Bijlage 1. Programmabegroting 2022-2025.docx

Programmabegroting 2022 - 2025

Kaatsheuvel l Loon op Zand l De Moer

Voorwoord Het is met zowel enige trots als terughoudendheid dat het college u de begroting 2022 aanbiedt. Trots omdat we er in slagen een gezonde begroting aan te bieden die de komende vier jaar sluitend is. Deze positieve ontwikkeling vindt haar oorsprong in zowel het voortzetten van de ingezette beheersmaatregelen in 2021 als in de incidentele compensatie van de jeugdmiddelen vanuit het Rijk. Terughoudend zijn we omdat we financiële onzekerheden zien voor de langere termijn. De structurele ontwikkeling van het gemeentefonds is onzeker. Daarnaast staan we zelf aan de vooravond van een aantal keuzes rondom bijvoorbeeld onderwijshuisvesting, ICT-landschap, Omgevingswet, dienstverleningsconcept en de gemeentelijke huisvesting. Enige terughoudendheid is ook gepast en geboden omdat 2022 een bijzonder jaar is. Op 16 maart 2022 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. De samenleving is herstellende van corona. De effecten van beide klinken in 2022 nog stevig door. Trots zijn we erop niettemin te hebben durven kiezen. We hebben de wens van de gemeenteraad, om als het enigszins kan als zelfstandige gemeente te kunnen blijven fungeren, vertaald in extra inspanningen. We brengen onze organisatie en de systemen die haar ondersteunen onverwijld op gezonde sterkte. We versterken, schragen en stutten zonder terughoudendheid onze interne organisatie.

Investeren in het vinden en vasthouden van goede mensen en in hun opleiding komt de bevolking en ondernemers van onze gemeente ten goede. We werpen onze schroom op dat vlak af. Datzelfde geldt voor investeren in het voorliggend veld (sociaal domein). Onze gemeenschap is, ook door corona, hechter geworden en naar elkaar toegegroeid. Dat verdient bestendiging. Het thema duurzaamheid verdient meer dan lippendienst. In de openbare ruimte starten we enkele grote projecten en andere gaan we voorbereiden. Tegelijkertijd kunnen we lokale lasten verlagen en de toeristenbelasting in 2022 bevriezen zonder van ‘verjubelen’ te worden beschuldigd. Al met al zien we de toekomst weer met gepast vertrouwen tegemoet. Na twee jaar secure financiële herstructurering durven we te stellen weer ‘in control’ te zijn. We vertrouwen u en alle meelezende belangstellenden vanaf dit punt toe aan de veilige handen van onze financiële mensen. Zij hebben de voorbije jaren, maanden en weken in moeilijke omstandigheden goed werk verricht waarvoor we hen op deze plaats hartelijk willen danken. Bovenal wensen wij u veel plezier bij het lezen van onze ambities in 2022. Kaatsheuvel, 28 september 2021

1

Inhoudsopgave Pag. Voorwoord

1

Inhoudsopgave

2

Financieel perspectief

3

Leeswijzer

6

Venster 1. Bestuur en dienstverlening Venster 2. Gemeenschappen Venster 3. Omgeving en economische ontwikkeling Venster 0. Algemene dekkingsmiddelen en overhead

7 10 19 25

Paragraaf 1. Lokale heffingen Paragraaf 2. Risicomanagement en weerstandsvermogen Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 4. Bedrijfsvoering Paragraaf 5. Financiering Paragraaf 6. Verbonden partijen Paragraaf 7. Grondbeleid

26 29 33 37 42 44 53

Overzicht van baten en lasten Incidentele baten en lasten Staat van reserves en voorzieningen

57 57 58

Bijlage 1. Investeringsagenda Bijlage 2. Begroting in taakvelden Bijlage 3. Van oude naar nieuwe programma-indeling Bijlage 4. Beleidsindicatoren BBV

59 61 62 63

2

Financieel perspectief Startpunt begrotingsproces Het startpunt in dit begrotingsproces bepaalden we nadat we de ontwikkelingen in de algemene uitkering verwerkten, maar ook de effecten van de financiële uitgangspunten in de kadernota 2022 en de herschikking van budgetten op basis van effecten van eerdere besluitvorming.

Meerjarenbegroting 2021 – 2024 - Algemene uitkering - Uitgangspunten kadernota - Herschikking van budgetten Startpunt begrotingsproces

2022 -267 2.592 803 -611 2.517

2023 -80 1.803 612 -236 2.099

2024 90 1.284 540 -91 1.823

2025 728 811 442 -131 1.850

Het saldo meerjarenbegroting 2021 – 2024 is het saldo na verwerking van berap 2021-1. In de regel “algemene uitkering” verwerkten we drie grote ontwikkelingen: - Meicirculaire conform opgave in de raadsinformatiebrief. - De incidentele compensatie jeugd als gevolg van de arbitragezaak. Deze is enkel toegezegd voor 2022. Het is toegestaan om 75% mee te nemen in de jaren 2023 – 2025. Het structurele karakter van de compensatie jeugdgelden is afhankelijk van de formatie. Het beeld hierover vanaf 2026 is onbekend. - Uit de meest recente berichtgeving omtrent de herverdeling gemeentefonds blijkt dat het nadelig effect oploopt tot (gemaximeerd) € 60,- per inwoner. Dit wordt stapsgewijs ingevoerd vanaf 1 januari 2023 met treden van € 15,- per inwoner per jaar. Het maximale effect wordt daarmee bereikt in 2026. Binnen de herschikking van budgetten is een diversiteit van onderwerpen opgenomen variërend van het verwerken van besluiten zoals het beheerplan bijzondere objecten tot de aanpassing van prognoses in het sociaal domein.

Voorstellen voor nieuw beleid In deze begroting legt het college een aantal keuzes voor nieuw beleid voor aan uw raad. Voor een belangrijk deel hebben deze betrekking op de uitvoering van het amendement “Bestuurlijke Toekomst” d.d. 15 juli 2021. In het amendement roept de raad het college op om in beeld te brengen wat nodig is om een voldoende toekomstbestendige organisatie neer te zetten. Vanuit het proces van de organisatieontwikkeling waren we hier al mee bezig. Voor een belangrijk deel is bekend wat nodig is. Voor een deel is dat nog niet bekend. We moeten nog keuzes maken over: - Voorkeursscenario in het dienstverleningsconcept - Consequenties die voortvloeien uit een onderzoek naar het ICT-landschap - Voorkeuren voor het kantoorconcept Daarnaast voeren we in 2022 een onderzoek uit naar de benodigde aanpassingen in het functiegebouw, zodat deze beter aansluit op de meest recente inzichten en omstandigheden. De verwachting is dat dit een structureel effect met zich meebrengt. Met de genoemde onzekerheden is in financiële zin nog geen rekening gehouden. Voor het functiegebouw maken we al wel een eerste structurele inschatting. Onduidelijk is hoe accuraat die inschatting is.

3

Een tweetal onzekerheden namen we mee in het voorstel, zonder deze – op dit moment – financieel te vertalen: - Uit de haalbaarheidsstudies De Vaert en Van Haestrechtcollege moet blijken in hoeverre nieuwbouw noodzakelijk is en vanaf wanneer dit gerealiseerd kan worden. Het eventuele financiële effect hiervan (structurele kapitaallasten) wordt zichtbaar vanaf 2025/ 2026. - Vanaf 1 juli 2022 treedt de Omgevingswet in werking. De structurele effecten (ook in financiële zin) zijn op dit moment nog niet bekend en zullen in de loop van 2022 duidelijker worden Gegeven deze onzekerheden legt het college de volgende keuzes aan de raad voor: 2022 2023 2024 Startpunt begrotingsproces 2.517 2.099 1.823 - Bevriezen stijging toeristenbelasting 2022 -64 -64 -64 - Uitvoeringsbudget organisatieontwikkeling -483 -622 -472 - Personele ontwikkelingen -591 -738 -698 - Externe bezwaarschriftencommissie -28 -28 -28 - Pilot gidsfunctie -75 -75 - Subsidie De Rode Loper -26 -27 -28 - Subsidie Kiemuur -21 -21 - Vroegsignalering: inzet MEEplus -14 -14 -14 - Duurzaamheid -99 -54 -54 - Economische impulsen -65 - Storting algemene reserve -500 -500 -400 Saldo meerjarenbegroting 2022 – 2025 551 -44 65

