Bijlage 1. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Begroting 2026 Meerjarenraming 2027-2029

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave .................................................................................................................................................. 1 Voorwoord.......................................................................................................................................................... 2 Financieel perspectief ........................................................................................................................................ 3 Leeswijzer .......................................................................................................................................................... 7 Venster 1. Bestuur en dienstverlening ............................................................................................................... 8 Venster 2. Gemeenschappen .......................................................................................................................... 14 Venster 3. Omgeving en economische ontwikkeling ....................................................................................... 31 Venster 0. Overhead en algemene dekkingsmiddelen .................................................................................... 42 Paragraaf 1. Lokale heffingen..........................................................................................................................

45 Paragraaf 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................ 49 Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 55 Paragraaf 4 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................. 60 Paragraaf 5. Financiering ................................................................................................................................ 63 Paragraaf 6. Verbonden partijen...................................................................................................................... 65 Paragraaf 7. Grondbeleid ................................................................................................................................ 74 Paragraaf 8. Wet open overheid ...................................................................................................................... 78 Paragraaf 9. Ombuigingen ............................................................................................................................... 79 Overzicht van baten en lasten .........................................................................................................................

85 Bijlage 1: Investeringsplan 2026 - 2029 .......................................................................................................... 91 Bijlage 2: Begroting 2026 naar taakvelden ...................................................................................................... 93 Bijlage 3: Beleidsindicatoren BBV ................................................................................................................... 94

1

Voorwoord Een plek waar inwoners centraal staan, waar we samen plannen maken en waar initiatieven uit de samenleving ruimte krijgen. Of het nu gaat om wonen, werken, ondernemen of recreëren: het is goed leven in de drie kernen van onze gemeente. Dat willen we vasthouden én verder versterken. In een tijd van financiële druk en veranderende opgaven moeten we duidelijke prioriteiten stellen en bewuste keuzes maken om dat waar te maken. Samen vooruit We leven in een tijd waarin veel verandert. Grote opgaven komen op ons pad: de energietransitie, de druk op zorg en ondersteuning én de noodzaak om betaalbare woningen te bouwen. Dat zijn geen eenvoudige vraagstukken en ze roepen soms zorgen of weerstand op. Maar juist in die dynamiek zien we ook de kracht van onze gemeenschap. Inwoners, verenigingen, ondernemers en vrijwilligers maken samen het verschil. Daarom voeren we ons nieuwe participatiebeleid uit, zodat inwoners een rol krijgen bij plannen en besluiten die hen raken. Onze organisatie staat daarbij naast hen: robuust, resultaatgericht en vitaal. En we luisteren écht naar wat inwoners ons meegeven, zodat beleid en voorzieningen aansluiten bij wat er bij hen leeft. Sterke gemeenschap In 2026 wordt er letterlijk én figuurlijk gebouwd aan een sterke gemeenschap.

De bouw van het Dorpshuis in Loon op Zand gaat van start en de sterke lokale teams worden verder ontwikkeld en ingericht. We versterken hiermee de sociale basis en zorgen we dat er passende zorg en ondersteuning blijft voor wie dat nodig heeft. Daarnaast investeren we in onderwijs, sport en cultuur. Want een sterke gemeenschap bouw je niet alleen met stenen of regels, maar vooral met inwoners die elkaar kennen, helpen en inspireren. Leefomgeving en economie Mensen wonen en werken graag in onze groene gemeente. Ondernemers, toeristen en bezoekers weten ons te vinden. De kwaliteit van de openbare ruimte speelt een grote rol in hoe inwoners hun omgeving ervaren en in hoe aantrekkelijk we zijn voor bedrijven en bezoekers. Tegelijkertijd liggen er grote opgaven, zoals de energietransitie, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Die vragen veel van de openbare ruimte, terwijl we als gemeente ook steeds kritisch moeten afwegen of het slimmer, betaalbaarder of soms op een lager niveau kan. Daarom investeren we gericht in betaalbare en duurzame woningen voor alle doelgroepen én in voorzieningen die het leven prettiger maken. Zo houden we samen onze gemeente levendig, gastvrij en toekomstbestendig. De wens om afval beter te scheiden krijgt een stimulans door het vastrecht te verlagen en het variabel tarief te verhogen.

Onze inwoners stimuleren wij hiermee, want de inwonerslast neemt af als de inwoners goed afval scheidt. Financieel gezond Onze ambities zijn groot, maar… we blijven realistisch. Samen met de raad hebben we een ombuigingstraject doorlopen. De keuzes die daarbij zijn gemaakt, zijn verwerkt in de Kadernota 2026, en vormen het uitgangspunt voor deze begroting. De komende jaren verwachten we positieve resultaten, hiermee versterken wij onze reserves, waardoor er ruimte is om te blijven investeren in voorzieningen die inwoners dagelijks merken: een veilige leefomgeving, goede scholen en sterke voorzieningen in de kernen. Vanaf 2028 neemt de ruimte af, onder meer door geplande grote projecten en lagere bijdragen vanuit het Rijk. Daarom kijken we steeds kritisch naar onze uitgaven en inkomsten, zodat we ook in de toekomst kunnen blijven investeren in wat voor onze inwoners belangrijk is. Met vertrouwen vooruit We investeren in sterke gemeenschappen, in een veilige en groene leefomgeving en in voorzieningen waar onze inwoners dagelijks iets aan hebben. Zo bouwen we samen met u aan een gemeente waar we trots op zijn – nu én in de toekomst. College van burgemeester en wethouders Kaatsheuvel – 30 september 2025

2

Financieel perspectief Begroting 2026 In de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 beogen we de financiële stabiliteit te handhaven en tegelijkertijd onze ambities te realiseren. We maakten keuzes om hiertoe te komen, waaronder het verwerken van een ombuiging van ruim € 1,5 miljoen en onderzoek te verrichten naar nog meer mogelijkheden om tot ombuigingen te komen van € 0,55 miljoen. In mei 2025 besloot het Rijk extra middelen beschikbaar te stellen, waardoor het zogenaamde ‘Ravijnjaar’ niet in 2026 ontstaat. Door de ingezette ombuigingen en de compensatie vanuit het Rijk heeft de gemeente Loon op Zand in 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 een positief saldo. Door de toekomstige investeringen die de gemeente Loon op Zand gaat krijgen is het aan te bevelen het positieve resultaat van deze begroting en meerjarenraming te gebruiken om de reserves van de gemeente te versterken. Hierdoor verbetert de solvabiliteit van de gemeente. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing kunt u over de ontwikkeling hiervan meer lezen. In de volgende tabel presenteren we de financiële opbouw van de begroting. Het startpunt van de begroting 2026 en meerjarenraming is als volgt opgebouwd: het saldo van de primitieve begroting 2025-2028 is met jaarschijf 2029 aangevuld.

Vervolgens voegden we de raadsbesluiten tot en met mei 2025 toe en tot slot nemen we het saldo uit de Bestuursrapportage 2025 op. Dit is het startpunt van deze begroting. Bij enkele posten is de afwijking van jaarschijf 2028 en 2029 groot, omdat de effecten van jaarschijf 2029 onvoldoende bekend waren bij het opstellen van de begroting 2025. Vervolgens nemen we de mutaties van nieuw of voorgezet beleid binnen de vensters, de gemeenschappelijke regelingen en de ombuigingen uit de Kadernota 2026 op. Daarna presenteren we de ontwikkelingen waartoe de aanvullende ombuigingen, belastingen - heffingen, autonome ontwikkelingen en overige ontwikkelingen behoren. En tot slot nemen we de mutaties nieuw beleid op, welke bij het opstellen van de Kadernota 2026 nog niet bekend waren. Volgend op de tabel geven we een korte toelichting per onderdeel en een uitgebreidere toelichting kunt in de venster lezen.

