Bijlage 1. Jaarstukken 2024

Jaarstukken 2024

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Voorwoord ............................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 4 Financieel resultaat ................................................................................................................................. 5 Beleidsverslag ......................................................................................................................................... 7 Venster 1. Bestuur en dienstverlening .................................................................................................... 8 Venster 2. Gemeenschappen ................................................................................................................ 13 Venster 3. Omgeving en economische ontwikkeling ............................................................................. 31 Venster 0. Algemene dekkingsmiddelen en overhead .......................................................................... 45 Paragraaf 1.

Lokale heffingen ............................................................................................................... 48 Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................... 52 Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................... 56 Paragraaf 4. Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 60 Paragraaf 5. Financiering ...................................................................................................................... 65 Paragraaf 6. Verbonden partijen ........................................................................................................... 67 Paragraaf 7. Grondbeleid ...................................................................................................................... 76 Paragraaf 8. Wet Open Overheid .......................................................................................................... 80 Paragraaf 9. Toekomstbestendig .......................................................................................................... 81 Balans per 31 december 2024 ..............................................................................................................

83 Toelichting op de balans........................................................................................................................ 85 Het overzicht van baten en lasten ....................................................................................................... 102 Rechtmatigheidsverantwoording ......................................................................................................... 115 Wet Normering Topinkomens (WNT) .................................................................................................. 118 Overzicht restantkredieten................................................................................................................... 120 Overzicht baten en lasten per taakveld ............................................................................................... 123 Beleidsindicatoren BBV ....................................................................................................................... 124 SiSa-bijlage ......................................................................................................................................... 126

2

Voorwoord Het jaar 2024 was weer eens een bewogen exemplaar. De oorlogen in Oekraïne en Gaza, de campagne in aanloop naar de presidentsverkiezingen in de VS en, in eigen land, de tot juli durende formatie van het kabinet-Schoof en de beleidsarme periode daarna. Dichter bij huis het onverwachte vertrek van burgemeester Hanne van Aart. In juni ging wethouder Jan Brekelmans met pensioen, Tonny Meulensteen nam zijn plaats in. In juli trad de nieuwe vaste gemeentesecretaris aan, in september gevolgd door waarnemend burgemeester Erik Ronnes. Die was al snel getuige van een wissel in het college die ons Marc Budel opleverde. Het was, kortom, een jaar met veel beweging. Woningen Intussen werd niettemin van alles aangepakt. Zo zag een Centrumvisie Kaatsheuvel het levenslicht. In dit proces trokken de gemeente en de Stichting Ondernemend Loon op Zand (SOL) samen op. Een soortgelijk traject staat voor de kern Loon op Zand op stapel. Enkele grote bestemmingsplannen werden goedgekeurd, waarmee de pijplijn 'broodnodige woningen’ goed gevuld is. De behoefte aan stikstofruimte wordt daarmee almaar hoger. De nabijheid van Natura 2000-gebieden speelt ons parten, evenals de vertraging om landelijk en provinciaal tot voor gemeenten als de onze werkbaar beleid te komen. De bouw van flexwoningen kampte met wat tegenslag; in een laat stadium moest de gemeente een nieuwe partner vinden.

Hierdoor kon de tijdelijke gemeentelijke asielopvang aan de Dodenauweg, die mede door de inzet van vele vrijwilligers mogelijk is, wel langer op deze locatie blijven. Gemeenschap De oplevering van het dorpshuis in Loon op Zand komt almaar naderbij. Het project startte in 2024 met de voorzichtige sloop, aan alle ecologische en omgevingseisen voldaan. Tegelijkertijd bouwen we aan de sociale omgeving. Sterke Gemeenschappen zijn in voorbereiding, evenals Sterke Lokale Teams: de samenwerking tussen inwoners, voorliggend veld en gemeente krijgt almaar meer handen en voeten. In 2025 gaan de ontwikkelingen verder en willen we samen de samenredzaamheid van en met onze inwoners versterken. In 2024 startten we de samenwerking met Siem, een cluster van organisaties dat diensten aanbiedt en regelt in de Wmo. De implementatie lijkt vooralsnog redelijk soepel te zijn verlopen. De gemeenteraad stelde een nieuw beleid voor schuldhulpverlening vast en kan begin 2025 instemmen met een kunsten cultuurbeleid dat past bij onze samenleving. De inwoner van Loon op Zand kenmerkt zich van oudsher door een grote betrokkenheid bij zijn omgeving. Hij weet de weg naar de Fixi-app almaar beter te vinden. Onvolkomenheden in de openbare ruimte vinden zo snel hun weg naar de overheid. Een aantal onveilige verkeerssituaties is aangepakt, zoals de rotondes aan de Europalaan.

Na afronding van de woningbouw in Salmrijck is de openbare ruimte aangelegd. Het fietspad langs de Dreefseweg en Dongenseweg is waar mogelijk verbreed en voorzien van nieuwe verharding. In 2024 is van een aantal projecten de voorbereiding en participatie gestart of voortgezet. Het rioolgemaal Sweensstraat, de herinrichting van de Vaertenbuurt en de reconstructie van de Waalwijksebaan en Roestelbergseweg komen onder handen. Dit alles in een sfeer van financiële onzekerheid. Den Haag blijkt wispelturig in de vergoedingen die ze overheeft voor gemeenten en de diensten die zij leveren. Dit leidde in onze gemeente tot een stevig tekort dat we, samen met de voltallige gemeenteraad, het hoofd gaan weten te bieden. Kaatsheuvel – 6 mei 2025 De secretaris

De burgemeester

C.A. de Haas

H.A.G. Ronnes 3

Leeswijzer Het college van burgemeester en wethouders legt ieder jaar verantwoording af aan de gemeenteraad van Loon op Zand over het gevoerde beleid en de financiële vertaling hiervan. De indeling is als volgt: Financieel resultaat; Beleidsverslag; Jaarrekening. Financieel resultaat In het hoofdstuk ‘Financieel resultaat’ is een weergave opgenomen van het financiële resultaat op hoofdlijnen. We starten bij de primaire begroting en laten ten opzichte van de gewijzigde begroting het jaarrekeningresultaat 2024 zien. Beleidsverslag De begroting bestaat uit vier vensters die zijn onderverdeeld in thema’s. De presentatie is gelijk aan de begroting. Elk programma start met een vensterbeschrijving. We gaan per onderwerp in op: Wat wilden we bereiken? Wat zouden we doen? Wat hebben we gedaan? Vervolgens beantwoorden we de vierde W-vraag “Wat heeft het gekost?” voor het totale venster. We lichten hier de financiële resultaten toe tussen de begroting inclusief begrotingswijzigingen en de jaarrekening. Verschillen op baten of lasten groter dan € 25.000 per thema worden toegelicht. De som van verschillen kleiner dan € 25.000 op baten dan wel lasten per thema geven we weer met de omschrijving “overige afwijkingen”. Het is mogelijk dat de som van kleine verschillen optelt tot een bedrag groter dan € 25.000. Na de vensters zijn de paragrafen opgenomen.

Dit zijn de wettelijk voorgeschreven paragrafen. Jaarrekening In de jaarrekening geven we een toelichting op het financiële resultaat. Dit deel bevat de balans met de toelichting. Legenda In de financiële overzichten zijn de verschillen benoemd met een N = nadeel of V = voordeel. Nadeel: een verhoging van de lasten of een verlaging van de baten. Voordeel: een verlaging van de lasten of een verhoging van de baten. De bedragen in de tabellen en grafieken worden, tenzij anders vermeld, afgerond in duizenden euro's. Optellingen kunnen door de afrondingen een beetje afwijken. De toelichting op de verschillen is in hoofdlijnen. De afwijkingen groter dan € 25.000 per thema of van politiek belang worden toegelicht. De verschillen kleiner dan € 25.000 op baten of lasten per thema geven we weer onder ‘overige afwijkingen’. De som van de kleine verschillen kan leiden tot een bedrag dat groter is dan € 25.000. De begroting is inclusief begrotingswijzigingen. Afwijkingen worden gepresenteerd ten opzichte van de laatste begrotingswijziging. De tabellen 'Wat hebben we daarvoor gedaan?’ bevatten soms lege velden. Dit betekent dat de cijfers voor het jaar 2024 nog niet bekend zijn bij het CBS, het onderzoek in 2024 (nog) niet plaatsvond.