2025 1.850 -64 -322 -698 -28 -28 -14 -54 -400 242

Deze keuzes lichten we in de Vensters toe onder de noemer “Wat mag het kosten?”. Met deze keuzes geven we in deze begroting ook een antwoord op enkele moties: - Motie “begroting” (9 november 2020) waarin het college wordt opgeroepen te onderzoeken wat nodig is om de handelwijze van het mogelijk maken structureel voort te zetten. - Motie “klaar staan na corona” (9 november 2020) waarin het college wordt opgeroepen om ons samen met alle inwoners van de gemeente voor te bereiden op de tijd na de coronacrisis. Deze en de vorige motie zijn vertaald onder de organisatieontwikkeling waarbij we zeggen dat we vooral leren van corona en de positieve ervaringen meenemen bij procesoptimalisaties etc. - Motie “toeristenbelasting” (9 november 2020) waarin het college wordt opgeroepen om – wanneer dat verantwoord is – het tarief voor de toeristenbelasting tegen het licht te houden: de onzekerheden zijn groot (zoals geschetst). Toch vindt het college het verantwoord om het tarief van de toeristenbelasting in 2022 te bevriezen op het niveau van 2020. - Motie “OBS De Start” (9 november 2020) waarin het college wordt opgeroepen om te doen wat nodig is om het onderwijs in De Moer te behouden. Met het behalen van de leerlingenaantallen voor het schooljaar 2021/2022 lijkt de urgentie niet meer te bestaan.

In deze begroting zetten we de bijdrage aan OBS De Start voort conform de historische rekensystematiek.

Verlaging lokale lasten Ontwikkeling lokale lasten 935.91

916.35

879.61

2020

2021

2022

805.48

2019

In de programmabegroting 2020 bepaalde de raad dat er jaarlijks een stijging wordt toegepast op de OZB van 2,5% op de opbrengst. Volgens de gestelde voorschriften moeten de tarieven voor afvalstoffenheffing en rioolheffing kostendekkend zijn. Deze uitgangspunten werden bevestigd in de besluitvorming bij de kadernota 2022. De ingezette daling van de totale lokale lasten in 2021 zet ook in 2022 door. De tarieven voor zowel

4

rioolheffing als afvalstoffenheffing dalen. Bovendien is het mogelijk om in 2022 een éénmalige korting toe te passen op het tarief van € 20,- per huishouden. In de paragraaf lokale heffingen lichten we de ontwikkeling van de tarieven toe.

Investeringsagenda Zoals we in de begroting 2021 en de kadernota 2022 aankondigden vond een actualiseringsslag plaats in de investeringsagenda. Er ligt een aantal jaar achter ons met vertraging in de uitvoering. Deze vertraging halen we op dit moment in. Bovendien bepaalden we van de aanwezige werkvoorraad welke prioriteiten we aan activiteiten moeten geven. In de praktijk hebben investeringsprojecten doorgaans een doorlooptijd van minimaal twee jaar, uitgesplitst in een jaar van voorbereiding en een jaar van uitvoering. In de meerjarige investeringsagenda maken we dit nu beter inzichtelijk. Wel vragen we in deze begroting, voor de projecten die starten, het volledige krediet aan. We laten wel beter zien in welk jaar de voorbereiding start en wanneer wij verwachten dat de uitvoering zal starten. Dit heeft geleid tot een gewijzigde investeringsagenda, zoals deze ook is uitgewerkt in de bijlage bij deze begroting.

5

Leeswijzer Deze begroting heeft een ander uiterlijk en een andere opzet dan het afgelopen jaar. Met name de beleidsbegroting is veranderd. Het eerste wat u ziet is dat we een andere programma-indeling hanteren. De raad stelde deze indeling vast bij de kadernota 2022. We presenteren de beleidsambities geordend naar vensters die aansluiten bij het toekomstperspectief. Een venster bestaat uit enkele thema’s, als clustering van diverse taken en activiteiten. Als bijlage bij deze begroting is een was-wordt tabel opgenomen zodat u precies kunt zien hoe onderwerpen verplaatst zijn. Een venster kent een vaste structuur. We starten met het schetsen van de paraplu voor het venster. Dit is de lange termijn ambitie voor het bestuurlijke, sociale, respectievelijk het fysieke domein. Per thema beantwoorden we de w-vragen: - Wat willen we bereiken? - Wat gaan we daar voor doen? “Wat willen we bereiken?” gaat over de maatschappelijke effecten waar we binnen het thema naar streven. Deze zijn afgeleid van de ambities in vastgestelde beleidsdocumenten. We kiezen hier voor een opsomming. In de begroting laten we vooral zien hoe de middelen worden toegekend aan de beleidsdomeinen en om welke reden. Voor verdere uitleg verwijzen we naar de specifieke beleidsdocumenten. Als gemeente hebben we een groot aantal reguliere en vaste activiteiten.

Denk bijvoorbeeld aan het uitgeven van paspoorten of het verlenen van subsidies. Hier gaat het merendeel van de personele en financiële inzet naar toe. Het gesprek met de raad richt zich vaak op ontwikkelingen en innovaties; de opgaven. Voor een aantal activiteiten is gekozen om de uitvoering in samenwerkingsverbanden uit te voeren. Onder de noemer “wat gaan we daar voor doen?” geven we alle drie deze onderdelen weer. - We beschrijven een aantal van onze reguliere activiteiten. We maken deze inzichtelijk door – waar mogelijk – voor deze activiteiten een outputgeoriënteerd kengetal op te nemen. Deze kengetallen zijn in de begroting bedoeld om de gewenste trend te laten zien. In de jaarrekening zullen we deze kengetallen op basis van realisatie weergeven. Dit is bedoeld om met elkaar het gesprek te kunnen voeren over de ontwikkeling die werkelijk is gerealiseerd. Dit is de eerste maal dat we gebruikmaken van outputgeoriënteerde kengetallen. We zullen dit in de komende jaren verder invullen, uitwerken en verfijnen zodat de informatiewaarde toeneemt. - De activiteiten van een verbonden partij kunnen bijdragen aan diverse ambities en resultaten. Echter, in financiële zin is elke verbonden partij verbonden aan een thema. Als een verbonden partij financieel is opgenomen onder een thema dan wordt die genoemd. - Tot slot komen de opgaven per thema aan de orde.

Als een verkorte opdrachtformulering geven we in begroting weer wat u van het college mag verwachten. Deze opgaven definieerden we in de kadernota 2022. We sluiten een venster af met het beantwoorden van de vraag “Wat mag het kosten?”. Voor het begrotingsjaar laten we per thema zien wat de baten en lasten zijn van bestaand beleid. Het gaat hierbij om het doorvoeren van gewijzigde prognoses en de consequenties van eerder genomen besluiten. De keuzes die we noemden in het financieel perspectief laten we zien onder voorstellen voor nieuw beleid. Voor de toelichting van deze voorstellen sluiten we aan bij de systematiek van de financiële toelichtingen in de bestuursrapportage. Een positief effect laten we zien met V. Een negatief effect laten we zien met “-“ en N. We ronden de bedragen in deze begroting af op € 1.000,-, tenzij dit anders is aangegeven.

6

Venster 1. Bestuur en dienstverlening Ambitie Onze inwoners zijn betrokken bij hun omgeving. Zij voelen zich verantwoordelijk. Samen met onze inwoners en (maatschappelijke) organisaties maken we onze gemeente toekomstbestendig. We spelen in op vragen vanuit de samenleving. We denken in mogelijkheden. We werken samen met andere overheden als dit ons meerwaarde oplevert. Ieder doet daarin wat hij kan. We staan klaar voor onze inwoners met onze dienstverlening; van het uitgeven van een paspoort tot het gezamenlijk oplossen van maatschappelijke uitdagingen. We doen dit met een robuuste en toekomstbestendige organisatie.