3

Omschrijving Primitieve begroting 2025-2028 Raadsbesluiten tot en met mei 2025

2026 155 -2.082 -1.927 2.578 651

2027 175 -2.293 -2.118 2.260 142

2028 -352 -2.302 -2.653 937 -1.716

2029 -541 -2.302 -2.843 1.058 -1.785

Kadernota 2026 inclusief ombuigingen

-277 -148 10 -25 128 -312 1.541 1.229

-102 -148 10 103 -137 1.541 1.404

-102 -148 10 165 -75 1.541 1.466

-102 10 26 -66 1.541 1.475

Ontwikkelingen Ombuigingen: Taakstelling onderzoek naar bezuinigingen Taakstelling benchmark organisatie Belasting - heffingen: Lokale heffingen Toeristenbelasting Autonome ontwikkelingen: Indexering Prognose Sociaal Domein Autonome ontwikkelingen Personele lasten Overige: Kapitaallasten Actualisatie stelposten Transformatie, Sterk Lokaal Team Overige ontwikkelingen Nagekomen nieuw beleid Decentralisatie uitkering bibliotheek Waardering dienstverlening Exploitatie Dorpshuis Loon op Zand Totaal overige mutaties

550 400 150 1.123 975 148 -1.102 -860 -104 -106 -32 -695 220 -753 -200 38 -218 -100 -43 -75 -342

550 400 150 1.678 903 775 -1.137 -1.092 116 -106 -55 -136 175 -258 -100 47 -43 -43 913

550 400 150 1.515 851 664 -1.089 -1.093 123 -106 -13 602 -306 975 -100 33 -43 -43 1.535

550 400 150 1.705 1.006 699 -1.872 -1.164 396 -186 -918 -21 -546 75

Begrotingssaldo 2026-2029

1.538

2.459

1.285

9

Subtotaal Berap 2025 Startpunt begroting Kadernota 2026 Voorzetten van beleid of nieuw beleid Venster 0* Venster 1* Venster 2 Venster 3 Gemeenschappelijke regelingen Mutaties Kadernota 2026** Ombuigingen

450 -43 -43 319

* op verzoek van de raad specificeren we de mutaties per venster ** Kadernota 2026 pagina 21

4

Kadernota 2026 Venster 0 tot en met 3 De Kadernota 2026 bevat nieuw beleid en het voortzetten van bestaand beleid voor komende jaren. Deze zijn het uitgangspunt voor de Begroting 2026-2029. In de hoofdstukken leest u per venster een toelichting hierop. Alle posten zijn financieel gespecificeerd en in deze begroting benoemd. Gemeenschappelijke regelingen In juni 2025 stemde de raad in met de Begroting 2026 van onze gemeenschappelijke regelingen. In deze begroting verwerken we het verschil tussen de begroting 2025 inclusief wijzigingen jaarschijf 2026 en de kosten die de gemeenschappelijke regelingen in hun begroting 2026 hebben opgenomen. Ombuigingen In aanloop naar de Kadernota 2026 stemde uw raad in met ombuigingen. De ombuigingen verwerkten we in deze begroting. In paragraaf 9 Ombuigingen geven we een toelichting hierop. Belastingen – heffingen Voor de lokale heffingen hanteren we het uitgangspunt consumentprijsindex (CPI) 2,6% uit de Meicirculaire 2025 van het gemeentefonds. Voor 2026 wordt de toeristenbelasting verhoogd tot het landelijk gemiddelde inclusief de consumentenprijsindex. In 2027 wordt het tarief bepaald op basis van het landelijk gemiddelde T2 plus CPI. Dit is op basis van het raadsbesluit Begroting 2025. In het coalitieakkoord is opgenomen dat de baten en lasten van de hondenbelasting in balans moeten zijn.

Om dit te kunnen realiseren is de verhoging van de tarieven van de hondenbelasting meer dan de CPI uit de Meicirculaire. Autonome ontwikkelingen Dit zijn ontwikkelingen op basis van nieuwe wet- en regelgeving of vanuit het oogpunt van instandhouding van kapitaalgoederen. Het gaat hier om ontwikkelingen die een wijziging inhouden op bestaand beleid of nieuwe ontwikkelingen die vanuit wettelijke regelingen, voorschriften of door Rijks- en/of provinciaal beleid op onze gemeente afkomen. De ontwikkeling van prijs en de hoeveelheid voor onder andere de Participatiewet, Wet Jeugdzorg en Wet maatschappelijke ondersteuning zijn hieronder verwerkt. Ook verwerkten we de indexering van bestaande contracten en subsidies en de CAO ontwikkelingen. Overige Kapitaallasten Jaarlijks investeren we in onze kapitaalgoederen (o.a. wegen en riool) en starten we met projecten. Dit neemt kapitaallasten met zich mee. In de begroting maken we een actualisatie van de projecten en investeringen en maken we een nieuwe inschatting van de toekomstige kapitaallasten. Actualisatie stelposten De actualisatie van de stelposten betreft onder andere het aanpassen van jaarlijkse wijzigingen voor prijsinflatie. Deze post zetten we jaarlijks in voor de indexeringen die we niet vooraf konden toedelen aan een specifieke post.

Ook maakte we een stelpost voor onvoorziene prijsschommelingen in de uitkeringen van het Rijk als gevolg van de WOZ-waarden van unieke objecten in onze gemeente. De bekendmaking van deze waarden loopt door de complexiteit niet gelijk met de overige objecten en kan leiden tot minder inkomsten vanuit het gemeentefonds. De toekomstige exploitatie van het Dorpshuis is nog niet bekend en hiervoor nemen we vanaf 2027 een stelpost op. De onderwijshuisvesting voor de basisschool de Vaert en het van Haestrechtcollege is in de Begroting 2025-2028 opgenomen als stelpost, we actualiseren de stelpost. De realisatie van de bouw is opgeschoven van 2028 naar 2029. Transformatie, Sterk Lokaal Team De inwoners ontvangen tijdig en dichtbij passende ondersteuning en/of hulpverlening wanneer dit op eigen kracht niet lukt. De gemeente Loon op Zand werkt aan een toekomstbestendige inrichting van het sociaal domein. In 2025 startte de Pilot Sterk Lokaal Team (SLT). Deze Pilot wordt in 2026 breder uitgerold en verder uitgewerkt. In 2026 onderzoeken we daarnaast de toekomstige inrichting van het voorliggend veld. Overige ontwikkelingen Tot de overige ontwikkelingen behoren onder andere een administratieve correctie, alle aanpassingen kleiner dan € 25.000 en de actualisatie van jaarschijf 2029 omdat niet alle effecten bij het opstellen van begroting 2025 voldoende bekend waren.

Nagekomen nieuw beleid Decentralisatie uitkering bibliotheek

5

De gemeente Loon op Zand ontvangt in 2026 een decentralisatie-uitkering van €100.000 als onderdeel van een wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). Wij willen deze middelen inzetten ten behoeve van een sterke en inclusieve gemeenschap, door te investeren in vrij toegankelijke voorzieningen voor alle inwoners. Waardering dienstverlening Het onderzoek naar de waardering van onze dienstverlening gaan we vanaf 2026 vormgeven. Hiermee krijgen we inzicht in de indicator inwonerstevredenheid, welke door de raad als een belangrijk aandachtspunt wordt gezien. Exploitatie Dorpshuis Loon op Zand De gemeente Loon op Zand wil een succesvolle oplevering van het Dorpshuis Loon op Zand. Een kwartiermaker zorgt ervoor dat het gebouw optimaal wordt voorbereid op het gebruik, dat de organisatiestructuur operationeel is, en dat alle betrokken partijen (eindgebruikers, gemeente, exploitatie stichting, vrijwilligers) tijdig en goed betrokken zijn. In 2026 zijn middelen nodig om een kwartiermaker te laten starten. Overzicht structureel begrotingssaldo De Provincie toetst op het structurele saldo voor het lopende begrotingsjaar. De meerjarenraming hoeft niet sluitend te zijn, maar als de tekorten groter worden verwacht de Provincie dat de gemeente nadenkt over hoe ze dit kan voorkomen.