4

Financieel resultaat Voor u liggen de jaarstukken 2024 van de gemeente Loon op Zand. Deze laten een negatief financieel resultaat zien van € 716.000. Ten opzichte van de Slotwijziging 2024 is het resultaat € 1.768.000 positiever. In onderstaande tabel noemen wij de onderwerpen die de grootste bijdrage leveren aan het resultaat. Bij de vensters is een nadere toelichting van de verschillen groter dan € 25.000 opgenomen. Toelichting financiële afwijkingen

Omschrijving Saldo primitieve begroting 2024 Begrotingswijzigingen: Belasting en leges verordeningen 1e bestuursrapportage 2024 Slotwijziging 2024 Totaal begrotingswijzigingen:

Mutatie

Saldo 0 V

-5 N -892 N -1.588 N -2.484 N

Saldo begroting na wijzigingen Effecten in jaarrekening: Pensioenen wethouders Sport bruikleenovereenkomst Onderhoud gebouwen Wet maatschappelijke ondersteuning ZIN (Zorg in Natura) Planmatig onderhoud wegen Verliesvoorziening grond exploitatie Toeristenbelasting Bestemmingsplannen Algemene uitkering Personele lasten vs. inhuur derden Treasury Onroerende zaakbelasting Opvang Oekraïense vluchtelingen Financiele afwijkingen

-2.484 N

-641 -100 104 -131 -156 -147 -358 -136 -161 -134 377 663 3.043 -455

N N V N N N N N N N V V V N

Totaal effect jaarrekening:

1.768 V

Resultaat jaarrekening 2024

-716 N

Pensioenen wethouders Door een hogere rekenrente voor de pensioenen van onze wethouders, is er een nadeel ontstaan. Sport Op het gebied van sport zien we in 2024 een toename van de kosten. We sloten een nieuwe bruikleenovereenkomst af en de daaraan gekoppelde exploitatievergoedingen zijn hoger dan geraamd. Dit heeft een structureel effect. Onderhoud gebouwen Afgelopen jaar verduurzaamden wij de gemeentewerf en onderhoudswerkzaamheden vonden gelijktijdig plaats of waren hierdoor niet nodig, dit geeft een voordeel op het onderhoud van gebouwen. 5

Wet maatschappelijke ondersteuning ZIN De inzet van lokale zorgaanbieders is hoger, deze zijn niet aangesloten bij de regionale inkoop SIEM. Dit betekent dat de kosten voor begeleiding en dagopvang toeneemt, omdat ook het aantal cliënten stijgt. Planmatig onderhoud wegen We zien een toename van het aantal schades en meldingen en dit vraagt om meer reparaties. Deze reparaties zorgen voor een toename van de arbeidsuren in het onderhoud van wegen. Verliesvoorziening grondexploitatie Op een aantal grondexploitaties is de verliesvoorziening verlaagd als gevolg van het verwachte project resultaat. Toeristenbelasting Bij het opstellen van de begroting is rekening gehouden met de opening van het Efteling Grand Hotel in 2024. Aangezien de bouw vertraging heeft opgelopen en de opening in de zomer van 2025 zal plaatsvinden vallen de opbrengsten toeristenbelasting lager uit. Bestemmingsplannen Een langdurig traject over de vergoeding van planschade is in 2024 afgerond. En de kosten voor adviezen van derden bij het beoordelen van lopende en nieuwe aanvragen is toegenomen. Algemene uitkering De hoogte van de uitkering van het gemeentefonds wordt berekend met behulp van maatstaven. Een hiervan is de totale WOZ waarde van de woningen en de niet woningen. Deze waren afgelopen jaren te laag. Hierdoor hebben we teveel middelen ontvangen uit het gemeentefonds. Personele lasten vs.

inhuur derden De kosten voor de organisatie zijn hoger, op basis van de vergelijking personele lasten en inhuur derden. Het nieuwe functiegebouw stond op 1 januari 2024, maar de invulling van de vacatures vond gedurende het jaar plaats. Om de continuïteit van onze dienstverlening blijvend te kunnen garanderen is ingehuurd op vacatureruimte. In de paragraaf bedrijfsvoering leest u de toelichting hierop. Treasury De rentelast laat een voordeel zien, doordat we geen nieuwe langlopende lening nodig hadden. Daarnaast zien we een hogere rente op schatkistbankieren. Onroerende zaakbelasting De WOZ-waardeontwikkeling, de macro- economische ontwikkelingen zoals die in de algemene uitkering worden meegenomen en de overgang naar de Belastingsamenwerking West-Brabant zorgen voor een hogere opbrengst van de Onroerende zaakbelasting. Opvang Oekraïense vluchtelingen De bijdrage die wij ontvangen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen is hoger dan de kosten die we afgelopen jaren hebben gemaakt. Dit zien we ook bij andere gemeenten terug. Dit geeft een voordeel, want op de vergoeding die wij ontvangen rust geen terugbetalingsverplichting. In 2025 past het Rijk de bijdrage per opvangplek aan, waardoor de kosten meer in lijn komen met de ontvangsten. Financiële afwijkingen Het samenspel van de financiële afwijkingen biedt geen sluitend inzicht.

Dit heeft onder andere te maken met een deel van de specificaties dat binnen de bandbreedte van overige afwijkingen valt. Tot deze post behoren alle overige afwijkingen

6

Beleidsverslag

7

Venster 1. Bestuur en dienstverlening Ambitie Loon op Zand is een sterke, zelfstandige gemeente die de inwoner centraal stelt. Nieuwe plannen maken we samen met onze inwoners en we staan open voor initiatieven uit de samenleving. Uit de inwonerspanels die we in 2022 hielden, blijkt dat onze inwoners betrokken zijn bij hun omgeving. De respons is hoog en zij voelen zich verantwoordelijk. We investeren in een toekomstbestendige organisatie die ambities mogelijk maakt in een veranderende samenleving. We spelen optimaal in op vragen vanuit de samenleving en onze dienstverlening sluit aan bij de behoeften van onze inwoners. We staan klaar voor onze inwoners; van het uitgeven van een paspoort tot het gezamenlijk oplossen van maatschappelijke uitdagingen. Het organiseren van een open dialoog hierover met de raad en de samenleving draagt bij aan krachtig bestuur. We doen dit met een robuuste, resultaatgerichte en vitale organisatie. We denken in mogelijkheden. We werken samen met andere overheden als dit meerwaarde oplevert. We zijn een actieve partner in de regio die bijdraagt aan gemeenschappelijke doelen en de vruchten van de samenwerking plukt. 1.1 Bestuur en organisatie Wat wilden we bereiken? We pakken uitdagingen samen met onze inwoners en (maatschappelijke) organisaties aan. Onze organisatie is robuust, resultaatgericht en vitaal.

We zijn een weerbare en integrale ambtelijke en bestuurlijke organisatie. . Wat hebben we daarvoor gedaan? Realisatie We faciliteren verschillende vormen van inwonerparticipatie. Aantal metingen inwonerpanel Het uitvoeren van verkiezingen. Een onweerlegbare verkiezingsuitslag We stimuleren jongeren om zich maatschappelijk actief in te zetten. Aantal vergaderingen kindergemeenteraad

Begroting

Realisatie

2022

2023

2024

2024

2

2

3á4

3á4

Ja

Ja

Ja

Ja

5

5

6

6

Onze verbonden partijen: Regio Hart van Brabant Toelichting wat hebben we in 2024 gedaan en bereikt? In juli 2023 nam de raad een besluit over het vervolgonderzoek naar de bestuurlijke toekomst van Loon op Zand. Inzetten op de bestuurlijke toekomst van Loon op Zand kan niet zonder een hoogwaardig en passend ondersteuningsinstrumentarium voor de raad. De door de raad ingestelde werkgroep is daartoe in 2024 diverse keren bij elkaar geweest en heeft zich late begeleiden door adviesbureau Deloitte. Inmiddels is het eindrapport daarvan opgesteld en ter beschikking gesteld aan de raad. Het is nu aan de raad om daarover verdere besluiten te nemen. Vooruitlopend daarop is aan dit jaarverslag al een nieuwe paragraaf toegevoegd (Indicatoren toekomstbestendigheid) met de eerste aanzet voor rapportage. In september 2024 installeerde de burgemeester de nieuwe kinderraad voor het schooljaar 2024-2025. In de 2024 bereidde de kinderraad zich voor op het maken van het portret van de koning en koningin samen met kunstenares Jackelien Schover. Dit was een speciaal project van de kinderraad 2023-2024. Daarnaast woonde de kinderraad de herdenking van 4 mei monument Loonse en Drunense duinen bij, waren zij aanwezig bij het voorleesontbijt samen met wethouder Mandemakers en Koningsdag.

