Begroting 2024

De jaarlijkseverplichte aflossingen en renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 207o van het begrotingstotaal. Bedragen x Ŝ1.000 Renterisiconorm Aflossingen Ruimte binnen norm

Risico 13.992 -2.162 11.830

We voldoen aande renterisiconorm. Financiering Dit onderdeel geeft inzicht in de ontwikkeling van onze langlopende leningen en uitzettingen. Opgenomen leningen (bedragen x Ŝ1.000) Stand 1 januari Aflossingen Opgenomen Stand 31 december

2024 23.245 -2.162 0 21.083

De rentelast over deze leningen bedraagtin 2024 C 665.581 . De gemiddelde rente is 2,907o. Uitgezette leningen (bedragen x Ŝ1.000) Stand 1 januari Aflossingen Opgenomen Stand 31 december

2024 1.913 -83 0 1.830

De rentebaatover deze leningen bedraagtin 2024 C 26.000. De gemiddelde rente is 1,4 07o. Garanties op leningen aan derden Naastde leningen die we zelf aangaan zijn er nog een aantalleningen ‘door verstrekt’ aanderden of staan we garantvoor leningen die aanderden zijn verstrekt door een bankinstelling. In deze situatie is er geen sprake van bankieren. De leningen aanwoningbouwverenigingen zijn aflopend van aarden stammen nog uit de periode dat het gebruikelijk was datwe voordelig leningen aantrokkenbij bijvoorbeeld de Bank Nederlandse Gemeenten en deze onder dezelfde condities verstrekten aande betreffende woningbouwvereniging.

44

Garantiesgeven we alleen uit hoofde van de publieke taak.Bijvoorbeeld een garantstelling aaneen bank voor een vereniging voor de aanlegvan een sportveld. Garantiesop verstrekte bedragen (bedragen x Ŝ1.000) Leningen aanverenigingen, stichtingen en natuurlijke personen Leningen aanwoningbouwverenigingen Totaal

1-1-2024 981 132.282 133.263

Over het algemeen zijn deze risico’s op verstrekte geldleningen beperkt omdatofwel contragarantieszijn verstrekt of een hypotheek als onderpand is afgegeven. Schema rentetoerekening Bedragen x Ŝ1.000 Externe rentelast over korte financiering Externe rentelast over lange financiering Externe rentebaten Totaaldoor te rekenen extra rente Rente die aangrondexploitatie moet worden doorberekend Rente van projectfinanciering (niet van toepassing) Aan taakveldentoe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen en voorzieningen Aan taakveldentoe te rekenen rente Werkelijk aantaakveldentoegerekende rente (via renteomslag) Renteresultaat, onderdeel van resultaatop taakveldtreasury

Bedrag 24 816 -26 813 -23 0 790 0 790 1.192 -403

45

Paragraaf 6. Verbonden partijen Inleiding Het begrip verbonden partij is vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en wordt als volgt gedefinieerd: “Een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie onderscheidenlijk de gemeente een bestuurlijken financieel belang heeft. ” In maart2018 heeft de gemeenteraadvan Loon op Zand een nota verbonden partijen vastgesteld. Doel van deze nota was met name om meer grip te krijgen op gemeenschappelijke regelingen. Kern van deze nota is datwe voortaanop basis van de drie B’s (Bestuur, Beleid en Bedrijfsvoering) sturen op gemeenschappelijke regelingen. Per gemeenschappelijke regeling worden in onderstaandoverzicht de drie B’s geschreven. Hiermee worden de kaders gesteld op basiswaarvanvoorstellen van de regelingen in het komend jaar beoordeeld worden. Achtergrondinformatie over de werkwijze aande hand van de drie B’s staatde lezen in de nota verbonden partijen 2018. De nota verbonden partijen 2018 richt zich enkel op gemeenschappelijke regelingen. Voor de overige verbonden partijen (verenigingen, stichtingen, coöperatiesen vennootschappen) blijven we de in het BBV voorgeschreven kerngegevens hanteren. De gemeente baseertde cijfers op de jaarrekening2022 en/of begroting 2024 van de verbonden partijen.

Totaalbeeld verbonden partijen Partij

Rechtsvorm

Venster

Regio Hart van Brabant

Gemeenschappelijke regeling

Midpoint

Stichting

Bestuur en dienstverlening Omgeving en economische ontwikkeling

Bestuurscommissie Jeugd HvB

Onder GR Hart van Brabant Gemeenschappelijke regeling

GGD Hart voor Brabant OMWB Veiligheidsregio MWB Baanbrekers Belastingsamenwerking West-Brabant RAV

Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling

Thema

Bijdrage

Bestuur

e 107.315

Economische ontwikkeling

e 118.724

Gemeenschappen

Maatwerk

Gemeenschappen

Sport, cultuur welzijn

e 6,005 mio en

e 1,013 mio

Omgeving en economische ontwikkeling Bestuur en dienstverlening

Duurzaamheid

e 449.507

Openbare orde en veiligheid

e 1,381 mio

Gemeenschappen

Participatie

e 2,732 mio

Overhead

e507.000

Overhead en algemene dekkingsmiddelen Bestuur en dienstverlening

Openbare orde en veiligheid

BNG

Vennootschap

Algemene dekkingsmiddelen

Algemene dekkingsmiddelen

BrabantWater NV

Vennootschap

Algemene dekkingsmiddelen

EWW BV

Vennootschap

Gemeenschappen

Algemene dekkingsmiddelen Sport, cultuur en welzijn

Publiek ontwikkelbedrijf REKS

Vennootschap

Omgeving en economische ontwikkeling

Duurzaamheid

eo 41.886 aandelen12 33.100 aandelen 1000Zo aandeelhouder 3,860Zo aandeelhouder

12 Dit aandelenpakket vertegenwoordigt een waarde van C 104.715,00

46

Regio Hartvan Brabant(Tilburg) 13 Doel Een overlegstructuur met bestuursbevoegdheden in te stellen en in stand te houden, die dient om de samenwerking tussen de deelnemende gemeenten vorm te geven. Rechtens verantwoording afte kunnen leggen over de besteding van (subsidie)gelden die door andere overheden, instellingen en/of bedrijven met het oog op die samenwerking worden toegekend. Samen te werken om regionale opgaven te identificeren en op basis daarvangezamenlijk beleid op te stellen en gezamenlijke projecten te definiëren, te initiëren en uit te voeren, dan wel projecten ter uitvoering op te dragen, aante bieden of aante besteden aan gelieerde- en derde partijen, waaronderMidpoint Brabant. een bestuurlijke structuur in te stellen met het oog op een kwalitatief goede en efficiënte uitvoering van de regionale jeugdhulptaken. Bevoegdheden Het regeling, bestuur en beheer van de uitvoering van de taken die bij het doel van de regeling benoemd zijn. Het vaststellen van een subsidieverordening, voor zover dit noodzakelijk is om de doelen te bereiken. Vertegenwoordiging Burgemeester Van Aart is lid van het algemeen bestuur 14 . De secretaris is lid van de kring gemeentesecretarissen. Wethouder Mandemakersis lid van de bestuurscommissie Jeugd, Collegeleden zijn lid van de portefeuillehouders overleggen die tot hun portefeuille behoren.

Peter Flohr is lid van de regionale adviescommissie Hartvan Brabant. Marten krikken is zijn plaatsvervanger. Rol gemeenteraad De gemeenteraadkan een zienswijze indienen op de begroting en de jaarrekening.Daarnaast kan de raadbij het vaststellen van de Kernagendaeen zienswijze geven. Gemeenteraadsledenkunnen zich twee keer per jaartijdens de Hart van Brabantradendaginformeren over de regionale samenwerking. Als drie gemeenteraden van deelnemende gemeenten daartoe verzoeken, wordt een verenigde vergadering van alle gemeenteraden bijeengeroepen. De verenigde vergadering doet uitspraken over kwesties die zij van regionaalbelang acht. Ieder raadslidheeft in deze vergadering éénstem. Er is een regionale adviescommissie die adviseert over de procesmatige aspecten van de P&C-cyclus en de kernagenda,de informatievoorziening vanuit Hartvan Brabanten de invulling van de raadsledenbijeenkomsten. Daarnaast signaleert de commissie de verbinding tussen regionale ontwikkelingen en de gemeentelijke ambities. Afspraken over doelen De doelen van de regio Hartvan Brabantbeschreven in de Kernagenda en prestaties 2023-2027. De ambities voor het beleidsterrein jeugd zijn vastgelegd in het regionaal koersdocument jeugd uit 2017. Relatie met Onze gemeente profileert zich als Leisure gemeente en wil dit profiel gemeentelijke graagversterken door dit onderwerp te verankeren in de kernagenda.