In de begroting 2026 hebben we een structureel en reëel evenwicht gerealiseerd voor 2026, 2027, 2028 en 2029. Structureel begrotingsresultaat (bedragen x € 1.000) Saldo van baten en lasten Incidentele baten en lasten (saldo) Incidentele mutaties met reserves (saldo) Totaal structureel begrotingsresultaat

2026 1.538 1.105 -237 2.406

2027 2.458 500 2.958

2028 1.284 250 1.534

2029 9 9

Investeringsbegroting In de begroting 2026 nemen we het investeringsplan voor de jaren 2026-2029 op. Het investeringsplan bevat alle investeringen voor komende jaren, waarvan we nu weten dat deze zich gaan voordoen. Het plan is samengesteld met behulp van informatie uit de beheer- en beleidsplannen van de gemeente Loon op Zand. In het plan nemen we zowel de nieuwe als de vervangingsinvesteringen op. Het totaal aan nieuwe investeringen en vervangingsinvesteringen voor 2026 is € 6,3 miljoen.

6

Leeswijzer De begroting voor dit jaar heeft dezelfde structuur en vormgeving als die van 2025. De begroting is een belangrijk basisdocument voor de planning- en controlcyclus. Halverwege het jaar rapporteren we de voortgang in de bestuursrapportage, waarin we bijsturen waar nodig. Indeling van de vensters De begroting is ingedeeld in vensters. Ieder venster kent een vaste structuur. We starten met het schetsen van de paraplu voor het venster. Dit is de lange termijn ambitie voor respectievelijk het bestuurlijke, sociale en het fysieke domein. Vervolgens behandelen we binnen ieder venster verschillende thema’s. Per thema houden we de volgende structuur aan: Wat willen we bereiken? Hier beschrijven we de maatschappelijke effecten die we per thema nastreven, gebaseerd op vastgestelde beleidsdocumenten. In de begroting laten we vooral zien hoe de middelen worden toegekend aan de beleidsdomeinen en om welke reden. Voor verdere uitleg verwijzen we naar de specifieke beleidsdocumenten. Wat gaan we daarvoor doen? Als gemeente hebben we een groot aantal reguliere en vaste activiteiten. Denk bijvoorbeeld aan het uitgeven van paspoorten of het verlenen van subsidies. Het gesprek met de raad richt zich vaak op ontwikkelingen en innovaties; de opgaven. Voor een aantal activiteiten is gekozen om de uitvoering in samenwerkingsverbanden uit te voeren.

Onder deze noemer geven we de volgende drie onderdelen weer; • Onze reguliere taken; Het grootste deel van de middelen gaat naar vaste taken, zoals onder andere het verstrekken van vergunningen en het bieden van zorg en ondersteuning aan onze maatschappij; • Onze Verbonden partijen; Voor sommige taken werken we samen met andere partijen; • Onze speerpunten; Ontwikkelingen en opdrachten die speciale aandacht krijgen. We beschrijven een aantal van onze reguliere activiteiten. We maken deze inzichtelijk door – waar mogelijk – voor deze activiteiten een output georiënteerd kengetal op te nemen. Deze kengetallen zijn in de begroting bedoeld om de gewenste trend te laten zien. In de jaarrekening zullen we deze kengetallen op basis van realisatie weergeven. Dit is bedoeld om met elkaar het gesprek te kunnen voeren over de ontwikkeling die werkelijk is gerealiseerd. We blijven dit in de komende jaren verder uitwerken en verfijnen zodat de informatiewaarde toeneemt. De activiteiten van een verbonden partij kunnen bijdragen aan diverse ambities en resultaten. Echter, in financiële zin hoort elke verbonden partij bij een thema. Als een verbonden partij financieel is opgenomen onder een thema dan wordt die genoemd. Tot slot komen de speerpunten per thema aan de orde. Als een verkorte opdrachtformulering geven we in deze begroting weer wat u van het college mag verwachten.

Wat mag het kosten We sluiten een venster af met het beantwoorden van de vraag ‘Wat mag het kosten?’. Voor het begrotingsjaar laten we per thema zien wat de baten en lasten zijn van bestaand beleid. Het gaat hierbij om het doorvoeren van gewijzigde prognoses en de consequenties van eerder genomen besluiten. De keuzes die we noemden in het financieel perspectief laten we zien onder voorstellen voor nieuw beleid. Voor de toelichting van deze voorstellen sluiten we aan bij de systematiek van de financiële toelichtingen in de bestuursrapportage: • Een positief effect laten we zien met ‘+’ en Voordeel en een negatief effect laten we zien met ‘-‘ en Nadeel; • Bij de Vensters laten we een incidenteel effect zien met I en een structureel effect met S; • De bedragen in de tabellen en grafieken worden, tenzij anders vermeld, afgerond in duizenden euro's. Optellingen kunnen een beetje afwijken door afrondingen.

7

Venster 1. Bestuur en dienstverlening Ambitie Loon op Zand is een sterke, zelfstandige gemeente waarin de inwoner centraal staat. We zetten in op ons nieuwe participatiebeleid en dit uit zich in de juiste dialoog met onze inwoners en ondernemers. We stimuleren initiatieven vanuit de samenleving en maken nieuwe plannen samen. De organisatie werkt in een nieuwe structuur waarin we integraliteit stimuleren en zorgen voor een goede aansluiting bij de vereiste wendbaarheid en veranderende wereld. We zien ons als organisatie gesteld voor een ombuigingsoperatie vanwege de verminderende rijksbijdrage. Dit vergt het nodige van de organisatie, maar voorop blijft staan dat we blijven doen wat goed is voor onze inwoners, bedrijven en betrokkenen. Dienstverlening staat hoog in het vaandel en hier zetten we dan ook op in. Met een krachtige organisatie staan we klaar voor een nieuwe raadsperiode. We trekken samen op met andere overheden als dit aansluit bij onze speerpunten en het ons meerwaarde oplevert. We leveren een actieve bijdrage in de samenwerkingsverbanden en sturen hier op gemeenschappelijke doelen en de meerwaarde voor onze gemeente. Veiligheid heeft binnen de huidige tijdsgeest en ontwikkelingen de blijvende aandacht. We zetten in op preventie en voeren het meerjaren veiligheidsbeleid uit.

1.1

Bestuur en organisatie

Wat willen we bereiken? • We pakken uitdagingen samen met onze inwoners en (maatschappelijke) organisaties aan. • Onze organisatie is robuust, resultaatgericht en vitaal. • We zijn een weerbare en integrale ambtelijke en bestuurlijke organisatie. Wat gaan we daarvoor doen? Participatie We geven uitvoering aan een nieuw participatiebeleid. Dit beleid wordt in 2025 samengesteld en met de raad gedeeld. Organisatie We blijven investeren in de organisatie binnen de bestaande kaders. Binnen onze reguliere taken: Realisatie Wat willen we bereiken? 1.1 Bestuur en organisatie 2023 We faciliteren verschillende vormen van inwonerparticipatie Inwonerspanel en bijeenkomsten 2 Het uitvoeren van verkiezingen Een onweerlegbare verkiezingsuitslag Ja We stimuleren jongeren om zich maatschappelijk actief in te zetten Aantal vergaderingen kindergemeenteraad 5

Begroting 2024

2025

2026

2

3á4

3á4

Ja

Ja

Ja

7

6

6

Onze verbonden partijen: - Regio Hart van Brabant Onze speerpunten: De ontwikkeling van de organisatie heeft een centrale plaats in dit thema. Wij werken aan een toekomstbestendige organisatie. Het takenpakket van de gemeente blijft in ontwikkeling en wij dragen zorg dat onze organisatie hierop voldoende is toegerust. In de paragraaf bedrijfsvoering gaan we hierop in.

