Document · PDF

Bijlage 1. Programma Water en Riolering 2025-2028

Raadsvergadering 19 december 2024, gemeente Loon op ZandBij agendapunt: Raadsvoorstel over het Programma Water en Riolering 2025-2028 (hamerstuk)21.342 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Onze referentie: - - Internal

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

4.4 OVERIGE ZORGPLICHTEN WATERKETEN ❖ Oppervlaktewater Waterschappen en gemeenten hebben gezamenlijk een zorgplicht voor het oppervlaktewater. Als gemeente dragen we daaraan bij via goed rioleringsbeheer. Het rioolstelsel is voorzien van lozingspunten op het oppervlaktewater. Deze noemen we riooloverstorten. Tijdens langdurige of zeer hevige neerslag treden de lozingspunten in werking om (afval)water op straat te voorkomen. Hierdoor komt er met hemelwater verdund afvalwater in het milieu terecht. Dit willen we zo veel als mogelijk voorkomen, ook vanuit ecologie. Bergingsvijvers en watergangen maaien we standaard eenmaal per jaar. In enkele gevallen worden maatwerkacties uitgevoerd, o.a. bij het optreden van blauwalg of wanneer het water zuurstofloos dreigt te worden. In deze gevallen kan er vaker gemaaid worden. Verder hebben we een baggerplan opgesteld tot 2030 waar o.a. ook onze aanpak instaat voor duikers. Hier gaan we deze planperiode mee aan de slag. ❖ Drinkwater Ons drinkwater wordt gewonnen uit grondwater. We beschermen via provinciale regelgeving het diepe grondwater en oppervlaktewater zodat het geschikt blijft voor toekomstige drinkwaterwinning. Hier dragen we gezamenlijk zorg voor met de drinkwaterbedrijven (Brabant Water), Rijkswaterstaat, de provincie, de waterschappen (waterschap Brabantse Delta en Waterschap De Dommel) en onze buurgemeenten.

Vanuit de provincie Noord-Brabant is er een uitvoeringsprogramma opgesteld voor drinkwater in Brabant voor de periode 2022-2027. De provincie is hiervoor de trekker, maar wij zijn hier als gemeente betrokken bij o.a. het beschermen

25 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

van de drinkwaterwinning in Waalwijk. Het grondwaterbeschermingsbied van deze drinkwaterwinning ligt binnen onze gemeente.

4 Strategie en verankering ▪ ▪

4.5 KLIMAATADAPTATIE In combinatie met de reguliere onderhouds- en vervangingsmaatregelen streven we ernaar om het rioleringssysteem en de bijbehorende openbare ruimte zoveel mogelijk klimaatbestendig in te richten. We stemmen hierbij af met andere disciplines (bijvoorbeeld ruimtelijke ordening en beheer openbare ruimte) en maken een gezamenlijke afweging. Hierbij liften we zoveel als mogelijk mee met geplande werkzaamheden in de openbare ruimte. Het gaat dan om het zichtbaar maken van water, het verhogen van de belevingswaarde en integratie van water en groen. We benutten de reikwijdte van de zorgplicht riolering om voor maatregelen die bijdragen aan een goed functionerend stedelijk watersysteem uren en middelen beschikbaar te stellen.

❖ Werkgroep water in de Blauwloop Een goed voorbeeld van klimaatadaptatie actie in ons gemeente is de werkgroep voor het herstel van de Blauwloop. Deze werkgroep is al enkele jaren actief in landschapspark Pauwels. Het is een burgerinitiatief van een aantal inwoners in Loon op Zand. Hun doel is water terug te brengen in het stroomgebied van de Blauwloop (deze loopt ten zuiden van Loon op Zand en stroomt richting het westen naar het stroomgebied van de Donge).

▪

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Concrete watermaatregelen in het gebied ten zuiden van Loon op Zand (zoals aanpassingen aan sloten en stuwen) en in het systeem van de Blauwloop. Natuurontwikkeling vanuit Kwekerij Dingemans (Moleneind 7 in Loon op Zand) met o.a. het herstel van een ven in het gebied ten zuiden van Loon op Zand. Verkennen van de mogelijkheden om op langere termijn (als de waterkwaliteit het toelaat) het systeem van de Blauwloop aan te sluiten op het watersysteem van de Zandleij (water- en klimaatlandschap).

Onderzoek heeft uitgewezen dat de waterkwaliteit van het water in de Zandleij onvoldoende is om te gebruiken voor het systeem van de Blauwloop. En omdat de kwaliteit waarschijnlijk ook na 2027 nog onvoldoende is, gaat de werkgroep nu op zoek naar alternatieven om stromend water in de Blauwloop te krijgen. Hiervoor worden nu mogelijke maatregelen verkend. ❖ Subsidie onder de aandacht Inwoners kunnen voor klimaatadaptieve maatregelen op eigen terrein of grotere initiatieven in de straat/wijk gebruik maken van onze subsidie klimaatbestendige maatregelen. Denk aan bijvoorbeeld het aanschaffen van een regenton, groene daken, geveltuin, of het vervangen van tegels voor planten. De hoogte van de subsidie bedraagt maximaal 25% van de kosten tot een maximum van €1000,- per aanvraag. De huidige subsidieregeling loopt door tot eind 2024 en zal daarna verlengd worden tot 2028. We nemen de subsidieregeling op in ons communicatieplan om dit beter onder de aandacht te brengen en zo initiatieven beter financieel te ondersteunen.

Vanuit de werkgroep wordt samen met de beide waterschappen Brabantse Delta en De Dommel gewerkt aan verschillende onderdelen:

Onze referentie: - - Internal

26 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

4.6 DUURZAAM SYSTEEM Op basis van maatwerk wegen we voor elk project de mogelijkheid van duurzame oplossingen af. Daarbij komen levensduur, materiaalkeuze, social return e.d. aan de orde. Ter bevordering van een langere levensduur zetten we in op preventief beheer en onderhoud (schoon, heel en veilig). Binnen het samenwerkingsverband zoeken we de kennisdeling ten aanzien van deze duurzame initiatieven actief op. Als gemeente faciliteren we indien mogelijk het waterschap bij het hergebruiken van water of terugwinnen van grondstoffen. Daarnaast focussen we op vergroening en geven we het goede voorbeeld door zelf op gemeentelijke gebouwen groene daken of verticale tuinen aan te leggen. Zo heeft bijvoorbeeld het gemeentehuis een groen dak en komt er op de nieuw te bouwen school ook een groen dak. Om voor hergebruik en recycling betere handvatten/richtlijnen te bieden, stellen we in regionaal verband een afwegingskader op om inzichtelijk te maken hoe en wanneer te hergebruiken en te recyclen.

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Om blijvend invulling te kunnen geven aan de zorgplichten riolering zorgen we dat we de revisiegegevens kritisch en snel verwerkt worden en houden we ons water- en rioleringssysteem op het gewenste kwaliteitsniveau. Zo verbeteren we onze basis voor professioneel beheer. De levensduur van de riolering willen we zover mogelijk oprekken om kosten te besparen en mee te kunnen koppelen met andere ingrepen in de openbare ruimte. We houden hiervoor het principe vast dat als een riool nog 25 jaar mee kan, deze niet wordt vervangen. In het geval van onderhoudsprojecten aan de weg vervangen we kolken en huisaansluiting. We stellen o.a. aan de hand van deze principes een beslisboom op om de keuzes en kennis van ons rioolbeheer en -beleid te borgen op papier. Daarnaast stemmen onze beheer- en onderhoudstaken af met het beheer van (ecologisch) groen (bijvoorbeeld wadi’s). We willen onder andere een duidelijke belangenafweging tussen riolering en bomen. Waar mogelijk stemmen we vervanging riolering en bomen op elkaar af. Dit vraagt om maatwerk per locatie. ❖ Riolering

4.7 PROFESSIONEEL BEHEER Onderdeel van onze ambitie is het beheer en onderhoud van water en riolering meer planmatig in te richten en de benodigde gegevens en informatie te verzamelen en te uniformeren. Communicatie, innovatie en samenwerken horen daar ook bij. Projecten pakken we integraal op. Voor een zo doelmatig mogelijke werking van het rioolstelsel werken we samen met onze partners in de waterketen. Door uit te gaan van een risicogestuurde/gedifferentieerde benadering kunnen mogelijk kosten worden bespaard en/of knelpuntlocaties intensiever worden onderhouden.