8

1.2 Dienstverlening Wat wilden we bereiken? Onze inwoners zijn tevreden over onze dienstverlening. We zijn goed bereikbaar voor onze inwoners. Wat gaan we daarvoor doen? Realisatie Het leveren van publieksdienstverlening aan onze inwoners: Binnen drie werkdagen kun je met een afspraak terecht bij burgerzaken Verwerking van belangrijke levensgebeurtenissen, zoals afgifte van geboorte, huwelijk, paspoort, rijbewijs, verhuizing en naturalisatie Score op de zelfevaluatie: 1. Basisregistratie personen (BRP) proces en privacy 2. BRP bestandscontrole 3. Proces uitgifte paspoorten en NLidentiteitskaarten 4. Controle van 50 geselecteerde persoonslijsten Telefonische bereikbaarheid: Waardering van ons telefonisch klantcontact

Begroting

Realisatie 2024

2022

2023

2024

85%

85%

85%

Wettelijk termijn

Wettelijk termijn

Wettelijk termijn

98,8%

93,85%

99%

100%

99,98%

100%

100%

89,33

100%

78%

88%

100&

5,6

86%

Wettelijk termijn

92% 100% 99,5% 76%

7,0

* In 2024 zijn de voorbereidingen getroffen voor het onderzoek naar de waardering van ons telefonisch klantcontact, dit onderzoek vindt begin 2025 plaats. Toelichting: Wat hebben we in 2024 gedaan en bereikt? Inwoners konden in 2024 voor 86% van de gemaakte afspraken binnen drie werkdagen terecht bij Burgerzaken. Met name in de maanden februari, september en oktober is deze norm niet gehaald. Het afgelopen jaar was het eerste jaar van de paspoortpiek waarin het aantal aangevraagde reisdocumenten stijgt. We hebben zeven keer meer aanvragen afgehandeld dan de jaren daarvoor. Uit de resultaten van de zelfevaluatie BRP en Reisdocumenten blijkt dat we voldoen aan het behalen van de wettelijke norm die door de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens wordt gehanteerd. Helaas hebben we de streefwaarde van 99% voor de controle van vijftig geselecteerde persoonslijsten niet gehaald. Dit komt door een aantal factoren die we niet kunnen beïnvloeden. Controle van de juistheid van de persoonslijsten heeft en blijft een hoge prioriteit. In juni 2024 hebben wij de verkiezingen voor de leden van het Europees Parlement uitgevoerd met als resultaat een onweerlegbare uitslag. In oktober 2024 namen we een nieuw Burgerzakensysteem in gebruik waarmee we de processen en producten sneller en efficiënter kunnen afhandelen.

Met de implementatie van de nieuwe organisatiestructuur voerden we het frontofficeconcept door. De voorbereidingen voor een telefonisch onderzoek startten in 2024. Om planmatige redenen start het onderzoek zelf pas in 2025. Daarnaast is maandelijks gerapporteerd over telefonische bereikbaarheid en actief gestuurd op de drie bereikbaarheidsnormen.

9

We hanteren drie bereikbaarheidsnormen: 1. 75% van de inkomende telefonische vragen worden door het KCC beantwoord. 2. Aandeel terugbelverzoeken terug naar 20% in 2024 (landelijke norm). 3. Een 90% tijdige opvolging van alle terugbelverzoeken binnen 2 werkdagen. Jaaroverzicht bereikbaarheidsnormen (gemiddelde over 2024): Norm Jan Feb Mrt Apr Mei Jun Jul Aug 1) 75% 60% 61% 62% 73% 70% 68% 72% 73% 2) 20% 25% 26% 25% 21% 23% 23% 21% 20% 3) 90% 76% 77% 79% 76% 75% 76% 86% 78% * Door storingen in de software is er geen data beschikbaar over Oktober

Sep 73% 20% 78%

Okt* -

Nov 71% 21% 86%

Dec 75% 18% 89%

1.3 Openbare orde en veiligheid Wat wilden we bereiken? Het meerjarige veiligheidsbeleid is vastgesteld voor 2023 tot en met 2026. In onze reguliere werkzaamheden richtten we ons op de vastgestelde prioriteiten: jeugd, ondermijning, zorg & veiligheid en overlast & digitale veiligheid. Bij de uitvoering van onze werkzaamheden droegen we bij aan een veilige woon-, leef-, werk- en recreatieomgeving voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Binnen onze reguliere taken: In de periode 2023 - 2026 kent ons veiligheidsbeleid de volgende prioriteiten: • We acteren op alle vormen van overlast die de leefomgeving van onze inwoners, ondernemers en bezoekers aantasten; • We streven naar een verbetering van de veiligheidsbeleving op en rondom school, vergroten kansen voor risicojongeren en streven naar een afname van jeugdcriminaliteit; • Verbinding zorg en veiligheid: we zorgen voor een zo goed mogelijke samenwerking tussen de betrokkenen en zetten in op een effectieve persoonsgerichte aanpak; • Ondermijning: we zetten in op bewustwording en verhogen zo de maatschappelijke weerbaarheid en meldingsbereidheid; • We zetten ons in om te voorkomen dat inwoners en bedrijven slachtoffer worden van cybercrime met als doel een betere weerbaarheid in de digitale wereld.

Wat hebben we in 2024 gedaan en bereikt? Afgelopen jaar goten we, in overleg met de vorige burgemeester, het focusblad in een nieuwe vorm en legden het in een raadsinformatiebrief aan de raad voor, tegelijk met een veiligheidsbeeld van 2024. Het focusblad wordt een groeiend document dat onderscheid maakt tussen de 'prioriteiten' en de daarbij behorende interventies, de 'to do’s' zoals uitvoeringsbeleidsstukken en de 'opgaven' die we vertalen uit maatschappelijke ontwikkelingen en uit wat wij als team veiligheid signaleren. We zijn begonnen met de opgave polarisatie en volgden trainingen in het herkennen van en verdiepen in radicalisering, anti-institutionalisme en omgaan met extreme idealen. In het eerste deel van 2024 was een aantal leden uit het team veiligheid actief betrokken bij de crisisnoodopvang. Daarnaast namen we in 2024 deel aan interventies in samenwerking met het bestuurlijk interventieteam (BIT) Hart van Brabant. Hierbij is aandacht geweest voor illegale prostitutie/mensenhandel, autoverhuur, industrie, buitengebied, controles van opslaglocaties, beroepsgoederenvervoer en de niet reguliere supermarkten. De bluswatervoorzieningen zijn in samenwerking met defensie van onderhoud voorzien. Op het gebied van zorg- en veiligheid is in meerdere complexe casus maatwerk toegepast.

Vanuit veiligheid leverden we actief een bijdrage aan ontwikkelingen binnen het sociaal domein bij opgaven die daar spelen. We organiseerden voor onze collega’s een interne training ‘Herkennen van signalen van mensenhandel’ waar ook medewerkers van de opvanglocaties aan deelnamen. We ondernamen in samenwerking met de woningcorporatie en politie actie om ouderen te informeren over digitale gevaren/nepagenten. Daarnaast organiseerden we een 'ijsjesactie’ waarbij we actief met inwoners spraken over zaken waar we volgens hen aandacht aan moeten besteden.