1.1. Bestuur en organisatie Wat willen we bereiken? -

We pakken uitdagingen samen met onze inwoners en (maatschappelijke) organisaties aan. Onze organisatie is robuust en toekomstbestendig We zijn een weerbare en integrale ambtelijke en bestuurlijke organisatie

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: We faciliteren verschillende vormen van inwonerparticipatie - Aantal metingen inwonerpanel Het uitvoeren van verkiezingen - Er is een onweerlegbare verkiezingsuitslag We stimuleren jongeren om zich maatschappelijk actief in te zetten - Aantal vergaderingen kindergemeenteraad We maken gemeentelijk beleid begrijpelijk en toegankelijk - % notities op B1-niveau

0-meting

2022

2023

2

4

4

Ja

Ja

Ja

1

4

6

Onze verbonden partijen: - Regio Hart van Brabant

7

Onze speerpunten: Organisatieontwikkeling Doel: Een solide en wendbare organisatie die werkt vanuit de kernwaarden resultaat, vitaliteit en samenwerken. Inhoud: Uitvoering geven aan het ontwikkelprogramma zoals toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering met in 2022 de volgende accenten: - Doorlichten, optimaliseren en digitaliseren werkprocessen - ICT systemen, landschap en menskracht op niveau brengen - Terugdringen inhuur, versterken van onze wervingskracht binnen de krappe arbeidsmarkt en realiseren optimale inzet van onze vaste bezetting. Financiën: De financiële paragraaf is uitgewerkt in de paragraaf bedrijfsvoering Planning: Zie hiervoor de paragraaf bedrijfsvoering. Risico’s: Het uitvoeren van dit ontwikkelprogramma heeft grote impact op de lopende organisatie. Het veranderproces vraagt tijd, aandacht en expertise. Anders ontstaat een groot risico op verkeerde of niet daadwerkelijk geborgde veranderingen.

1.2. Dienstverlening Wat willen we bereiken? - Onze inwoners zijn tevreden over onze dienstverlening - We zijn goed bereikbaar voor onze inwoners

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: Het leveren van publieksdienstverlening aan onze inwoners - Inwoners kunnen binnen drie werkdagen terecht voor het maken van een afspraak bij burgerzaken Zorgen voor een goede verwerking van belangrijke levensgebeurtenissen van onze inwoners zoals geboorte, huwelijk, paspoort, rijbewijs, verhuizing en naturalisatie - Score op de zelfevaluatie: o BRP proces en privacy o BRP bestandscontrole o Proces uitgifte paspoorten en NL identiteitskaarten o Controle van 50 geselecteerde persoonslijsten Telefonische bereikbaarheid - Waardering van ons telefonisch klantcontact

0-meting

2022

2023

80,7%

85%

85%

70,7% 100,0% 76,3% 42,0%

80,0% 100,0% 80,0% 50,0%

87,0% 99,0%

5,8

7,0

8,0

87,0%

Onze speerpunten: Het dienstverleningsconcept is één van de zes onderdelen van de roadmap organisatieontwikkeling. Deze is integraal onderdeel van de opgave organisatieontwikkeling (thema 1.1.) en ook verder uitgewerkt in de paragraaf bedrijfsvoering.

8

1.3. Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? - We bieden een veilige woon-, leef-, werk- en recreatieomgeving voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: -

We bieden een preventieve en accurate, integrale aanpak op overlast en kwetsbare personen; We zetten in op het terugdringen van high impact crimes; We spannen met onze partners samen tegen ondermijning; We vergroten het bewustzijn ten aanzien van brand(on)veiligheid.

Jaarlijks vindt een evaluatie plaats op het focusblad die we vertalen naar nieuwe prioriteiten. De relevante kengetallen vindt u terug op het focusblad en in deze evaluatie.

Onze verbonden partijen: - Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant - RAV

Wat mag het kosten in 2022? Bestuur en organisatie Dienstverlening Openbare orde en veiligheid Subtotaal voor reserves Mutaties reserves Totaal na reserves

Bestaand beleid Lasten Baten 722 760 371 2.173 63 3.655 434 58 3.655 492

Nieuw beleid Lasten Baten 501 501 501

0

Totaal Lasten Baten 1.223 0 760 371 2.173 63 4.156 434 58 4.156 492

Toelichting op nieuw beleid: Lasten Omschrijving Bestuur en organisatie Externe bezwaarschriftencommissie Het vormgeven van een externe en onafhankelijke bezwaarschriftencommissie. Het hier genoemde bedrag betreft enkel de uitvoeringskosten. De formatie voor het voeren van het ambtelijk secretariaat is opgenomen onder personele ontwikkelingen. Uitvoeringsbudget organisatieontwikkeling Dit is een diversiteit aan onderdelen die we ook nader toelichten in de paragraaf bedrijfsvoering. Het betreft kosten die nodig zijn om structureel toe te groeien naar een solide en wendbare organisatie.

Bedrag N

-28

N

-483

9

Venster 2. Gemeenschappen Ambitie We bouwen op de kracht van de samenleving. We behouden de goede sociale cohesie in onze dorpen en bouwen deze uit tot een robuuste samenleving. Met een gerichte versterking van de algemene (voorliggende) voorzieningen willen we onze inwoners nog beter faciliteren om naar elkaar om te zien en waar nodig een beroep te doen op de sociaal structuur op straat- en buurtniveau. Dit vergt in de basis een lokale aanpak; samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke middenveld. Waar het toegevoegde waarde heeft, werken we samen in de regio Hart van Brabant en in een aantal situaties in de Langstraat. We zijn ons bewust van de druk op het sociaal domein. De demografische trend van vergrijzing heeft grote gevolgen, zoals een relatief forse groei van het aantal eenpersoonshuishoudens en een grotere behoefte aan (mantel)zorg en woon-zorgconcepten. Loon op Zand kent (ook relatief) veel ouderen en dat zal naar verwachting de komende jaren stijgen. De vergrijzing legt druk op de zorg en voorzieningen die we bieden. Dit zal vooral voelbaar zijn in het beroep op Wmo-faciliteiten. De stijgende vraag en navenante kosten rond jeugdhulp lijken zich af te vlakken en mogelijk zelfs te dalen. Met de visie op het sociaal domein willen we de geschetste trends een passende plaats geven.

We kiezen voor een aanpak die zich beweegt rondom vier thema’s: normaliseren, wijkgerichte aanpak, algemene en voorliggende voorzieningen en grip op het sociaal domein.

2.1. Onderwijs Wat willen we bereiken? -

Voldoende en kwalitatief goed openbaar onderwijs Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting Optimale en gelijke ontwikkelingskansen voor kinderen en jongeren Basisvaardigheden verbeteren bij volwassenen

10

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: We houden toezicht op het openbaar basisonderwijs - % scholen dat aan de norm voor voldoende en kwalitatief goed openbaar onderwijs voldoet We zijn verantwoordelijk voor de toeleiding van doelgroeppeuters naar voorschoolse educatie. We borgen het aanbod voor doelgroeppeuters in het geheel van vroeg- en voorschoolse voorzieningen - % van de geïndiceerde doelgroeppeuters heeft een plek met voorschoolse educatie We werken vanuit de Lokale Educatieve Agenda (LEA) 20202024, waarin een nadrukkelijke link ligt tussen onderwijs en jeugdhulp - Aantal bestuurlijke bijeenkomsten per jaar om de voortgang van de opgaven uit de LEA te bespreken We creëren een plaats waar de doelgroep (volwasseneducatie) met vragen terecht kan (Taalhuis) en kan worden doorverwezen naar passend aanbod - Mate van zelfredzaamheid van de doelgroep

0-meting

2022

2023

100,0%

100,0%

100,0%

3

3

3

Onze speerpunten: Onderwijshuisvesting Doel: Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting. Inhoud: De verantwoordelijkheid voor onderwijshuisvesting is een gedeelde verantwoordelijkheid van gemeente en schoolbesturen. In een Integraal Huisvestingsplan (IHP) willen we de gezamenlijke verantwoordelijkheid structureel inkaderen. Met de uitvoering van het project Frisse scholen maken we een inhaalslag op de kwaliteit van de huisvesting in het basisonderwijs. Niet elke school kan met verbouwing/renovatie aan de gestelde norm voldoen. Financiën: Dit wordt meegenomen in de plannen/studies en verkenning die nu gemaakt gaan worden. Planning: Voor basisschool de Vaert starten we daarom in de tweede helft van 2021 met het maken van een projectplan en haalbaarheidsonderzoek voor vervangende nieuwbouw wat in 2022 aan college en raad wordt voorgelegd. Voor het Van Haestrechtcollege geldt dat de school niet meer voldoet aan de eisen van deze tijd. Grondige renovatie danwel nieuwbouw is nodig. We zijn in overleg met OMO om dit verder uit te werken. Het jaar 2022 zal als verkenningsjaar gebruikt worden. Risico’s: Dit wordt meegenomen in het projectplan en haalbaarheidsstudie en de verkenning.