Onze referentie: - - Internal

Om een goed functioneren van het water- en rioleringssysteem te waarborgen voeren we beheer- en onderhoudsmaatregelen uit. We onderscheiden vier typen beheer- en onderhoudsmaatregelen voor riolering: 1.

Vervanging/relining (renovatie) Vervangingsmaatregelen, zoals slopen en vervangen van het bestaande rioolstelsel. Dit combineren we met verbetermaatregelen zoals afkoppelen van verhard oppervlak om ‘werk-met-werk’ te maken en eventuele hinder tot een minimum te beperken. Om kosten te besparen passen we ook relining toe. Bij relining wordt de bestaande rioolbuis van binnenuit verstevigd door middel van een zogenoemde kous die in de buis wordt uitgehard wat de levensduur verlengt.

27 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie 2.

3 Visie en ambitie

Groot onderhoud/reparaties Onder groot onderhoud verstaan we maatregelen om het rioolstelsel in goede staat te houden of te brengen en de kans op schade te beperken. Waar doelmatig onderverdelen we het groot onderhoud op basis van risico’s, meldingen, waarnemingen, inspecties en/of omgevingsfactoren. Klein onderhoud Onder klein onderhoud verstaan we reguliere onderhoudsactiviteiten met een kort-cyclisch karakter, zoals reinigen en repareren van kolken, gemalen en riolen. De onderhoudsmaatregelen zijn erop gericht om het systeem te laten functioneren volgens een afgesproken serviceniveau. Correctief onderhoud Soms is onvoorzien onderhoud nodig, bijvoorbeeld bij een calamiteit. De kans hierop proberen we zoveel als mogelijk te beperken door een gedegen uitvoering van het beheer en onderhoud.

Waar mogelijk en doelmatig stemmen we onder- en bovengrondse maatregelen in de openbare ruimte integraal op elkaar af (integrale afstemming met weg- en groenbeheer en ruimtelijke ordening). Gebieden met structurele knelpunten in het water- en/of rioleringssysteem geven we een hoge prioriteit. In minder urgente gebieden rekken we om mee te kunnen liften met andere werkzaamheden in de openbare ruimte. Daarnaast zagen we in de afgelopen planperiode soms relatief snel na aanleg al verzakkingen. Hiervoor willen we een kritische controle bij de oplevering van projecten. Handhavingscapaciteit is hierbij echter een aandachtspunt. Daarom sturen we op goede afstemming met de projectleiders om dit proces te optimaliseren.

Onze referentie: - - Internal

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

❖ Gegevensbeheer Binnen stedelijk waterbeheer hebben we te maken met statische en dynamische gegevens. De statische gegevens zijn basisgegevens zoals de afmetingen en hoogtemetingen van putten en leidingen. Deze gegevens worden laagfrequent geïnventariseerd en geactualiseerd. De dynamische gegevens bestaan uit o.a. meldingen, waarnemingen en praktijkmetingen. Deze worden met een hoge(re) frequentie ingezameld. De beheergegevens moeten actueel, betrouwbaar, compleet, nauwkeurig, consistent en toegankelijk zijn. We houden/brengen de basisgegevens op orde Betrouwbare en voldoende actuele gegevens zijn de basis voor een goed en (kosten)efficiënt rioleringsbeheer. Naast het op orde houden van de bestaande gegevens richten we energie ook op de gemaalbeheergegevens en de data van hemelwatervoorzieningen. In de komende planperiode ligt de focus voor gegevensbeheer vooral op kolken en nieuwe gemalen. Gegevens van riolering en watergangen zijn al goed op orde. Verder zetten we de transitie naar centrale gegevensontsluiting door en bewerkstelligen samen met het waterschap dat de informatie (voor zowel operationeel beheerder als bestuurder) overal toegankelijk is via mobiel, tablet of computer. We optimaliseren ons bestaande meetnet en plegen groot onderhoud aan de verouderde meetapparatuur.

We maken de dynamische gegevens geschikt voor analysedoeleinden Bij de oprichting en inrichting van de informatiesystemen lag de focus tot nu toe op het beheren van data. Er zijn veel gegevens verzameld tijdens de normale bedrijfsvoering maar ook bij meer extreme omstandigheden. Deze laatste categorie wordt als zeer waardevol beschouwd, aangezien we hieruit kunnen leren hoe we zo effectief mogelijk kunnen inspelen op meer extreme omstandigheden. Zo gaan we bijvoorbeeld in het samenwerkingsverband Samenwerken aan Water in Midden en West Brabant (SWWB) data van overstorten en randvoorzieningen analyseren.

28 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

We streven naar uniformering en kwaliteitslabels In het proces van meten en monitoren werken we nauw samen met onze waterpartners. Zodra het proces van meten en monitoren op orde is richten we ons op de toepassing van RTC (Real Time Control) om een zo gelijk mogelijk aanbod van afvalwater op de Rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI) te kunnen aanbieden. Omdat elke toepassing een andere mate van betrouwbaarheid en nauwkeurigheid van data vereist gaan we over tot het ontwikkelen van kwaliteitslabels en koppelen aan eigenaarschap. We werken verder aan en verbeteren de GWSW (Gemeenschappelijk Woordenboek Stedelijk Water). Een dergelijke standaardisatie maakt het beter mogelijk om gegevens uit te wisselen. Hiertoe converteren we de bestaande data en slaan deze volgens GWSW format op. We voorzien dat hiervoor extra capaciteit benodigd is.

4 Strategie en verankering

❖ Communicatie & participatie Al langere tijd informeren, stimuleren en activeren wij onze inwoners en bedrijven over onze aanpak van water en riolering. Onder andere door het verspreiden van informatie

Onze referentie: - - Internal

6 Middelen

via: educatie (workshops op basisscholen), onze subsidieregeling klimaatbestendige maatregelen, enquête onder inwoners over water en klimaat (zie 2.2.4), organiseren tegel-inruil-dag, Week van ons Water en afkoppelen van verhard oppervlak. Hier gaan we mee door. Via doelgerichte communicatie willen we bepaalde doelgroepen aanspreken om samen met gemeente, waterschap en andere partijen in de openbare ruimte een bijdrage te leveren aan een klimaatrobuuste omgeving. We onderscheiden in onze communicatie verschillende te bereiken stadia: bewust worden, bewust zijn en bewust doen. Voor elk stadium hebben we andere communicatiedoelstellingen: ▪

We streven naar veilige en betrouwbare open data Vanwege de combinatie- en uitwisselingsmogelijkheden en daaruit te herleiden nieuwe inzichten zijn we voorstander van open data. We beseffen ons echter dat onbetrouwbare data kan leiden tot bijvoorbeeld foute beslissingen of verkeerde investeringen. Ook kan door bepaalde openbare data de veiligheid in het geding komen als bijvoorbeeld regelinstallaties zoals gemalen gehackt worden. Om deze reden hanteren we het principe ‘ja, tenzij veilig en betrouwbaar’. Om de betrouwbaarheid van de data te verhogen gaan we onze data voorzien van kwaliteitslabels. Verder werken we met een disclaimer om de waarde en het doel van de data te benadrukken. De veiligheid van open data beoordelen we situatie- en projectgewijs. Aandachtspunt is de nieuwe wettelijke privacyregeling. Deze wet vereist dat data niet is gelinkt aan persoonlijke kenmerken/gedrag. Om deze reden schalen we te publiceren data op naar het gewenste abstractieniveau.