10

Onze verbonden partijen: - Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant - Regionale Ambulancevoorziening (RAV) Brabant Midden-West-Noord Wat heeft het gekost in 2024? Thema Omschrijving 1.1 Bestuur en organisatie 1.2 Dienstverlening 1.3 Openbare orde en veiligheid Lasten voor reserves 1.99 Toevoeging reserves venster 1 Totaal lasten na toevoeging reserves 1.1 Bestuur en organisatie 1.2 Dienstverlening 1.3 Openbare orde en veiligheid Baten voor reserves 1.99 Onttrekking reserves venster 1 Totaal baten na onttrekking reserves Saldo venster 1

Toelichting lasten Lasten Venster 1 (bedragen x € 1.000)

Begroting Gewijzigde Realisatie begroting 1.442 839 2.263 4.544 4.544 432 63 495 495 -4.048

1.641 446 2.105 4.192 4.192 541 70 611 181 792 -3.400

2.230 439 1.950 4.619 4.619 5 558 64 628 181 809 -3.810

Saldo

V/N

-590 7 156 -426 -426 5 17 -6 16 16 -410

N V V N V N V V N V V V N

Nadeel

-427

1.1 Bestuur en organisatie Nadeel -590 I Pensioenen wethouders Nadeel -641 De benodigde voorziening voor de wethouderpensioenen is als gevolg van de hogere rekenrente hoger dan verwacht. I Bestuurlijke toekomst Voordeel 68 De raad bekrachtigde in 2023 de opdracht voor de raadswerkgroep bestuurlijke toekomst. Deze opdracht zal in 2025 doorlopen. De raad stelde de evaluatie uit naar een nog te bepalen moment. Het toegekende budget schuiven we door naar 2025 voor de uitvoering van de opdracht van de raadswerkgroep bestuurlijke toekomst. I Salarislasten Voordeel Voor de toelichting op de salarislasten en kosten voor inhuur verwijzen we naar de paragraaf Bedrijfsvoering.

39

I Overige afwijkingen Nadeel Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 1.2 Dienstverlening Voordeel I Overige afwijkingen Voordeel Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 1.3 Openbare orde en veiligheid Voordeel I Salarislasten Voordeel Voor de toelichting op de salarislasten en kosten voor inhuur verwijzen we naar de paragraaf Bedrijfsvoering.

-56

I Overige afwijkingen Voordeel Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. 1.99 Mutaties reserves Voordeel Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden.

7 7 156 120

36 0

11

Toelichting baten Baten Venster 1 (bedragen x € 1.000)

Voordeel

16

Voordeel 1.1 Bestuur en organisatie I Overige afwijkingen Voordeel Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. Voordeel 1.2 Dienstverlening I Overige afwijkingen Voordeel Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. Nadeel 1.3 Openbare orde en veiligheid I Overige afwijkingen Nadeel Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden. Voordeel 1.99 Mutaties reserves Binnen dit thema dienen de overige afwijkingen niet nader toegelicht te worden.

5 5 17 17 -6 -6 0

12

Venster 2. Gemeenschappen Ambitie We vertrouwen op de kracht van onze inwoners en hun gemeenschappen. Onze inwoners kunnen het verschil maken voor elkaar. Met alle hoogtepunten, onderlinge verschillen, tegenslagen en veerkracht om er weer bovenop te komen die daarbij horen. We zorgen voor een breed gedragen besef dat het leven, ieders leven, hobbels kent. Dat veel van die hobbels zich in de eigen omgeving laten oplossen. Dat afwijken van de norm soms normaal is. De komende jaren gaan we intensief aan de slag met de uitdagingen in het sociaal domein, omdat de maatschappelijke ontwikkelingen (zoals tekorten in de zorg, tekorten op de arbeidsmarkt en tekorten aan voldoende woningen) ons dwingen tot actie en omdat de budgetten vanuit het rijk vanaf 2026 naar verwachting zullen worden gekort. Om de zorg voor ons allemaal toegankelijk en betaalbaar te houden, kunnen we niet wachten met ons hierop voor te bereiden. Verenigingen en stichtingen zorgen met een breed aanbod aan sport, cultuur en ontmoeting voor maatschappelijke verbondenheid en levendigheid. We koesteren deze brede sociale basis van onze gemeente en stimuleren, ondersteunen en faciliteren deze. Door er daarnaast voor te zorgen dat voorzieningen laagdrempelig en vrij toegankelijk zijn en door in te zetten op preventie en vroegtijdige signalering, voorkomen we zoveel mogelijk dat problemen ontstaan of groter worden.

We zorgen ervoor dat hulp aansluit bij de behoeften van de gemeenschap en we stimuleren inwoners hulp bij elkaar te zoeken. Dit geven we vorm in de opgave ‘Sterke gemeenschappen' die voortkomt uit onze visie op het sociaal domein: 'In de buurt/Aan de buurt'. Als onze bewoners het zelf even niet meer kunnen, weten ze waar ze terecht kunnen. We ontwikkelen een aanpak die maakt dat de toegang tot zorg voor inwoners herkenbaar en laagdrempelig is. We zijn aanwezig wanneer we signaleren dat mensen hulp nodig hebben. Daarbij nemen we de regie niet over, maar ondersteunen we mensen voor zichzelf en voor elkaar te zorgen. Dit werken we uit in de tweede opgave die voortkomt uit de visie op het sociaal domein: 'Toegang'. Het gehele sociaal domein staat de komende jaren in het teken van deze ontwikkeling, waarbij alle speerpunten in dit venster en alle (vanuit het sociaal domein) betrokken partners van de gemeente direct of indirect hun steentje hieraan bijdragen.

2.1 Onderwijs Wat wilden we bereiken? Voldoende en kwalitatief goed openbaar onderwijs Toekomstbestendige en goede huisvesting primair onderwijs in alle kernen Toekomstbestendige en goede huisvesting voortgezet onderwijs in onze gemeente Optimale en gelijke ontwikkelkansen voor kinderen en jongeren Alle volwassenen beheersen de basisvaardigheden, van zowel lezen, rekenen, schrijven als digitaal Inhoudelijke toelichting algemeen In 2024 stond de voorbereiding voor de bestuurlijke fusie van de twee basisschoolbesturen Bravoo en Leerrijk op de agenda van de gemeenteraden van de vier gemeenten waarin de nieuwe stichting Floriander openbaar onderwijs verzorgt. Naast onze gemeente zijn dat de gemeenten Waalwijk, Dongen en Geertruidenberg. De fusiestichting is per 1-1-2025 actief. In 2024 is ook een voorbereidingskrediet verleend voor de nieuwbouw van BS de Vaert, na conclusie dat gezamenlijke opgave van de onderwijsboulevard helaas niet tot succes heeft kunnen geraken. De fusie was ingezet met als doel de bestuurlijke slagkracht van de schoolbesturen te verhogen, aansluiting te vinden bij regionale ontwikkelingen in de bestuurlijke schaalgrootte, efficiency te vergroten en kosten te besparen binnen de bedrijfsvoering. Door de administratieve belasting af te laten nemen zou de focus van de organisatie meer op onderwijsinnovatie en kwaliteitsontwikkeling worden gericht.

Ouders en leerlingen behielden ook voor de lange termijn meer keuzemogelijkheden in de regio en in combinatie zou Floriander een nog aantrekkelijker werkgever zijn.

13

Samen met gemeente Waalwijk en de basisschoolbesturen startte taalschool Wereldrijk met het geven van onderwijs aan nieuwkomerskinderen van 6 tot circa 12 jaar wonende in de twee gemeenten. Ook maakten we een nieuwe Loonse Educatieve Agenda (LEA) voor de periode 2025-2029. Deze nieuwe LEA is tot stand gekomen vanuit evaluatie en overleg met bestuurders en uitvoerders van alle betrokken partners. Ook de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) is in dit proces meegenomen. Met deze nieuwe LEA geeft het lokale netwerk van kind partners richting aan de ontwikkeling van het educatief klimaat in onze gemeente in de komende vijf jaar. Door samen te werken volgens de structuur in deze LEA beschreven, is er sprake van structureel en periodiek overleg met onderwijs, kinderopvang en andere partners over de gezamenlijke, maatschappelijke opdracht. We kiezen hierbij voor een bredere en meer uitvoeringsgerichte aanpak dan de aanpak die we in de LEA 2020-2024 hadden met drie bestuurlijke overleggen per jaar. De gemeenteraad van Loon op Zand stelde in 2024 de startnotitie ‘Naar een integraal Huisvestingsplan Kindvoorzieningen voor Loon op Zand’ vast. Deze startnotitie is opgesteld in samenspraak met schoolbesturen en kinderopvang organisaties. De notitie biedt kaders en uitgangspunten voor het op te stellen Integraal Huisvestingsplan Kindvoorzieningen (IHP-K).

