Document · PDF

20-12-2021 Bijlage 1. De transitievisie warmte Loon op Zand 2021.docx

Raadsvergadering 20 december 2021, gemeente Loon op ZandBij agendapunt: Raadsvoorstel over de transitievisie warmte Loon op Zand 202124.377 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

a. Uitgangspunten Pilotbuurten Uitgangspunt is om verspreid over de kernen een pilot op te starten met het doel om ervaringen op te doen in verschillende typen buurten. We kiezen daarom voor heel verschillende typen buurten:

1: Meeste meerwaarde Er is de meeste meerwaarde om woningen aardgasvrij te maken in buurten met gemiddeld een slecht energielabel en een hoog gasverbruik kennen. Er zijn vaak ook andere ruimtelijke opgaven. Hierbij is het belangrijk dat er een hoge sociale cohesie is en dat er al investeringen zijn gepland, waarbij Casade een rol speelt. Knelpunt kan de investeringsruimte van inwoners zijn.

2: Relatief eenvoudig Het is relatief eenvoudig om woningen aardgasvrij te maken in buurten waar al goede woningen staan met een goede isolatie, een laag energielabel en laag gasverbruik. Voldoende investeringsruimte bij particuliere huishoudens maakt de laatste stap naar aardgasvrij relatief eenvoudig.

3: Aansluiten op initiatieven vanuit inwoners Indien er initiatieven door bewoners worden opgestart, willen we deze als gemeente graag ondersteunen. Op dit moment zijn er nog geen initiatieven bekend.

4: Bedrijventerrein De opgave om in 2050 aardgasvrij te zijn geldt voor de hele gebouwde omgeving. Ook voor bedrijven, winkels, maatschappelijke gebouwen etc. Naast de genoemde pilots voor de woonbuurten willen we ook een pilot op gaan starten op een bedrijventerrein.

b. Analyse van de wijken Om te bepalen in welke buurt de meeste meerwaarde kan optreden en in welke buurt de warmtetransitie relatief eenvoudig zal zijn, hebben we een analyse uitgevoerd op 4 sporen. Het technisch-economisch spoor, het beheer en onderhoud spoor, het sociaal-economisch spoor en het ruimtelijk spoor. Deze sporen bevatten verschillende criteria die betrekking hebben op de transitie naar toekomstbestendigheid. Door een integrale benadering kunnen uitvoeringsprojecten worden gebundeld en de fysieke kwaliteit op verschillende aspecten verbeterd. Het is het streven om de opgave aardgasvrij gezamenlijk op te pakken met de andere opgaven die de kwaliteit van de buurt kunnen verbeteren. Per buurt zijn de benoemde criteria per spoor in beeld gebracht en met elkaar vergeleken op basis van de gekozen doelen “meeste meerwaarde” en “relatief eenvoudig”. Voor de robuustheid zijn de resultaten met twee verschillende methodieken tegen elkaar afgewogen. Gekozen is voor een afwegingskader met een procentuele weging en voor een confronteringsmatrix. Voor de analyse met de vier sporen, de afwegingskaders en de resultaten zie bijlagen 5 tot 14. 26

c. Meest kansrijke pilotbuurten Uit de analyse komen als kansrijke pilot buurten: 1.

De buurt met de meeste meerwaarde: Pannenhoef Oost en West in Kaatsheuvel

De woningen in deze buurt zijn tussen 1965 – 1974 gebouwd. In deze buurt is een hoog percentage sociale huurwoningen van Casade van ruim 60%. Er staan 820 woningen in deze wijken, onder te verdelen in 320 koopwoningen en 500 huurwoningen. Een groot deel van de huurwoningen van Casade heeft inmiddels al energielabel A of B. Bij een aantal woningen die C of slechter

hebben gaat Casade de schil nog aanpakken. Belangrijke opgave in deze wijk is de verduurzaming van de koopwoningen. De buurt Pannenhoef valt in wijk 2 van de transitievisie warmte, samen met de Bloemenbuurt, de Staatsliedenbuurt en de Schrijversbuurt.

De buurt waar het relatief eenvoudig is: Molenwijk Zuid in Loon op Zand

Molenwijk Zuid is een nieuwbouwwijk waar ca. 50% van de woningen gebouwd is tussen 1975 – 1991. 125 woningen zijn gebouwd tussen 1992 en 2005 en er zijn 163 woningen gebouwd na 2006. De meeste woningen hebben energielabel B. Dit zijn 239 woningen. Er zijn 181 woningen met energielabel C en 177 woningen met energielabel A of beter. Voor de transitievisie warmte valt de buurt onder wijk 7 Molenwijk, samen met de wijk Molenwijk Noord. Dit deel is met name tussen 1965 en 1974 gerealiseerd.

