: groen domineert, het aanbod oranje en blauw is beperkt.
Gele horecavraag is groot, behoeften: samen, gezelligheid, plezier, knusse vrolijke zaken.
Groen aanbod domineert de dorpskernen, geel vooral in het buitengebied gevestigd.
Toekomstperspectief Loon op Zand uitdagend: onder gemiddelde groei bevolking, vergrijzing.
Reeds 47 horecavestigingen: de variatie is beperkt, met name in de dorpskernen.
Ontwikkelperspectief ➢ Groei in kwaliteit, niet in kwantiteit, in een tijdsbestek van 10 jaar: verkleuren van groen naar divers, van restaurant naar all day concept (hele dag reuring en activiteit, koffie, lunch, diner, borrelplek), deel cafetaria naar luxere deli, meer aantrekkelijke levendige terrassen. ➢ Naast het gele aanbod in het buitengebied, het geel horeca aanbod in de dorpskernen in balans brengen door groen aanbod te verkleuren. ➢ Loon op Zand blijft een nichebestemming: specifieke doelgroepen aanspreken door toevoegen vernieuwend, modern en/of exclusief aanbod met enkele blauwe of oranje concepten met naamsbekendheid. ➢ Inspelen op de ouder wordende doelgroep door toegankelijke, sociaalmaatschappelijke horeca dichtbij huis en in de kernen te faciliteren, niet alleen overwegend groen maar ook geel en blauw aanbod.
KERN KAATSHEUVEL
VRAAG
AANBOD
Kaatsheuvel is een belangrijke kern voor de gemeente. Hier woont 70% van de inwoners, is de bevolkingsdichtheid relatief hoog en trekt de Efteling veel bezoekers aan. Kaatsheuvel zet in op versteviging van de recreatieve economie met meer verblijfstoerisme en het aantrekken van jonge gezinnen en starters met passende woningbouw. Onder de inwoners is een sterker vertegenwoordigd geel horecaprofiel.
In Kaatsheuvel is het Anton Pieckplein het kernpunt, met twee grote horecazaken met terras. In de nabijheid zijn enkele horecazaken gevestigd (Gasthuisstraat en Peperstraat). De meeste horeca heeft een groen of geel profiel. Restaurant XO springt er met een oranje profiel uit. De passantenstroom in centrum Kaatsheuvel is beperkt: de horeca moet een onderscheidend concept bieden als bestemmingslocatie en om zich te onderscheiden van ander aanbod. Centrum Kaatsheuvel
13%
Identiteit en kwaliteit • Hoog aandeel dagtoeristen vanwege de Efteling. • Diverse verblijfsaccommodaties. Ambitie & gewenste ontwikkelrichting gemeente • Verstevigen van de recreatieve economie: meer verblijfstoerisme en –accommodaties. • Versterking van detailhandel, aantrekkelijke horeca en evenementen in het centrum. • Toevoegen hotspots met bezoekfuncties, spreiding recreanten. Inwoners • Woningbouw gericht op jonge gezinnen en starters. • 35% van de nieuwe woningen wordt sociale woningbouw. • Nieuwbouw woningen in het buitengebied van Kaatsheuvel. Zakelijke markt • Focus op recreatie en toerisme, en een groeiende middenstand. Toeristische markt • Doel: dorpskern meer verbinden met recreatie in de gemeente, onderdeel van recreatief netwerk. • Toenemend meerdaags verblijfstoerisme verwacht met uitbreiding vakantieparken en hotels.