doelstellingen Risico’s De jeugdzorg kent een open-eindefinanciering, waardoorhet rekeningresultaat maarbeperkt te beïnvloeden is. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Hartvoor Brabant(Tilburg) 15 Doel Het leveren van een bijdrage aande publieke gezondheidszorg. Bevoegdheden De uitvoering van de gemeentelijke taken die de Wet publieke gezondheid noemt en van de toezichtstaken die de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen kinderopvang noemt. De taken van de GGD zijn verdeeld in een (per 2024 geactualiseerd) basispakketdatvoor alle deelnemers

13 Deelnemende partijen: Loon op Zand, Heusden, Waalwijk, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, BaarleNassau,Alphen-Chaam 14 Bestuursorganen: Algemeen bestuur, dagelijks bestuur, voorzitter, bestuurscommissiejeugd, portefeuillehouders overleggen op diverse beleidsterreinen, klankbordgroep gemeentesecretarissen 15 Loon op Zand, Heusden, Waalwijk, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, Grave, Meijerijstad, Oss, SintMichielsgestel, Maashorst, Vught, ’s-Hertogenbosch, Bernheze, Boekel, Land van Cuijck

47

Vertegenwoordiging Rol gemeenteraad

Afspraken over doelen en prestaties

Relatie met gemeentelijke doelstellingen

Risico’s

geldt en facultatieve plustaken. Het basispakketwordt jaarlijksdoor het algemeen bestuur (AB) van de GGD vastgesteld. Wethouder Suzan Mandemakersis lid van het dagelijks bestuur (DB) en het algemeen bestuur (AB). De gemeenteraadkan inlichtingen vragen aanhet algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de voorzitter. De raadkan daarnaast verantwoording vragen aanhet door de gemeente aangewezenlid voor het gevoerde beleid en/of een zienswijze geven over de begroting en wijzigingen daarvandie leiden tot een verandering van de gemeentelijke bijdrage. 1. Regionale nota publieke gezondheid 2024 - 2027 (alleen regio Midden-Brabant): Op hoofdlijnen richt het gezondheidsbeleid zich op de thema’s: a. Gezonde Start (d.w.z. de zwangerschap en de eerste 1000 dagen vanafde geboorte); b. Gezonde Leefstijl; c. Gezonde Geest; d. Gezonde Omgeving; e. Gezond ouder worden. Doel van het regionale volksgezondheidsbeleid is om gezamenlijk meer gezondheidswinst te behalen, de slagkrachtte vergroten en een sterkere verbinding te leggen met andere beleidsterreinen. 2. Lokaalinzetdocument GGD (jaarlijks): Dit document omvateen omschrijving van de lokale inzet van de GGD als het gaatom de diensten Jeugdgezondheidszorg, Gezondheidsbevordering, Preventie en Leefstijl. Deze inzet wordt deels gefinancierd uit het basispakket van de GGD (inwonersbijdrage) en deels uit plusgelden.

Dit inzetdocument is feítelijk de lokale uitwerking c.q. het uitvoeringsprogramma van datgene wat als beleid in de regionale nota is opgenomen en wordt jaarlijksgeactualiseerd. 3. Toekomstvisie 2030: dit is de langetermijnvisie van de GGD voor de komende jaren met daarinbenoemd de visie en ambitie. In het kadervan de Wet publieke gezondheid geeft de GGD Hartvoor Brabantonder andere uitvoering aande jeugdgezondheidszorg (jgz) en diverse preventieprogramma's.Zowel de jgz als de preventieprogramma's hebben als doel het bevorderen, beschermen en bewaken van de gezondheid van zowel kinderen als volwassenen. Een goede gezondheid draagtbij aande zelfredzaamheid en participatievan inwoners. De GGD levert hiermee een bijdrage aande gemeentelijke doelen in het sociale domein zoals het versterken van de zelfredzaamheid, eigen kracht, gezondheid e.d. In het coalitieakkoordis vastgelegd dat er een consultatiebureau gevestigd blijft in Loon op Zand. Dit wordt gerealiseerd door de GGD, waarbijde meerkosten aande gemeente in rekening worden gebracht. Geen bijzondere risico’s te melden.

Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant(OMWB) (Tilburg) 16 Doel Ten behoeve van de deelnemers taken uit te voeren op het gebied van het omgevingsrecht en om als verlengstuk van het lokaalen provinciaal bestuur een bijdrage te leveren aaneen leefbare en veilige werk- en leefomgeving van de regio Midden- en West-Brabant. Bevoegdheden Er zijn geen bevoegdheden overgedragen. Op het gebied van ondersteunende processen mag het algemeen bestuur samenwerkingen met derden sluiten. Vertegenwoordiging Burgemeester Van Aart is lid van het Dagelijks Bestuur. Besluiten worden bij meerderheid genomen. Bij besluiten over begroting,

16 Loon op Zand, Waalwijk, Heusden, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, Altena, Geertruidenberg, Oosterhout, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau,Breda, Drimmelen, Moerdijk, Etten-Leur, Zundert, Rucphen, Halderberge, Roosendaal, Steenbergen, Bergen op Zoom, Woensdrecht

48

Rol gemeenteraad Afspraken over doelen en prestaties Relatie met gemeentelijke doelstellingen

Risico’s

begrotingswijzigingen en jaarrekening,dient deze meerderheid meer dan de helft van de omzet te vertegenwoordigen. De gemeenteraadkan een zienswijze indienen op de begroting en de besteding van een eventueel jaarrekeningsaldo. De OMWB voert landelijke basistakenuit aande hand van de landelijke VTH-criteria. Over de uitvoering hiervan worden jaarlijksschriftelijke afsprakengemaakt. Naastde wettelijke basistakenheeft Loon op Zand overige taken op het gebied van het vergunningverlening en toezicht structureel bij de OMWB weggelegd. De afdeling RO vraagtmilieuadviezen over ruimtelijke plannen bij de OMWB. Op incidentele basis wordt de OMWB ingehuurd. Geen risico’s te melden.

Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant(VRMWB) (Tilburg) 17 Doel De Veiligheidsregio Midden- en West Brabant(VRMWB) behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op de volgende terreinen: a. brandweerzorg; b. geneeskundige hulpverlening; c. rampenbestrijding en crisisbeheersing; d. het voorzien in een gemeenschappelijke meldkamer. Bevoegdheden het inventariseren van risico’s van branden, rampen en crisis; het adviseren van het bevoegd gezag over risico's van branden, rampen en crises in de bij of krachtens de wet aangewezengevallen alsmede in de gevallen die in het beleidsplan zijn bepaald; het adviseren van het college van burgemeester en wethouders over de brandweerzorg; het voorbereiden op de bestrijding van branden en het organiseren van de rampenbestrijdingen de crisisbeheersing; het instellen en in stand houden van een brandweer; het instellen en in stand houden van een GHOR; het voorzien in de meldkamerfunctie; het aanschaffenen beheren van gemeenschappelijk materieel; het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen de diensten van de veiligheidsregio en tussen deze diensten en de andere diensten en organisaties; het vaststellen van het regionaalrisicoprofiel; het tenminste één maalin de vier jaarvaststellen van een beleidsplan; het tenminste één maalin de vier jaarvaststellen van een brandrisicoprofiel en het behorende dekkings- en

spreidingsplan het vaststellen van rampbestrijdingsplannen voor zover dit bij Algemene maatregelvan Bestuur voorgeschreven is; het zorg dragen voor de voorbereiding op de bestrijding van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A, als bedoeld in artikel 1 onder e Wet publieke gezondheid alsmede op de bestrijding van een nieuw subtype humaan influenzavirus, waarbijernstig gevaarvoor de volksgezondheid bestaat. Vertegenwoordiging Burgemeester Van Aart is lid van het algemeen bestuur 18. Rol gemeenteraad De gemeenteraadheeft de mogelijkheid om bij vaststelling van het regionaalbeleidsplan (incl. regionaalrisicoprofiel) en de begroting en besteding van een eventueel rekeningsaldo een zienswijze in te dienen. Afspraken over doelen In het meerjarenbeleidsplanstaan,in de vorm van pijlers, de en prestaties doelstellingen van de VRMWB geformuleerd. Deze formuleert de VRMWB als volgt: 1. Stimuleren van een redzame samenleving 17 Loon op Zand, Waalwijk, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, Altena, Geertruidenberg, Oosterhout, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau,Breda, Drimmelen, Moerdijk, Etten-Leur, Zundert, Rucphen, Halderberge, Roosendaal, Steenbergen, Bergen op Zoom, Woensdrecht, provincie Noord-Brabant 18 Bestuursorganen: algemeen bestuur, dagelijks bestuuren een voorzitter.