8

Participatie Doel Het professionaliseren van participatie van onze gemeente, door het opzetten en uitbouwen van een participatiecultuur in de organisatie. Inhoud Het participatiebeleid stellen we op omdat we willen samenwerken met onze inwoners en er vanuit de omgevingswet en de wet versterking participatie op decentraal niveau de plicht is om een beleid en een verordening te hebben. We geven uitvoering aan het participatiebeleid. In het participatiebeleid geven we richting aan de aanpak van participatie en hoe dit vorm moet krijgen binnen de organisatie. Financiën Afhankelijk van gemaakte keuzes bij vaststelling van het beleid zijn financiële consequenties verbonden aan de uitvoering van het nieuwe beleid. Planning De vaststelling van de uitgangspunten van het participatiebeleid staat gepland tijdens raadsvergadering d.d. 11 december 2025. Het ontwikkelen van een participatieve organisatiecultuur start in 2026. Risico’s Indien we geen financieel budget inzetten voor de ontwikkeling van participatie dan verandert onze samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties niet of onvoldoende. Het ontwikkelen van participatie als vaardigheid én als vakdiscipline vereist een goede inrichting, aansturing en borging in de organisatie.

1.2

Dienstverlening

Wat willen we bereiken? • We hebben inzicht in de waardering van onze dienstverlening. • Onze inwoners en ondernemers zijn tevreden over onze dienstverlening. • We zijn goed bereikbaar voor onze inwoners. Wat gaan we daarvoor doen? Waardering van dienstverlening In de paragraaf Bestuurlijke toekomst is inwonerstevredenheid als één van de indicatoren opgenomen. Daarvoor voeren we in 2026 twee onderzoeken uit: één onderzoek naar de waardering van inwoners en één naar de waardering van ondernemers, stichtingen en verenigingen. Waar we voor inwoners mogelijk aansluiten bij de landelijke burgerpeiling van ‘Waar staat je gemeente’, vraagt het meten van de waardering onder ondernemers, stichtingen en verenigingen om aanvullend maatwerk. Wanneer we de waardering naar dienstverlening meten, adviseren we om dit structureel te herhalen. Dan dient er rekening te worden gehouden met de (twee)jaarlijkse kosten om de onderzoeken uit te voeren. Kanalenstrategie Richting 2026 zetten we stappen om onze dienstverlening eenduidig, online, multichannel (via meerdere kanalen) en inclusief te organiseren. We streven ernaar dat inwoners en ondernemers ons ervaren als een samenhangende organisatie, ongeacht via welk kanaal zij contact met ons opnemen. Onze kanalenstrategie helpt hierbij: deze beschrijft hoe we onze kanalen inrichten en op elkaar afstemmen.

In 2026 werken we de strategie verder uit en borgen we deze in de organisatie door het maken van heldere werkafspraken en het optimaliseren van onze interne werkprocessen. Klantcontactsysteem KCC In 2026 evalueren we of het huidige klantcontactsysteem toekomstbestendig is en voldoende aansluit bij de ambities van de organisatie. Deze evaluatie leidt tot een besluit over het continueren of vervangen van het klantcontactsysteem. Telefonische bereikbaarheid Door middel van maandelijkse metingen monitoren en sturen we ook in 2026 op onze telefonische bereikbaarheid. Digitale toegankelijkheid We zorgen ervoor dat onze websites toegankelijk zijn voor iedereen door deze te optimaliseren en te laten toetsen aan de Wet Digitale Toegankelijkheid.

9

Binnen onze reguliere taken: We monitoren de telefonische bereikbaarheid door middel van drie servicenormen: 1. 75% van de inkomende telefonische vragen worden door het KCC beantwoord. 2. Het aantal terugbelverzoeken brengen we terug naar 20%. 3. Een 90% tijdige opvolging van alle terugbelverzoeken binnen 2 werkdagen. Met de onderzoeksresultaten van 2025 en het monitoren van de servicenormen hebben we voldoende informatie om te sturen op onze telefonische bereikbaarheid. Eens in de drie jaar willen we een onderzoek laten uitvoeren. Wat willen we bereiken? 1.2 Dienstverlening

Realisatie 2024*

2026

Begroting 2027 2028

2029

Telefonische vragen (75%)

69%

75%

75%

80%

80%

Terugbelverzoeken verminderen (20%)

22%

20%

20%

15%

15%

Tijdige opvolging terugbelverzoeken (90%)

80%

85%

90%

90%

90%

Telefonische bereikbaarheid

*Dit zijn de gemiddelde percentages van 2024, behalve de maand Oktober. Door IT-storingen was er deze maand geen representatieve data beschikbaar.

Onze speerpunten: Inzicht in waardering dienstverlening Doel Inzicht verkrijgen in de indicator inwonerstevredenheid door een onderzoek naar waardering van onze dienstverlening door inwoners, ondernemers, verenigingen en stichtingen. Inhoud Voor het onderzoek naar waardering van onze dienstverlening van onze inwoners, voeren we een burgerpeiling uit. Daarmee sluiten we aan op ‘Waar staat je gemeente’. Het onderzoek naar de waardering van ondernemers, verenigingen en stichtingen vraagt om maatwerk. Beide onderzoeken dragen bij aan inzicht in inwonerstevredenheid. Financiën Het uitvoeren van beide onderzoeken brengt zowel project- als uitvoeringskosten met zich mee. De projectkosten zijn ongeveer € 18.000 en bestaan uit het opzetten, uitvoeren en analyseren van de onderzoeken en de aansluiting op ‘Waar staat je gemeente’. De uitvoeringskosten zijn ongeveer € 25.000 en bestaan uit drukwerkkosten, communicatie en werkuren. Planning In Q1 van 2026 starten we het onderzoek. Risico’s

Een reëel risico bij het uitvoeren van tevredenheidsonderzoeken is de lage respons van onze inwoners en ondernemers. Hiervoor is goede communicatie en doelgerichte benadering belangrijk.

Zelfevaluatie BRP en Reisdocumenten Doel De zelfevaluatie is bedoeld om de betrouwbaarheid en veiligheid van de Basisregistratie Personen (BRP) en de uitgifte van reisdocumenten te waarborgen. Inhoud Zelfevaluatie van de BRP en reisdocumenten is wettelijk verplicht voor gemeenten om de kwaliteit en beveiliging van deze processen te waarborgen. Deze zelfevaluatie geeft inzicht in de werking van de processen en of ze voldoen aan de gestelde eisen. De gemeente moet voldoen aan de landelijke norm. Financiën Geen. Planning Voor het einde van het jaar moeten de vragenlijsten van de zelfevaluatie zijn ingevuld en verzonden naar de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Risico’s Het niet voldoen aan de landelijke norm voor de zelfevaluatie van de BR en reisdocumenten kan leiden tot diverse risico's, waaronder boetes, problemen met toeslagen en uitkeringen, en het niet kunnen aanvragen van belangrijke documenten zoals paspoorten en ID-kaarten.

10

Toename complexiteit in casuïstiek Doel Door het gezamenlijk analyseren van complexe casuïstiek kunnen we leren, verbeteren en maatwerk leveren voor burgers met complexe problematiek, wat uiteindelijk bijdraagt aan een hogere kwaliteit van zorg en advies en onnodig dubbel werk. Inhoud We signaleren een toenemende complexiteit en aantallen in casuïstiek, zoals aanvragen voor briefadressen en adresonderzoeken. Dit vraagt steeds meer tijd en expertise van de medewerker Burgerzaken. Daarnaast wordt ook meer aandacht gevraagd voor identiteitsvaststelling en fraudepreventie, volgens de landelijke richtlijnen. Om signalen vanuit de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA), adresonderzoeken en briefadressen effectief te behandelen, stellen we voor een gemeentelijke werkgroep op te richten waarin meerdere teams zijn vertegenwoordigd. Door interne samenwerking en betere afstemming met partners verbetert de weerbaarheid van de medewerkers. Het bespreken van complexe casuïstiek bevordert de professionele ontwikkeling van medewerkers omdat ze hun kennis, vaardigheden en vermogen tot samenwerking vergroten. Door de tijdelijke uitbreiding van formatie kunnen er goede werkafspraken worden gemaakt. De instructies worden verbeterd en er wordt een kwaliteitsplan opgesteld. De medewerkers hebben ruimte om opleidingen en trainingen te volgen.