Bedrijventerrein Kaatsheuvel

Naast de woningen moeten ook alle bedrijven en maatschappelijke gebouwen aardgasvrij worden. Er zijn 2 bedrijventerreinen binnen de gemeente. Hiervoor is ook een afwegingskader ingevuld. Gekozen wordt om op bedrijventerrein Kaatsheuvel een pilot te starten.

DAAR WAAR BEWONERSINITIATIEVEN ZIJN

Op dit moment zijn er geen bewonersinitiatieven bekend. Indien er bewoners gezamenlijk stappen willen gaan zetten om aardgasvrij te worden, zullen deze bewoners zo goed mogelijk ondersteund en gefaciliteerd moeten worden. “Bijvoorbeeld in de kern De Moer is een grote saamhorigheid. Een gezamenlijk bewonersinitiatief in deze kern zou een grote slagingskans kunnen hebben. 27

d. Eerste doorkijk volgorde aardgasvrije wijken naar 2050 In de transitievisie warmte is het de bedoeling om een doorkijk te geven in de kansrijke volgorde dat de wijken aardgasvrij worden na 2030. De analyse van de wijken die de basis vormt voor de pilotbuurten, houdt rekening met de diverse koppelkansen met initiatieven van Casade, projecten van de gemeente, vervanging van leidingen van Enexis Netbeheer etc. Dit zijn ontwikkelingen die op korte termijn spelen. Het is maar beperkt mogelijk om te kijken naar koppelkansen na 2030. Over 5 jaar dient er een nieuwe transitievisie warmte te worden opgesteld. Dan is er meer duidelijkheid over de nieuwe koppelkansen, de beschikbaarheid van groen gas en waterstofgas en of we als gemeente kunnen aantakken aan het Amernet. In de transitievisie warmte 2026 zal een realistische doorkijk kunnen worden gegeven in de kansrijke volgorde dat wijken aardgasvrij worden. Omdat het de bedoeling is om ook in deze transitievisie een eerste doorkijk te geven, is een prioritering opgesteld op basis van de huidige analyseresultaten naar de wijkindeling zoals vastgesteld in het aanvalsplan transitievisie warmte. Er is een prioritering naar meerwaarde en naar de relatief eenvoudige wijken, en beide type wijken zijn afgewogen met het gestelde afwegingskader en de confronteringsmatrix.

Relatief Eenvoudige wijken Afwegingskader Confronteringsmatrix

Wijken met grootste meerwaarde Afwegingskader Confronteringsmatrix

Wijk 1

Wijk 2

Wijk 3

Wijk 4

Wijk 5

Wijk 6

Wijk 7

Wijk 8

-51 -84

3 7

13 -63

-25 -83

-44 -80

6 28

63 6

-46 -104

Wijk 1

Wijk 2

Wijk 3

Wijk 4

Wijk 5

Wijk 6

Wijk 7

Wijk 8

-21 3

59 93

-104 -98

-102 -56

-14 24

33 73

-47 -50

-145 -170

Tabel met scores per wijk naar de “meeste meerwaarde” en “relatief eenvoudig”

Eerste inschatting doorkijk kansrijke volgorde aardgasvrije wijken:

1e fase: 2025 – 2035: Wijk 2 en wijk 7 2de fase: 2030 – 2040: Wijk 5 en wijk 6 3de fase: 2035 – 2045: Wijk 3 en wijk 1 4de fase: 2040 – 2050: Wijk 4 en wijk 8

7. Betaalbaarheid De kosten hangen af van welke isolatiemaatregelen er precies nodig zijn in woningen, van wat voor duurzame warmtebron woningen gebruik kunnen maken en of inwoners verduurzaming kunnen combineren op natuurlijke momenten. De betaalbaarheid dient per situatie bekeken te worden. Het energieloket kan inwoners hierin ondersteunen. Niks doen kost bovendien ook geld. De maandelijkse energielasten zullen naar verwachting verder stijgen de komende jaren. Inwoners moeten wel de financiële mogelijkheden hebben om de benodigde aanpassingen te kunnen doen. Energiearmoede is een knelpunt en zal naar verwachting komende jaren toenemen.