5 Uitvoeringsprogramma

▪

Bewust worden Alle inwoners en bedrijven van Loon op Zand worden zich de komende vijf jaar bewust van de gevolgen van klimaatverandering en verstening en beseffen dat water op straat vaker zal voorkomen. Dat dit een geaccepteerd verschijnsel is. Bewust zijn Spelers in de openbare ruimte houden rekening met de gevolgen van klimaatverandering, verstedelijking en micro-verontreinigingen. Ontwikkelende partijen houden rekening met een waterrobuuste inrichting van de openbare ruimte. Aanvragers van een omgevingsvergunning voor o.a. een bouwwerk zijn op de hoogte van subsidies en regels op het gebied van stedelijk water. Bewust doen Voorlopers van waterrobuuste maatregelen op- en om het huis en/of bedrijf zijn zichtbare ambassadeurs. Partijen die bijdragen aan onze ambities krijgen extra aandacht in de media. Verder zijn impactprojecten goed zichtbaar in de openbare ruimte. Ook betrekken we inwoners meer bij het beheer en onderhoud van bijvoorbeeld sloten in hun eigen omgeving.

Actief en passief informeren Door verschil te maken in passief en actief informeren bepalen we de wijze waarop de communicatie naar de doelgroepen verloopt. Op passieve wijze informeren betekent dat we informatie verstrekken op het moment dat

29 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

ernaar gevraagd wordt. Actief informeren betekent dat we als gemeente op eigen initiatief informatie leveren. In onze communicatie richten we ons tot de volgende relevante doelgroepen: collega’s, onderwijs, inwoners, ondernemers, woningcorporaties en waterketenpartners. De grootste maar ook tevens de meest uitdagende doelgroep zijn onze inwoners en ondernemers. Er is sprake van verschillende leefstijlen en verschillende mentaliteiten die noodzaken tot een gedifferentieerde benadering. In onze communicatiecampagne houden we hier rekening mee. Voorbeeld actief communiceren: Week van ons Water In 2025 organiseren we weer Week van ons Water. Dit is een regionaal initiatief van verscheidene gemeenten, waterschappen en waterpartners in Midden- en West Brabant. Hiervoor wordt een week vol interessante activiteiten georganiseerd om water onder de aandacht te brengen, bewustzijn te vergroten en mensen te enthousiasmeren. ❖ Samenwerken Op het gebied van het water(keten)beheer blijven we de samenwerking met het waterschap opzoeken, met behoud van ieders eigen verantwoordelijkheid. Wij blijven structureel in overleg en stemmen de werkzaamheden af. Ook blijven we zitting nemen in diverse samenwerkingsverbanden. Voor het Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) en de klimaatstresstest haken we aan op het regionaal samenwerkingsverband Hart van Brabant.

Onze referentie: - - Internal

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

SAMENVATTING HOOFDSTUK STRATEGIE

Maatregelen o Aanleg nieuwe (hemelwater)riolering o Vervanging/renovatie van riolering o In kaart brengen kolken o Afkoppelen van op de riolering aangesloten verhard oppervlak Hemelwater(overlast)kaart actualiseren voor calamiteitenbestrijding o Opstellen (regionaal) afwegingskader voor recycling en hergebruik o Aanpakken locaties met ernstige hemelwater hinder o Communicatie en stimuleringsacties klimaatadaptatie o Opstellen beslisboom keuzes en kennis beheer/beleid water- en riolering o Actualiseren basisgegevens en opnemen kolken, nieuwe gemalen en nieuwe hemelwatervoorzieningen in beheerprogramma o Organiseren Week van ons Water o Verlengen subsidie Klimaatbestendige maatregelen en onder de aandacht brengen Procesafspraken o Verkennen droogte met waterschap en provincie o Afstemming projectleiders voor kritische controle projectoplevering (om o.a. verzakkingen te verminderen) o Afstemming beheer- en onderhoudstaken met beheer groen (o.a. wadi’s)

30 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

UITVOERINGSPROGRAMMA

Dit hoofdstuk geeft activiteiten en/of maatregelen en budgetten weer die we als gemeente Loon op Zand al dan niet samen met onze waterpartners verrichten om invulling te geven aan de ambities en watertaken in dit PWR.

Afbeelding 11 Een regenton in de tuin is een voorbeeld van hergebruik van regenwater, om zuiniger om te gaan met water en minder drinkwater te verspillen (Bron: GAW | Stichting RIONED)

Onze referentie: - - Internal

31 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

5.1 PLANVORMING EN ONDERZOEK

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Tabel 5: Overzicht beheer en onderhoud (vermelde bedragen zijn op prijspeil 2024)

Planvorming is onmisbaar voor doelmatig rioleringsbeheer. Om inzicht te behouden en verkrijgen in de toestand en het functioneren van het rioleringssysteem is onderzoek noodzakelijk. De komende planperiode hebben we de volgende plannen en onderzoeken voorzien: Tabel 4: Overzicht planvorming en onderzoek (vermelde bedragen zijn op prijspeil 2024)

Activiteit

2025

2026

2027

2028

Reiniging en Inspectie hoofdgemalen

€ 20.000

Maatregelenplan/controle hoofdgemalen

€ 10.000

Uitvoeren maatregelenplan hoofdgemalen

€ 35.000

Activiteit

2025

2026

2027

2028

Projectadvies

€ 30.000

Samenwerkingsverband Hart van Brabant Opstellen Programma water en riolering Meten en monitoren

€ 5.000

Eerste lijnsstoringen hoofdgemalen

€ 18.000

€30.000

Reiniging en Inspectie drukriolering

€ 25.000

€ 6.000

€ 10.000

TOTAAL

€ 41.000

€ 71.000

Maatregelenplan/controle drukriolering Uitvoeren maatregelenplan drukriolering

€ 35.000

Eerste lijnsstoringen drukriolering

€ 15.000

Grondwatermeetnet

€ 15.000

Duurzame aankopen grondwater

€ 2.500

Maaien bermen en sloten

€ 50.000

Maaien wadi's en vijvers

€ 10.000

Duikers (doorspuiten)

€ 15.000

Diversen hemelwaterriool

€ 35.000

5.2 BEHEER EN ONDERHOUD Onderhoudsinspanningen zijn afgestemd op het in stand houden en goed laten functioneren van het systeem, waarbij risico’s optimaal worden vermeden (assetmanagement). De activiteiten bestaan uit inspecties, reinigen, regulier onderhoud en (reactieve) reparaties. De onderhoudskosten maken een significant deel uit van onze totale exploitatie. Deze kosten bestaan grotendeels uit het jaarlijks onderhoud van (druk)rioleringen, gemalen en rand- en hemelwatervoorzieningen.

Onze referentie: - - Internal

32 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

Herprofileren sloten

€ 50.000

Waterblock

€ 8.000

Straatvegen/kolkenzuigen

€ 40.000

Verwerkingskosten slib

€ 16.000

Reiniging en Inspectie vrijverval

€ 45.000

€ 20.000

Kleine rioolwerkzaamheden

€ 80.000

Huisaansluitingen en verzakkingen

€ 40.000

Diversen vrijvervalriolering

€ 80.000

Onderhoud wadi's

€ 6.500

Baggeren + verwerking depot

€ 28.000

Baggeren A-waterloop TOTAAL

€ 6.500

Tabel 6: Overzicht vervangings- en verbetermaatregele (vermelde bedragen zijn op prijspeil 2024)

€ 709.000

€ 729.000

2026

€ 681.000

De maatregelen zijn afgestemd op het in stand houden en optimaliseren van het functioneren van het systeem. Het moment van vervangen baseren we op de inspectieresultaten en/of optredende problemen. Ten behoeve van de verbetering van de afvoercapaciteit en/of een vermindering van de vuiluitworp voeren we verbetermaatregelen uit.