Financiën Tijdelijke inzet medewerkers voor het project complexe casuïstiek, de financiën zijn verwerkt in Venster 0. Planning In 2026 wordt dit opgepakt. Risico’s

1.3

Het niet professioneel oppakken van complexe casuïstiek kan leiden dat de burger niet goed geholpen wordt, mogelijk meer bezwaarschriften worden ingediend en geen juiste registratie in de Basisregistratie Personen (BRP).

Openbare orde en veiligheid

Wat willen we bereiken? We bieden een veilige woon-, leef-, werk- en recreatieomgeving voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Wat gaan we daarvoor doen? We gaan werken met een levend focusblad waar we onderscheid maken tussen prioriteiten, opgaven en taken. Een sterke gemeente vraagt ook om een veilige samenleving. We zijn actief in het bestrijden van ondermijnende criminaliteit. Daarnaast zetten we in op preventie om onze jeugd weerbaar te maken tegen ondermijnende criminaliteit. Naast extra inzet van jongerenwerk investeren we verder in de doorontwikkeling van de aanpak conform het zevenstappenmodel om vroegtijdig jeugd uit de verleiding te houden van het snelle geld en het criminele pad. We kijken met de jongeren naar wat zij nodig hebben en passen daar onze interventies op aan. Binnen het veiligheidsdomein investeren we op de gestelde prioriteiten door interventies en campagnes te voeren die passen bij de tijd. Digitale veiligheid is bijvoorbeeld een gebied waar snelle veranderingen in plaatsvinden. We ontwikkelen het veiligheidsbeleid door en richten ons komend jaar ook op opgaven op het gebied van polarisatie en radicalisering. We zorgen voor laagdrempelige acties/momenten om uit de samenleving op te halen wat er speelt zodat ons meldingssysteem niet leidend is. We hopen hiermee de inwoners en ondernemers te spreken zonder dat er al ‘iets aan de hand is’.

We zetten tevens een klankbordgroep op ten aanzien van leefbaarheid en veiligheid. Door thematisch in te zetten op wat er in de wijken speelt, betrekken we hopelijk ook anderen dan de huidige buurtpreventieteamleden in onderwerpen als preventie, veiligheid en leefbaarheid. Weerbaarheid is hierbij een uitgangspunt, waarvoor we ook aandacht hebben in onze verder te ontwikkelen visie op ondermijning. Binnen onze reguliere taken: In de periode 2023-2026 kent ons veiligheidsbeleid de volgende prioriteiten; • We acteren op alle vormen van overlast die de leefomgeving van onze inwoners, ondernemers en bezoekers aantast;

11

• • • •

We streven naar een verbetering van de veiligheidsbeleving op en rondom school, vergroten kansen voor risicojongeren en streven naar een afname van jeugdcriminaliteit; Verbinding zorg en veiligheid: we zorgen voor een zo goed mogelijke samenwerking tussen de betrokkenen en zetten in op een effectieve persoonsgerichte aanpak; Ondermijning: we zetten in op bewustwording en verhogen zo de maatschappelijke weerbaarheid en meldingsbereidheid; We zetten ons in om te voorkomen dat inwoners en bedrijven slachtoffer worden van cybercrime met als doel een betere weerbaarheid in de digitale wereld.

Onze verbonden partijen: • Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant • Regionale ambulance voorziening (RAV) Onze speerpunten: Inzet van boa’s Doel Onderzoek naar de inzet van boa’s. Inhoud De inzet van boa’s is structureel, echter worden zij ook structureel ingehuurd. We zien ook dat de druk op de inzet van boa’s groter wordt en hiermee er behoefte is aan meer capaciteit. Het leveren van capaciteit is een probleem. Hierdoor gaan veel gemeentes over tot het in dienst nemen van boa’s. We gaan onderzoeken of we verder gaan met inhuur of dat wij boa’s beter vast in dienst kunnen nemen. Gelijktijdig zal gekeken worden of we binnen de inzet van boa’s meer kunnen gaan samenwerken met onze buurgemeenten. Zo kunnen we de potentiële kwetsbaarheid binnen dit taakveld beter ondervangen. Financiën Hiervoor wordt een apart voorstel voorbereid. Op basis van de verkregen informatie van andere gemeentes is in ieder geval duidelijk dat het huidig budget onvoldoende is. Planning 2026 Risico’s De continuïteit van de inzet van boa’s en de daarmee gepaarde handhaving van onze APV en bijzondere wetten. Bestuurlijk Interventie Team (BIT) Doel Continuering van het Bestuurlijk Interventie Team. Inhoud Sinds 1 oktober 2023 kent de regio Hart van Brabant een Bestuurlijk Interventie Team (BIT).

Het is een integrale samenwerking tussen 8 deelnemende gemeenten bij de aanpak van georganiseerde criminaliteit en ondermijningsactiviteiten. De financiering van het BIT is voor 2 jaar gedekt uit incidentele middelen vanuit de overheid. Een evaluatie heeft aangetoond dat het BIT tot goede resultaten leidt. De burgemeesters van de deelnemende gemeenten hebben daarop besloten aan hun colleges voor te leggen om de financiering vanaf 1 oktober 2025 structureel vanuit de gemeenten te laten plaatsvinden. Het college heeft besloten om dit verzoek vanuit onze gemeente te ondersteunen. Financiën € 16.000 per jaar. Planning 2026 en dan jaarlijks. Risico’s Geen continuïteit van het BIT op de handhavingszaken.

Wat mag het kosten in 2026? Venster 1: Bestuur en dienstverlening Bedragen x € 1.000 1.1 Bestuur en organisatie 1.2 Dienstverlening 1.3 Openbare orde en veiligheid Subtotaal 1.99 Mutaties reserves Totaal

2026 Lasten -1.857 -911 -2.435 -5.202 -5.202

2027 Baten 541 80 620 620

Lasten -1.942 -915 -2.509 -5.365 -5.365

2028 Baten 541 62 602 3 605

Lasten -1.931 -937 -2.594 -5.461 -5.461

2029 Baten 541 68 608 3 611

Lasten -2.004 -959 -2.690 -5.653 -5.653

Baten 541 73 613 3 616

12

Nieuw beleid Venster 1: Bestuur en dienstverlening Bedragen x € 1.000 1.1 Bestuur en organisatie 1.2 Dienstverlening 1.3 Openbare orde en veiligheid Subtotaal 1.99 Mutaties reserves Totaal nieuw beleid Venster 1

2026 Lasten -43 -16 -59 -59

Toelichting op nieuw beleid: Lasten Venster 1 (bedragen x € 1.000)

2027 Baten -

Lasten -43 -16 -59 -59

2028 Baten -

Lasten -43 -16 -59 -59

2029 Baten -

Nadeel

Lasten -43 -16 -59 -59

Baten -

-59

1.1 Bestuur en organisatie Voordeel 0 Voor dit thema is geen nieuw beleid. 1.2 Dienstverlening Nadeel -43 Inzicht in waardering dienstverlening Nadeel -43 Voor het onderzoek naar waardering van onze dienstverlening van onze inwoners, voeren we een burgerpeiling uit. Daarmee sluiten we aan op ‘Waar staat je gemeente’. Het onderzoek naar de waardering van ondernemers, verenigingen en stichtingen vraagt om maatwerk. Beide onderzoeken dragen bij aan inzicht in inwonerstevredenheid. 1.3 Openbare orde en veiligheid Nadeel -16 Bestuurlijk Interventie Team (BIT) (S) Nadeel -16 De financiering van het Bestuurlijk Interventie Team (BIT) is voor 2 jaar gedekt uit incidentele middelen vanuit de overheid. Een evaluatie heeft aangetoond dat het BIT tot goede resultaten leidt. De burgemeesters van de deelnemende gemeenten hebben daarop besloten aan hun colleges voor te leggen om de financiering vanaf 1 oktober 2025 structureel vanuit de gemeenten te laten plaatsvinden. Het college heeft besloten om dit verzoek vanuit onze gemeente te ondersteunen. 1.99 Mutaties reserves Voordeel 0 Voor dit thema is geen nieuw beleid. Baten Venster 1 (bedragen x € 1.000)

Voordeel

0

1.1 Bestuur en organisatie Voor dit thema is geen nieuw beleid. 1.2 Dienstverlening Voor dit thema is geen nieuw beleid. 1.3 Openbare orde en veiligheid Voor dit thema is geen nieuw beleid. 1.99 Mutaties reserves Voor dit thema is geen nieuw beleid.

