Bijlage 1. Rekenkamerrapport Cultuur telt

Ook is aangegeven dat cultureel centrum Het Klavier onder het fysieke domein valt, maar (op een nog nader te bepalen moment) wordt overgebracht naar het sociaal domein (waarvan cultuur een onderdeel is) In het cultuurbeleid is aangegeven dat de gemeente een keuze moet maken over de rol die wordt ingenomen ten behoeve van de exploitatie van het Klavier. Momenteel heeft de gemeente zelf de exploitatie van het Klavier (en van Het Dorpshuis Loon op Zand dat in constructie is) in eigen beheer. Dat betekent dat er geen subsidies aan derden worden verstrekt. Het Klavier4 De gemeentelijke kosten die betrekking hebben op Het Klavier slaan los van enige subsidierelatie. Jaarlijks gaat het hier om een bedrag van zo’n € 2 miljoen. Dit betreft alle kosten die gerelateerd zijn aan dit gebouw, waar een viertal organisaties gebruik van maken; te weten de gemeente zelf, de bibliotheek, het theater en de brasserie. De RMB heeft over Het Klavier informatie verkregen van coördinator vastgoed, beleidsadviseur accommodaties en beleidsadviseur kunst en cultuur van de gemeente Loon op Zand. De RMB heeft geen interviews gehouden met de gebruikers van Het Klavier. 4

35

Naar inschatting van de gemeente is het aandeel van de geschetste kosten die voor rekening komen van het theater en aanverwante cultureel-maatschappelijke voorzieningen verwaarloosbaar. De RMB heeft deze opvatting niet kunnen toetsen. Desgevraagd heeft de gemeente aangegeven dat momenteel wordt toegewerkt naar een geïntensiveerde vorm van exploitatie en beheer van Het Klavier. Er wordt momenteel (voorjaar 2025) onderzoek gedaan naar de concrete invulling hiervan. Vooralsnog draagt de gemeentelijke facilitaire afdeling de verantwoordelijkheid voor de exploitatie van de theaterzaal, waarbij er een concessie is verleend aan de uitbater van de brasserie om evenementen te organiseren in de theaterzaal. Bibliotheek Midden-Brabant (BMB) Gemeente Loon op Zand (concreet: het college van B&W) stelde in mei 2019 een lokale visie op het bibliotheekwerk, getiteld “Van boekenbewaarplaats naar vitale schakel - Op weg naar een toekomstbestendige bibliotheek” vast.

Deze visie maakte het mogelijk om vanaf 2023 een structureel hogere subsidie (€30.000 per jaar) te verlenen, zodat: • de gemeente over 2 vestigingen (Kaatsheuvel en Loon op Zand) kan beschikken, • de financiele positie van de bibliotheek (onderdeel Loon op Zand) versterkt kan worden • de BMB de ruimte krijgt om de lokale bibliotheekfunctie te ontwikkelen naar een voorziening die maatschappelijke meerwaarde kan bieden op de terreinen onderwijs & educatie, samenwerking & verbinding en kunst & cultuur. Als gevolg hiervan zijn (in 2022) nieuwe prestatieafspraken gemaakt met Bibliotheek Midden-Brabant, welke in lijn zijn met geldende (regionale) convenant ”Optimale samenwerking in de regio - Samen naar meer focus en impact”. De prestatieafspraken tussen gemeente en BMB zijn vastgelegd in een overzicht bestaande uit (te leveren) producten, prestatie-indicatoren en normeringen. Concreet gaat het hierbij over: 1. Basisvoorziening 2. Collectievorming 3. Vrije toegang voor iedere burger 4. Verspreid over gemeente 5. Bemenste openingsuren 6. Digitale dienstverlening 7. Activiteiten op het gebied van informatie- en kennisdeling 8. Talentontwikkeling- en stimulering 9. Activiteiten specifieke doelgroepen 10. Programmering t.b.v. leesbevordering en kennismaken literatuur 11. Programmering op het gebied van ontmoeting en verbinding 12.