2.2. Sport, cultuur en welzijn Wat willen we bereiken? -

De huidige sociale infrastructuur en het verenigingsleven blijft zoveel als mogelijk behouden en is – waar nodig – versterkt. We behalen een grotere gezondheidswinst voor onze inwoners. Een toenemende leesvaardigheid onder jeugd- en jongeren en een daling van laaggeletterdheid.

11

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: 0-meting

2022

2023

We ondersteunen (sport)verenigingen bij organisatorische en bestuurlijke vraagstukken en het stimuleren van maatschappelijke betrokkenheid - Het aantal maatschappelijke activiteiten van een vereniging/ stichting Samen met onze partners faciliteren we inwoners om oplossingen voor gezondheidsvragen zo veel mogelijk in hun eigen omgeving te vinden - Aantal activiteiten preventieakkoord - % gerealiseerde jaarafspraken lokale inzet GGD We dragen samen met de bibliotheek er zorg voor dat zij hun functie als lokale toegangspoort tot kennis kunnen behouden - Aantal lidmaatschappen bibliotheek - % gerealiseerde prestatieafspraken We zorgen voor een kwalitatief goede basisinfrastructuur van sport- en beweegaccommodaties en voorzieningen - Aantal leden van sportverenigingen - Aantal sporters - Aantal sportverenigingen - Aantal sport- en beweegaccommodaties in de openbare ruimte

Onze verbonden partijen: - EWW BV

Onze speerpunten: De Wetering Doel: Het ontwikkelen, realiseren en exploiteren van een ‘nieuwe’ Wetering door en voor Loon op Zand. Inhoud: We vernieuwen de bestaande Wetering tot een nieuw sociaal- en cultureel centrum in Loon op Zand (multifunctioneel karakter). We renoveren de sporthal zodat de functionele behoefte van gebruikers kan worden ingevuld. We werken aan een passende exploitatie en beheervorm en overleg met de toekomstige gebruikers. Voor het oude klooster zoeken we een nieuwe exploitant/ eigenaar. In dit project werken we samen met de Wetering Plan Groep. Financiën: In december 2021 bieden we de raad een investeringsvoorstel aan. In de programmabegroting 2021 is reeds rekening gehouden met structurele financiële ruimte ten behoeve van de kapitaallasten. Planning: De voorbereidingen voor de aanbesteding starten in januari. Gunning is gepland eind april/ begin mei 2022 op basis waarvan start bouw is geprognosticeerd op september 2022. Risico’s: - Stijgende bouwkosten als gevolg van beschikbaarheid en prijzen materiaal - Gewijzigde keuzes en voorkeuren binnen het project - BTW op de (ver)bouwkosten en op de dagelijkse gebruiks- en onderhoudslasten zijn niet meer aftrekbaar

12

2.3. Voorliggende voorzieningen Wat willen we bereiken? - Inwoners wonen zo lang mogelijk zelfstandig in hun buurt/wijk. - Versterken eigen kracht en mogelijkheden van het sociaal netwerk van inwoners - Met de kracht van de samenleving en voorliggende voorzieningen proberen we de inzet naar zware zorg te verminderen.

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: 0-meting

2022

2023

We borgen een sluitend aanbod van algemene voorzieningen en individueel maatwerk op basis van keuzes in de visie sociaal domein - % van het sluitend aanbod gereed We investeren in voorzieningen gericht op preventie, vroegsignalering en zelfredzaamheid - Het aandeel hulpvragen dat afgehandeld wordt door het wijkteam

Onze verbonden partijen: - GGD Hart voor Brabant

Onze speerpunten: Visie op het sociaal domein Doel: We bepalen de koers voor het sociaal domein in de toekomst. Inhoud: We geven op hoofdlijnen richting aan de ontwikkelingen van het sociaal domein in de gemeente. We kiezen voor een aanpak die zich beweegt rondom vier thema’s: normaliseren, wijkgerichte aanpak, algemene en voorliggende voorzieningen en grip op het sociaal domein. In de visie definiëren we enkele opgaven die we nader concretiseren in uitvoeringsplannen. Financiën: Het uitgangspunt is dat de uitvoering van de visie kan worden opgevangen binnen reguliere (uitvoeringsbudgetten). Op basis van de aangekondigde uitvoeringsplannen kan een financieel verzoek ontstaan. Planning: Besluitvorming over de visie is voorzien in het voorjaar van 2022. Bij de kadernota 2023 brengen we de opgaven in beeld om bij de begroting 2023 met concrete voorstellen te komen. Risico’s: Er is onzekerheid over de ontwikkeling van de omvang van de rijksgelden.

2.4. Maatwerk Wat willen we bereiken? - Bieden van ondersteuning aan inwoners die dat (nog) niet zelf kunnen - Als inwoners een hulpvraag hebben gaan we in gesprek over de situatie en normaliseren deze waar mogelijk. - De toeleiding naar en inkoop van Wmo en jeugd richten we zo in dat de kosten beheersbaar blijven en we zo hulp beschikbaar houden voor mensen die deze ondersteuning het hardst nodig hebben.

13

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: We borgen een sluitend aanbod van algemene voorzieningen en individueel maatwerk op basis van keuzes in de visie sociaal domein - % van het sluitend aanbod gereed We geven indicaties af die een sobere, doch doelmatige oplossing zijn voor de zorgbehoefte - Het aandeel hulpvragen dat afgehandeld wordt door het wijkteam - Aantal afgegeven maatwerkvoorzieningen - Aantal afgegeven voorzieningen jeugdhulp We dragen zorg voor een efficiënt georganiseerd systeem voor regiovervoer - Rendement van de getroffen maatregelen - Aantal gebruikers Wmo-vervoer - Aantal gebruikers leerlingenvervoer We bieden inwoners een oplossing als er sprake is van problematische schulden - Aantal schuldregelingen (minnelijke regelingen en WSNPregelingen) - Aantal inwoners onder bewindvoering We bieden onafhankelijke cliëntondersteuning - Aantal inwoners dat gebruik maakt van onafhankelijke cliëntondersteuning

0-meting

2022

2023

CEO 2020

+ 30,0%

+ 50,0%

Onze verbonden partijen: - Regio Hart van Brabant bestuurscommissie jeugd

14

Onze speerpunten: Grip in het sociaal domein Doel: Grip op de uitgaven, de uitvoering en de opgave binnen het Sociaal Domein als randvoorwaarde voor een ‘gezond’ Sociaal Domein. Inhoud: Zowel op beleids- als uitvoeringsniveau moeten we met de bestaande middelen creatiever omgaan om de kosten beheersbaar te houden en desondanks toch een passend voorzieningenniveau voor onze inwoners te kunnen blijven garanderen. De uitgangspunten hierbij zijn: Vragen van (kwetsbare) inwoners signaleren we zo vroeg mogelijk. We zoeken de oplossing zoveel mogelijk binnen het voorliggend veld, vanuit het principe ‘zo licht mogelijk, zo zwaar als nodig’. We vertrouwen op de kracht van de burger en de samenleving. We organiseren ondersteuning zo lokaal mogelijk en werken (regionaal) samen waar nodig. Kwaliteit van zorg blijft behouden. Daarnaast wordt grip beschouwd als een randvoorwaarde voor een ‘gezond’ sociaal domein. Daarmee wordt niet bedoeld dat met grip alle problemen opgelost zijn, maar wel dat zonder grip, de problemen niet op te lossen zijn. Weten wat er speelt, weten hoe het werkt en daarop acteren conform de werking van het sociaal domein. Daar komt het op neer. De monitor sociaal domein is één van de instrumenten die kan helpen bij inzicht.

Doorontwikkelen van data gedreven werken helpt ons inzicht te krijgen in het effect van onze maatregelen en het verhogen van kwaliteit en het ontwikkelen van betere financiële prognoses. Daarnaast zijn binnen deze opgave een groot aantal projecten en initiatieven opgestart die in 2022 worden vervolgd en doorontwikkeld. Daarnaast is grip niet statisch: we blijven op zoek naar nieuwe kansen en mogelijkheden. Financiën: De doelstelling is dat eind 2023 de groei in kosten door middel van de genomen maatregelen is afgenomen met € 850.000 ten opzichte van de trends zoals we die zagen in de programmabegroting 2021. 2022 2023 Totaal autonome ontwikkelingen SD zonder maatregelen -1.144 -1.546 Netto rendement maatregelen 650 850 Ontwikkeling SD met maatregelen - 494 - 696 Planning: Zie hierboven Risico’s: - Er zijn veel externe (niet beïnvloedbare) ontwikkelingen in het Sociaal Domein (vergrijzing, corona) die wel veel invloed hebben op de realisatie binnen het Sociaal Domein - Het is lastig om de directe relatie vast te stellen tussen de inzet van beheersmaatregelen en de trendontwikkeling. Gedeelde mobiliteit Doel: We maken samen (gemeenten, regio’s en provincie) werk van gedeelde mobiliteit. Om te komen tot een slim, flexibel, toekomstbestendig en duurzaam systeem van gedeelde mobiliteit. De reiziger staat centraal met een passend aanbod voor alle reizigers.