Het algemeen bestuurkan commissies van advies en bestuurscommissiesinstellen

49

Een samenleving wordt gevormd door de mensen die er wonen, werken, recreëren, ondernemen en studeren; iedereen draagtdaarop de één of andere manier een steentje aanbij. De manierwaarop verschilt per persoon en per moment. Uit onderzoek blijkt datde redzaamheid van mensen in de afgelopen periode is afgenomen en dat er vakercontact wordt gezocht met hulpverleners. Tegelijkertijd zien we een grote veerkracht bij mensen, zoalstijdens de coronacrisis. In de komende jaren is het essentieel datwe daarwaar nodig ondersteunen en waarmogelijk de veerkracht aanspreken. Het is onze taakom inwoners bewust te maken van veiligheidsrisico's en handelingsperspectief te bieden voorafgaandaan,tijdens en na afloopvan incidenten en crises. Om met onze interventies effectief te zijn bij de verschillende doelgroepen begrijpen we wat speelt in de samenleving, zitten we in een vroeger stadium samen om tafel, vergroten we de redzaamheid en bundelen we onze kennis en kunde. 2. Bijdragen aaneen veilige leefomgeving De inrichting van een veilige leefomgeving creëerje niet alleen, maar samen. Inwoners, ondernemers, zorg- en hulpverleners, iedereen draagtzijn steentje bij. De regierol voor een veilige leefomgeving ligt bij de gemeenten. We adviseren gemeenten en provincie bij specifieke zorg- en veiligheidsvraagstukken, projecten, evenementen, objecten en gebieden.

We kijken daarbijbreder naarde aanwezigerisico’s met betrekking tot het object en omgeving én er is aandachtvoor nieuwe risico’s. We adviseren tijdig en op een eenduidige manier over het beheersen van risico’s om incidenten, rampen en crises te voorkomen.

Relatie met gemeentelijke doelstellingen

Risico’s

3. Leveren van een hulpvaardige en slagvaardigeinzet Nieuwe risico’s leiden tot nieuwe type incidenten, rampen en crises. In die veranderende omgeving staande meldkamercentralisten, brandweer- en crisisteams 24/7 paraat.Ons vakmanschap,adequaat materieel en een betrouwbare operationele informatie zijn daarbij essentieel. We ondersteunen onze bestuurders, die verantwoordelijk zijn voor bevolkingszorg en de beheersing en bestrijding van crises en incidenten. De gemeente Loon op Zand is op basis van de Wet Veiligheidsregio ’s belast met de organisatievan de crisisbeheersing in de gemeente. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Loon op Zand trof, samen met de colleges van de andere gemeenten in de regio, een gemeenschappelijk regeling onder de naam“Veiligheidsregio Midden- en West Brabant ”. Geen specifieke risico’s

Baanbrekers(Waalwijk) 19 Doel -

Baanbrekersstreeft naareen zo hoog mogelijke participatievan inwoners van de gemeenten Heusden, Loon op Zand en Waalwijk. De focus ligt vooral op het zoveel mogelijk naareen reguliere baan helpen van mensen met een afstandtot de arbeidsmarkt. Voor mensen waarbijdit niet haalbaar is, biedt Baanbrekersbeschut werk aan. Daarnaast verstrekt Baanbrekersonder andere de uitkeringen en bijzondere bijstand. Belangrijke waardenvoor de uitvoeringsorganisatie zijn zelfredzaamheid, duurzame samenwerking en sociale innovatie.

19 Loon op Zand, Heusden, Waalwijk

50

Bevoegdheden

Vertegenwoordiging

Rol gemeenteraad

Afspraken over doelen en prestaties

Relatie met gemeentelijke doelstellingen

Aan Baanbrekerszijn de bevoegdheden tot regeling en bestuur overgedragen voor de uitvoering van: De Participatiewet(P-wet) Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz 2004) Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW) Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) Wet sociale werkvoorzieningen (Wsw) Het oprichten, exploiteren en in stand houden van activiteiten voor industriële werkzaamheden, facilitairedienstverlening, detailhandel, detacheringen en trajectbegeleiding. Deze activiteiten zijn gericht op het behouden en bevorderen van de arbeidsbekwaamheiden arbeidsfitheid van kandidatenen werknemers. Dit mede met het oog op het kunnen gaanverrichten van arbeid onder zo regulier mogelijke omstandigheden. Daarnaast kunnen bepaaldetaken verricht worden voor één of meerdere gemeenten, indien daaromverzocht wordt en het algemeen bestuur dit verzoek inwilligt. Deze taken worden op basis van een overeenkomst uitgevoerd.

Namens het college van de gemeente Loon op Zand zijn aangewezen: Wethouder Suzan Mandemakers Wethouder Jan Brekelmans Plaatsvervanger:wethouder Tess van der Wiel Namens de raadvan de gemeente Loon op zand zijn aangewezen: Wim Veldkamp Kees Grootswagers Plaatsvervangers:MarianneVerschure en Kiki van EijndhovenBrekelmans De gemeenteraadheeft de mogelijkheid om bij vaststelling van de begroting en besteding van een eventueel rekeningsaldo een zienswijze in te dienen. De gemeenteraadkoos uit haarmidden bovengenoemde twee leden van het algemeen bestuur en hun plaatsvervangersaan. Deze AB-leden hebben een verbindende rol tussen de raaden Baanbrekers. In de gemeenschappelijke regeling staatdatde deelnemende partijen verantwoordelijk zijn voor het integraalen strategisch beleid op de terreinen participatie,activering en re-integratie. Ze vertalen deze visie in een opdracht aanBaanbrekers.Baanbrekersstelt op basis hiervan een meerjarenplanvast. Om mensen stappen te laten zetten naaren op de arbeidsmarktbiedt Baanbrekersbegeleiding en bemiddeling (in-, door- en uitstroom). De inzet moet leiden tot zo hoog mogelijke arbeidsparticipatie(inclusie). Het streven is dat mensen zo goed mogelijk gebruik maken van hun capaciteitenen mogelijkheden om aande slag te gaanop een zo regulier mogelijke werkplek.

Om dit te bereiken worden de inhoudelijke kadersjaarlijksvastgelegd in de kaderbriefdie tot stand komt in nauw overleg met de 3 gemeenten. Deze wordt vervolgens vertaaldnaareen (meerjaren)begroting waarde raadeen zienswijze op kan indienen. Deze cyclus wordt afgesloten met een jaarrekening,waarinBaanbrekers beleidsmatig en financieel verantwoording aflegt. Wij vinden het als gemeente belangrijk dat onze inwoners zoveel als mogelijk participeren. Baanbrekerslevert hierin een bijdrage aande gemeentelijke doelen door inwoners (waarmogelijk) naarzo regulier mogelijk werk te begeleiden. Dit sluit aanbij de doelen in het sociale domein zoals het versterken van de zelfredzaamheid, eigen kracht, gezondheid e.d.

51

Risico’s

De doelgroep en de daarmeesamenhangende uitgaven zijn afhankelijk van de heersende conjunctuur. Doordatde BUIG20 wordt samengesteld door middel van een objectief verdeelmodel, loopt deze niet mee met het aantaluitkeringsgerechtigden. Hierop hebben wij geen invloed. Hierdoor zijn er schommelingen te zien in de inkomsten en daarmeein de bijdrage van ons als gemeente.

Belastingsamenwerking West-Brabant(BWB) (Etten-Leur) 21 Doel Het uitvoeren van de gemeentelijke belastingtaken Bevoegdheden de heffing en invordering van belastingen; de uitvoering van de Wet waarderingonroerende zaken; de uitvoering van de Basisadministratie Adressen en Gebouwen. Vertegenwoordiging Rol gemeenteraad

Afspraken over doelen en prestaties

Relatie met gemeentelijke doelstellingen Risico’s

Wethouder Jan Brekelmans is lid van het algemeen bestuur. De gemeenteraadkan inlichtingen vragen aanhet algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de voorzitter. De raadkan daarnaast verantwoording vragen aanhet door de gemeente aangewezenlid voor het gevoerde beleid en/of een zienswijze geven over de begroting en wijzigingen daarvandie leiden tot een verandering van de gemeentelijke bijdrage. Met de BWB is een uitvoeringsconvenant gesloten met afspraken over de verplichtingen van de BWB en de deelnemer in relatie tot de taakoverdracht,de contactmomenten ambtelijke organisaties, verantwoordelijkheden P&C cyclus, de informatie-uitwisseling over de heffing en inning en de financiëlegeldstromen. We streven naareen correcte en klantvriendelijke wijze van belastinginning. Geen bijzondere risico’s te melden.