Collecties gericht op maatschappelijke thema’s De (meetbare) indicatoren hebben onder andere betrekking op: • Aantal bezoekers/ leden bibliotheek 36

• • •

Aantal uitleningen/ digitale contacten/ informatieverstrekkingen Aantal bemenste openingsuren Aantal activiteiten/ aantal deelnemers

Subsidie aanvraag Naast het ingevulde digitale aanvraagformulier heeft BMB ook een begroting en uitgewerkt subsidieverzoek aangeleverd. BMB geeft invulling aan de Bibliotheek Nieuwe Stijl. BMB gaat voor een Midden-Brabant waar: • Inwoners zelfredzaam zijn • Ieders talent de kans krijgt • Mensen met elkaar verbonden zijn • Het prettig wonen en werken is. Een belangrijk kader voor het BMB-beleid vormt de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorziening (WSOB). Op basis hiervan zijn de volgende wettelijke functies bepaald: • Ter beschikking stellen van kennis en informatie; • Bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie; • Bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur; • Organiseren van ontmoeting en debat; • Laten kennismaken met kunst en cultuur. Besluitvorming gemeente De gemeente heeft de subsidieverlening voor 2022, 2023 en 2024 gecombineerd met het definitief vaststellen van de subsidie van 2021. Bibliotheek Midden-Brabant is per brief in november 2022 op de hoogte gesteld van dit besluit. In deze brief is gemeld dat de reden voor de meerjarige subsidieverstrekking voortvloeit uit het “beperken van de administratieve last” voor de bibliotheek. In de brief staat ook dat in 2017 prestatieafspraken met de bibliotheek zijn gemaakt en dat het college in 2019 een lokale visie op het bibliotheekwerk heeft vastgesteld.

Onder voorbehoud van het goedkeuren van de begroting 2024 (door de gemeenteraad) verleent het college van B&W voor 2024 aan Bibliotheek Midden-Brabant een subsidie, met bijbehorende verplichtingen, van € 532.897. Hier komt nog een bedrag aan indexering bij. Daarnaast wordt de definitieve subsidie voor 2021 vastgesteld op €468.237. Daarnaast is er voor 2021 een aanvullende “coronasubsidie” (als tegemoetkoming in de gemaakte kosten vanwege Covid-19) van €9.094 vastgesteld. Het Subsidiebeleid Welzijn kan worden geïnterpreteerd als 'nadere regels' zoals in de ASV (artikel 3) wordt aangegeven. Door de gemeente werd aangegeven dat de subsidieverstrekking aan de Bibliotheek onderdeel uitmaakt van het Subsidiebeleid Welzijn. Dat blijkt echter nergens uit, ook 37

niet uit de financiele overzichten die in het Subsidiebeleid Welzijn zijn opgenomen. Daar wordt overigens wel ingegaan op een (inmiddels afgerond) bezuinigingstraject. De RMB heeft niet kunnen vaststellen dat de grondslag van de subsidie voor de bibliotheek in het Subsidiebeleid Welzijn ligt. Navraag bij de gemeente bevestigde de geconstateerde onduidelijkheid over de positionering van de bibliotheek. Sophia's Vereeniging Naast de Bibliotheek en Het Klavier is er een derde onderwerp van onderzoek: Sophia's Vereeniging. De door de gemeente aangeleverde stukken, betrekking hebbend op het subsidie- c.q. uitvoeringsjaar 2024 waren onvolledig. Hierdoor kan geen beeld worden geschetst over de voorwaarden die van toepassing waren voor het verkrijgen van de subsidie en de mate waarin de subsidie-ontvangende instelling hieraan voldaan heeft. Algemeen Betekent het voorgaande dat de gemeenteraad impliciet (financiele) kaders stelt voor wat betreft subsidiebedragen bij het vaststellen van de programmabegroting? De onduidelijkheid over de grondslag van de aangeleverde bedragen blijft daarmee bestaan.

38