Iedereen die zelfstandig kan reizen kan gebruik maken van het systeem van gedeelde mobiliteit, zonder fysieke, mentale of digitale drempels. Zo houden we de regio’s bereikbaar en kunnen mensen blijven meedoen aan de samenleving. Inhoud: We bekijken gedeelde mobiliteit in zijn geheel, in samenhang met andere opgaves. De richtinggevende opgaven in de regio’s zijn aantrekkelijk vestigen (economie, verstedelijking, verduurzamen bedrijventerreinen), behoud van talent (vanuit arbeidsmarkt, jeugd en onderwijs), vitale leefomgeving (gezondheid, prettig wonen, inclusieve mobiliteit) en duurzame bereikbaarheid. Gedeelde mobiliteit levert in continue afstemming een belangrijke bijdrage aan deze beleidsterreinen.

15

Speerpunten: - Voorbereiding op de provinciale “gedeelde mobiliteit”. - Het verstevigen van de samenwerking met provincie en omliggende gemeenten en het lokaal organiseren van slimme vervoersoplossingen. - Zorgen voor een passend aanbod. Daar waar nodig slimme (algemene) vervoersoplossingen creëren om niet achteraf met hoge maatwerkkosten geconfronteerd te worden omdat lokaal vervoer ontbreekt. Financiën: Provincie, gemeenten en regio’s bundelen hiervoor de benodigde middelen. Planning: De huidige concessie loopt tot 2025. Het gezamenlijk ambitiedocument ronden we eind 2021 af. In 2022 werken we de kansen verder uit om samen te werken. Voor de periode 2022 – 2024 is er voor vervoersvorm een eigen planning volgens het proces: - Flex: pilots en aanbestedingstraject - Samen: projecten en pilots, faciliteren en stimuleren samen initiatieven - Hubs: het onderzoeken, uitwerken en realiseren van mobiliteitshubs - Mobiliteit als dienst: monitoren ontwikkelen/ pilots en indien nodig handelend optreden, stellen van slimme eisen aan aanbieders en operators. Risico’s: Wanneer de samenwerking onvoldoende is en/of het gecreëerde aanbod niet aansluit op de vraag zal de individuele gemeente geconfronteerd worden met (dure) maatwerkvoorzieningen.

2.5. Participatie Wat willen we bereiken? - Onze inwoners participeren op een zo hoog mogelijk niveau, het liefst via betaald werk. - Inwoners kunnen zelf in hun inkomen voorzien. Waar dat (tijdelijk) niet mogelijk is, bieden wij een vangnet.

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: 0-meting We begeleiden inwoners naar zo regulier mogelijk werk* - Aantal inwoners in de bijstand We begeleiden en bemiddelen zodat mensen stappen kunnen zetten naar en op de arbeidsmarkt* - Netto arbeidsparticipatie - Aantal lopende re-integratievoorzieningen We bieden een plek voor beschut werken* We moedigen mensen aan om deel te nemen aan sociale, culturele en sportactiviteiten - Aantal afgegeven Samen-Loont passen - Gebruik van de scholierenregeling (aantal) We dragen zorg voor een adequaat inburgeringsaanbod - De mate waarin we voldoen aan de taakstelling die door het Rijk is opgelegd

2022

2023

198,6 70,9 74,7

Onze verbonden partijen: - GR Baanbrekers

16

Wat mag het kosten in 2022? Onderwijs Sport, cultuur en welzijn Voorliggende voorzieningen Maatwerk Participatie Subtotaal voor reserves Mutaties reserves Totaal na reserves

Bestaand beleid Lasten Baten 2.052 405 3.027 397 3.570 211 12.276 0 8.845 3.740 29.770 4.752 329 563 30.100 5.315

Nieuw beleid Lasten Baten 61 75 136 136

0 80 80

Totaal Lasten Baten 2.052 405 3.027 397 3.631 211 12.276 0 8.920 3.740 29.906 4.752 329 643 30.236 5.395

Toelichting op nieuw beleid: Lasten Omschrijving Voorliggende voorzieningen Subsidie De Rode Loper Dienstencentrum De Rode Loper is een belangrijke voorliggende voorziening in onze gemeente. De daar georganiseerde activiteiten dragen in belangrijke mate bij aan een aantal gemeentelijke beleidsdoelen op het gebied van participatie, preventie en zelfredzaamheid. Subsidie Kiemuur Vanuit het programma Weer Thuis en de veranderingen binnen de opgave voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang wonen er steeds meer mensen met een psychische kwetsbaarheid in onze buurten en wijken. Het kiemuur is een aanbod waar deze mensen zonder indicatie gebruikt van kunnen maken (voorliggende voorziening). Dit aanbod past binnen de maatschappelijke doelstellingen van de Wmo om meer laagdrempelige voorzieningen in de woonomgeving van onze inwoners te realiseren en grip te houden op de kosten van de Wmo. Dit voorstel is ook opgenomen in de opgave “grip in het sociaal domein”. Voorgesteld wordt om de pilot met Kiemuur twee jaar te verlengen en dan op basis van een evaluatie een besluit te nemen over eventuele structurele invulling. Vroegsignalering Integrale vroeghulp is een effectieve werkwijze om meervoudige ontwikkelingsen/of gedragsvragen vroegtijdig te signaleren bij kinderen van 0 tot 7 jaar en om de juiste ondersteuning/vroeghulp in een vroeg stadium te bieden aan het kind en ouder(s).

Integrale vroeghulp bundelt kennis en ervaring van alle professionals binnen de keten van zorg en onderwijs. Door de inzet van deze hulp wordt zwaardere zorg (in een later ontwikkelingsfase) voor deze kinderen verminderd en eventueel voorkomen. Als gemeente zijn we tevens verplicht om deze zorg in te zetten. De inzet van integrale vroeghulp vraagt specifieke kennis en affiniteit van een consulent. Door vertrek van de jeugdconsulent, verdwijnt daarmee ook de kennis om deze zorg zelf te bieden. Het taakaccent in de casuistiek van de jeugdconsulenten is verschoven van indiceren naar casusregie op complexe jeugd/gezinsproblematiek. Dit vraagt echter een ander profiel van de jeugdconsulent. Jaarlijks ontvangt de gemeente voor gemiddeld vijf gezinnen een verzoek voor integrale vroeghulp. We willen integrale vroeghulp uitbesteden aan stichting MEE, die de expertise in huis hebben om deze hulp te bieden.

Bedrag N

-26

N

-21

N

-14

17

Participatie Pilot gidsfunctie Vanuit de Participatiewet moeten wij inwoners begeleiden naar werk. Bij de koerswijziging van Baanbrekers hebben de 3 gemeenteraden besloten dat Baanbrekers zich richt op regulier werk en inwoners die binnen 15 maanden naar werk te begeleiden zijn. De inwoners die daar langer de tijd voor nodig hebben, vallen onder de verantwoordelijkheid van de gemeente. Om een beeld te krijgen van deze inwoners, hebben wij adviesbureau K2 gevraagd onderzoek te doen naar deze doelgroep. Wij keken wij waar mensen die nu in de bijstand zitten van dromen, wat mensen graag zouden willen in de toekomst, wat hen hierin belemmert én hoe zij een stap kunnen maken om (meer) te participeren. Zelfredzaamheid is een mooie term, maar voor de meest kwetsbare mensen in onze samenleving niet realistisch. Daarom willen wij in 2022 en 2023 een 'gids' inzetten die frequent, intensief en persoonlijk contact legt met deze inwoners: een bemoeizorg-type dat niet loslaat en verschil wil maken voor de mensen. Na deze pilot evalueren we uit resultaten waarna we naar een (mogelijk) vervolg kijken.