Regionale Ambulancevoorziening BrabantMidden-West-Noord (RAV) (Tilburg) 22 Doel Het (doen) verlenen van ambulancezorg. Bevoegdheden Alle bevoegdheden die nodig zijn om zijn taken (het verlenen van ambulancezorg en het in stand houden van een meldkamer ambulancezorg uit te voeren. Vertegenwoordiging Burgemeester Hanne van Aart is lid van het algemeen bestuur. Rol gemeenteraad De gemeenteraadkan inlichtingen vragen aanhet algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de voorzitter. De raadkan daarnaast verantwoording vragen aanhet door de gemeente aangewezenlid voor het gevoerde beleid en/of een zienswijze geven over de begroting en wijzigingen daarvandie leiden tot een verandering van de gemeentelijke bijdrage. Afspraken over doelen Omdatde ambulancezorg op grond van de Wet ambulancezorg door de en prestaties zorgverzekeraarswordt betaald,maken zij afsprakenmet de RAV over het niveau van dienstverlening en de bijbehorende kosten. Relatie met Gelet op de financiering van de ambulancezorg door de gemeentelijke zorgverzekeraars,is de bijdrage van de RAV aangemeentelijke doelstellingen doelstellingen minimaal. Risico’s Geen bijzondere risico’s te melden.

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) (Den Haag) 20 BUIG is de gebundelde uitkering voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van Participatiewet,IOAW, IOAZ en Bijzondere Bijstand Zelfstandigen en het betalen van de loonkostensubsidies). 21 Loon op Zand, Bergen op Zoom, Breda, Dongen, Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk, Oosterhout, Roosendaal, Woensdrecht, Zundert, Rucphen, Waterschap Brabantse Delta. 22 Loon op Zand, Altena, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau,Bergen op Zoom, Bernheze, Boekel, Boxtel, Breda, Dongen, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Halderberge, ’s-Hertogenbosch, Heusden, Hilvarenbeek, Land van Cuijk, Maashorst, Meijerijstad, Moerdijk, Oisterwijk, Oosterhout, Oss, Roosendaal, Rucphen, Sint-Michielsgestel, Steenbergen, Tilburg, Vught, Waalwijk, Woensdrecht, Zundert.

52

Maatschappelijk belang

Bestuurlijk belang

Beleidsvoornemens Risico’s

BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijkbelang. De BNG draagtmet de gespecialiseerde dienstverlening bij aanzo laagmogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmeeis de bank essentieel voor de publieke taak. Onze gemeente heeft zeggenschap via het stemrecht op aandelen(één stem per aandeel).De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente als aandeelhouder in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Niet van toepassing. Geen risico’s te melden. Creditrating bijvoorbeeld Standard& Poor’s: AAA (heel goed).

BrabantWaterNV (’s-Hertogenbosch) Maatschappelijk BrabantWatervoorziet ruim 2,4 miljoen inwoners van vrijwel heel Noordbelang Brabantvan drinkwater. Jaarlijksverzorgen de 34 waterproductiebedrijven de winning en zuivering van circa 200 miljoen m3 water. Via een hoofdleidingnet van bijna 17.000 kilometer komt het drinkwater bij ruim 1.070.000 klanten thuis. BrabantWaterlevert een bijdrage aanhet waarborgenvan een goede volksgezondheid, de zorg voor het milieu en aande economische ontwikkeling in het voorzieningsgebied. Bestuurlijk belang De burgemeester vertegenwoordigt onze gemeente als aandeelhouder in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Beleidsvoornemens Niet van toepassing. Risico’s Geen risico’s te melden. Exploitatie De Werft en De Wetering (Kaatsheuvel) Maatschappelijk Het toegankelijk houden van binnensportaccommodatiesin de kernen belang Kaatsheuvel en Loon op Zand. Bestuurlijk belang De burgemeester vertegenwoordigt onze gemeente als aandeelhouder. Beleidsvoornemens Uit overleg met onze fiscaaladviseur blijkt dat het geen toegevoegde waarde(meer) heeft om de exploitatie van de Werft en de Wetering via een apartevennootschap te laten verlopen. Dit is bevestigd in een bedrijfsgesprek met de Belastingdienst. We zijn voornemens deze vennootschap op te heffen. De consequenties worden in beeld gebracht.

De raadwordt in de gelegenheid gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Risico’s Gezien het negatief eigen vermogen van de BV bestaathet risico dater bij het opheffen van de BV een nadelig saldo resteert. Publiek ontwikkelbedrijf REKS (Tilburg) Maatschappelijk Het stimuleren, ontwikkelen, (doen) uitvoeren en financieren van belang duurzaamheidsprojecten alsmede het bijdragen aan klimaatadaptieprojecten in de gemeenten die aandelenhouden in het kapitaal van de vennootschap. Energie- en klimaatneutraliteitzijn belangrijke thema's binnen de REKS en middels het publiek ontwikkelbedrijf wordt hier concreet invulling aan gegeven. Het in regionaalverband ontwikkelen van Hubs waarin duurzame elektriciteit wordt opgewekt en gezamenlijk werken aangrens overstijgende maatregelenten aanzienvan klimaatadaptatie. De energiehubs die worden opgericht zijn clusters van zon en windenergie waarmeedit efficiënt wordt opgewekt en maatschappelijke kosten beperkt worden. De maatschappelijkeopgave is dusdanig groot datwe hierin regionaalmoeten samenwerken. Bestuurlijk belang Onze gemeente heeft zeggenschap via het stemrecht op aandelen(één stem per aandeel).De wethouder duurzaamheid vertegenwoordigt onze gemeente als aandeelhouder. Beleidsvoornemens Er zijn vanuit de gemeente geen beleidsvoornemens geformuleerd.

Risico’s Verslechteren businesscase hubs door afwijkende energieprijzen of wegvallen van SDE prijsgarantie.

53

-

Ruimtelijke risico’s door het niet op tijd krijgen van vergunningen of onvoldoende grondposities. Geen tijdige aansluiting op het netwerk van Enexis. Tekort aangrondstoffen of personeel voor realisatiehubs. Kapitaalstortingenin het ontwikkelbedrijf worden aangemerktals onrechtmatige staatssteun.________________________________

Financieel beeld verbonden partijen Partij Regio Hartvan Brabant 23 GGD Hartvoor Brabant OMWB Veiligheidsregio MWB Baanbrekers BWB RAV BNG (cijfers jaarrekening2022) BrabantWaterNV EWW BV (cijfers jaarrekening 2022) Publiek Ontwikkelbedrijf REKS*13

Eigen vermogen Vreemd vermogen 1-1-24 31-12-24 1-1-24 31-12-24 103 103 1.732 1.732 5.316 4.816 14.811 14.811 3.148 3.190 4.784 4.674 5.276 4.912 55.277 59.803 4.176 3.290 31.665 36.444 155 436 6.069 6.325 14.369 14.369 28.702 33.917 5.062.000 4.615.000 143.995.000 107.459.000 684.676 690.022 529.584 570.126 -75 -58 2.183 2.754 -

-

-

-

Resultaat 2024 0 0 0 0 0 0 0 300.000 0 17 -

23 Bestuurscommissiejeugd en Midpoint zijn onderdeel van de financiële positie van GR Regio Hart van Brabant 13 Publiek Ontwikkelbedrijf REKS is recent opgericht waardoorer nog geen financieel beeld is meegenomen in de paragraaf

54

Paragraaf 7. Grondbeleid Inleiding De paragraaf Grondbeleid geeft inzicht in het grondbeleid van de gemeente Loon op Zand in relatietot de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in deze begroting. De paragraaf grondbeleid in de jaarrekening2022 is op 29 juni 2023 door de gemeenteraadvastgesteld. Om deze reden is de voorliggende paragraaf grondbeleid slechts op een aantalkleine aspecten geactualiseerd. De cijfers in de tabellen zijn gelijk aande cijfers gepresenteerd in de jaarrekening2022.

Grondbeleid Het beleid van de gemeente Loon op Zand op het gebied van grondzaken is vastgelegd in de Nota Grondbeleid 2017. Met het grondbeleid wordt nagestreefd de ruimtelijke opgave met betrekking tot de verschillende beleidsprogramma’s te realiseren of te faciliteren. Daarnaast is in het grondbeleid vastgelegd hoe er op een verstandige manier omgegaandient te worden met de beschikbare financiëlemiddelen. Naast de Nota Grondbeleid zijn in tabel 1 ook de overige vigerende beleidsdocumenten weergegeven die betrekking hebben op het grondbeleid van de gemeente. Dit jaarwordt gestart met het opstellen van een nieuwe Nota Kostenverhaal die aansluit bij de Omgevingswet. Tabel 1: Overzicht grondbeleid gemeente Loon op Zand beleid omschrijving

vastgesteld

Nota Grondbeleid

Richtinggevend en kaderspellen bij gebiedsontwikkeling met een faciliterend grondbeleid als primaire beleidsrichting.