44
• • •
•
16.975 inwoners, 70% van inwoners gemeente Loon op Zand Grootste leeftijdsgroep 45-65 (29%, +1% tov LoZ) Hoogste bevolkingsdichtheid van de gemeente Huishoudenssamenstelling en gemiddeld inkomen gelijk aan gemeentelijk gemiddelde Lager opleidingsniveau
51%
41%
12 Zakelijke markt
Inwoners •
64%
12%
39%
27%
29%
5%
11%
GASTVRIJ VERBLIJVEN, EFTELING, GEZINNEN
9%
Gemeente Loon op Zand
Kaatsheuvel 13% 3% 34%
Gemeente Loon op Zand 4% 6% 7% 32%
• • •
• • •
2060 bedrijfsvestigingen (65% van LoZ) Hier is de Efteling gevestigd, sterke focus op recreatie. Anton Pieckplein met grotere horeca met terras, markt, enkele evenementen, veel steen qua uitstraling. Leegstand winkels en horeca in Oostelijk deel van het centrum. Enkele horeca in Peperstraat. Groeiende middenstand: meer kleinschalige bedrijven.
Bezoekers
Horecazaken
3.160 m²
41,7%
Oppervlakte horeca
Restaurants van totaalaanbod
Aanbod kern – per sector •
•
•
•
Ca 830.000 toeristische overnachtingen (56% van totaal in LoZ). Hoog aandeel dagtoeristen. De Efteling trekt jaarlijks 5,43 miljoen bezoekers uit heel het land. Aantrekkingskracht op gezinnen, ook internationaal. Op vrijdag is er markt op het plein. Toename in vakantieparken en hotels.
In totaal 12 horecabedrijven (29%) • Mix in type horeca. • 9% van de panden in de kern heeft een horecafunctie, in vergelijkbare kernen is dit 1014% horeca (bron RHO). • Diagram exclusief horeca aanbod op het park van de Efteling; niet publiektoegankelijk.
6 5 4 3 2 1 0
1 2 2
3 1
1
1
1
Toekomstige vraag Door de woningbouwontwikkeling ontstaat een mix tussen lokale bewoners en nieuwkomers. De sociale cohesie onder huidige inwoners is groot, de diversiteit in bevolking groeit.
Ontwikkelperspectief
Confrontatie vraag – aanbod
➢ Diversiteit in horeca aanbod is belangrijk. Met een beperkte passantenstroom is onderscheidende horeca kansrijk, teveel van hetzelfde betekent bedreiging voor bestaande horeca. ➢ Tot 2030 lichte groei in horeca met +500 m², kansrijk: horeca met activiteit voor kinderen, gele en oranje horecaconcepten, maar ook een blauw horecaconcept.
Vraag
Aanbod
Dominant geel horecaprofiel onder inwoners en bezoekers van de Efteling.
Aanbod in het centrum wordt gedomineerd door het groene horeca profiel. Geen blauw.
Veel dagtoeristen en verblijfstoeristen, vanwege vestiging Efteling, vakantieparken en hotels.
Qua omvang is aanbod in centrum beperkt (30% van totaalaanbod Kaatsheuvel).
Inzet op gezinnen en starters, op zoek naar belevenisvolle horeca.
Groei in snelle en toegankelijke horeca maar ook beleving, met variatie om uit te kiezen.
Buiten horeca opgave: ➢ Activeren vervoersmogelijkheden tussen Efteling en centrum, en tussen vakantieparken en centrum.
KERN LOON OP ZAND
VRAAG
AANBOD
De kern Loon op Zand kenmerkt zich als dorps en kleinschalig. Het opleidingsniveau en gemiddeld inkomen onder inwoners ligt iets hoger. Hier wonen meer 65+’ers, iets minder gezinnen en 26% van de inwoners van de gemeente Loon op Zand. Weinig zakelijke marktvraag. Daarentegen trekt Loon op Zand veel dagrecreanten en natuurliefhebbers aan. Dit gebied moet dé toegangspoort tot de Loonse en Drunense Duinen worden.
In centrum Loon op Zand zijn slechts 4 horecazaken gevestigd. Wel is er van alles wat, qua type en horecaprofiel. Een vernieuwend, verrassend en bijzonder horecaconcept ontbreekt (oranje-rood profiel).