N

-75

Toelichting op reserves -

We zetten de reserve sociaal domein in voor de inzet van twee trainees in het sociaal domein. We leiden twee trainees op en coachen hen zodat zij binnen twee jaar kunnen instromen op een reguliere functie als consulent in het sociaal domein. Voor het opleiden van deze medewerkers werken we samen met de gemeente Waalwijk.

18

Venster 3. Omgeving en economische ontwikkeling Ambitie Onze gemeente is een groene, recreatieve gemeente met voor iedere kern zijn eigen identiteit. Wij hebben een aantrekkelijk woonklimaat met gevarieerde woonwijken, levensloopbestendige huizen in een groene en veilige woonomgeving. Duurzaamheid speelt steeds meer een rol in de uitvoering van ons werk en krijgt steeds meer ruimte in de toekomst. Mobiliteit en bereikbaarheid zijn belangrijke voorwaarden voor een gezonde economie, een bloeiende recreatie en een prettige woonomgeving. We geven volop aandacht aan fysieke en sociale veiligheid zodat mensen in een fijne omgeving kunnen wonen, werken en recreëren. We gaan graag in gesprek met onze bewoners, bedrijven en gebruikers om te zorgen dat de wensen op het gebied van leefbaarheid de ruimte krijgen.

3.1. Omgeving Wat willen we bereiken? - Schone, hele en veilige openbare ruimte - Verkeersveilige en bereikbare gemeente - Openbaar vervoer blijft beschikbaar in onze kernen

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: We voeren regulier onderhoud uit conform vastgestelde kwaliteitsniveaus in de IBOR-nota 2014-2023 - % dat voldoet aan de vastgestelde kwaliteitsniveaus: o Centrumgebieden: A-niveau o Hoofdwegen: B-niveau o Woongebieden: C-niveau (onkruid in groen B-niveau) o Bedrijventerreinen: C-niveau o Buitengebied: C-niveau We zorgen voor een verkeersveilige inrichting van de openbare ruimte - Aantal verkeersongevallen per 1.000 inwoners We vervangen openbare verlichting door LED-verlichting - % LED-lampen binnen onze gemeente (in buitenruimte)

0-meting

2022

2023

90,0%

90,0%

90,0%

2,8

2,7

2,6

34,0%

39,0%

42,0%

3.2. Duurzaamheid Wat willen we bereiken? - 75% hergebruik, minder gebruik van primaire grondstoffen en stapsgewijs naar maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar; - Onze inwoners zijn bewust op het gebied van water en afval; - Ons (afval)watersysteem is klimaatbestendig, duurzaam en levenscyclusgericht; - In 2030 stoten we 49% minder broeikasgassen uit dan in 1990 en in 2050 95%. De gebouwde omgeving is in 2050 aardgasvrij.

19

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: We stimuleren mensen om beter te scheiden, om minder restafval te maken en zuivere deelstromen aan te leveren - Kg restafval (grof en fijn) per inwoner per jaar We voeren regulier onderhoud aan ons rioolareaal uit, conform vastgestelde kwaliteitsniveaus - % van ons rioolareaal dat we jaarlijks reinigen en inspecteren We laten onze voorbeeldrol zien als gemeente in het realiseren van wereldwijde klimaatambities - % van de beleidsplannen waarin de global (klimaat) goals zijn opgenomen

0-meting

2022

2023

176

150

125

14,0%

14,0%

14,0%

Onze speerpunten: Voorkomen van restafval Doel: Er zijn wijzigingen te verwachten uit de aanscherping van het Landelijk Afval beheerplan (LAP 3) en de Europese Kaderrichtlijn afval 2020. In beide staat de circulaire economie centraal en dus het voorkomen van restafval (VANG-doelstelling). Inhoud: In zijn algemeenheid geldt dat de zuiverheid van stromen onder druk staat en daarmee ook de opbrengst uit herbruikbare stromen. Om stappen te maken in het terugdringen van restafval sluiten we voor 2022 een nieuw contract af voor de exploitatie van de milieustraat, inclusief transport en verwerking. We gaan nieuwe regionale contracten aan voor de inzameling en verwerking van papier, KCA en flessenglas. Financiën: Er is dekking binnen de exploitatie 2022. Planning: Exploitatie milieustraat is rond gekomen in juli 2021 (verlenging huidige exploitant), Papier KCA en flessenglas staat op de planning voor definitieve gunning in november 2021. Risico’s: Terugloop inkomsten papier Onderzoek over de rol van milieustraten als regionale ambachtscentra Doel: Bekijken wat de mogelijk zijn voor een regionale ambachtscentra. Inhoud: Er gaat onderzoek plaatsvinden over de rol van milieustraten als regionale ambachtscentra en de samenwerking met bedrijven op dit gebied (ook in het kader van social-return).

Daarnaast kunnen de projecten om de kwaliteit van deelstromen te verbeteren en een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid uitvoeringsconsequenties hebben. Financiën: Kosten voor het onderzoek worden betaald door Hart van Brabant. Planning: - verkenningstraject naar de toekomst van milieustraten - de kansen hierbij met het bedrijfsleven, onderwijs en social return Risico’s: Er is veel circulaire potentie en slagkracht maar ook een grote behoefte aan zekerheid voor een gezonde businesscase. We zien ook dat steeds meer bedrijven een milieustraat inrichten. Gaan bulkstromen straks naar (afval)bedrijven en wat volgt daarmee als de betaling van inzameling en verwerking straks meer via producten gaat lopen in plaats van de Afvalstoffenheffing. Zitten bedrijven wel op ons te wachten?

20

Duurzaamheid Doel: Duurzaamheid heeft een structurele en integrale plaats in de gemeentelijke ambities Inhoud: We staan als gemeente voor een grote uitdaging op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie en de warmte- en energietransitie. Dat vergt veel werk qua onderzoek, de samenwerking met andere gemeenten en afdelingen. Tegelijkertijd dient er beleid te komen op basis waarvan alle afdelingen gemeentebreed duurzaamheid structureel meenemen in de plannen. De gemeente zal inwoners moeten enthousiasmeren, zorg dragen voor informatie en participatie en zelf tegelijkertijd het goede voorbeeld geven. Financiën: Dit is opgenomen in de paragraaf “wat mag het kosten?” Planning: We geven uitvoering aan de activiteiten en projecten zoals opgenomen in de budgetaanpassing. Na het vaststellen van de transitievisie warmte (december 2021), stellen we in 2022 een wijkuitvoeringsplan op. Hierin staat hoe de eerste wijk van het aardgas af gaat. Risico’s: De kracht van communicatie is de kritische succesfactor in deze opgave. Initiatieven (geldt ook voor extra inzet op communicatie) pakken we alleen op als het Rijk voorziet in de benodigde middelen.

3.3. Wonen Wat willen we bereiken? - Het realiseren van betaalbare, goede en duurzame huisvesting.

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: We stimuleren woningaanpassingen, nieuwe- en bijzondere woonvormen en transformaties naar wonen in de gemeente We bouwen volgens een gedifferentieerd woningbouwprogramma - Aantal nieuw opgeleverde woningen - % waarin de quick scan wordt gerealiseerd

0-meting

2022

2023

90

90

90

Onze verbonden partijen: - Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

21

Onze speerpunten: Implementatie Omgevingswet Doel: We stomen de organisatie klaar voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 juli 2022. We geven uitvoering aan de verdere gefaseerde implementatie tijdens de transitieperiode Omgevingswet die loopt tot 2030. Inhoud: De Omgevingswet richt zicht op het beschermen en benutten van de fysieke omgeving. Dit betekent een andere manier van kijken, denken en doen. Dit project is erop gericht om processen, mensen, systemen en financiën klaar te maken voor de uitvoering van de gewijzigde wetgeving. Onder het gewijzigde stelsel Omgevingswet beoordelen we aanvragen voor omgevingsvergunningen volgens de eisen van deze wet, zijn we aangesloten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en zijn onder werkprocessen hierop aangepast. Daarnaast werken we verder aan de transitie Omgevingswet; het opstellen van de Omgevingsvisie en het omgevingsplan. Financiën: Bij de programmabegroting 2021-2024 namen we de benodigde middelen voor dit project op.

Planning: In 2022 voeren we de volgende activiteiten uit: - Aanpassen werkprocessen conform vereisten Omgevingswet, inclusief afspraken met de ketenpartners - Afronden gemeentebreed opleidingstraject - Traject Omgevingsvisie (inclusief brede participatie) - We brengen de structurele financiële effecten in kaart als gevolg van de implementatie van de Omgevingswet voor de transitieperiode die loopt tot 2030 Risico’s: Er is een reële kans op verder uitstel van de Omgevingswet.