Het proces om te komen tot een nieuw IHP-K startte in het najaar van 2024. In 2025 moet dit leiden tot een koersdocument voor de benodigde investeringen voor onderwijshuisvesting. Hierin maken we het verschil op de korte (eerste vier jaar) en op de middellange termijn (vier tot zestien jaar). Tevens maken we een doorkijk naar de lange termijn (zestien tot veertig jaar) Realisatie We houden toezicht op het openbaar basisonderwijs - % scholen dat aan de norm voor voldoende en kwalitatief goed openbaar onderwijs voldoet We zijn verantwoordelijk voor de toeleiding van doelgroep peuters naar voorschoolse educatie. We borgen het aanbod voor doelgroep peuters in het geheel van vroeg- en voorschoolse voorzieningen - % van de geïndiceerde doelgroep peuters heeft een plek met voorschoolse educatie We werken vanuit de Lokale Educatieve Agenda (LEA) 2020-2024, waarin een nadrukkelijke link ligt tussen onderwijs en jeugdhulp. - Aantal bestuurlijke bijeenkomsten per jaar om de voortgang van de opgaven uit de LEA te bespreken

Begroting

Realisatie

2022

2023

2024

2024

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

3

3

3

1

14

Speerpunten Integraal Huisvestings Plan Onderwijs (IHP) Doel: Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting. Inhoud: De verantwoordelijkheid voor onderwijshuisvesting is een gedeelde verantwoordelijkheid van gemeente en schoolbesturen. In een Integraal HuisvestingsPlan (IHP) willen we de gezamenlijke verantwoordelijkheid structureel inkaderen. We stellen een startnotitie op die we aan de raad voorleggen, op basis waarvan we vervolgens het IHP gaan schrijven. Resultaat: De startnotie IHP-K* is in juni 2024 vastgesteld door de raad. In het najaar is vervolgens een extern bureau in de arm genomen die de gemeente ondersteunt bij het opstellen van het IHP-K. Onafhankelijk onderzoek is nodig om een goed beeld te krijgen van de benodigde investeringen voor onderwijshuisvesting op korte en lange(re) termijn. Dit onderzoek richt zich op de staat van de onderwijsvoorzieningen in onze gemeente. Het is een wettelijke verplichting om dit onderzoek in 2025 op te leveren. Door deze noodzaak doen veel gemeenten een beroep op dezelfde externe bureaus. Door het grote aantal vragen van gemeenten aan deze bureaus is gebleken dat het niet mogelijk was om het externe onderzoek al in 2024 plaats te laten vinden. *In plaats van het IHP wordt dit het IHP- K: Integraal Huisvestings Plan Onderwijs en Kind-voorzieningen (IHP-K).

Huisvesting De Vaert en Van Haestrechtcollege Doel: Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting. Inhoud: Voor basisschool De Vaert en middelbare school het Van Haestrechtcollege lopen haalbaarheidsonderzoeken. Het bureau dat het onderzoek voor het Van Haestrechtcollege uitvoerde, geeft aan dat nieuwbouw op een nieuwe locatie de voorkeur heeft. We willen onderzoeken of we zowel basisschool De Vaert als het Van Haestrechtcollege op eenzelfde locatie nieuw kunnen bouwen, in combinatie met kinderopvang 0-12 jaar, zodat we een doorgaande leerlijn realiseren van 0-16/17 jaar. Resultaat: In het voorjaar van 2024 werd duidelijk dat de gecombineerde scholenbouw van basisschool De Vaert met het Van Haestrechtcollege geen begaanbare weg is. Daarom ligt nu de solitaire (ver)nieuwbouw van de twee onderwijsgebouwen voor. Voor het onderzoek naar de nieuwbouw van IKC De Vaert op de huidige locatie stelde de gemeenteraad in november een voorbereidingskrediet beschikbaar. Tevens werd een raadsvoorstel opgesteld voor een voorbereidingskrediet voor de nieuwbouw van het Van Haestrechtcollege. De gemeenteraad neemt hierover begin 2025 een besluit.

2.2 Sport, cultuur en welzijn Wat wilden we bereiken? Meer kinderen nemen deel aan georganiseerde sportieve activiteiten, want sporten is goed voor de fysieke en sociale gezondheid. Een beleidsnota Cultuurbeleid die in 2024 wordt vastgesteld. We zorgen dat alle inwoners zich gezond en gelukkig voelen. Dit doen we door ontmoeting en saamhorigheid te stimuleren, hulp toegankelijk te maken en problemen vroeg te signaleren. Zo voorkomen we eenzaamheid en zorgen we dat iedereen mee kan doen in de samenleving. Toekomstbestendige accommodaties, passend bij de opgave Sterke gemeenschappen, waarin voorliggende voorzieningen actief zijn, gesport wordt en culturele activiteiten worden ontplooid. Een nieuwe Wetering waarin we zorgen voor een goed beheer, exploitatie en verbinding met het voorliggend veld. Inhoudelijke toelichting algemeen Het initiatief Sjors Sportief en Sjors Creatief is in 2024 voortgezet. Dit biedt kinderen de mogelijkheid om laagdrempelig kennis te maken met alle sportieve en creatieve aanbieders in onze gemeente. In 2024 is een samenwerking gestart met het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Hierdoor is het mogelijk dat kinderen en jongeren uit gezinnen met weinig geld, toch mee kunnen doen met voetbal, muziekles, turnen, streetdance, judo, theaterles of een andere sportieve of creatieve activiteit. Ook zijn er in 2024 15

wekelijks meerdere sportactiviteiten voor kinderen en jongeren georganiseerd door de buurtsportcoaches in onze gemeente. CmK3 is een programma dat basisscholen helpt de kwaliteit van cultuureducatie te verbeteren. Het zorgt voor meer structuur, zodat leerlingen zich beter kunnen ontwikkelen op creatief gebied. In onze gemeente doen zes scholen mee. De uitvoering wordt gecoördineerd door Bibliotheek Midden-Brabant (BMB), die de samenwerking tussen scholen, cultuuraanbieders en Kunstloc verzorgt. Deze activiteiten vonden zowel op en rondom school als in de wijken plaats. Verder werd nader invulling gegeven aan de Gouden Formule, een initiatief dat zich steeds breder verspreid over kinderopvang, scholen en ook (sport-)verenigingen en activiteiten in de gemeenschap en waarmee we drie waarden delen die voortkomen uit gesprekken met onze jeugd en jongeren over hoe we met elkaar om willen gaan. De 3 waarden die horen bij de Gouden Formule zijn: 1. Ik ben welkom zoals ik ben; 2. Ik help anderen als ik kan; 3. Ik pas goed op alles om me heen. Er zijn trainingen gegeven en bijeenkomsten georganiseerd voor het stimuleren van een Positief Sportklimaat en de JOGG-regisseur (‘Jongeren Op Gezond Gewicht’), sport- en preventiecoördinatoren (GGD/GGZ) en clubondersteuners organiseerden activiteiten om overgewicht, obesitas en middelengebruik onder jongeren terug te dringen.