a. Eindgebruikerskosten Met het Dashboard Eindgebruikerskosten kan inzicht worden gekregen in de gemiddelde eindgebruikerskosten van de verschillende warmtestrategieën. De eindgebruikerskosten zijn berekend op basis van landelijk gemiddelden voor combinaties van type eindgebruiker, woningtype, huidig energielabel en type gasverbruik. De eindgebruikerskosten bestaan uit jaarlijkse kosten (rente en aflossing) en jaarlijkse baten (besparing op energiekosten). In de eindgebruikerskosten zijn de kosten om te isoleren naar energielabel B+ in verrekend. De eindgebruikerskosten worden weergegeven als verandering van de jaarlasten voor eindgebruikers voor de aardgasvrije warmtestrategieën in 2030, ten opzichte van de huidige situatie waarbij met aardgas wordt verwarmd (met een Hr-ketel). Voor de berekening van de huidige situatie is geen rekening gehouden met de onlangs sterk gestegen prijs van aardgas. Indien rekening wordt gehouden met de huidige hogere aardgasprijs, zullen de eindgebruikerskosten van de warmte alternatieven positiever zijn. Uit dit dashboard is als voorbeeld de gemiddelde tussenwoning met de verschillende energie labels vergeleken naar de meeste realistische warmte strategieën. Gemiddeld hebben woningen met een goed energielabel met een individuele luchtwarmtepomp de laagste eindgebruikerskosten.

Woningen met een slecht energielabel hebben gemiddeld met groen gas de laagste eindgebruikerskosten. Dit zijn landelijke gemiddelden en de daadwerkelijke kosten zijn afhankelijk van de specifieke situatie.

b. Energiearmoede – stijgende gasprijzen Zo'n 550.000 Nederlandse huishoudens leven in zogeheten energiearmoede. Zij hebben een hoge energierekening, meestal een slecht geïsoleerd huis en een laag inkomen. In een rijk land als Nederland spreken we van energiearmoede wanneer een huishouden onvoldoende toegang heeft tot goede energievoorzieningen in huis. In energiearme huishoudens zetten mensen bijvoorbeeld de verwarming niet aan omdat ze willen bezuinigen, of ze warmen hun eten liever niet op omdat ze het aardgas te duur vinden. Daarnaast kampen mensen die te maken hebben met energiearmoede vaak ook met lichamelijke en geestelijke gezondheidsklachten vanwege het wonen in slecht geïsoleerde en geventileerde woningen. Enerzijds zijn er huurders van slecht geïsoleerde huizen die daar niets aan kunnen doen, omdat de verhuurder over de verduurzaming gaat. Anderzijds zijn er eigenaren van "energie slurpende" huizen die geen geld hebben om in een zuiniger huis te investeren. Uit onderzoek van TNO 5 blijkt dat bijna de helft van de huishoudens in een onvoldoende geïsoleerd huis woont en daar niet zo veel aan kan doen. Een groot deel van hen heeft op dit moment geen probleem met het betalen van hun energierekening. Maar als de gasprijs verder gaat stijgen, kan een deel van de huishoudens uit deze groep alsnog een betalingsprobleem krijgen.

Volgens TNO helpt het versnellen van de energietransitie om de energiearmoede te bestrijden. Door met een gericht beleid juist nu meer huizen te verduurzamen kunnen we voorkomen dat meer huishoudens in problemen raken en helpen we de energietransitie op gang.

5 TNO: De feiten over energiearmoede in Nederland.

c. Investeren op natuurlijke momenten Inwoners moeten bekend zijn met de opgave om aardgasvrij te worden en kunnen dan op natuurlijke momenten zoals bij een verhuizing, verbouwing, een andere CV hiermee rekening houden. De financiële meerkosten om de woning voor te bereiden op aardgasvrij zijn dan beperkter. Op onderstaande inspiratieplaat staan een aantal voorbeelden aangegeven.

d. Terugverdientijd De investeringskosten en de terugverdientijd is heel afhankelijk van de specifieke situatie. Bijv. spouwmuurisolatie is gemiddeld in ca. 3,5 jaar terugverdiend. Daarnaast heeft de woning meer comfort en heeft de woning meerwaarde in toekomst. Op de site van milieu centraal en verbeterjehuis staan een aantal duidelijke voorbeelden. https://www.verbeterjehuis.nl/