2027

Vaartbuurt

€ 2.240.000

RG Sweensstraat

€ 5.620.000

Gedeelte Hilsestraat

€ 260.000

van Heeswijkstraat

2028

€ 1.040.000 € 250.000

Julianastraat

€ 90.000

Marktstraat Prinssenbuurt

€ 87.000 € 100.000

EVZ

€ 1.407.000 € 2.058.000

Rechtvaart Klimaatmaatregelen

€ 250.000

€ 360.000 € 293.000

€ 100.000

€ 400.000

€ 100.000

€ 120.000 € 650.000

Gemaal Erasstraat

5.3 UITVOERINGSMAATREGELEN

Onze referentie: - - Internal

2025

Williebrordusstraat

€ 20.000

6 Middelen

Komende planperiode voorzien we onderstaande maatregelen:

Activiteit

Maatregelenplan vrijverval

5 Uitvoeringsprogramma

Frederik Hendrikpark Relinen/deelrenovaties Drukriolering bouwkundig Drukriolering elektromechanisch Gemalen bouwkundig Gemalen elektromechanisch Persleidingen TOTAAL

€ 100.000 € 85.000 € 100.000

€ 100.000

€ 117.500

€ 132.000

€ 6.500 € 1.193.000

€ 6.500 € 8.971.000

€ 6.500 € 2.499.000

€ 6.500 € 4.571.000

33 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

5.4 FACILITAIR/OVERIG Om het stedelijke watersysteem goed te beheren nemen we ondersteunende activiteiten en diensten af. Deze hebben we gegroepeerd onder ‘Facilitair/overig’ en niet BTW-plichtige activiteiten. Tabel 7: Overzicht facilitair/overig (vermelde bedragen zijn op prijspeil 2024) Activiteit

2025

2026

2027

2028

Energie

€ 150.000

Rioned en CROW

€ 3.000

Aquaview++

€ 15.000

Obsurv

€ 5.000

Riobase

€ 5.000

SAM

€ 6.500

Communicatie Subsidie Klimaatactief

€ 8.500

€ 12.500

€ 205.500

TOTAAL

Tabel 8: Overzicht Niet BTW-plichtige activiteiten (vermelde bedragen zijn op prijspeil 2024) Activiteit

2025

2026

2027

2028

Educatie

€ 16.000

Bijdrage straatreiniging

€ 37.500

Straatreiniging

€ 87.500

Overige goederen en diensten Stelpost gewijzigde rente oude kapitaallasten TOTAAL

Onze referentie: - - Internal

€ -15.000

€ 119.200

€ 245.200

34 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

MIDDELEN

De vervangingswaarde van het water- en rioolsysteem in onze gemeente bedraagt ruim € 200 miljoen. Voor het beheer van dit systeem zijn goede mensen en financiële middelen nodig. In de aankomende planperiode geven we hieraan gemiddeld € 2,5 miljoen per jaar uit. Geld dat burgers en bedrijven via de rioolheffing bijeenbrengen. In dit hoofdstuk gaan we in op de benodigde personele en financiële middelen om invulling te geven aan goed en doelmatig rioleringsbeheer. Detailinformatie over het kostendekkingsplan is opvraagbaar via de gemeente.

Afbeelding 12 We beheren onze objecten datagedreven en risico-gestuurd. (Bron: GAW | Stichting RIONED)

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

35 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

Om ons areaal optimaal te beheren en adequaat in te spelen op klimaatverandering is een efficiënte inzet van personeel essentieel. Momenteel hebben we voldoende personele middelen om de in dit PWR gestelde doelen te kunnen realiseren. Om de personele capaciteit op peil te houden, blijven we net als in de vorige planperiode gebruikmaken van een flexibele schil door middel van inzet op uitbesteden aan en inhuur van externe ondersteuning. Tabel 9: Overzicht loonkosten en overhea (vermelde bedragen zijn op prijspeil 2024) Activiteit

2025

2026

2027

2028

Loonkosten Overhead

€ 429.500 € 407.400 € 836.900

Uitgangspunten Om tot een kostendekkend tarief te komen hebben we een financiële doorrekening van de rioolheffing over de gemiddelde levensduur van de riolering gemaakt. Hierbij hebben we de volgende uitgangspunten gehanteerd:

Rioolheffing ▪ ▪

▪

6.2 FINANCIËLE MIDDELEN

▪

In het kostenoverzicht maken we onderscheid in exploitatiekosten en investeringsuitgaven. ▪

▪

Exploitatiekosten zijn de directe kosten voor activiteiten zoals planvorming, onderzoek, beheer en onderhoud en facilitaire zaken. De kosten van deze activiteiten worden toegeschreven aan het boekjaar waarin deze worden uitgegeven. Vooral de onderhoudsactiviteiten betreffen een groot aandeel in deze kosten. Ook loonkosten en overhead vallen onder de exploitatie. Investeringsuitgaven bestaan uit vervangingsinvesteringen (bijvoorbeeld rioolvervanging) en verbeteringsinvesteringen (bijvoorbeeld buisvergroting of afkoppelmaatregelen). Investeringen zijn uitgaven voor zaken die veelal tientallen

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

6 Middelen

jaren meegaan en vaak worden gekapitaliseerd. De jaarlijkse kosten die daaruit voortkomen (kapitaallasten) bestaan uit rente en afschrijvingen.

6.1 PERSONELE MIDDELEN

TOTAAL

5 Uitvoeringsprogramma

▪

De rioolheffing bedraagt in 2024 (startjaar) € 210,00. Dit betreft het tarief per eenheid voor een gebruikersklasse tot 500 m3. De rioolheffing mag op begrotingsbasis maximaal kostendekkend zijn: de geraamde opbrengsten mogen de geraamde lasten niet overstijgen (Gemeentewet artikel 229b). Reserveren voor tariefsegalisatie en/of toekomstige vervangingsinvesteringen – door dotaties aan de voorziening(en) – is toegestaan. Reserveren enkel voor uitbreiding van het voorzieningenniveau is niet toegestaan. De opbrengsten van de rioolheffing mogen niet voor andere doeleinden dan voor het gemeentelijk rioolstelsel (incl. grond- en hemelwatervoorzieningen) worden aangewend ofwel hebben een relatie met de verbrede watertaken. Kwijtschelding van de rioolheffing (minimabeleid) komt voor rekening van het heffingstarief. In 2024 bedraagt de verwachte kwijtschelding €59.333. Dit is structureel als percentage van de inkomsten (2,61%) in het kostendekkingsplan verwerkt.

36 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

Heffingseenheden ▪

▪

▪ ▪

▪

De rente op nieuwe investeringen en boekwaarden bedraagt 1,50%. Deze rente wordt doorbelast over de boekwaarde aan het einde van het jaar van de investering. Er vindt geen toerekening van rente plaats op positieve saldi van reserves en/of voorzieningen. Aanname in de kostendekkingsberekening is dat er 2,80% indexatie plaatsvindt per jaar van de uitgaven, saldo’s op voorzieningen en de boekwaarde (als gevolg van inflatie). Bij de aanpassing van de begroting wordt de werkelijke inflatie gebruikt. De rekenresultaten in dit rapport zijn gepresenteerd op vast prijspeil, exclusief indexatie. Als gevolg van inflatie dient de rioolheffing jaarlijks te worden geïndexeerd.

▪ ▪ ▪

▪

6 Middelen

Het saldo van de Voorziening beklemde middelden derden (BBV 44.2), bedraagt per 1 januari 2024: € 6.882.969. Het saldo van de voorziening mag gedurende de gehele beschouwde periode niet negatief zijn. Er is geen maximum gesteld aan het saldo dat gedurende de beschouwde periode in de voorziening(en) wordt begroot.

Investeringen ▪

▪

BTW

5 Uitvoeringsprogramma

Voorzieningen

Het aantal (equivalente) heffingseenheden bedraagt per 1 januari 2024: 10.819. Dit aantal eenheden is berekend uit de bruto inkomsten van 2024 (€ 2.272.000) gedeeld door het bovengenoemde basistarief per eenheid (€ 210,00). Het aantal (equivalente) heffingseenheden stijgt t/m 2040 met 524 in totaal. Uitgangspunt: 33% van de woningbouwprognose.