3.4. Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken? - Behoud en versterking van de werkgelegenheid - Een aantrekkelijk vestigingsklimaat met goed georganiseerde ondernemerscollectieven - Een groene en recreatieve gemeente met een gevarieerd aanbod aan horeca, winkels, verblijfsaccommodaties, evenementen en dagrecreatie voor inwoners en bezoekers - Krachtenbundeling, efficiency en een professionele aanpak van toeristisch-recreatieve marketing en gastheerschap voor onze gemeente en de Langstraat-regio - Het blijft in Loon op Zand prettig om te wonen én te recreëren

22

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: We faciliteren een aantrekkelijk vestigingsklimaat - Aantal vestigingen - Aantal banen recreatie en toerisme - Functiemening - Tevredenheid ondernemers MKB (MKB onderzoek We faciliteren stakeholders bij initiatieven die aansluiten bij de economische en toeristisch-recreatieve visie - Aantal overnachtingen We dragen zorg voor een optimale bereikbaarheid van onze toeristisch-recreatieve voorzieningen - Aantal km fietsknoopuntennetwerk - Aantal km wandelknooppuntennetwerk - Aantal geplande wandelroutes op routesinbrabant.nl - Aantal geplande fietsroutes op routesinbrabant.nl Samen met Natuurmonumenten zetten we in op de verhoging van de kwaliteit van het landschap, de verbetering van de belevingswaarden en de vergroting van de betrokkenheid van belanghebbenden.

0-meting

2022

2023

130,4 203,7 50,2% 6,6

135,0 206,5 50,3% 6,6

140,0 208,0 50,5% 6,8

547.853

761.744

844.483

42 117 1.337 484

43 120 2.000 726

45 123 3.000 1.089

Onze verbonden partijen: - Midpoint Brabant

Wat mag het kosten in 2022? Omgeving Duurzaamheid Wonen Economische ontwikkeling Subtotaal voor reserves Mutaties reserves Totaal na reserves

Bestaand beleid Lasten Baten 5.672 329 5.214 5.814 2.501 583 761 145 14.147 6.871 732 14.147 7.603

Nieuw beleid Lasten Baten 99 140 65 304 304

0 140 140

Totaal Lasten Baten 5.672 329 5.313 5.814 2.641 583 826 145 14.451 6.871 872 14.451 7.743

23

Toelichting op nieuw beleid: Lasten Omschrijving Bedrag Duurzaamheid Duurzaamheid N We ontwikkelden een uitvoeringsagenda voor 2022 waarin de volgende activiteiten aan de orde komen: Nationale duurzame huizenroute, Zonnedakje, BBN-quickscans, Brabant geeft energie, Financiële ruimte voor onderzoeken en analyses. We voeren deze agenda uit in samenwerking met EcLoz. Wonen Voorbereidingskosten nieuwe ontwikkelingen N Potentiële ruimtelijke ontwikkelingen in de verschillende kernen van de gemeente worden onderzocht. Dit is nu nodig omdat veel projecten in de gemeente vergevorderd of zelfs (zo goed als) afgerond zijn. Het gaat om gebieden waar de belangen/ambities van de gemeente bovengemiddeld hoog zijn. Nota’s kostenverhaal en grondbeleid N De invoering van de Omgevingswet maakt een herziening van deze twee beleidsnota’s noodzakelijk vanwege de invoering van gewijzigde en nieuwe grondbeleidsinstrumenten. Economische ontwikkeling Economische impulsen N In mei 2021 stelde de raad de toeristisch-economische visie vast. In 2022 zetten we in op het aanjagen van enkele initiatieven samen met de ondernemers. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het invoeren van parkmanagement op industrieterrein De Hoogt.

-99

-110

-30

-65

Toelichting op reserves -

Aan de reserve planherziening wordt in 2022 € 140.000 onttrokken om de voorbereidingskosten voor nieuwe ontwikkelingen en de actualisering van de nota’s kostenverhaal en grondbeleid te dekken. In 2023 wordt daarvoor een bedrag van € 100.000 onttrokken.

24

Venster 0. Algemene dekkingsmiddelen en overhead Algemene uitkeringen Lokale heffingen Financieringsfunctie Dividend Overige alg. dekkingsmiddelen Onvoorziene uitgaven Vennootschapsbelasting Overhead Subtotaal voor reserves Mutaties reserves Totaal na reserves

Bestaand beleid Lasten Baten 0 37.293 350 9.690 23 284 14 81 238 25 25 0 0 0 9.923 367 10.573 47.740 568 318 11.141 48.058

Nieuw beleid Lasten Baten -64

591 591 500 1.091

-64 -64

Totaal Lasten Baten 0 37.293 350 9.626 23 284 14 81 238 25 25 0 0 0 10.514 367 11.164 47.676 1.068 318 12.232 47.994

Omschrijving Lokale heffingen Toeristenbelasting In lijn met de motie bij de begroting 2021 oordeelde het college dat het verantwoord is om in 2022 de tarieven van de toeristenbelasting gelijk te houden aan die in 2021. Overhead Personele ontwikkelingen In deze begroting is een tweede tranche opgenomen wat nodig is om de organisatie op orde te brengen voor wat betreft de formatie. Deze post werken we verder uit in de paragraaf bedrijfsvoering. De eerste tranche is bij de begroting 2021 reeds in gang gezet.

Bedrag N

-64

N

-591

Toelichting op reserves -

We benoemen in deze begroting diverse onzekerheden en nog te maken keuzes. We stellen terughoudendheid voor in deze begroting. Met het financieel perspectief zoals we nu kennen, is het mogelijk om in te zetten op een versterking van de reservepositie. Om die reden storten we – gedurende dit meerjarenperspectief – jaarlijks een bedrag in de algemene reserve.

25

Paragraaf 1. Lokale heffingen De paragraaf lokale heffingen bevat beleidsvoornemens voor de lokale lasten en een overzicht op hoofdlijnen van de diverse belastingen en heffingen. De belastingen en heffingen vormen met zo’n 25% een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De tarieven en percentages in deze paragraaf hebben uitdrukkelijk een voorlopig en indicatief karakter. Zoals gebruikelijk volgen in december de definitieve voorstellen voor het vaststellen van de tarieven.

Beleidsuitgangspunten Uitgangspunten tariefbeleid In de kadernota 2022 bepaalden we de uitgangspunten voor de tarieven lokale belastingen en heffingen. Dit heeft de onderstaande ontwikkeling tot gevolg: - De opbrengst OZB stijgt met 2,5% - Het tarief voor afvalstoffenheffing baseren we op basis van 100% kostendekkendheid. Dit betekent een verlaging van het tarief voor meerpersoonshuishoudens naar € 328,34. Daarnaast is het mogelijk om in 2022 éénmalig een korting te verstrekken op het tarief. - Het tarief voor rioolheffing baseren we op basis van 100% kostendekkendheid. Dit betekent een verlaging van het tarief naar € 210,- per aansluiting. - In afwijking van het uitgangspunt in de kadernota 2022 wordt het tarief van de toeristenbelasting in 2022 wederom bevroren. Het tarief blijft gelijk aan de tarieven in 2020 en 2021. - De vermakelijkhedenretributie stijgt naar € 0,22 per bezoeker. Dit lijkt een grote stijging. De hoogte van de opbrengst blijft gelijkwaardig. Deze ontwikkeling is inherent aan de gekozen systematiek. - Voor overige leges en heffingen passen we een stijging toe van 1,5%. Uitzondering hierop zijn de door het Rijk bepaalde tarieven.

Kwijtschelding Kwijtschelding is vastgelegd in een gemeentelijke regeling. Particuliere belastingplichtigen kunnen een aanvraag indien voor de volgende belastingen: - Afvalstoffenheffing tot maximaal 75% - Rioolheffing tot maximaal 75% - Hondenbelasting tot maximaal 75% van de eerste hond

Vergelijking lokale lasten Voor een vergelijking van de lokale lasten maken we een vergelijking met een aantal andere gemeenten met een vergelijkbaar karakter, dan wel onze buurgemeenten. We gaan hierbij uit van een gemiddelde WOZ-waarde in 2021 van € 261.000. We presenteren de lokale lasten voor een meerpersoonshuishouden.