2017

actualisatie/ herziening 2024

Notitie Grondprijzen

Jaarlijksevaststelling van grondprijzen.

2020

2023

Nota Kostenverhaal

Beleid met betrekking tot het kostenverhaal van bovenplanse kosten en ruimtelijke ontwikkelingen.

2016

2024

Beleid uitgifte reststroken en handhaving gemeentelijke eigendommen Exploitatieverordening

Beleid met betrekking tot verkoop snippergroen en handhaving gemeentelijke eigendommen.

2013

n.t.b.

Bevatde voorwaardenwaaronderde gemeente medewerking zal verlenen aan het in exploitatie brengen van gronden. Alleen van toepassing op overeenkomsten gesloten voor 1 juli 2008.

2005

n.v.t.

Per 1 januari 2023 telde het grondbedrijf 24 projecten. Deze projecten dragen bij aande ruimtelijke doelstellingen van de gemeente. De meeste projecten dragen daarnaast ook bij aanhet beleid op het gebied van wonen en/of economie. Een kleiner aantalprojecten dragen bij aanmaatschappelijkevoorzieningen op het vlakvan onderwijs, sport, cultuur, recreatie en infrastructuur.

Ontwikkelingen De markt voor koopwoningen wordt ook in 2023 gekenmerkt door stijgende prijzen en een beperkt aanbod. Ook blijft de complexiteit van gebiedsontwikkelingen complex en risicovol. De inflatie is sterk gestegen en de ontwikkelingen op de woningmarkt zijn grilliger geworden. In Westwaardzijn in 2022 22 woningbouwkavels in duur en goedkoop segment uitgegeven, dit zijn er 3 minder dan geprognosticeerd. Binnen de overige grondexploitaties zijn alle woningbouwkavels al verkocht. Binnen de overige grondexploitaties zijn alle woningbouwkavels reeds verkocht. Het aantalnieuwe woningbouwinitiatieven blijft op peil. Met de provincie zijn prestatieafsprakengemaakt.Ook heeft de provincie besloten nieuwe initiatieven die niet voldoen aande stikstofvereisten voorlopig niet meer te honoreren. De Woonvisie uit 2016 en een duidelijke prioritering van de projecten moet zorgen dater kwantitatiefen kwalitatiefaangeslotenwordt op de vraagnaar

55

(nieuwbouw)woningen. De locatieswaarde gemeente zelf woningbouwkavels kan uitgeven en maximaal kan sturen op de vastgestelde beleidsdoelen worden minder. Op dit moment zijn er alleen nog maarkavels beschikbaarbinnen het project Westwaard.Om ook op de middellange- en lange termijn meer te kunnen sturen op de verschillende beleidsdoelen worden verschillende mogelijkheden onderzocht om op nieuwe locaties gemeentelijke bouwkavels te kunnen uitgeven. Daarnaast wordt ook gekeken naarde mogelijkheden om projectontwikkelaarsscherpere kaders mee te geven bij de ontwikkeling van woongebieden. Hiervoor moet ook het instrumentarium de nota kostenverhaal uit 2016 worden herzien. De marktomstandigheden voor bedrijventerreinen zijn in 2023 net als in 2022 gunstig. De huidige voorraad bouwrijpe bedrijfskavels is zo goed als uitgeput. Om ook voor de middellange en lange termijn kavels beschikbaarte houden voor onze ondernemers is het essentieel dat er wordt gestart met de voorbereiding van de volgende fase van Bedrijvenpark Kaatsheuvel. Een onderzoek naarde behoefte bedrijfshuisvesting is opgestart. Het is nog steeds een uitdaging om het geprognosticeerde aantalkavelverkopen jaarlijkste halen. Dit heeft te maken met een grotere vraagvanuit de marktten opzichte van de beschikbare ambtelijke capaciteitdie nodig is bij de planvorming, de uitvoering en de realisatievan nieuwe plannen.

Dit zorgt voor stijgende investeringskosten en voor langere doorlooptijden. In sommige gevallen wordt gedurende de planvorming uiteindelijk toch afgezien van realisatie.

Resultaten grondexploitatie Bouwgronden in exploitatie De grondexploitaties zijn begin 2023 geactualiseerd en waarnodig herzien. In tabel 2 worden de resultaten samengevat.Onder tabel2 volgt een beknopte technische toelichting op de cijfers. Tabel 2: Resultaten en verliesvoorzieningen nr.

Project

bouwgronden in exploitatie (bedragen x ę 1.000,^ boekwaarde

verwacht

31-12-2022

eindsaldo

1102 2e fase ''De Els''

-421

-533

2023

-533

1176 De Hooivork II

-80

-92

2023

-92

1.051

224

2028

0

-1.743

-616

2026

-616

1185

Westwaard(SweensstraatWest)

1107 Bedrijvenpark Kaatsheuvel

eindjaar

verlies voorziening*

Totaal -1.194 -1.117 * De bedragen in deze kolom betreffen de totaleverliesvoorziening die getroffen is per project. In de laatstealinea van pagina3 worden de verschillen ten opzichte van vorig jaartoegelicht.

-1.241

De boekwaardengeven aanin welke mate er in projecten is geïnvesteerd. Het ‘’verwacht eindsaldo’’ betreft het verwachte resultaat op eindwaardein het jaardat het project naarverwachting afgesloten wordt. Een verliesvoorziening is noodzakelijkwanneer het te verwachten eindsaldo negatief is. Voor de bouwgronden in exploitatie wordt gerekend met eenduidige parameters.Hieronder zijn de gehanteerde parametersin de grondexploitaties weergegeven: Rente 1,94 07o Kostenstijging 6,007o Opbrengstenstijging woningbouw 2,007o Opbrengstenstijging bedrijventerrein 2,0007o Met betrekking tot de toerekening van rente wordt een percentage gehanteerd van 1,947. Ten opzichte van vorig jaaris het percentage met ca. 0,347 afgenomen. De CBS-cijfers met betrekking tot inflatie en BDBcijfers voor de prijsindex van grond-, weg- en waterbouw (GWW) over het afgelopen jaarzijn geraadpleegd om de ramingen van prijspeil 1-1-2022 naarprijspeil 1-1-2023 te brengen. De algemene inflatie over 2022 bedroeg ca. 107. De prijsindex van grond-, weg- en waterbouw (GWW) bedroeg ca. 147. Om te komen tot een redelijke parametervoor de gemiddelde kostenstijging op langere termijn is de ‘’Outlook grondexploitaties 2023’’ gepubliceerd door adviesbureau in de ruimtelijke ontwikkeling Metafoor geraadpleegd.Een gemiddelde kostenstijging van 67 past binnen de aangegeven bandbreedtes voor de korte, middellange en lange termijn.

56

Met betrekking tot de opbrengstenstijging is een onderscheid gemaakttussen woningbouw en bedrijventerreinen. De gehanteerde parametersvoor opbrengstenstijging zitten aande onderkant van de bandbreedtes aangevenin de ‘’Outlook grondexploitatie 2023’’. Hiermee is gekozen voor een behoudende insteek. Bij projecten waarde opbrengsten en de opbrengstenstijging contractueel zijn vastgelegd wordt de parameteraande contractuele afsprakenaangepast. Bij bouwgronden in exploitatie is prijspeil 1 januari 2023 gehanteerd. Prijsstijgingen worden doorberekend vanaf1 januari 2023. Faciliterende projecten Naastde ‘’bouwgronden in exploitatie”wordt ook faciliterend grondbeleid toegepastwaarbijde gemeente de conform de Wet ruimtelijke ordening de kosten verhaald. Dit betekent dater in financiëlezin gestuurd wordt op een neutraal eindsaldo. In 2022 zijn geen projecten afgesloten hierdoor wordt er geen verliesvoorziening getroffen voor de faciliterende projecten. Per project wordt in tabel 3 aangegeven of er sprake is van een overeenkomst en welk type overeenkomst het betreft. Voor een aantalprojecten is het eindjaaronbekend. Dit heeft een tweetal oorzaken. Projecten zonder overeenkomst en projecten met een initiatiefovereenkomst hebben nog geen concrete planning. Daarnaast liggen een aantalprojecten stil waarbijde voortgang afhankelijk is van de initiatiefnemer.

In 2022 zijn drie nieuwe faciliterende projecten toegevoegd. Het betreft de projecten Bestemmingsplan Erastraat(22600) en van Roosmaelen terrein (22601) en Hooivork 3 (22603). Er zijn in 2022 geen faciliterend project afgesloten. Voor een aantalprojecten zal in 2023 de eindfactuur worden opgemaakt.Per 31-12-2023 zullen deze projecten worden afgesloten. Tabel 3: Faciliterende projecten (bedragen x e 1.000, ^ nr.