De Sportraad heeft zich verder gepositioneerd als klankbord, adviseur en coördinator richting sportverenigingen en andere sportaanbieders in de gemeente om de doelstellingen uit het lokaal sportakkoord te bereiken. Het college stemde op 29 oktober 2024 in met het kunst- en cultuurbeleid. Dit kunst- en cultuurbeleid is vervolgens doorgeleid naar de gemeenteraad. De besluitvorming van de gemeenteraad vindt plaats in het eerste kwartaal van 2025. De startnotitie voor het Wijkgericht Maatschappelijk Accommodatiebeleid is vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin is aandacht voor de wisselwerking tussen de maatschappelijke impact, exploitatie & beheer en de bouwkundige staat van het gebouw. De uitvraag voor een accommodatie-onderzoek in Q1 2025, is uitgezet. In 2024 is uitgewerkt wat we onder de maatschappelijke impact van accommodaties en initiatieven verstaan. We leren met en van onze (regionale) samenwerkingspartners en koppelen activiteiten en samenwerkingsverbanden in het kader van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) aan onze opgaven Sterke Gemeenschappen en Sterke Toegang. Aan verschillende accommodaties in Kaatsheuvel en Loon op Zand is in de vorm van een pilot een accommodatiegebonden sociaal- of jeugdwerker gekoppeld.

Dit om met het bestuur en (potentiële) bezoekers de ontwikkeling van de Huis van de Wijk-functie of de Uitvalsbasis Jeugd- en Jongerenwerk uit te bouwen. Nieuwe vormen van ontmoeting en ondersteuning zijn opgestart. In 2024 startte officieel de gemeentelijke coalitie rondom Kansrijke Start. Dit is een programma waarin een positieve ontwikkeling in de eerste 1000 dagen van een kind (en diens omgeving), vóór en na de geboorte, centraal staat. Vanuit de onderdelen ‘mantelzorg’ en ‘één tegen eenzaamheid’ zetten we, zoals bepaald in de Kadernota 2024, middelen in voor de Dementievriendelijke Gemeenschap (DVG) Loon op Zand. Vanuit de post ‘één tegen eenzaamheid’ investeerden we bovendien in de ontwikkeling van een activiteitenmodule/-kalender voor www.loonopzandvoorelkaar.nl en een implementatie- en communicatieplan daarvoor. Het doel is het (collectieve) aanbod van accommodaties, verenigingen (sociale basis), maatjes, vrijwillige inzet en sociale partners gemakkelijker vindbaar te maken voor inwoners en hun sociaal netwerk (zoals kinderen, buren, huisarts, Casade, dementieconsulent). Een werkgroep exploitatie & beheer met daarin onder andere leden van het bestuur van Stichting Dorpshuis Loon op Zand werkt toe naar een sluitende exploitatie & passende beheervorm bij de opgestelde missie en doelstellingen voor het Dorpshuis. Dit proces loopt door in 2025.

16

Wat hebben we daarvoor gedaan? Realisatie 2022 We dragen er met de bibliotheek zorg voor dat zij hun functie als lokale toegangspoort tot kennis kunnen behouden - aantal leden van de bibliotheek - aantal afgehandelde vragen Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) - aantal samenwerkingspartners t.b.v. IDO We ondersteunen verenigingen bij organisatorische en bestuurlijke vraagstukken, hun maatschappelijke betrokkenheid en groei van aantal jeugdleden. - Aantal jeugdleden van gesubsidieerde sportverenigingen. - Aantal sporters, afgeleid van indicator niet sporters van CBS, RIVM) hieronder.

3439

2149 52,2%1

Begroting

Realisatie

2024

2024

2023

3471

3857

142

150

200

10

12

15

2067

2300

2255

49,9%

56%2

60%

Onze verbonden partijen: Niet van toepassing. Onze speerpunten: Meerjaren Onderhouds Programma’s Sportaccommodaties (MJOPS) Doel: De vierjarige actualisatie van de MJOPS faciliteert eenduidig de buitensport accommodaties bij het onderhoud van hun terreinen, verduurzaming en het beter toegankelijk maken van terrein en gebouwen. Inhoud: Vanaf 2024 ontvangen negen in plaats van zes buitensportaccommodaties een exploitatievergoeding en jaarlijkse schouw. Resultaat We zijn op basis van een conceptbruikleenovereenkomst die op 12-6-2023 door het college is vastgesteld verder het gesprek aangegaan met de negen buitensportverenigingen om te komen tot eenzelfde overeenkomst met al deze verenigingen. In deze gesprekken zijn de vragen en opmerkingen van verenigingen uitvoerig besproken, wat uiteindelijk tot een akkoord heeft geleid met alle verenigingen. Op 17-12-2024 is de definitieve bruikleenovereenkomst voor de negen buitensportverenigingen door het college vastgesteld. Kunst en Cultuurbeleid Doel: De rol en plaats van ‘cultuur’ onderzoeken binnen de sociale ambities van de gemeente. Inhoud: In 2023 werd een startnotitie opgesteld voor kunst- en cultuur. In deze notitie is een visie over kunst en cultuur opgenomen en een plan beschreven hoe we daar de visie samen met onze verenigingen en partners gaan uitwerken in 2024.

Kunst en cultuur brengt onze inwoners bij elkaar en versterkt onze gemeenschap. Dit zorgt ervoor dat onze inwoners elkaar kennen en er een netwerk is waarop teruggevallen kan worden als er hulp nodig is. Resultaat In 2024 is de visie rondom kunst en cultuur in samenwerking met de kunst- en cultuurpartijen uitgewerkt in het kunst- en cultuurbeleid. In de begroting 2025 en meerjarenbegroting 2026-2028 zijn financiële middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van dit beleidsplan. Het college heeft op 29 oktober 2024 ingestemd met het voorliggende kunst- en cultuurbeleid. De besluitvorming in de gemeenteraad vindt plaats in het eerste kwartaal van 2025. 1 2

ook in te zien op sportenbewegenincijfers.nl 54% is het landelijke gemiddelde in 2021.

17

Dorpshuis Loon op Zand Doel: Het ontwikkelen, realiseren en exploiteren van Multi Functionele Accommodatie (MFA) Dorpshuis Loon op Zand voor en met de inwoners van Loon op Zand. Inhoud: We slopen in 2024 en 2025 in delen de oude Wetering omdat zo aan alle ecologische en omgevingseisen is voldaan. Begin 2024 sloopten we de bestaande Wetering, exclusief het oude klooster waarin een gezondheidscentrum wordt gecreëerd. Er wordt een MFA gebouwd met verschillende functies: dorpshuis (ontmoeting); sociaal-cultureel; faciliteren van (sport-) verenigingsleven en Huis-van-de-Wijk functie. We onderzoeken samen met de Vrienden van de Wetering (Stichting Dorpshuis LoZ) een passende exploitatie en balans tussen professioneel beheer en vrijwillige inzet. Resultaat In mei 2024 is het voorlopig ontwerp voor het ontwikkelen, realiseren en exploiteren van een Multi Functionele Accommodatie (MFA) besproken met de raad. Begin 2025 zal het Definitieve Ontwerp worden gepresenteerd en tevens de opzet van de toekomstige exploitatie- en beheersstructuur. De huidige ontwikkelingen op gebied van stikstof worden momenteel onderzocht of en in hoeverre het project daar mee wordt geconfronteerd. Bouwkosten worden voor de Europese aanbesteding nogmaals doorgerekend als DO en technisch programma van eisen definitief zijn.

2.3 Voorliggende voorzieningen Wat wilden we bereiken? Sterke gemeenschappen waarin inwoners, verenigingen en organisaties intensief met elkaar samenwerken. Mantelzorgondersteuning en vervangende zorg voor mantelzorgers, afgestemd op hun behoeften. Inwoners met een positieve gezondheidservaring, die zo lang mogelijk verantwoord thuis kunnen wonen. Een breed en vrij toegankelijk hulpaanbod in alle kernen van de gemeente, afgestemd op de behoeften van de inwoners, waarmee de inzet van individuele maatwerkvoorzieningen verminderd wordt. Inhoudelijke toelichting algemeen Binnen het Sociaal Domein lag in 2024 de focus op de opgaven Sterke Gemeenschappen en Toegang. Deze opgaven vragen nu en de komende jaren veel inzet. Voorgaand jaar is de stand van zaken in kaart gebracht in het sociaal domein en in 2024 is dit verder door vertaald. Dit is een meerjarige opgave. In de twee alinea's hieronder staat het proces verder beschreven. In 2024 werd er binnen het Sociaal Domein op ingezet om het voorliggend veld te versterken. Zo is er meer focus in het welzijns- en maatschappelijk werk aangebracht en is de inzet van bijvoorbeeld het jongerenwerk verhoogd. Zo proberen we te voorkomen dat mensen zwaardere (jeugd)hulp nodig hebben door hen tijdig collectief te helpen. Gemeente Loon op Zand gaat hiermee een impactgerichte weg in: we willen zoveel mogelijk verschil maken voor de inwoner.