Rente en inflatie ▪

4 Strategie en verankering

De investeringslijn is gebaseerd op bedragen zoals door de gemeente aangeleverd en op bedragen zoals berekend door middel van kostenkengetallen uit de Kennisbank Stedelijk Water. - De investeringen voor vrijvervalriolering en de bouwkundige delen van gemalen en persleidingen baseren we voor de komende planperiode op specifieke projectbudgetten. Voor de lange termijn (vanaf 2030) baseren we de investeringsuitgaven op kentallen van de Kennisbank Stedelijk Water. - Voor persleidingen en de elektromechanische delen van gemalen en drukriolering baseren we de investeringsuitgaven op kentallen. We hanteren de volgende afschrijvingstermijnen in geval van activeren: - Vrijverval riolering en gemalen (bouwkundig), persleidingen, en infiltratievoorzieningen: 60 jaar - Elektromechanische delen van gemalen en drukriolering: 15 jaar De afschrijving vindt lineair plaats, startend aan het begin van het jaar volgend op de investering.

Jaarlijks belasten we 21% BTW door aan de rioolheffing, op basis van directe exploitatiekosten.

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

37 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Kostendekking De hiervoor beschreven kosten en uitgangspunten leiden tot het verwachte uitgavenpatroon in Figuur 1.

Figuur 2 - Boekwaarden (rest)investeringen gemeente Loon op Zand, 2024 t/m 2083. Bedragen op prijspeil 2024 (exclusief indexatie).

Figuur 1 - Verwacht uitgavenpatroon gemeente Loon op Zand, 2024 t/m 2083. Bedragen op prijspeil 2024 (exclusief indexatie).

Het uitgavenpatroon in Figuur 1, in combinatie met het boekwaardeverloop in Figuur 2, leidt tot het lastenpatroon zoals weergegeven in Figuur 3. Hierin zijn ook de benodigde totale baten weergegeven. Deze volgen de lastenontwikkeling zo goed mogelijk.

De geactiveerde investeringen leiden tot een boekwaarde. Uit de boekwaarde volgen kapitaallasten (rente- en afschrijvingslasten) voor een bepaalde duur. Bovendien leiden de resterende boekwaarden van in het verleden geactiveerde investeringen in de beschouwde periode nog tot kapitaallasten. Het gecombineerde boekwaardeverloop is weergegeven in Figuur 2.

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

38 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

Figuur 3 - Verwacht lasten- en batenverloop gemeente Loon op Zand, 2024 t/m 2083. Bedragen op basis van prijspeil 2024 (exclusief indexatie).

Figuur 4 - Verwacht verloop rioolheffing verbruikersklasse tot 500m3 gemeente Loon op Zand, 2024 t/m 2083. Bedragen op prijspeil 2024 (exclusief indexatie).

De benodigde inkomsten uit de rioolheffing zijn de grafiek (figuur 4) vertaald naar het benodigde tarief per eenheid. Deze omrekening van totale inkomsten naar heffing per eenheid betreft het basistarief zoals toegelicht bij de uitgangspunten.

Tabel 10 geeft de beoogde stijgingspercentages in de betreffende jaren weer. Op de lange termijn kan het tarief ook weer dalen. In 2053 is een daling met 1,6% voorzien om dan vervolgens gedurende meerdere perioden gelijk te blijven.

Het trapsgewijs verloop van de rioolheffing is het gevolg van het uitgangspunt om de tarieven in elke planperiode eenmalig te wijzigen en vervolgens gedurende die planperiode (dus 4 jaar) gelijk te houden (exclusief indexatie). Voor dit PWR is in 2025 een stijging van 9,5% naar een tarief van € 230,00 voorzien. Dit tarief blijft in planperiode 2025-2028 gelijk, met uitzondering van indexaties. In 2029 is dan weer een eenmalige stijging voorzien bij aanvang van een nieuwe planperiode.

Tabel 10 Verloop van de rioolheffing (bedragen op prijspeil 2024, exclusief indexatie)

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

Jaar 2025 2029 2033 2037 2041 2045 2049

Stijging per 1/1

9,5% 17,4% 22,2% 12,1% 9,5% 7,4% 2,3%

Heffing per eenheid per 1/1 € 230 € 270 € 330 € 370 € 405 € 435 € 445

Totale inkomsten per jaar (miljoen euro) € 2,5 € 3,0 € 3,7 € 4,2 € 4,6 € 4,9 € 5,0

39 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

1 Inleiding

2 Beeld huidige situatie

3 Visie en ambitie

Om deze tarieven te kunnen hanteren wordt de egalisatievoorziening gelijkmatig ingezet naar het verloop zoals weergegeven in Figuur 5.

4 Strategie en verankering

5 Uitvoeringsprogramma

6 Middelen

indexatie moet tenminste de beleidsmatige verhoging behouden blijven voor een rioolheffing die aansluit bij dit plan. Als het werkelijk aantal heffingseenheden achterblijft, zal het tarief naar rato daarvan extra verhoogd moeten worden, boven op de indexatie en beleidsmatige verhoging.

Figuur 5: Saldo egalisatievoorziening per 31/12 (vast prijspeil 2024)

Risico’s Bij de interpretatie van de resultaten in dit hoofdstuk dient rekening te worden gehouden met de (actuele) onzekerheden die de rioolheffing kunnen beïnvloeden, zoals kostenontwikkeling van (bouw)materialen, energiekosten, rentestijgingen en toenemende opgaven rondom klimaatadaptatie. Om een kostendekkende rioolheffing te behouden, dient deze telkens te worden geïndexeerd op basis van de optredende inflatie. Jaarlijks bepalen we bij het vaststellen van de nieuwe programmabegroting het te hanteren indexatiepercentage. Naast deze

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

40 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

BIJLAGEN

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

41 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

BIJLAGE A TERUGBLIK PWR 2021-2024 Evaluatie speerpunten & ambities 2021-2024 Werken aan een robuust en klimaatbestendig systeem (speerpunt 1) Ambitie: Binnen gerelateerde projecten bijdragen aan andere klimaatthema’s dan wateroverlast zoals droogte, hittestress en biodiversiteit door meekoppelkansen te benutten en belanghebbenden bij elkaar te brengen. In de afgelopen planperiode is er hard gewerkt aan het tegengaan van wateroverlast en het reduceren van kwetsbare locaties. Deze integrale opgaves vragen om een goede afstemming tussen zowel interne als externe partijen. Intern weten collega’s van groen, wegen en riolering elkaar al goed te vinden om samen meekoppelkansen te benutten. Wateroverlast is met name een veel toegepaste meekoppelkans voor het verder vergroenen van de gemeente en daarmee ook de biodiversiteit te vergroten. Waterberging in groenvoorzieningen is vaak gekozen boven andere waterbergingsmogelijkheden. Voornamelijk verlaagd groen, wadi’s en groene parkeervakken zijn veel toegepast. Dergelijke verbetermaatregen worden op projectbasis meegenomen en geïmplementeerd. Verder is en wordt bij nieuwbouwprojecten een waterrobuuste en klimaatbestendige omgeving gecreëerd. Hier is o.a. gekeken naar het combineren van functies (bijvoorbeeld door wadi’s en spelen te combineren). De focus lag op wateroverlastgebieden.