Project

over­ eenkomst

boekwaarde

eindjaar

31-12-2022

verlies voorziening*

Faciliterend met overeenkomst: 1501

Woningbouw Kasteelweide

exploitatie

0

2023

0

1541

Van Lier Park

initiatief

-13

2023

0

1543

Berndijksestraat14

exploitatie

18

2023

0

1545

Vossenberg

exploitatie

13

n.t.b.

0

1547

Woningen Braakakker Kinkenpolder

initiatief

-1

n.t.b.

0

1548

Hoofdstraat- Dr. van Beurdenstraat

exploitatie

13

2023

0

1549

Pr.Hendrikstraat-Gasthuisstraat

exploitatie

-3

n.t.b.

0

1550

CPO Hogemast Ecliptica/Kloosterstr.

initiatief

-1

2025.

0

1551

ParkWijtenburg

initiatief

-28

n.t.b.

0

1552

SalmRijck

initiatief

-51

n.t.b.

0

22600

Best plan Erasstraat 105-107

initiatief

0

n.t.b.

22601

V Roosmaelen terrein**

Initiatief

-2

n.t.b.

Initiatief

0

Hoge Steenweg 58-64

exploitatie

6

2023

0

1526

Herontwikkeling Peperstraat21-25

exploitatie

-90

2023

0

1535

Wereld van de Efteling 2030

exploitatie

-10

2030

0

1539

Hotelzone Horst

initiatief

-17

n.t.b.

0

1540

Van Son en Koot

initiatief

-6

n.t.b.

0

1544

Zuidelijke Ontsluiting WvdE 2030

Exploitatie

0

2030

0

1546

Vakantiepark DroomgaardEuroparcs

initiatief

-5

2023

0

22602 Hooivork 3 Faciliterend met overeenkomst (economie): 1518

Faciliterend zonder overeenkomst geen Faciliterend zonder overeenkomst (economie)

57

Klooster Erasstraat

geen

Totaal

-16

2023

0

-193

0

* De bedragen in deze kolom betreffen de totaleverliesvoorziening die getroffen is per project. In de laatstealinea van deze paginaworden de verschillen ten opzichte van vorig jaartoegelicht ** Planontwikkeling is door de initiatiefnemer stopgezet. Momenteel wordt onderzocht watde mogelijkheden zijn.

Verliesvoorzieningenbouwgronden in exploitatieen faciliterende gronden De verliesvoorzieningen op bouwgronden in exploitatie (tabel 2) zijn ten opzichte van de jaarrekening2021 in 2022 afgenomen met ca. C 116.000,-. De afnamevan de verliesvoorziening kent de oorzaakdoor het verbeteren van het resultaatvan grondexploitaties Bedrijvenpark Kaatsheuvel, dit compenseert een verslechtering van de resultaten van De Els 2 en Hooivork 2 en leidt per saldotot een afnamevan de verliesvoorziening van ca. C 116.000,-. Strategischegronden en ruilgronden Naastgrondexploitaties en faciliterende projecten heeft de gemeente nog andere gronden in haar bezit die op verschillende wijzen kunnen worden ingezet ten behoeve van het grondbeleid, zogenaamdestrategische gronden en ruilgronden. Deze gronden kunnen op termijn ingezet worden voor ruimtelijke ontwikkelingen. In tabel 4 wordt een overzicht gegeven van de strategische- en ruilgronden. De complexen 1301, 1143, en 1302 blijven naarverwachting de komende jaren in portefeuille als strategische grondposities. Complex 1143 betreffen grondposities voor mogelijk de volgende uitbreiding van Bedrijvenpark Kaatsheuvel. Tabel 4: Strategische gronden nr.

en ruilgronden

(bedragen x e 1.000^)

Naam

oppervlakte

boekwaarde 31-12-2022

Materiëlevaste activa 1301

Verspreide bouwkavels

490

-27

40.120

-230

Sweenstraat

1650

-15

1302 Verspreide percelen

30.420

1143 Kets West II 2e fase 1171 Voorraadruilgronden Totaal

72.680

-800 -1.072

Winstnemingen Winsten conform de richtlijnen van het BBV worden genomen op basis van het voorzichtigheidsbeginsel. Dit leidt ertoe dat realisatievan winst moet worden uitgesteld tot daarovervoldoende zekerheid bestaat. Richtlijnen vanuit de BBV verplichten gemeenten sinds 2016 om onder voorwaardentussentijds winst te nemen. In het grondexploitatieproject Westwaardis over het jaar2022 een tussentijdse winst genomen van C 170.000 en wordt toegevoegd aande ‘’algemene reserve’’.

Risico’s en weerstandsvermogen In tabel 5 zijn de risicobedragen opgenomen die niet zijn meegenomen in de resultaten/waarderingvan de projecten. Deze risico’s moeten opgevangen worden door het weerstandsvermogen van de gemeente. In paragraaf 2 ‘’Weerstandsvermogen en risicobeheersing ” van de jaarrekeningwordt in beeld gebracht in welke mate de risicobedragen uit tabel 6 opgevangen kunnen worden. Omdatde grootste risico’s in de ‘’bouwgronden in exploitatie” zitten zijn deze per project weergegeven in tabel 6. Tabel 6: Risico’s bouwgronden in exploitatie (bedragen x e 1.000^) nr.

Naam

1102

2e fase ''De Els''

bedrag -23

1176

De Hooivork II

-10

1185

Westwaard(SweensstraatWest)

-675

1107

Bedrijvenpark Kaatsheuvel (Kets-West II 1e fase)

-40

divers

Faciliterende projecten

-20

divers

Strategische gronden en ruilgronden

0

58

Totaal

-768

De risico’s zijn afgenomen met ca. C 1,1 mln. Dit heeft met name te maken met een afnamevan het risicoprofiel van Westwaarddoor de verdere voortgang van het plan zoals de uitgifte/verkoop en aanlegvan fase 1. Het risicoprofiel van de andere grondexploitaties is afgenomen door de voortgang van deze projecten. Er bestaateen algemeen marktrisico dat door algemene economische ontwikkelingen de vraag naarwoningen en bedrijven stagneert. Ook de vergaandeafgekondigde beperkingen als gevolg van CO2 , mede ingegeven door de beperking door de Provincie kan een vertragende werking hebben. Daarnaast hebben we afgelopen jaarmede door de oorlog in Oekraïne een sterkere inflatie gehad dan voorheen voorspeld. Het valt niet uit te sluiten dat nieuwe ontwikkelingen een nieuw effect zullen hebben op kosten in de grondexploitaties. In de gemeente Loon op Zand wordt het benodigde en het beschikbare weerstandsvermogen op gemeenteniveau bepaald.De risico-inschatting van het grondbedrijf is hier een onderdeel van. Het beschikbare weerstandsvermogen van de gemeente wordt beoordeeld als ruim voldoende (zie paragraaf 2 weerstandsvermogen).

59

Overzicht van baten en lasten Recapitulatie vensters 1.1 1.2 1.3

^ Bestuur en organisatie Dienstverlening (burgerzaken) Openbare orde en veiligheid

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 3.1 3.2 3.3 3.4 0.1 0.2 0.3 0.4 0.5 0.6 0.7 0.8 0.9

1 Lasten

2024 Baten

Saldo

2025 Lasten Baten

Saldo

Lasten

2026 Baten

Saldo

Lasten

-1.511 -414 -2.369

-1.541 -867 -2.502

2027 Baten Saldo

-1.442 -839 -2.263

0 432 63

-1.442 -407 -2.200

-1.442 -823 -2.360

0 432 63

-1.442 -391 -2.297

-1.511 -846 -2.433

0 432 63

Subtotaal Venster1

-4.544r

495

-4.048

-4.625

495 -4.130

-4.790

495 -4.294

Onderwijs Sport, cultuur en welzijn Voorliggende voorzieningen Maatwerk Participatie

-2.331 -3.269 -5.841 -12.692 -11.143

456 283 211 0 3.774

-1.876 -2.987 -5.630 -12.692 -7.368

-2.361 -3.374 -5.878 -13.134 -11.147

456 269 211 0 3.776

-2.348 -3.432 -5.570 -13.481 -11.139

456 269 211 0 3.776

Subtotaal Venster2

-35.277r

4.724 -30.553 -35.8944.711 -31.183 -35.970 4.711 -31.259 -36.469 4.711 -31.758

Omgeving Duurzaamheid Wonen Economische ontwikkeling

-6.980 -6.407 -2.635 -759

Subtotaal Venster3

-16.781 1

7.484 -9.298-16.741 7.527 -9.214 -17.197 7.571 -9.626 -17.416 7.540

-9.876

Overhead Lokale heffingen Algemene uitkeringen Dividend Financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Onvoorziene uitgaven Vennootschapsbelasting Resultaatvan baten en lasten