Binnen de opgave ‘Sterke gemeenschappen’ richten we ons op het versterken van de sociale infrastructuur en het stimuleren van initiatieven die ervoor zorgen dat inwoners naar elkaar omzien en elkaar ondersteunen. Verenigingen en maatschappelijke organisaties spelen hierin een essentiële rol. We nodigden hen uit voor twee inspiratiebijeenkomsten en stelden pilotmiddelen beschikbaar voor innovatieve initiatieven. In 2024 werden pilotmiddelen toegekend aan Dierenweide 't Molengeitje en Kids & Koffie 0416. De overige pilotgelden worden in 2025 besteed. In 2024 startten we, met financiering vanuit IZA, de opbouw en implementatie van loonopzand.mantelzorgtest.nl. Dat deden we in samenwerking met de gemeenten Heusden en Waalwijk. Samen met partners uit het veld, (zoals de partners van Steunpunt Mantelzorg Loon op Zand) is het platform gevuld met hulpaanbod en tips. In september/oktober start de communicatiecampagne. Loonopzand.mantelzorgtest.nl/ wordt ingezet als middel om inwoners op een laagdrempelige manier bewust te laten worden van het feit dat ze mantelzorger zijn en wat ze preventief kunnen doen om niet overbelast te raken. Bovendien is nu het hulpaanbod op één plaats te vinden, wat ook een behoefte van professionals is. In 2024 is deze verder gevuld en gestart met communicatie hierover.

18

Wat hebben we daarvoor gedaan? Binnen onze reguliere taken: Realisatie - Percentage van (sport)verenigingen en maatschappelijke organisaties dat haar aanbod van ontmoeting/ontspanning en onderlinge steun aankondigt via platform ‘loonopzandvoorelkaar’. Inwoners nemen zelf de verantwoordelijkheid om voldoende te sporten en te bewegen in een gezonde, uitnodigende omgeving. - Percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijnen van de gezondheidsmonitor3 - % jongeren met overgewicht 9-10 jaar - % jongeren met overgewicht 13-15 jaar De mogelijkheden om vrijwilligerswerk of burenhulp te doen of te vragen, zijn bekend bij inwoners van alle leeftijden. - Aantal geregistreerde matches bij LoonopZandvoorelkaar per jaar Mantelzorgers ontvangen de ondersteuning die zij nodig hebben om hun mantelzorgtaken vol te kunnen houden. - Aantal geregistreerde mantelzorgers

Begroting

Realisatie

2022

2023

2023

2024

2024

10%

25%

25%

50%

42%

39,8%

39,8%

42%

45,2% 4

50%

24%5

18,5%6

22%

20%

16,7%7

10%

9%

9%

8%

6%

215

230

310

225

250

236

4668

211

330

250

Onze verbonden partijen: GGD Hart voor Brabant Onze speerpunten: Weerbare, zelfstandige jongeren op gezond gewicht (JOGG) Doel: Kinderen- en jongeren worden ondersteund bij het ontwikkelen van hun talenten, interesses en toekomstperspectief. De leefomgeving (thuis, buurt, school, vrije tijd, sport, werk en media) van kinderen en jongeren gezond maken. Inhoud: Deze ondersteuning vindt plaats binnen of sluit aan bij de leefwereld van jongeren; op school, thuis, op straat én online. Zodat zij veilig en leeftijdsadequaat opgroeien tot weerbare, zelfstandige en gezonde volwassenen. De JOGG-aanpak gaat uit van een integrale aanpak op beleidsniveau, uitvoerend niveau en op wijkniveau. Resultaat In het najaar van 2024 heeft de gemeente Loon op Zand een overeenkomst gesloten met Stichting JOGG, waardoor de gemeente officieel JOGG-gemeente is geworden. Investering van de inzet van een externe JOGG-regisseur à 6 uur in de week. Dit wordt gefinancierd uit de brede specifieke uitkering (SPUK). De JOGG-regisseur is in Q4 gestart met het volgen van een training en het opstellen van een Plan van Aanpak voor de gemeente. De focus wordt in de eerste fase gelegd op de volgende omgevingen: school en opvang, buurt en sport. De JOGG-regisseur sluit aan bij bestaande overleggen rondom preventie. 3

sportenbewegenincijfers.nl Gemiddelde regio 2022 5 Geactualiseerde cijfers van de GGD (2022) 6 Geactualiseerde cijfers van de GGD (2022) 7 Gemiddelde regio 2022 8 Door opvang Oekraïners eenmalig extra hoog. 4

19

Extra inzet Jeugd- en jongerenwerk Doel: Verminderen mentale problematieken bij jongeren en de overlast in de openbare ruimte. Inhoud: De uitdagingen die we aanpakken met de twee opgaven in het sociaal domein, raken ook de jeugd van onze gemeente. Vanwege de coronacrisis blijken veel meer jongeren dan voorheen te kampen met mentale problemen. Met een integrale aanpak ondersteunen we jeugdigen die extra aandacht nodig hebben. Jongeren die uitvallen op school, of dreigen uit te vallen, ondersteunen we vroegtijdig om hun thuis- en schoolsituatie beter te kunnen behappen. Daarnaast streven we naar een verbetering van de veiligheidsbeleving op en rondom school, vergroten kansen voor risicojongeren en streven naar een afname van jeugdcriminaliteit. We pakken jeugdoverlast aan en kijken wat er nodig is om afglijdende jeugd een beter alternatief te bieden dan het negatieve pad. Om hierop bij scholen (ook in andere gemeenten waar Loonse jongeren op school zitten) en andere vindplaatsen extra alert te zijn en een gerichte aanpak in te zetten, wordt er in 2024 en 2025 en op basis van een motie van de gemeenteraad extra inzet gepleegd op het jeugd- en jongerenwerk. Resultaat In 2024 is er 1,84 fte inzet toegevoegd aan de vaste formatie jongerenwerk. Deze medewerkers zijn in februari en maart begonnen.

Deze extra inzet is met name gericht op het verminderen van mentale problematieken bij jongeren en het verminderen van overlast in de openbare ruimte. Om dit te bereiken is er onder andere extra geïnvesteerd in het accommodatiegebonden jongerenwerk in nauwe samenwerking met de jongerencentra Crossroads en de Kuip. Hiervan zien we in 2024 al de eerste voorzichtig positieve resultaten, bijvoorbeeld door verminderde overlast en vernielingen op specifieke locaties zoals het President Kennedyplein.

Huis van de wijk-functie binnen Sterke gemeenschappen Doel: Het op orde brengen en versterken van het voorliggend veld, vanuit de opgave ‘Sterke gemeenschappen', leidt ertoe dat er minder individuele dure zorg geïndiceerd hoeft te worden. Om dit te realiseren kan voor sommige voorzieningen een plek in de wijk nodig zijn waar dit –met inwoners en aanbieders- vormgegeven kan worden: Wijken/kernen hebben een ontmoetingspunt dat aansluit bij de behoeftes in de wijk. De functie ‘Huis van de Wijk’ vormt een basis van een vitale en veerkrachtige wijk, waarin inwoners van de wijk zichzelf, elkaar en de wijk in het geheel versterken. Inhoud: Per wijk onderzoeken we, met de partners van het wijkteam en inwoners, hoe vraag, aanbod en werkwijze op elkaar af te stemmen, te realiseren en te promoten zijn. In Kaatsheuvel West blijven we het aanbod van de Rode Loper ontwikkelen, in overleg met Casade. In Kaatsheuvel Oost onderzoeken we in 2024 of de Huis van de Wijkfunctie in de Gildenbond kan worden vormgegeven. In Loon op Zand is De nieuwe Wetering vooralsnog de meest logische locatie en maken we in 2024 een voorzichtige start vanuit de Tijdelijke Huisvesting in de Venloene. De bewoners van De Moer hebben zelf een ontmoetingspunt iccn hun kern gerealiseerd. Dit zullen we met hen gaan evalueren.