Omdat er weinig oppervlaktewater binnen de gemeente is om regenwater op af te voeren is een netwerk van blauwe aders gecreëerd vanuit de kernen naar de periferie. Er is nog steeds behoefte aan klimaatbudget om klimaatadaptieve maatregelen te kunnen integreren met andere werkzaamheden. Mooi voorbeeld is de Vossenbergselaan. Hier is een groenstrook met wandelpaden en een wadi aangelegd. Hemelwater is volledig afgekoppeld in deze straat. Ook het centrum, de Heikakker en Loonse Vaart zijn mooie voorbeelden van afkoppeling van verhard oppervlak. Door ruimtegebrek binnen het project zijn voor de Heikakker en Loonse Vaart extra

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

waterbergingen buiten het projectgebied aangelegd. Het overtollige regenwater wordt hier vanaf locaties met wateroverlast naartoe geleid. Duurzaam en levenscyclusgericht (speerpunt 2) Ambitie: In 2050 energieneutraal, groen, klimaatbestendig, schoon en circulair zijn. Duurzaam waterbeheer gaat niet alleen over het voorkomen van overlast, maar ook zuinig en verantwoord omgaan met de benodigde materialen en energie. Materialen en afvalwater worden niet langer beschouwd als bron van afval maar als potentiële leverancier van energie en grondstoffen. Bij de inzet van materialen wordt rekening gehouden met de gehele levenscyclus van materialen, zodat ook vaak duurdere milieuverantwoorde producten een gelijke kans krijgen. Om invulling te geven aan deze ambitie is in enkele projecten hergebruik van materialen meegenomen (o.a. wijk Pannenhoef en aanleg van de blauwe aders). Oude stenen zijn hergebruikt voor de nieuwe bestrating. Op andere vlakken is groen, klimaatbestendig, schoon en circulair al wel meegenomen, maar niet bewust. Zo zijn en worden waterstromen gescheiden en is bovengrondse wateropvang een meer duurzame oplossing dan ondergrondse wateropvang. De wens is om nog bewuster met deze ambitie om te gaan. Verder vraagt de energietransitie binnen stedelijk waterbeheer meer aandacht.

De energiekosten van de gemalen zijn fors gestegen en kunnen in de toekomst mogelijk nog verder stijgen. Verdergaand integraal werken (speerpunt 3) Ambitie: Binnen de reikwijdte van de zorgplichten bijdragen aan gezamenlijke doelen en voortdurend streven naar synergie door maatregelen af te stemmen, waar mogelijk te uniformeren en van elkaars kennis en kunde te leren. Door samen te werken in de waterketen zijn kosten te besparen, is de kwaliteit te verbeteren, de kwetsbaarheid te verminderen, kan kennis worden uitgewisseld en effectiever worden ingespeeld op klimaatverandering. Dit vraagt om een omgevingsgerichte werkwijze waarbij bij elke bovengrondse ingreep een belangenafweging dient te worden gemaakt, waarin water een rol van betekenis speelt.

42 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

In de afgelopen planperiode zijn hier al goede stappen in gezet. Projecten worden steeds integraler ingestoken en afdelingen zoals Ruimtelijke Ordening en Riolering weten elkaar steeds beter te vinden. Verder werkt de gemeente bijvoorbeeld in het project Pannenhoef samen met Casade, Energiecollectief LoZ en Enexis om in deze wijk de warmte- en energietransitie goed mee te nemen. Ook is er een samenwerkingsverband tussen de gemeente, Enexis en Brabant Water over hoe om te gaan met werkzaamheden in de ondergrond. In overleggen worden lange termijn werkzaamheden en planningen over elkaar gelegd om te zoeken naar synergie en kansen. Participatie & communicatie (speerpunt 4) Ambitie: Bewoners en bedrijven van (potentiële) gebieden met wateroverlast en gebieden met gunstige condities voor regenwaterinfiltratie actief betrokken bij wateropgaven. Bij nieuwe ontwikkelingen worden bewoners en bedrijven uitgedaagd om met stedelijk water de omgeving een impuls te geven. Een groot deel van het verharde oppervlak van gemeente Loon op Zand ligt op particulier terrein. Samen met inwoners en ondernemers kan de gemeente de leefomgeving verbeteren door bijvoorbeeld hemelwater op eigen terrein te bergen, daken te vergroenen, tegels uit de tuin te halen en meer water in de wijk vast te houden.

Zo is in het project Vossenbergselaan een klankbordgroep opgericht die inzicht kreeg in de plannen en werkzaamheden en mee kon beslissen over de te betrekken partijen. Verder is er ook op initiatief van een contractpartij een actie georganiseerd waarbij bewoners tegels konden inleveren in ruil voor een plantje. Met name grotere projecten waarin de weg open moet (o.a. vervanging riool of verharding), worden andere opgaven meegekoppeld en participatietrajecten voor bewoners opgestart. Daarmee is communicatie en participatie momenteel voornamelijk op projectbasis.

Evaluatie kwaliteit & functioneren watersysteem In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat de kwaliteitstoestand van objecten en basisgegevens van het stedelijk watersysteem goed op orde zijn. De toestand van de

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

objecten is over het algemeen voldoende en er is geen achterstand in reparatie- en/of vervangingsmaatregelen. Door enkele onvoorziene calamiteiten en onverwacht extra kosten als gevolg van inflatie waren de uitgaven wel hoger dan voorzien. Aan het einde van de planperiode is de kwaliteit van het riool veelal inzichtelijk. Voor het gegevensbeheer dienen wel gemalen en kolken nog beter in beeld gebracht te worden. In het vorige PWR was risicogestuurd beheer als strategie opgenomen, maar in praktijk wordt deze methode weinig toegepast. De schaalgrootte van de gemeente is van dien aard, dat het overzicht door waarnemingen en meldingen goed is te bewaren. Grootschalig data verzamelen heeft weinig toegevoegde waarde. Ook het stedelijk watersysteem functioneert na de genomen verbetermaatregelen overwegend goed. In de Vossenbergenlaan en Beethovenstraat is een blauwe ader aangelegd. Dit project is zo goed als klaar. Enkel een laatste doorgang moet nog geboord worden onder huizen aan de Sweenstraat in het westelijke gedeelte om het water naar de randen af te voeren. De kans op wateroverlast is in de straat Ecliptica teruggebracht. De Venloonstraat kampt nog wel met wateroverlast problemen in het lagergelegen middenstuk van de weg. Met name opspattend water van auto’s zorgt voor overlast bij aanliggende woningen. Met gedragsaanpassing kan de overlast verder worden teruggebracht.

Dit is een aandachtspunt voor het nieuwe WRP.

Personele capaciteit In het vorige PWR 2021-2024 is aangegeven dat wegens beperkte personele capaciteit van projectleiders enkele grote projecten geen doorgang konden vinden. Ook is er vrij veel doorstroom van personeel geweest binnen de gemeente. Hierdoor zijn ook in de afgelopen planperiode enkele projecten uitgesteld of vertraagd uitgevoerd. Inmiddels is een meer stabiele situatie ontstaan. Over het algemeen is de formatie voldoende (zowel beheerders als projectleiders) om de basis op orde te houden. Om alle ambities waar te kunnen maken en voldoende tempo te kunnen maken dient de formatie mee te groeien met de ontwikkelingen.

43 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

In de onderstaand tabel staan alle activiteiten uit de planperiode 2021-2024. Per activiteit is de status aangegeven;

Uitgevoerd In uitvoering In voorbereiding Heroverwogen/ niet meer van toepassing Uitgesteld

Activiteiten 2021-2024

Status

Toelichting PLANVORMING

Project adviseur

Uitgevoerd

Hart van Brabant

Uitgevoerd

Programma water en riolering

Uitgevoerd ONDERZOEK

Meten en monitoren

Uitgevoerd CYCLISCH ONDERHOUD

Reiniging en inspectie hoofdgemalen

Uitgevoerd

Maatregelenplan/controle hoofdgemalen

Uitgevoerd

Uitvoeren maatregelenplan hoofdgemalen

Uitgevoerd

Eerste lijnsstoringen hoofdgemalen

Uitgevoerd

Reiniging en inspectie drukriolering

Uitgevoerd

Maatregelenplan/controle drukriolering

Uitgevoerd

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

44 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

Uitvoeren maatregelenplan drukriolering

Uitgevoerd

Eerste lijnsstoringen drukriolering

Uitgevoerd

Grondwatermeetnet

Uitgevoerd

Duurzaam aankopen grondwater

Uitgesteld

Maaien bermen en sloten

Uitgevoerd

Maaien wadi’s en vijvers

Uitgevoerd

Duikers (doorspuiten)