Voordeel

0

Voordeel

0

Voordeel

0

Voordeel

0

13

Venster 2. Gemeenschappen Ambitie Visie op het Sociaal Domein: In de buurt, Aan de buurt In het sociaal domein werken we vanuit de visie ‘In de buurt, Aan de buurt’. Deze visie draait om het versterken van de eigen kracht van inwoners en hun omgeving. We streven naar een gemeenschap waarin mensen gelukkig leven, er voor elkaar zijn en samen uitdagingen aangaan. Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat zorg en ondersteuning beschikbaar blijven voor wie dat écht nodig heeft. Om dit te realiseren, richten we ons op drie hoofdopgaven; 1. Sterke gemeenschappen; 2. Toegang tot ondersteuning; 3. Grip op het sociaal domein. SLT als brug in de ondersteuning Het verdiepende visiedocument Sterke Gemeenschap inclusief SLT 2025-2030 laat zien hoe het SLT fungeert als brug tussen vrij toegankelijke ondersteuning en geïndiceerde zorg. We kijken eerst naar wat iemand zelf kan, daarna naar het netwerk en vervolgens naar algemene voorzieningen. Het SLT biedt lichte ondersteuning of begeleiding wanneer er voorliggend geen passende hulp is. Met het SLT voorkomen we onnodige doorverwijzing naar zwaardere zorg en houden we ruimte voor mensen die dat wél nodig hebben. Eén beleidskader als verbindend fundament Om de samenhang tussen de diverse visies binnen het sociaal domein te waarborgen, hebben we één integraal beleidskader opgesteld.

Dit kader helpt om keuzes te maken: doen we de juiste dingen en doen we die goed? Het uitvoeringsprogramma geeft hier concreet invulling aan en bepaalt de focus voor de komende jaren. De tredenstructuur als basis voor beleid Binnen het beleidskader werken we met een tredenstructuur, die de ondersteuning in vier niveaus verdeelt: 1. Algemeen collectief – vrij toegankelijke voorzieningen voor iedereen 2. Algemeen selectief – lichte ondersteuning zoals jongerenwerk en opbouwwerk 3. Indicatievrije zorg – laagdrempelige hulp zonder indicatie zoals het SLT 4. Maatwerkvoorzieningen – individuele zorg op basis van een indicatie

Onze beweging gaat van maatwerk (trede 4) naar lichtere vormen van ondersteuning (treden 1 t/m 3). Trede 3, met het SLT, vormt een cruciale tussenstap. Inwoners maken namelijk niet zomaar de overstap van maatwerk naar volledig zelfstandige deelname in de gemeenschap. Een breed aanbod in de tussenliggende treden is daarom essentieel. Nieuw beleid vanuit bestaand beleid Binnen de begroting zetten we met nieuw beleid vooral in op treden 1, 2 en 3: vrij toegankelijke en laagdrempelige voorzieningen. Zo versterken we de gemeenschap en verkleinen we de stap van maatwerk naar voorliggende ondersteuning.

14

Financiële kaders Vanuit de financiële realiteit van de gemeente Loon op Zand hanteren we het uitgangspunt: nieuw beleid alleen als het gedekt wordt door oud beleid. Bestaand beleid is daarom herzien en omgevormd, zodat het aansluit bij de tredenstructuur én binnen het beschikbare budget blijft. Op deze manier blijft het sociaal domein financieel in balans – we houden de nullijn aan.

2.1.

Onderwijs

Wat willen we bereiken? In een Sterke gemeenschap, zoals we die in Loon op Zand nastreven, is het belangrijk dat kinderen goed kunnen leren en zich gezond kunnen ontwikkelen. Daarvoor zijn goede kinderopvang en goed onderwijs essentieel. We willen daarom een veilige, gezonde en toekomstgerichte leer-, ontwikkel- en leefomgeving bieden voor kinderen, jongeren, hun ouders/verzorgers en professionals. We werken hieraan via de Loonse Educatieve Agenda (LEA) 2025-2029. Wat gaan we daarvoor doen? Het onderwijs kent logischerwijs een nadrukkelijke relatie tot het creëren van een Sterke gemeenschap en tot de inzet van (specialistische) hulp en ondersteuning. In een Sterke gemeenschap faciliteren we voorzieningen waarmee we bijdragen aan het feit dat kinderen zich kunnen ontwikkelen. In samenwerking met het te organiseren Sterke lokale Team moeten kinderen die voor een bepaalde periode ondersteuning nodig hebben deze kunnen krijgen. Dat wat we doen binnen het onderwijs hangt dan ook sterk samen met onze opgaven. Voor 2026 zetten we hieromtrent in op; • Kinderopvangorganisatie(s) in staat stellen om te voorzien in aanbod ten behoeve van kinderen van 2,5 tot 4 jaar voor voorschoolse educatie (vve).

Dit doen we vanuit de middelen voor het gemeentelijk onderwijs-achterstandenbeleid om het aanbod voor doelgroep peuters in het geheel van vroeg- en voorschoolse voorzieningen te borgen; • Voldoende en kwalitatief goed onderwijs borgen (onder andere) door hierop toe te zien; • Middels Loonse Educatieve Agenda 2025-2029 de ontwikkelkansen optimaliseren; • We stellen scholen in staat om te investeren in activiteiten die bijdragen aan de verankering van Cultuureducatie door deelname aan Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK4); • We zorgen voor toekomstbestendige, duurzame huisvesting voor de basisscholen in combinatie met kinderopvang en eventuele andere kind voorzieningen in de buurt in alle drie de kernen; • We zorgen voor toekomstbestendige, duurzame huisvesting voor het voortgezet onderwijs in onze gemeente; • We investeren in specifiek aanbod voor volwassenen om zich te scholen in de basisvaardigheden, zowel op het gebied van lezen, rekenen, schrijven als digitaal vaardig zijn.

Binnen onze reguliere taken: 2.1 Onderwijs Wat willen we bereiken binnen onze reguliere taken? % van de geïndiceerde doelgroep-peuters waarvoor een plek met voorschoolse educatie beschikbaar is % scholen dat aan de norm voor voldoende en kwalitatief goed openbaar onderwijs voldoet aantal bestuurlijke bijeenkomsten per jaar om de voortgang van de opgaven uit de LEA te bespreken aantal scholen dat deelneemt aan Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK4) aantal basisschoolleerlingen uit onze gemeente dat in de gemeente op een basisschool terecht kan

Realisatie

Begroting

2023 100%

2024 100%

2025 100%

2026 100%

100%

100%

100%

100%

3

3

3

3

7

7

6

7

100%

100%

100%

100%

Onze verbonden partijen: Niet van toepassing.

15

Onze speerpunten: Uitvoering IHP-K (Integraal Huisvestingsplan Onderwijs & Kind voorzieningen) Doel Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting voor het basisonderwijs, in de drie kernen van onze gemeente en voortgezet onderwijs in onze gemeente. Inhoud In 2026 geven we nader uitvoering aan het IHP-K. Concreet gaan we aan de slag met het opstellen van een uitvoeringsagenda voor de projecten uit de eerste termijn van het IHP-K en voeren we haalbaarheidsonderzoeken uit naar de vervangingsopgave van schoolgebouwen in de verschillende dorpskernen van de gemeente Loon op Zand. Financiën In het IHP-K worden de financiën uitgewerkt. Planning Risico’s

We gaan in 2026 met de verdere uitwerking aan de slag. Een mogelijk risico zijn de ontwikkelingen van bouwkosten in de markt. De financiële aannames in het concept IHP-K zijn gebaseerd op prijspeil 2025.