Centrum Loon op Zand Loon op Zand 13%
Gemeente Loon op Zand
19%
13%
8% 15%
DUINEN, HISTORIE EN RUST Identiteit en kwaliteit • Kleinschalige en authentieke dorpssfeer. • Een duidelijke (iconische) kern / centrum ontbreekt. Ambitie & gewenste ontwikkelrichting gemeente • Ontwikkelen als toegangspoort tot Loonse en Drunense Duinen. Inwoners • Beperkte woningbouw passend bij het dorpse karakter. • Nieuwbouw beperkt. • Sterke sociale samenhang en dorpsgevoel.
•
Zakelijke markt • Aantrekken van recreatieve ondernemers (fietsverhuur, horeca, natuurbeleving).
•
Toeristische markt • Doel: dorpskern meer verbinden met de recreatie in de gemeente, onderdeel van recreatief netwerk.
45%
12%
• •
•
6.285 inwoners, 26% v totaal Meer 65+’ers (27,3%, +3% tov LoZ), minder 25-45 jaar (2,5% tov LoZ) Nog meer autochtonen (90%, +2,5% tov LoZ) Iets minder huishoudens met kinderen (33%, -3% tov LoZ) Lagere bevolkingsdichtheid (308) Meer hogeropgeleiden (32%, +8% tov LoZ) Gem inkomen iets hoger dan gemiddeld (+€2.000)
• • • • •
50%
51%
41%
Zakelijke markt
Bezoekers
• 815 bedrijven (26% van LoZ) Geen grootschalige bedrijvigheid Kleinschalige ambacht, horeca en • recreatie • Handel en horeca (21%) +4,2% 18% zelfstandigen, +2% tov LoZ
Bezoekers vinden hier rust en authenticiteit. Kleinschalige verblijfsmarkt, met o.a. B&B’s. Voornamelijk wandelaars, fietsers en natuurliefhebbers, met een overwegend groen maar óók rood horecaprofiel.
Toekomstige vraag
4
950 m²
35%
Horecazaken
Oppervlakte horeca
Restaurants van totaalaanbod
Aanbod kern – per sector In totaal 4 horecabedrijven (9%), welke publiekstoegankelijk zijn. • Kleinschalige horecaconcepten. • 2 restaurants, 1 café en cafetaria. • Cultureel centrum en zwemschool niet opgenomen. • Nauwelijks terrassen. • Leegstand op het plein. • Buitengebied Loon op zand kent twee horecagelegenheid waarvan één restaurant en één recreatieoord.
3 2 1 1 1
1
1
0
Ontwikkelperspectief
Met een beperkte woningbouw in Loon op Zand worden er geen grote wijzigingen in de vraag vanuit inwoners verwacht. Kansrijk is met name de dagrecreant binden.
Confrontatie vraag – aanbod
45
25%
29%
5%
Inwoners • •
25%
Gemeente Loon op Zand 4% 6% 7% 32%
Vraag
Aanbod
Mix aan horecaprofielen onder inwoners.
Geen aanbod met oranje of rood profiel.
Omvang inwoners is beperkt, veel natuurliefhebbers, dagrecreanten wandelgebied.
Omvang aanbod beperkt, zowel in centrum als woonwijk en buitengebied Loon op Zand.
➢ Kansen voor authentieke en duurzaam bewuste rood daghorecaconcept (bio, streekproducten, ambachtelijk aanbod), type lunchroom, ijssalon. ➢ Toevoegen blauw geprofileerd daghorecaconcept. Buiten horeca opgave: ➢ Verkennen verplaatsen parkeerplaats van het plein naar elders, om pleinfunctie in te zetten voor duidelijke kern / centrum.
WOONWIJKEN
Aanbod woonwijken Kaatsheuvel
KAATSHEUVEL
Verspreid in de woonwijken, niet geclusterd.
7 6 5 4 3 2 1 0