Uitgesteld

Herprofileren sloten

Uitgesteld

Waterblock

Uitgevoerd

Stratenvegen/kolkenzuigen

Uitgevoerd

Verwerkingskosten

Uitgevoerd

Reiniging en inspectie vrijverval

Uitgevoerd

Maatregelenplan vrijverval

Uitgevoerd

Uitvoeren maatregelplan vrijverval

Uitgevoerd

Huisaansluitingen en verzakkingen

Uitgevoerd

Diverse vrijvervalriolering

Uitgevoerd VERBETERINGSMAATREGELEN

Waterberging Wilderste Arm

In voorbereiding

Verplaatsen RG Sweensstraat

In voorbereiding

Vossenbergselaan

Uitgevoerd

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

45 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

Relinen

Uitgevoerd

Buitenvaert en Smallevaert

In voorbereiding

Ringvaert en Bredevaert

In voorbereiding

Waterberging Theresiaschool

Heroverwogen / niet meer van toepassing

Extra klimaatmaatregelen project Heiakkers (ontkoppeling hemelwater)

Uitgevoerd

Pompen en gemalen (E/M)

Uitgevoerd

VERVANGINGSMAATREGELEN FACILITAIR / OVERIG Energie

Uitgevoerd

Rioned en CROW

Uitgevoerd

Aquaview ++

Uitgevoerd

Obsurv

Uitgevoerd

Riobase

Uitgevoerd

SAM

Uitgevoerd

Communicatie

Uitgevoerd

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

46 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

BIJLAGE B WETTELIJK KADER In de Omgevingswet - Artikel 2.16 (gemeentelijke taken voor de fysieke leefomgeving) zijn de wettelijke watertaken van de gemeente opgenomen (cursief is door ons een korte toelichting opgenomen).

1. Bij het gemeentebestuur berusten, naast de elders in deze wet en op grond van andere wetten aan dat bestuur toegedeelde taken voor de fysieke leefomgeving, de volgende taken:

v. de zuivering van stedelijk afvalwater, in gevallen waarin toepassing is gegeven aan artikel 2.17, derde lid (als met waterschap is overeengekomen dat zuivering door gemeente doelmatiger is, bijvoorbeeld via een IBA) b. het behoeden van de staat en werking van openbare wegen, voor zover niet in beheer bij een waterschap, een provincie of het Rijk, voor nadelige gevolgen van activiteiten op of rond die wegen, c. de beheersing van geluid afkomstig van wegen in beheer bij de gemeente, lokale spoorwegen, voor zover deze niet zijn aangewezen op grond van artikel 2.13a, eerste lid, aanhef en onder b, en industrieterreinen, voor zover deze niet zijn aangewezen op grond van artikel 2.12a, eerste lid.

a. op het gebied van het beheer van watersystemen en waterketenbeheer: i. de doelmatige inzameling van afvloeiend hemelwater, voor zover de houder het afvloeiend hemelwater redelijkerwijs niet op of in de bodem of een oppervlaktewaterlichaam kan brengen, en het transport en de verwerking daarvan, (dit is de zorgplicht hemelwater) ii. het treffen van maatregelen in het openbaar gemeentelijke gebied om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de op grond van deze wet aan de fysieke leefomgeving toegedeelde functies zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet op grond van artikel 2.17, 2.18 of 2.19 tot de taak van een waterschap, een provincie of het Rijk behoort, (dit is de zorgplicht grondwater) iii. de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater, (dit is de zorgplicht stedelijk afvalwater) iv. het beheer van watersystemen, voor zover toegedeeld bij omgevingsverordening als bedoeld in artikel 2.18, tweede lid, of bij ministeriële regeling als bedoeld in artikel 2.20, derde lid, (art. 2.18: als beheer van specifieke provinciale wateren niet aan waterschap, maar aan gemeente is toegewezen, art. 2.20: als beheer van specifieke rijkswateren aan gemeente is toegewezen)

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

2. Op grond van het eerste lid, onder a, onder 3°, wordt stedelijk afvalwater ingezameld en getransporteerd naar een zuiveringtechnisch werk als dat vrijkomt: a. op de percelen, gelegen binnen een bebouwde kom van waaruit stedelijk afvalwater met een vervuilingswaarde van ten minste tweeduizend inwonerequivalenten als bedoeld in de richtlijn stedelijk afvalwater wordt geloosd, door middel van een openbaar vuilwaterriool, (als een bebouwde kom al boven de drempel van 2000 VE zit moet elk nieuw perceel daarbinnen gerioleerd worden). b. op andere percelen, voor zover dit doelmatig kan worden uitgevoerd door middel van een openbaar vuilwaterriool. (De landelijke afstands- en vervuilingscriteria zijn nog steeds van kracht tot waterschap en gemeente(n) daar samen een eventuele nieuwe invulling aan geven).

3. In plaats van een openbaar vuilwaterriool en een zuiveringtechnisch werk kunnen andere passende systemen in beheer bij een gemeente, een waterschap of een rechtspersoon die door een gemeente of waterschap met het beheer is belast, worden toegepast, als daarmee hetzelfde niveau van het beschermen van het milieu wordt bereikt. (Dit biedt de mogelijkheid om alternatieve zuiveringen toe te staan).

47 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

Ad 2a. De Europese Commissie wil de richtlijn voor behandeling van stedelijk afvalwater aanscherpen. Naast aangescherpte lozingsregels bestaat het voornemen om gemeenten met 1.000 inwoners te verplichten om water te zuiveren (tegenover 2.000 inwoners nu).

www.riool.net www.stowa.nl www.wetten.overheid.nl www.samenwerkenaanwater.nl www.ruimtelijkeadaptatie.nl

Nadere informatie over waterbeleid is te vinden op: www.helpdeskwater.nl

www.omgevingswet.nl www.iplo.nl

www.infomil.nl

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

48 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

BIJLAGE C TAKEN EN BEVOEGDHEDEN (WATER EN RIOLERING) Bij het uitvoeren van dit WRP hebben we te maken met verschillende taken en bevoegdheden van de diverse waterpartners en nieuwe uitdagingen en ontwikkelingen waar we op willen anticiperen. De zorg en verantwoordelijkheid voor het water is in handen van gemeenten, waterschappen, waterbedrijven, provincie en perceeleigenaren. Iedere partij heeft hierin zijn eigen verplichtingen en bevoegdheden, die zijn vastgelegd in wetgeving of beleid.

Actor

Taken bevoegdheden

Europa

Op 22 december 2000 is de Kaderrichtlijn Water (KRW) van kracht geworden. De KRW is een Europese richtlijn, die bedoeld is om de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater op goed niveau te krijgen en te houden. In 2027 moeten alle EU-lidstaten voldoen aan de doelen die de Kaderrichtlijn Water (KRW) stelt. Provincies stellen de ecologische doelen en de begrenzing van de regionale KRW-waterlichamen vast en zijn daarnaast verantwoordelijk voor grondwater. Het beheer van regionale KRW-waterlichamen is in handen van de waterschappen.

Rijk

Het Rijk is verantwoordelijk voor het nationale beleidskader en de strategische doelen en maatregelen voor het waterbeheer in Nederland. Op grond van Europese regelgeving en de nationale Waterwet zijn iedere 6 jaar nationale plannen voor water nodig. In het NWP komen het oude Nationaal Waterplan (voor beleid) en het Beheer- en ontwikkelplan voor de rijkswateren (voor beheer) samen. Daarnaast zijn het Programma Noordzee, de stroomgebiedbeheerplannen en de overstromingsrisicobeheerplannen onderdeel van het NWP. Hiermee geeft het programma invulling aan de Europese richtlijnen voor water. Volgens Omgevingsbesluit artikel 8.14 dient het Nationaal Waterprogramma elke zes jaar te worden geactualiseerd door het Rijk.