-13.358 -509 0 -13 376 60 -25 0 0

392 10.695 45.203 111 26 25 0 0 0

-13.225 12.310 46.048 100 466 -882 -25 0 0

Subtotaal Overheaden algemene dekkingsmiddelen Mutaties reserves Totaal na reserves

-13.468 56.453 -114 1.028 -70.184 70.184

360 6.664 430 30

-6.620 256 -2.206 -729 -12.966 10.186 45.203 98 403 85 -25 0 0

-7.184 -6.476 -2.354 -726 -13.300 -530 0 -12 410 -238 -25 0 0

360 6.707 430 30 392 11.748 46.938 111 23 25 0 0 0

-1.905 -3.106 -5.667 -13.134 -7.371 -6.824 231 -1.924 -696

-7.497 -6.534 -2.425 -741

-12.908 11.218 46.938 99 433 -213 -25 0 0

-13.343 -551 0 -12 433 -568 -25 0 0

360 6.752 430 30 392 12.571 45.060 111 23 25 0 0 0

42.985 -13.69559.237 45.542 -14.066 58.183 913 -14 412 398 -14 304 0 -70.970 72.383 1.413 -72.037 71.265

-1.893 -3.163 -5.359 -13.481 -7.363

-4.910 -2.352 -3.441 -5.594 -14.005 -11.076

-7.137 218 -1.996 -711

-7.754 -6.512 -2.500 -650

-12.950 -13.617 12.020 -573 45.060 0 99 -11 456 443 -543 -907 -25 -25 0 0 0 0

0 432 63

-1.541 -435 -2.438

495 -4.415 456 269 211 0 3.776 360 6.720 430 30 392 12.883 46.048 111 23 25 0 0 0

44.118 -14.690 59.482 289 -14 280 -772 -73.499 72.509

-1.897 -3.172 -5.383 -14.005 -7.300 -7.394 208 -2.070 -620

44.792 266 -990

Incidentele baten en lasten 2024

2025

2026

2027

Saldo meerjarenraming 2024- 2027

0

1.413

-772

-990

Incidentele lasten 1. Implementatie software burgerzaken 2. Project personele organisatie

40

50

50

3.

Opgave voorliggend veld

440

340

4.

Inzet pilot extrajongerenwerker

100

100

5.

Volkshuisvestingsprogramma

100

6.

Gemeentelijke erfgoed Z monumentenbeleid

95

7.

Witte kasteel

30

8.

Personele ontwikkeling mobiliteit

100

Subtotaalincidentele lasten

955

440

50

0

0

0

0

Incidentele baten 9.

Onderuitputting

kapitaallasten

145

Incidentele baten

145

Incidentele onttrekkingen reserves 10. Implementatie software burgerzaken 11. Project personele organisatie

40

12. Opgave voorliggend veld 13. Pilot extrajongerenwerker

50 440 100

100

630

100

0

0

Saldo van incidentele baten en lasten

180

340

50

0

Structureel en reëel saldo meerjarenraming 2024-2027

180

1.753

-722

-990

Incidentele onttrekkingen

reserves

60

Incidentele lasten 1. Implementatie software burgerzaken Met ingang van 1 januari 2025 sluiten we aanbij een andere ICT oplossing, aangebodendoor Equalit. In 2024 wordt de software voor burgerzaken geïmplementeerd. 2. Project personele organisatie De organisatieontwikkeling is in de afrondende fase en voor de personele organisatieis voor dit project de inzet van een adviseur nodig. 3. Opgave voorliggend veld De ontwikkelingen in de maatschappij,waarbijde druk op de aanwezigheid en de betaalbaarheidvan de zorg steeds groter wordt, in combinatie met aangekondigde bezuinigingen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd, zorgen ervoor datwe ons in de komende jaren moeten voorbereiden hierop. In het voorliggend veld starten we met een onderzoek, hoe we als gemeente ons hierop kunnen voorbereiden. 4. Pilot inzet extrajongerenwerker De gemeenteraadverzocht bij de kadernota2024 om een tweede fte voor jeugd- en jongerenwerk, boven op de geraamdeinzet in de kadernota.De inzet van deze jongerenwerken is op basis van een pilot voor twee jaar. 5. Beleid wonen Een aantalbeleidsdocumenten moet worden opgesteld. Hiervoor is eenmalig budget beschikbaar. 6. Gemeentelijk erfgoed en monumentenbeleid In het coalitieakkoordis opgenomen datwe met een nieuw monumentenbeleid duidelijkheid scheppen over de manierwaaropwe ons erfgoed behouden.

Cultureel erfgoed is van groot belang voor het karakteren de identiteit van de dorpen in onze gemeente. Het huidige beleid is summier en sluit niet meer aanbij onze wensen. We willen een beleidsdocument voor erfgoed/monumenten waarinwe aangevenwatonze visie op erfgoed is voor de komende tien/vijftien jaar,waarinwe duidelijkheid scheppen over de manierwaaropwe ons erfgoed behouden en hierbij kaders ontwikkelen die aansluiten in het gedachtegoed van de Omgevingswet. 7. Witte Kasteel In 2023 is gestart met de evaluatie van de vergoeding aanhet Witte Kasteel. Deze evaluatiewordt in het 1e kwartaal2024 afgerond. Daaromkennen wij in 2024 eenmalig de vergoeding toe. 8. Personele ontwikkeling tot mobiliteit In 2024 zetten we in op de persoonlijke ontwikkeling van onze medewerkers tot mobiliteit. Incidentele baten 9. Onderuitputting kapitaallasten De kapitaallasten volgend uit het investeringsplan 2024-2027 zijn in de meerjarenramingverwerkt. Conform de richtlijnen van de Provincie Noord Brabantnemen we voor het eerste jaar50 07o van de kapitaallasten op. Incidentele onttrekkingenreserves De toelichting van de onttrekkingen nummer 10 tot en met 13, zijn terug te vinden bij de incidentele lasten nummer 1 tot en met 4, implementatie software burgerzaken, project personele organisatie,opgave voorliggend veld en pilot extrajongerenwerker.

61

Overzicht reserves Stand Toe- Vermin1-1-2024 voeging dering

Omschrijving Algemene reserve (*)

12.550

Geblokkeerde weerstandsreserve

6.025

31-122024

-631

31-122025

31-122026

31-122027

11.919

11.820

11.820

6.025

6.025

6.025

6.025

11.820

r 18.575

-631 r

17.944r

17.845r

17.845r

17.845

Dekkingsreserve kapitaallasten

3.404

-284

3.120

2.807

2.504

2.223

Dekkingsreserves

3.404

Reserve recreatie

135

Algemene reserves

Reserve decentraalarbeidsvoorwaardenbeleid

22

Res erve onderwijs

422

Res erve bom en

46

Reserve kapitaallasten Klavier

35

Reserve sociaaldomein

54

'

3.120 135

14 -25

2.504

135

135

2.223 135

22

22

22

436

451

465

479

22

46

46

46

46

10

10

10

53

53

53

10 53

702 '

717 '

731

745

718

718

718

718

718

Reserve planherziening

186

186

186

186

186

Reservesgrondbedrijf

904

904

904

904

904

339

339

339

339

339

Reserve onderhoud

14

-25 '

2.807

Reserve bovenwijkse voorzieningen

Bestemmingsreserves

713

-284

gebouwen

Reserve automatisering Reserve openbaargroen/plantsoenen Reserve openbare verlichting

48

48

48

48

48

Reserve wegen

470

470

470

470

470

42

42

42

Reserve rechtpositionele Verplichting Reserve onderhoud

29

100

-88

42

Het Klavier

Reserve bouwleges

200

200

200

200

200

Egalisatiereserves

1.086

100

-88

1.099

1.099

1.099

1.099

Totaalreserves

24.683

114

-1.028

23.769

23.371

23.082

22.816

* Bij de algemene reserve is nog geen rekening gehouden

met het verwacht resultaat 2023. De reserve corona

gerelateerde effecten is per 31-12-2024 aande algemene reserve toegevoegd, conform het besluit van de raad. Omschrijving reserve Algemene reserve Reserve kapitaallasten Reserve kapitaallasten Het Klavier Reserve rechtpositionele verplichtingen Reserve kapitaallasten Algemene reserve Reserve kapitaallasten Reserve kapitaallasten Totaalverminderingen reserves Reserve rechtpositionele verplichtingen Reserve onderwijs totaaltoevoegingen reserves