Nieuwbouw basisschool De Vaert Doel Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting basisonderwijs, in de drie kernen van onze gemeente. Inhoud De optie om zowel basisschool De Vaert als het Van Haestrecht College op eenzelfde locatie nieuw te bouwen is geen haalbare weg gebleken. Daarom is voor basisschool de Vaert een projectplan opgesteld voor de nieuwbouw van de school op de huidige locatie aan de Van Heeswijkstraat. We gaan hierbij uit van een basisschool in combinatie met kinderopvang 0-12 jaar, buitenschoolse opvang en een voorziening voor gymonderwijs. Daarnaast is er ruimte voor maatschappelijke activiteiten. Financiën In de investeringsaanvraag worden de financiën opgenomen. Planning Risico’s

Naar verwachting kan de gemeenteraad in Q4 2025 een besluit nemen over het investeringskrediet voor de nieuwbouw van kindcentrum De Vaert. Risico's zoals het creëren van tijdelijke huisvesting, van ruimte voor goede en veilige verkeersstromen en uitbreiding van aantal lokalen en risico's qua planning worden meegenomen in het projectplan.

Huisvesting Van Haestrecht College Doel Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting en voortgezet onderwijs in onze gemeente. Inhoud Voor het Van Haestrecht College is in 2023 een onderzoek uitgevoerd door een extern bureau, dat aangeeft dat nieuwbouw op een nieuwe locatie de voorkeur heeft, als onderdeel van een haalbaarheidsonderzoek. De optie om zowel Basisschool de Vaert als het Van Haestrecht College op eenzelfde locatie nieuw te bouwen is niet haalbaar gebleken. In Q1 2025 is door de gemeenteraad en voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor het nieuw op te starten haalbaarheidsonderzoek. In het najaar van 2025 verwachten we de gemeenteraad te kunnen informeren over de voorkeurslocatie voor de nieuwbouw van het Van Haestrechtcollege. Hier wordt in 2026 verdere uitvoering aan gegeven. Financiën Er wordt op basis van dit onderzoek een projectplan geschreven waarin de financiën zijn opgenomen. Planning In Q4 2025 hebben we de gemeenteraad geïnformeerd over de voorkeurslocatie. Risico’s

Een risico is het niet kunnen vinden van een alternatieve locatie. Daarbij vallen we terug op nieuwbouw op de huidige locatie.

2.2. Sport, cultuur en welzijn Wat willen we bereiken? Sport en cultuur versterken de sociale basis van de samenleving en dragen ook in grote mate bij aan de pedagogische basis van onze inwoners. In het kader van onze opgaven betreffen dit onderdelen die steeds nadrukkelijker van belang worden. We willen daarom inzetten op sterke voorzieningen waar onze inwoners een beroep op kunnen doen. Tevens spelen sport en cultuur een belangrijke rol in het welzijn van onze inwoners. We hanteren een brede, positieve blik op gezondheid en welzijn. Hierbij is gezondheid niet enkel de afwezigheid van ziekte en klachten, maar ook het vermogen van inwoners om met (o.a. fysieke, sociale en

16

emotionele) uitdagingen om te gaan. Hiermee creëren we sterkere gemeenschappen en dragen we bij aan de beweging van ziekte en zorg naar gezondheid en preventie. Onder andere door het bieden van zingeving en kansen om mee te doen faciliteren we voorzieningen waarmee we de inzet van specialistische hulp beperken en deze toegankelijk houden voor de inwoners die dat nodig hebben. Het inzetten op sport, cultuur en welzijn is van groot belang doordat deze terreinen bijdragen aan de sociale, emotionele en cognitieve ontwikkeling van inwoners en helpen bij het creëren van een inclusieve en ondersteunende leeromgeving. We willen het sporten en kunst- en cultuurbeoefening in verenigingsverband versterken en daarbuiten ook het sporten, bewegen en ontmoetingen van inwoners in hun eigen omgeving faciliteren. Wat gaan we daarvoor doen? In samenhang met dat wat we doen vanuit de opgaven beogen we in het kader van het Sport- en Cultuurbeleid preventiever te gaan werken. Dit doen we in 2026 door voorzieningen te faciliteren en te organiseren die, waar mogelijk, collectief vorm worden gegeven: • Inzetten op meer deelname van kinderen aan georganiseerde sportieve activiteiten in een sociaal veilige sportomgeving. • Cultuur, sport- en beweegmogelijkheden voor alle inwoners van Loon op Zand stimuleren door laagdrempelig en toegankelijk aanbod in de wijken en dicht bij de inwoner te organiseren.

• Het sport-, kunst- en cultuuraanbod toegankelijk maken voor iedereen, ongeacht inkomen, achtergrond of interesses. • Sport- en beweeginterventies opzetten die bijdragen aan het vitaal ouder worden van 65-plussers en als verbindingsmiddel tussen verschillende leeftijdsgroepen. • Zorgen dat sportaccommodaties in Loon op Zand en de directe omgeving kwantitatief en kwalitatief geschikt zijn voor het huisvesten van sportverenigingen in Loon op Zand. • Ervoor zorgen dat organisaties terecht kunnen bij Team Loonopzandvoorelkaar voor ondersteuning op het gebied van vrijwillige inzet. Bij de clubondersteuner kunnen zij terecht voor services van het NOC*NSF en/of ondersteuning bij bestuurs- en vrijwilligersvraagstukken. • De cultuurcoach is zichtbaar en vindbaar in de gemeenschap, en verbindt inwoners aan het kunst en culturele aanbod van onze gemeente. • De middelen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gebruiken we om de beweging van zorg en ziekte naar preventie en gezondheid te stimuleren. In 2026 doen we dit vooral door effectieve initiatieven voort te zetten, zoals de inzet van sport en beweegcoaches en het bevorderen van de gezondheid van ouderen door diverse activiteiten binnen de aanpak Valpreventie.

Binnen onze reguliere taken: 2.2 Sport, cultuur en welzijn Wat willen we bereiken binnen onze reguliere taken? Aantal jeugdleden van gesubsidieerde sportverenigingen Aantal deelnemers bij reguliere sport- en beweegactiviteiten die door beweegcoaches /combinatiefunctionarissen worden georganiseerd in de wijk en/of maatschappelijke accommodaties Aantal interventies opgezet door de werkgroep valpreventie Aantal aanmeldingen voor proeflessen bij sport- en cultuurverenigingen via Sjors Sportief en Creatief** Aantal ondersteuningsvragen dat is opgepakt door Loonopzandvoorelkaar en/of de clubondersteuner

Realisatie

Begroting

2023

2024

2025

2026

2.067

2.255

2.196

2.300

n.v.t

n.v.t.

n.v.t.

2.000*

n.v.t.

5

5

8

Totaal: 282 Sportief: 218 Creatief: 64 10

Totaal: 285 Sportief: 220 Creatief: 65 15

300

300

20

25

*Deze getallen zijn per 2025 beschikbaar. Een realisatie van 2023 en 2024 is er niet. **Het aantal aanmeldingen voor Sjors Sportief werd eerst per schooljaar geteld, maar wordt vanaf 2024 per kalenderjaar geteld.

Onze verbonden partijen: niet van toepassing

17

Onze speerpunten: Uitbreiding capaciteit VV Uno Animo Doel Het langlopende capaciteitsprobleem bij VV Uno Animo oplossen en daarmee bijdragen aan vitale sportverenigingen en -accommodaties in onze gemeente. Inhoud In 2024 is een krediet van € 125.000 beschikbaar gesteld voor de aanleg van een extra natuurgrasveld voor VV Uno Animo, dit was conform het vastgestelde sportbeleid. De offertes voor de aanleg hiervan zijn inmiddels aanzienlijk hoger dan het krediet. Ook is de aankoop van een aangrenzend perceel voor de realisatie lastiger dan verwacht. Samen met VV Uno Animo spraken we over een oplossing voor het extra natuurgrasveld. We stelden een alternatief voor: een natuurgrasveld omzetten naar een kunstgrasveld. De kosten hiervoor zijn hoger, maar het aantal speeluren per seizoen ook. Daarnaast sturen we aan op het maken van afspraken over het gebruiken van het nieuwe veld voor maatschappelijke doeleinden. De hogere kosten dekken we deels met een restantkrediet uit 2024 voor de vervanging van hekwerken op de sportparken. Om de financiering voor een kunstgrasveld rond te krijgen, is een investering vanuit VV Uno Animo nodig. Zodra de financiering met de vereniging rond is, kunnen we starten met de realisatie. Financiën In de kadernota is aanvullend krediet beschikbaar gesteld (€ 196.000) afkomstig uit bestaande restantkredieten.