Loon op Zand (tarief 2022) Dalfsen Oldebroek Heusden Waalwijk

Bedrag € 879,61 € 685,00 € 762,00 € 671,00 € 666,00

Bernheze Oisterwijk Dongen Tilburg

Bedrag € 714,00 € 758,00 € 858,00 € 611,00

De hoogte van de woonlasten zegt, zonder nader onderzoek, niets over het voorzieningenniveau van een gemeente. Vandaar dat aan de uitkomst van de benchmark geen harde conclusies kunnen

26

worden verbonden. Wel is zichtbaar waar Loon op Zand afwijkt in vergelijking met andere gemeenten. In 2021 waren de gemiddelde woonlasten in Nederland € 811,00.

Gemeentelijke belastingen OZB In deze begroting corrigeren we de OZB-opbrengst met het inflatiepercentage van 2,5%. De OZB wordt geheven via een percentage van de WOZ-waarde. Het percentage voor 2022 wordt beïnvloed door twee zaken: - Stijging van de WOZ-waarde per 1 januari 2021 (peildatum) - Macro-economische ontwikkelingen zoals die in de algemene uitkering worden meegenomen In de tabel hieronder staan de percentages voor 2020 – 2022 vermeld. % WOZ-waarde Woningen - Eigenaar - Gebruiker - Totaal Niet-woningen - Eigenaar - Gebruiker - Totaal

2020

2021

2022

0,1334 0,1334

0,1301 0,1301

0,1213 0,1213

0,2339 0,1896 0,4285

0,2449 0,1943 0,4392

0,2486 0,1972 0,4458

Hondenbelasting In de kadernota 2022 stelden we de tariefverhoging vast van 2,5%. In onderstaande tabel geven we de ontwikkeling in de jaren 2020 – 2022 weer. Tarief (in €) Eerste hond Tweede en volgende hond Kennel

2020 44,10 66,00 242,15

2021 45,20 67,65 248,20

2022 46,32 69,34 254,40

Vermakelijkhedenretributie Vanaf 1 januari 2018 wijzigde de maatstaf van heffing voor de vermakelijkhedenretributie. De onderliggende methodiek is gewijzigd naar het aantal betalende bezoekers van de vermakelijkheid in peiljaar T-2 dat de 50.000 te boven gaat. Voor het berekenen van de retributie maken we gebruik van het profijtbeginsel. De heffingsgrondslag is afhankelijk van parameters die bestaan uit de lasten die de gemeente heeft ten behoeve van de dagrecreant. Door gebruik te maken van een peiljaar in het verleden (T-2), is voor alle belastingplichtigen direct de hoogte bekend van het te betalen recht. Het vermakelijkhedentarief zal bij het opstellen van de verordening worden vastgesteld. Voorgesteld zal worden om het tarief vast te stellen op € 0,22 per betalende bezoeker. Hoewel daarmee het tarief per bezoeker stijgt ten opzichte van 2021, wijzigt de totale heffingsgrondslag nagenoeg niet.

27

Toeristenbelasting De tarieven toeristenbelasting wijzigen niet ten opzichte van de tarieven in de jaren 2020 en 2021. Tarief (in €) Bed & Breakfast (B&B) Groepsaccommodaties Kampeerterrein Mini-kampeerterrein Overige accommodaties Jaarplaats Seizoensplaats Voorseizoensplaats

2020 2,00 1,25 2,00 1,25 3,00 250,00 200,00 100,00

2021 2,00 1,25 2,00 1,25 3,00 250,00 200,00 100,00

2022 2,00 1,25 2,00 1,25 3,00 250,00 200,00 100,00

Afvalstoffenheffing Het jaarlijkse resultaat op het product reiniging, zowel voor- als nadelig, wordt verrekend met de voorziening reiniging. De voorziening reiniging is bedoeld om fluctuaties in de tarieven op te vangen. Als uitgangspunt geldt 100% kostendekkendheid. Mede als gevolg van het financiële resultaat bij de jaarrekening 2020 bereikte de voorziening reiniging een hoger niveau dan noodzakelijk wordt geacht. Daarom stelt het college voor om een éénmalige korting te verstrekken op het tarief in 2022. Tarief (in €) Eenpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden Bedrijven (tarief incl. omzetbelasting) Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten - Overhead - BTW Totale kosten - Opbrengsten afvalstoffenheffing - Opbrengsten reinigingsrecht Totale opbrengsten Dekkingspercentage

2020

2021

2022 (excl.

2022 (incl.

247,20 342,48 418,48

247,20 342,48 418,48

240,92 328,34 397,29

225,18 306,89 371,33

korting)

korting)

2.343 In dit overzicht geven we een specificatie en toelichting bij de kosten toegerekend aan de 308 afvalstoffenheffing, inclusief de mate van 416 kostendekkendheid. 3.067 3.012 Zowel de ontwikkeling van de kosten (denk aan 55 CO2-heffing) als opbrengsten (denk aan 3.067 statiegeld op kleine flessen en blikjes) maakt 100% dat het werkelijk verloop van kosten en opbrengsten lastig te voorspellen is.

Rioolheffing Het tarief rioolheffing wordt verlaagd naar € 210,00. Tarief (in €) Minimumtarief (tot 250 m3)

2020 247,92

2021 220,00

2022 210,00

Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten - Overhead - BTW Totale kosten - Opbrengsten rioolheffing Totale opbrengsten Dekkingspercentage

1.896 In dit overzicht geven we een specificatie en toelichting bij de kosten toegerekend aan de 307 rioolheffing, inclusief de mate van 179 kostendekkendheid. 2.382 2.382 2.382 100%

28

Paragraaf 2. Risicomanagement en weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is de mate waarin een gemeente in staat is om risico’s op te vangen. Voldoende weerstandscapaciteit zorgt ervoor dat de uitvoering van taken en het voorzieningenniveau bij financiële tegenslagen gegarandeerd blijven.

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Ratio

B 2020 5.092 4.277 1,19

JR 2019 9.157 5.673 1,61

2,50

JR 2020 7.936 5.266 1,51

B 2022 8.423 4.022 2,09

Risico’s

2,00 1,50 1,00 0,50

B 2021 7.128 4.840 1,47

B 2020

JR 2019 Ratio

B 2021

JR 2020

Norm (ondergrens)

B 2022

De omvang van de ingeschatte risico’s is gedaald doordat het effect van de herverdeling gemeentefonds is verwerkt in de begroting en er voor coronagerelateerde effecten een aparte reserve is gevormd.

De volgende uitgangspunten worden gehanteerd bij de risico-inschatting: - Risico’s waarvoor beheersingsmaatregelen zijn getroffen welke het risico afdekken worden niet financieel vertaald in het risicoprofiel. - Risico’s met een omvang (kans x impact) kleiner dan € 100.000 worden alleen opgenomen indien de impact groter dan € 500.000 (incidenteel) of € 100.000 (structureel) is.

29

De volgende risico’s zijn geactualiseerd (bedragen x € 1.000): Onderwerp

Omschrijving

I/S

Algemene uitkering gemeentefonds

Schommelingen vanwege de koppeling met de rijksuitgaven. Daarbij zal de verdeling van het gemeentefonds worden aangepast, wat kan leiden tot herverdeeleffecten.

S

Sportvrijstelling BTW

Projecten "grondbedrijf" Impact corona op het sociaal domein

Impact corona op opbrengst toeristenbelasting

Vanaf 2019 is de BTW op investering ten behoeve van sport niet meer te verrekenen voor gemeenten. Onbekend is in hoeverre de huidige fiscale constructie gedoogd wordt door de Belastingdienst. Risico is dat de terugontvangen BTW op de nieuwbouw van De Werft, terugbetaald moet worden. Risico-inventarisatie is onderdeel van de MPG, het profiel is integraal onderdeel van het totale weerstandsvermogen. Door de coronacrisis is veel zorg- en hulpverlening uitgesteld of heeft dit in aangepaste vorm plaatsgevonden. Dit kan gevolgen hebben voor het aantal en de complexiteit van hulpvragen in 2021. Dit zorgt vervolgens voor hogere uitgaven. Het financiële risico is gebaseerd op de middelen die in 2020 zijn overgebleven. Door de coronamaatregelen overnachten er minder toeristen in onze gemeente. Dit heeft een negatief effect op de opbrengsten uit toeristenbelasting. Risico is ingeschat op 25% van de begrote jaaropbrengst.