Mutatie Dekking incidentele posten begroting 2024 Onttrekking reserve kapitaallasten Dekking kapitaallasten Het Klavier Onttrekking kosten bovenformatief Onttrekking reserve kapitaallasten Keuze 2024: jongerenwerker op verzoek motie Onttrekking reserve kapitaallasten Onttrekking reserve kapitaallasten

2024 531 162 25 88

Stucturele storing reserve rechtpositionele verplichtingen Structurele storting reserve onderwijs

100 14 108 1.028 100 14 114

2025

2026

192

192

2 100 10 108 412

2 1 108 304

14 14

14 14

2027 Venster Venster 0 192Venster 0 Venster 0 Venster 0 2 Venster 1 Venster 2 Venster 2 85 Venster 3 280 Venster 0 14 Venster 2 14

Overzicht voorzieningen

Omschriiving Verliesvoorzieningen grondbedrijf Voorziening riolering Voorziening wethouderspensioenen Voorziening reiniging Voorziening groot onderhoud Wetering Verliesvoorziening EWW BV Voorziening dubieuze debiteuren Voorziening faillisementen Voorziening verlofsparen Voorziening personele kosten Voorziening groot onderhoud gebouwen Totaalvoorzieningen

Stand 1-1-2024

1.240 7.076 3.993 893 178 130 324 103 19 75 1.021 15.052

Toevoeging

Vermindering

-352 -253 -50

264 264

-656

Stand 31-12-2024

1.240 6.724 3.739 844 178 130 324 103 19 75 1.285 14.661

Stand 31-12-2025

1.240 6.304 3.471 822 178 130 324 103 19 75 1.549 14.215

Stand Stand 31-12-2026 31-12-2027

1.240 5.853 3.190 787 178 130 324 103 19 75 1.813 13.712

1.240 5.412 2.897 773 178 130 324 103 19 75 2.077 13.229

62

Bijlage 1: Investeringsplan 2024 - 2027 In het investeringsplan 2024-2027 staanalle, tot nog toe bekende, investeringen voor de komende jaren vermeld. Het investeringsplan is samengesteld met de informatie uit de beheer-en beleidsplannen binnen de gemeente. Het betreft hier zowel nieuwe investeringen als vervangingsinvesteringen. Voor de vervangingsinvesteringen is een specifieke bijlage opgenomen in de begroting. Per jaarwordt vermeld welke investeringen gepland staan,gespecificeerd per discipline. De kapitaallasten volgend uit deze investeringen zijn reeds verwerkt in de begroting. Het totaalaaninvesteringen gepland voor 2024 is C 6,3 miljoen. Vervangingsinvesteringen Ondergrondse Papiercontainers(2024) Ondergrondse containers 2025 Vrachtwagen met opbouw 32-BXJ-8 Bestelwagen 5 ton V-529-TF Bestelwagen 3,5 ton V-153-LD Bestelwagen 3,5 ton V-619-LD Toyota HiLux Xtra Cabine (V-922-PD) Renault Kangoo Ondergrondse RA en GFT containers 2026 Inventaris Klavier Ondergrondse RA en GFT containers 2027 Ondergrondse Papiercontainers2027 Totaalvervangingsinvesteringen

Vervangingsinvesteringen (zie tabel hierboven) Overige Audiovisuele apparatuurraadszaal Civiele duikers Vervanging duikers Groen Strieckenlaan Van Heeswijkstraat Marktstraat* Vervanging openbaargroen Bomen Pilot Amerikastraat Lening Duurzame toekomstlening Riolering Strieckenlaan Tijsmanstraat Van Immerseelstraat Horst (Duinlaan Van Haestrechtstraat) Van Heeswijkstraat Pr. Beatrixstraaten Pr. Irenestraat,Doctor schaepmanstraaten Prinses Marijkestraat,PastoorRietraweg en Pr. Margrietweg Projecten riolering Projecten klimaatmaatregelen Strieckenlaanen omgeving Speelvoorzieningenen straatmeubilair Straatmeubilair Speelvoorzieningen Speelvoorziening Hogevaert Sport Uno Animo Natuurgrasveld Uno Animo Belichting VerLEDden veldverlichting sportaccommodaties Vervanging hekwerken rond terreinen

2024 2025 100

2026

2027

44 174 69 63 63 35 25 59 836

100 2024 100

1.274

94

117 43 160

2025 2026 2027 1.274 94 160

100 25

25

25

25

75 29 370 300 125

370 300

116 15 370 300

370 300

500 100 100 100 5

20 250

1000 429

1716

25 238

25 238

170 300 25 238 150

25 238

75 50 500 500

63

Verkeer Marktstraat* Erasstraat Aanbrengen snelheidsremmers PastoorKampstraat en Galgeneind verbeteren fietsvoorzieningen Bewegwijzering Europalaanthv wisselstroken Verlichting vervanging uitfasering PLL-lampen Openbare verlichting wegen Wegen Frederik Hendrikpark Horst (Duinlaan Van Haestrechtstraat) Van heeswijkstraat Pr. Beatrixstraaten Pr. Irenestraat,Doctor schaepmanstraaten Prinses Marijkestraat,PastoorRietraweg en Pr. Margrietweg Horst (EftelingsestraatHooispoor) Marktstraat* Rechtvaert (WestwaardSweensstraat) Wagnerstraat PastoorKampstraat en Galgeneind (BSS) incl. verbeteren fietsvoorzieningen Waalwijksebaan, struinpad Levensduurverlengend onderhoud wegen Totaal

37 104 6

24

200 95

200 95

225 200 95 97 141

200 95

390 566 256

285

1025 87 1139 293

68 24

348

272 95

121 483 116 1.402 1.402 1.402 1.402 6.288 5.427 5.266 7.894

De kredieten met een sterretje (*) hebben een voorbereidingskrediet in 2026 of 2027, de uitvoering vindt plaatsin 2028. Voor de jaarschijfvan 2024 wordt krediet ter goedkeuring voorgelegd van C 6,3 miljoen.

64

Bijlage 2: Begroting 2024 naar taakvelden Taakvelden 0.1 Bestuur 0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaatvan de rekening van baten en lasten 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid 2.1 Verkeer en vervoer 2.5 Openbaarvervoer 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie 4.1 Openbaarbasisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaargroen en (openlucht) recreatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71A Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71B Begeleiding (WMO) 6.71C Dagbesteding (WMO) 6.72A Jeugdhulp begeleiding 6.72B Jeugdhulp behandeling 6.72C Jeugdhulp dagbesteding 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73A Pleegzorg 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig 6.74A Jeugdhulp behandeling

GGZ zonder verblijf 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74C Gesloten plaatsing 6.81B Maatschappelijke-en vrouwenopvang (WMO) 6.82A Jeugdbescherming 6.82B Jeugdreclassering 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Eindtotaal

Lasten 1.442 114 839 67 13.358 -364

509 -35 1.517 747 3.785 2 120 736 13 592 1.034 1.297 995 1.328 322 125 625 3.193 3.214 1.531 7.658 2.671 813 3.200 2.622 295 19 30 183 2.971 410 2.000 40 337 28 112 327 119 1.097 2.163 2.792 751 666 618 1.160 70.184

Baten

Saldo -1.442 1.028 913

432 6 392 137 4.232 2.417 274 45.203 25

63 330

451 15 3.788 55 401 1 268 14

31 195 12 3.520 254

4 2.676 3.486 50 145 43 236 70.184

-407 -61 -12.966 501 4.232 2.417 -235 45.203 60 -1.517 -683 -3.455 -2 -120 -284 2 3.196 -979 -896 -994 -1.060 -308 -125 -625 -3.163 -3.019 -1.519 -4.138 -2.671 -560 -3.200 -2.622 -295 -19 -30 -183 -2.971 -410 -2.000 -40 -337 -28 -112 -327 -119 -1.093 513 694 -701 -521 -575 -923

65

Bijlage 3: Beleidsindicatoren BBV Taakveld 0. Bestuur & ond. 0. Bestuur & ond. 0. Bestuur & ond. 0. Bestuur & ond.

Naam indicator Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur

0. Bestuur & ond. 1. Veiligheid 1. Veiligheid

Overhead Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen

1. Veiligheid 1. Veiligheid 1. Veiligheid

3. Economie 3. Economie 4. Onderwijs 4. Onderwijs 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaaldomein 6. Sociaaldomein

Eenheid FTE per 1.000 inwoners FTE per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als Zo van totale loonsom en totale kosten inhuur externen Zo van totale lasten Aantalper 1.000 jongeren Aantalper 1.000 inwoners

Bron Eigen gegevens Eigen gegevens Eigen begroting Eigen begroting

Waarde 7,6 FTE 6.4 FTE f 545 16 Z

Eigen begroting Bureau Halt CBS

18Z 18 1,1

Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in openbare ruimte)