Deze restantkredieten kunnen worden omgezet bij de slotwijziging 2025. Hierdoor is er een totaalbudget beschikbaar voor deze eenmalige investering van € 321.000. Planning Tot en met september 2025: afstemming financiering met VV Uno Animo. Daarna opstellen plan van aanpak, samenstellen projectteam en starten met voorbereiding en realisatie. Verwachte oplevering in de zomerperiode 2026. Risico’s Cofinanciering vanuit VV Uno Animo of een derde partij is noodzakelijk om de aanleg van een kunstgrasveld te kunnen bekostigen. Krijgen we de financiering niet rond, dan moet worden gekeken naar (goedkopere) alternatieven als een ander type veld. Decentralisatiegelden bibliotheken Doel Versterken en uitbreiden van het aanbod aan vrij toegankelijke voorzieningen ten behoeve van de sterke gemeenschap. Inhoud De gemeente Loon op Zand ontvangt in 2026 een decentralisatie-uitkering van €100.000 als onderdeel van een wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). Wij willen deze middelen inzetten ten behoeve van een sterke en inclusieve gemeenschap, door te investeren in vrij toegankelijke voorzieningen voor alle inwoners. Denk daarbij aan het (nog meer) faciliteren van uitnodigende ontmoetingsplekken en het versterken van het aanbod op het gebied van cultuur, welzijn en educatie.

Wij willen ons hierbij richten op het stimuleren van gemeenschapszin en sociale innovatie. We zetten in op leesplezier en geletterdheid, maar ook digitale inclusie en actief burgerschap. Met deze ontmoetingsplekken willen we bijdragen aan de leermotivatie, maar ook de blijvende inzetbaarheid van onze inwoners. Financiën De gemeente ontvangt in 2026 €100.000 aan ‘decentralisatiegelden bibliotheek’. Dit komt binnen via het gemeentefonds. Deze middelen willen wij inzetten voor projecten en acties die bijdragen aan het hierboven genoemde doel. Planning In 2026 wordt onderzocht hoe de decentralisatie-uitkering wordt besteed en worden de gelden uitgegeven. Risico’s We ontvangen de decentralisatie-uitkering als gevolg van een wijziging in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). We zetten de middelen in voor het versterken van de gemeenschap. Toewijzing aan de bibliotheek gebeurt alleen bij een gedegen plan dat bijdraagt aan die versterking.

2.3. Voorliggende voorzieningen Wat willen we bereiken? We willen ervoor zorgen dat inwoners, zowel individueel en als gemeenschap, zoveel mogelijk in staat zijn om met eigen- of gemeenschappelijke kracht de uitdagingen van het leven aan te gaan. Daarvoor zijn, naast het eigen sociale netwerk, in het voorliggende veld vrij toegankelijke, laagdrempelige, gemeenschappelijke diensten en voorzieningen nodig. Voorliggende voorzieningen die inwoners kunnen gebruiken om zichzelf en/of anderen te versterken in verschillende levensfasen. We zorgen voor aanbod van algemene en collectieve voorzieningen in de wijk of gemeente, waar al onze inwoners, van 0 tot 100 jaar, zonder indicatie terecht

18

kunnen voor ondersteuning. Door hiervoor te zorgen kunnen we ook het zwaartepunt van specialistische hulp weghalen. Wat gaan we daarvoor doen? We kijken altijd eerst naar de mogelijkheden in de eigen omgeving van de inwoner. Denk daarbij aan ondersteuning uit het eigen netwerk en algemene en collectieve voorzieningen. Elkaar ontmoeten en meedoen zijn van groot belang om een stevig netwerk op te bouwen en de inwoners en de gemeenschap te versterken. Met het aanbieden en inzetten van voorliggende voorzieningen bieden we tijdig en preventief passende ondersteuning, de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten en mee te doen in de samenleving. We zetten daarom in op: • Voortzetting van de Pilot Sterk Lokaal Team in 2026. De pilot leert ons om de kanteling te maken naar voorliggende, indicatievrije ondersteuning en biedt de basis voor de positionering en vormgeving van ons toekomstig Sterk Lokaal Team. • Samenwerking tussen partners in de wijk door behoeftes te signaleren van inwoners. Hierin initiëren/ ondersteunen we een vrij toegankelijk hulpaanbod en inwonerinitiatieven gericht op ontmoeting en collectieve ondersteuning. • Een Huis van de Wijk – functie (ontmoeting en ondersteuning) in alle kernen van de gemeente. Deze wordt vormgegeven door inwoner(netwerken) en professionele partners.

• Stimuleren van toekomstgerichte en doelmatige inzet en bezetting van ruimte en organisatie van maatschappelijke accommodaties, waarmee maatschappelijke voorzieningen optimaal bijdragen aan ontmoeting, ondersteuning en samenhang in de wijk. • Bekendheid vergroten van voorliggende voorzieningen, collectieve en sociale activiteiten en mogelijkheden van vrijwillige inzet bij inwoners, hun sociale netwerk, huisartsen en andere ‘verwijzers'. • Het behouden, waarderen, verbinden, versterken en stimuleren van initiatieven van vrijwillige steun aan elkaar van inwoners, verenigingen en maatschappelijke organisaties. • Waardering, ondersteuning van en activiteiten voor mantelzorgers om te voorkomen dat de zorg te zwaar wordt. • Het ondersteunen van inwoners met (beginnende) cognitieve problematiek. We bieden informatie, lichte individuele ondersteuning en (groeps)activiteiten. • We bieden laagdrempelige, gratis en voor iedereen toegankelijke ondersteuning bij vragen over het gebruik van de digitale overheid. • We versterken de eigen kracht van kinderen, jongeren en hun ouders via schoolmaatschappelijk werk op alle basisscholen, het speciaal basisonderwijs en het voortgezet onderwijs in onze gemeente en het voortgezet onderwijs in Waalwijk. Daarnaast bieden we preventieve, collectieve hulp en zetten we in op domeinoverstijgende samenwerking, zoals met de lokale coalitie Kansrijke Start.

• Vormgeving van lokale suïcidepreventie om zo het aantal suïcides en suïcidepogingen in de gemeente te beperken. • Laagdrempelige steunpunten in de regio, voor inwoners met mentale gezondheidsklachten. Van preventief tot ernstige psychische aandoeningen. • Inwoners kunnen zonder indicatie gebruik maken van lokale indicatievrije ontwikkelingsgerichte dagbesteding, waarbij we teruggaan naar de bedoeling en eenvoud. Hierbij gaan we uit van het principe geen stempel, geen drempel. Binnen onze reguliere taken: 2.3 Voorliggende voorzieningen Wat willen we bereiken binnen onze reguliere taken? Aantal verenigingen, stichtingen en maatschappelijke organisaties dat haar aanbod van ontmoeting/ontspanning en onderlinge steun aankondigt via platform ‘Loonopzandvoorelkaar’ Aantal afgehandelde vragen Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) Aantal geregistreerde online matches bij ‘LoonopZandvoorelkaar’ per jaar Aantal geregistreerde mantelzorgers Aantal deelnemers lotgenotengroepen

Realisatie

Begroting

2023

2024

2025

2026

25%

20%

50%

50%

118

175

150

150

330

289

350

350

250

270 71

300 25

350 100

19

Hulpaanbod (lokaal) loonopzand.mantelzorgtest.nl

17

25

25

Onze verbonden partijen: • GGD Hart voor Brabant Onze speerpunten: Exploitatie Dorpshuis Loon op Zand Doel Goede start van exploitatie van het Dorpshuis. Inhoud