Het sociale en financiële rendement van accommodaties komt ook terug in de evaluatie van het accommodatiebeleid dat voor 2024 gepland staat. Resultaat Er is in 2024 geïnvesteerd in ontmoetingspunten die aansluiten bij de behoeftes van de wijk. Zo is een Praathoekske en Soepcafé bij de Gildenbond en bij buurthuis Pannehoef gecreëerd, voor en door buurtbewoners. Ook zijn GALA middelen ingezet voor de inrichting van een ontmoetingsruimte bij de Gildenbond binnen en Buurthuis Pannehoef buiten. Het dinsdagochtend Adviesplein van Loon vindt doorgang in de bibliotheek van De Venloene. In De Moer is geïnventariseerd tussen welke locaties een keuze gemaakt gaat worden op basis van de vraag naar de Huis van de Wijk functie van de inwoners. In de startnotitie voor het op te stellen WMA is ‘maatschappelijke impact’ gekoppeld aan de Huis van de Wijk functie (of aan de Uitvalsbasis Jeugd- en jongerenwerk). Een accommodatiegebonden sociaal werker kon pas in juni 2024 starten. Het creëren van draagvlak in de wijk/ bij besturen en het vinden en binden van (nieuwe) vrijwilligers kan meer tijd kosten dan verwacht. De opgave ‘Sterke gemeenschappen’ is een continu proces voor meerdere jaren. We maken deze ontwikkeling mogelijk vanuit het middelenen maatregelenbudget. su

20

Verstevigen en doorontwikkelen van vrijwilligersbeleid sociaal domein Doel: Behouden, versterken en uitbreiden van de vrijwillige inzet in de sociale infrastructuur en het voorliggend veld. Inhoud: De inzet van vrijwilligers is essentieel om de zorg betaalbaar te houden en draagt bij aan de participatie van onze bewoners. Vanuit onze organisatie geven wij een impuls aan projecten en initiatieven waar vrijwilligers een rol kunnen spelen. De ondersteuning aan de vrijwilligers besteden wij uit aan de organisatie die daarvoor toegerust is en kan zorgen dat onze vrijwilligers langdurig inzetbaar zijn. Resultaat Er zijn extra activiteiten georganiseerd, zoals het vrijwilligerscafé en bezoeken aan vrijwilligersorganisaties om contacten te versterken en behoeften te peilen. Daarvoor is vanaf 1 september 2024 de inzet van ContourdeTwern voor het vrijwilligerspunt/team Loonopzandvoorelkaar uitgebreid met acht uur per week. De uitbreiding van uren is door ContourdeTwern gerealiseerd per 1 september in plaats van per 1 januari. Daardoor is niet het gehele budget ingezet in 2024. 2.4 Maatwerk Wat wilden we bereiken? Voldoende ondersteuning aan inwoners -jong en oud- die (nog) niet zelfredzaam of samenredzaam zijn.

Voorliggend waar mogelijk, geïndiceerd waar nodig, vanuit een integrale en systemische aanpak Afname van de inzet van maatwerkvoorzieningen Jeugd en vermindering van de toename maatwerkvoorzieningen Wmo door te normaliseren. Verminderde toename van de kosten, onder andere door een preventieve en voorliggende aanpak in de opgave “Sterke Gemeenschappen”, waarbij GRIP op het sociaal domein een integraal onderdeel wordt van deze opgave. Wat wilden we daarvoor gaan doen? Realisatie We geven indicaties af die een sobere doch doelmatige oplossing zijn voor de zorgbehoefte - Aantal afgegeven maatwerkvoorzieningen Wmo - Aantal afgegeven voorzieningen jeugdhulp

Aantal gebruikers Wmo-vervoer (pashouders/actieve reizigers) - Aantal gebruikers leerlingenvervoer We bieden inwoners een oplossing als er sprake is van problematische schulden - Aantal schuldregelingen (minnelijke regelingen en WSNP-regelingen)  -

Begroting

Realisatie

2022

2023

2024

2024

1166 (1088 ZIN 78 PGB)

1180

1250

1178 (1124 ZIN 54 PGB)

667 (628 ZIN 39 PGB)

661

715

779 (762 ZIN 17 PGB)

857/337

814

891/350

**

122

138

136

138

11

13

- Aantal inwoners onder bewindvoering met vergoeding vanuit Bijzondere bijstand. * 9

11 33

30

*Deze indicator is op onduidelijke manier gemeten de afgelopen jaren. Bovenstaande cijfers geven de juiste realisatie aan voor 2023 en 2024. ** In 2024 is hierop geen registratie verricht, omdat de monitor vanuit regiovervoer in ontwikkeling is.

9

Gemeente heeft geen zicht op Bewindvoering die op eigen kosten wordt uitgevoerd.

21

Wat hebben we daarvoor gedaan? Er is geïnvesteerd in het versterken van en verwijzen naar voorliggende voorzieningen ter voorkoming van dure specialistische maatwerkvoorzieningen. Hierdoor zien we een toename van het aantal ritten van ANWB AutoMaatje, waar vrijwillige chauffeurs minder mobiele inwoners op verzoek vervoeren. Per 1 januari 2024 zijn we aangesloten bij de regionale inkoop voor dagopvang en begeleiding (Siem). De beschikkingen die vanuit de oudere inkoop liepen zijn gecontinueerd. Nieuwe beschikkingen konden enkel via Siem plaatsvinden. We hebben in 2024 de samenwerking tussen ons wijkteam en Siem verder vormgegeven. Gedurende 2024 weten we elkaar inmiddels goed te vinden en is er voldoende vertrouwen in elkaars handelen. We zien dat inwoners die bij Siem worden aangemeld tijdig worden geholpen. In 2024 startten we, samen met de gemeente Waalwijk, het Zorgkantoor en zorgaanbieders Mijzo, Actief Zorg en Zorggroep Elde Maasduinen met de pilot Community Care. Met Community Care wordt het volgende beoogd: • Bijdragen aan een beter antwoord op zorg- en ondersteuningsvragen van kwetsbare, thuiswonende ouderen en hun omgeving. • Bewerkstelligen dat kwetsbare ouderen langer verantwoord thuis blijven wonen. • Bijdragen aan het verhogen van de kwaliteit van leven van kwetsbare ouderen. • Organiseren van zorg en ondersteuning tegen mogelijk lagere maatschappelijke kosten.

In juli 2024 startten drie leefcoaches ieder 12 uur per week in Kaatsheuvel met deze domeinoverstijgende werkwijze. Zij begeleiden inmiddels negen inwoners. Inzet van Wmovoorzieningen stemden zij af met Wmo-consulenten. Het nieuwe beleidsplan Schuldhulpverlening 2025-2028 is aangenomen door de Raad. De bestaande diensten op het gebied van schuldhulpverlening werden ook in 2024 uitgevoerd. Het betreft onder andere vroegsignalering, informatie en advies, crisisinterventie, betalingsregelingen treffen, budget coaching, budgetbeheer, nazorg, en hulp aan ondernemers. In 2024 is begonnen met het opzetten van preventiecampagnes op scholen. Het doel daarvan is bewustwording te creëren onder leerlingen en ouders op het gebied van geldzorgen en schulden. Daarnaast wordt ingezet op betere signalering van armoede en schulden op scholen. De eerste contacten zijn gelegd met basisscholen om voorlichtingsbijeenkomsten te organiseren. Deze worden gegeven door onze consulenten geldzaken. Zij zullen uitleg geven over het herkennen van signalen van armoede bij kinderen. Daarnaast zal tijdens de bijeenkomsten aandacht zijn voor de regelingen voor minima en de schuldhulpverlening van de gemeente. Er zijn schulden-escapekoffers aangeschaft om in te zetten op het Van Haestrecht. Consulenten geldzaken hebben daar samen met jongerenwerkers een cursus voor gevolgd.