Provincie

De provincie is verantwoordelijk voor de vertaling van het rijksbeleid naar een regionaal beleidskader en voor strategische regionale opgaven. De provincie is opsteller van het Regionaal Water en Bodem Programma (RWP). Dit is de opvolger van het Provinciaal Milieu en Waterplan. Het is onderdeel van het planstelsel voor de wateropgaven in Nederland, samen met het Nationaal Waterprogramma (NWP) en de waterbeheerprogramma’s van de waterschappen. De provincie is tevens bevoegd gezag voor vergunningverlening, het toezicht en handhaving van onderstaande grondwateronttrekkingen en -infiltraties: • Grote industriële onttrekkingen • Grondwateronttrekkingen t.b.v. drinkwaterwinning • Bodemenergiesystemen Ten aanzien van het gemeentelijk Programma Water, Riolering en Groen (WRP) heeft de provincie een adviserende en toetsende rol. De provincie kan een aanwijzing geven indien er tegenstrijdigheden zijn tussen het WRP en de provinciale plannen. De provincie is opsteller van de Brabantse Omgevingsvisie (2018).

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

49 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

Actor

Taken bevoegdheden

Waterbeheerder

De waterbeheerder is verantwoordelijk voor het operationeel regionaal waterbeheer. De waterbeheerder draagt zorg voor droge voeten (veiligheid), schoon, voldoende en aantrekkelijk water. Conform artikel 3.7 uit de Omgevingswet stelt de waterbeheerder periodiek een Waterbeheerprogramma op, wat rekening houdt met het Regionale Waterprogramma. De waterbeheerder heeft een zorgplicht voor de zuivering van stedelijk afvalwater en is bevoegd gezag voor directe lozingen op de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) en (in)directe lozingen op het oppervlaktewater. Voor de regulering van lozingen op de riolering heeft de waterbeheerder een adviserende rol naar gemeenten. De waterbeheerder heeft ook een zorgplicht voor het beheer van regionale wateren en keringen. Handelingen in het oppervlaktewatersysteem reguleren waterschappen via de waterschapsverordening (keur). De waterbeheerder is verantwoordelijk vergunningverlening, toezicht en handhaving van grondwateronttrekkingen en infiltraties binnen het beheergebied (met uitzondering van de drie categorieën waarvoor de provincie verantwoordelijk is). Om de waterbelangen bij ruimtelijke ontwikkelingen veilig te stellen doorlopen waterschap en gemeente bij alle ruimtelijke ontwikkelingen de watertoetsprocedure. Ten aanzien van het gemeentelijk Programma Water en Riolering heeft het waterschap een adviserende rol.

Drinkwater beheerder

Drinkwaterbedrijven zorgen voor schoon drinkwater. Overheden die (in)direct betrokken zijn bij de bescherming van drinkwater hebben een verantwoordelijkheid voor de invulling van de zorgplicht drinkwater. Deze zorgplicht is opgenomen in de Drinkwaterwet. De zorgplicht drinkwater geldt zowel voor de bescherming van bronnen van drinkwater als voor de infrastructuur. De gemeente heeft drie wettelijke watertaken ten aanzien van stedelijk waterbeheer: • Doelmatige inzameling en transport van stedelijk afvalwater naar een zuiveringstechnisch werk (Ow art. 2.16) • Doelmatige inzameling en verwerking van hemelwater dat perceeleigenaren redelijkerwijs niet zelf kunnen verwerken (Ow art. 2.16) • Treffen van doelmatige maatregelen om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken. Voorwaarde hierbij is dat de maatregelen doelmatig zijn en niet tot de zorg van het waterschap/provincie behoren.

Gemeente

De gemeente is het loket te voor grondwatervraagstukken binnen haar beheersgebied (Ow art. 2.16). Ook is de gemeente deels bevoegd gezag voor bodemenergiesystemen. Lozingen van (afval)water zijn per doelgroep geregeld via lozingenbesluiten. In de meeste gevallen is de gemeente hiervoor het bevoegd gezag. Bij de verwerking van (afval)water dient de gemeente rekening te houden met de wettelijke voorkeursvolgorde. De uitvoering van de gemeentelijke taken kan effecten hebben op de kwaliteit van het oppervlaktewater. Hoe gemeenten die plichten vervullen, leggen ze vast in het WRP.

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

50 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

Actor

Taken bevoegdheden

Omgevingsdienst

De Omgevingsdienst is een overheidsorganisatie die als primaire taak heeft om vergunningverlening, toezicht en handhaving uit te voeren op milieugebied (VTH-milieutaken).

Regionaal Netwerkorganisatie, die als primaire taak heeft om invulling te geven aan een (meer) doelmatig waterbeheer. Een regionaal samenwerkingsverband samenwerkingsverband bestaat meestal uit vertegenwoordigers van gemeenten, waterschap(pen) en drinkwaterbedrijf/drinkwaterbedrijven

Perceeleigenaar

De perceeleigenaar is verantwoordelijk voor de staat van zijn woning en perceel. Dit betekent dat hij zelf verantwoordelijk is voor het op eigen perceel treffen van maatregelen om de waterdichtheid te garanderen en voor de inzameling van stedelijk afvalwater en overtollig hemel- en grondwater. Pas als de perceeleigenaar zich redelijkerwijs niet kan ontdoen van het overtollige hemel- en grondwater, ligt er een taak voor gemeente of waterschap. De perceeleigenaar heeft ook een zorgplicht. Dit betekent dat hij geen handelingen mag verrichten waarvan hij of zij kan verwachten dat deze het doelmatige functioneren van (water)voorzieningen belemmeren.

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

51 van 52

PROGRAMMA WATER EN RIOLERING 2025-2028

BIJLAGE D RAPPORTAGE BEWONERS ENQUÊTE – HET PON & TELOS

Onze referentie: FQCQP4CTEXCP-181788437-357: 1.0 - Internal

52 van 52

Gemeente Loon op Zand – Resultaten onderzoek Water en Riolering Maart 2024 Het PON & Telos | drs. Karin du Long en Senna Hansen MSc

Gemeente Loon op Zand - 2024 Onderzoek Water en Riolering - gemeente Loon op Zand -1-

Resultaten van het onderzoek 1. Inleiding 2. De mening van inwoners over klimaatverandering

3. Waterverbruik en wateropvang in en rond het huis 4. Droogte en wateroverlast in en rond jouw woning 5. Subsidie Klimaatbestendige Maatregelen 6. Klimaatmaatregelen in de openbare ruimte 7. Gevolgen van droogte 8. Riolering en rioolheffing 9. Aandacht van de gemeente

Opmerking bij de tabellen en figuren: Onderzoeksverantwoording

• •

Door afrondingsverschillen komt het totaal niet altijd exact op 100% uit maar soms op 99% en soms op 101%. ‘N’ staat voor het aantal mensen dat een vraag beantwoord heeft.

Gemeente Loon op Zand - 2024 Onderzoek Water en Riolering - gemeente Loon op Zand -2-

1. Inleiding Thema van het onderzoek

Veldwerk(periode) en respons

Programma Water en Riolering (PWR) 2025 - 2028 Het klimaat is aan het veranderen en leidt tot meer extremen. Het wordt natter, droger en warmer. De kans op wateroverlast in de vorm van (ernstige) hinder of waterschade neemt hierdoor toe. Ook kan door langdurige droogte schade ontstaan aan funderingen van gebouwen en groenvoorzieningen.

Het onderzoek is uitgevoerd op twee verschillende manieren: • Inwonerpanel Loon op Zand: het inwonerpanel telt op dit moment 264 panelleden. 204 daarvan vulden de vragenlijst voor dit onderzoek in. •

Om fijn te kunnen blijven wonen en werken in de gemeente is het nodig om de omgeving aan te passen op de mogelijke gevolgen van de klimaatverandering. Hoe de gemeente Loon op Zand dit in de komende jaren wil doen, wordt de komende maanden vastgelegd in het Programma Water en Riolering 2025 – 2028. Omdat de gemeente vindt het belangrijk om de mening van inwoners mee te nemen in dit plan, is er een vragenlijst over dit thema voorgelegd aan het inwonerspanel en is de vragenlijst via andere kanalen van de gemeente verspreid.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=LoonOpZand&id=348ce756-ecaf-4436-97b4-e48cf5214c68