Bij deze voorbeelden moet wel een voorbehoud gemaakt worden voor de sterk gestegen kosten voor isolatie, woningaanpassingen en ook van de energieprijzen van de laatste maanden. https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/isoleren-enbesparen/spouwmuurisolatie/ 31

e. Subsidiemogelijkheden Het energieloket maakt voor inwoners de subsidiemogelijkheden inzichtelijk. Zo is er de landelijke Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) voor een investering in een warmtepomp, zonneboiler, een aansluiting op een warmtenet of met 5 typen isolatiemaatregelen. Om in aanmerking te komen voor subsidie, moeten 2 of meer maatregelen worden uitgevoerd. Naast subsidies zijn er ook leningen mogelijk zoals de Energiebespaarlening van het nationaal warmtefonds. Naast deze regelingen heeft het kabinet een half miljard beschikbaar gesteld voor een nationaal isolatieprogramma, een kwart miljard voor de toepassing van warmtepompen en een half miljard voor het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed.

f. Duurzaamheidslening gemeente De opgave om alle woningen aardgasvrij te maken voor 2050 is ook financieel een grote opgave voor inwoners. Zeker voor wijken waar inwoners wel hoge gasrekeningen moeten betalen, maar geen investeringsruimte hebben om woning aan te pakken. De duurzaamheidslening is een positieve manier om als gemeente inwoners de benodigde opgave tot isolatie en energiebesparing financieel te ondersteunen. De Duurzaamheidslening kan gebruikt worden voor energiebesparende maatregelen zoals zonnepanelen en isolatie van daken, gevels en vloeren etc. Via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) kunnen gemeenten laagrentende leningen verstrekken voor gemeentelijke doelen zoals het stimuleren van verduurzaming. De gelden die beschikbaar worden gesteld zijn revolverend en kunnen steeds opnieuw voor de gekozen doelen worden ingezet. Er zal een verordening worden opgesteld om duurzaamheidsleningen beschikbaar te gaan stellen om onze inwoners financieel te ondersteunen in de opgave tot het aardgasvrij maken van de woningen.

g. Huurwoningen Casade is erg actief in het verduurzamen van de huurwoningen. Zie hiervoor ook paragraaf 1g op bladzijde 9. Voor de verduurzaming brengt Casade de huurders geen huurverhoging in rekening. De huurders krijgen hierdoor wel meer comfort en een lagere energierekening. Indien de woning dusdanig wordt aangepast naar NulOpdeMeter (NOM), dan hebben huurders helemaal geen energiekosten meer. Voor deze situaties brengt Casade wel een Energie Prestatie Vergoeding (EPV) in rekening die niet hoger is dan de actuele energierekening. Casade heeft project Dakenstroom waar alle huurders deel kunnen nemen aan zonnecoöperatie Dakenstroom. Dit is financieel een gunstige constructie voor huurders om te kunnen meeprofiteren van duurzame opgewekte energie. 32

8. Wat is er al? a. Energieloket en energie coaches Inwoners kunnen gebruik maken van de deskundige vrijwilligers van ECLoZ, het energiecollectief in Loon op Zand. ECLoZ heeft opgeleide energiecoaches om mensen te adviseren met vragen over energiebesparing. Het gratis energieloket is te bezoeken in het Klavier. Er is ook een digitaal Energieloket Loon op Zand waar inwoners veel informatie en tips kunnen krijgen en een afspraak kunnen maken om een energiecoach aan huis te vragen om specifiek advies te geven.

b. Stappenplannen aardgasvrij maken woningen Op de site van milieu centraal staan een aantal stappenplannen om te komen tot aardgasvrij wonen. In de stappenplannen worden een aantal voorbeelden uitgewerkt met de financiële investering en de CO2 reductie. Als voorbeeld is bijgevoegd het aardgasvrij maken van een tussenwoning uit de jaren 70. Er is ook een stappenplan dat voor de eigen woning kan worden ingevuld. milieucentraal/stappenplan-aardgasvrijwonen/

c. Inwonercommunicatie Om de inwoners van Loon op Zand mee te nemen in de opgave om aardgasvrij te worden zijn er sinds september 2021 een aantal acties voor inwoners uitgevoerd. 1.

Webpagina en mailbox aardgasvrij

Er is de webpagina loonopzand.nl/aardgasvrij aangemaakt. Deze webpagina geeft zowel actuele als basisinformatie over: • Waarom een plan om aardgasvrij te worden? • Wat staat er in de transitievisie warmte? • Aardgasvrij én klimaatneutraal in 2050 • Waar staan we nu? • Wat kun je nu al doen op weg naar aardgasvrij? • Meer weten of meedenken? Verder worden er activiteiten aangekondigd of wordt er na afloop informatie gedeeld. Op allerlei momenten wordt daarnaast actief het mailadres aardgasvrij@loonopzand.nl onder de aandacht gebracht, waar inwoners en andere geïnteresseerden vragen kunnen stellen aan de gemeente. 2.

Aandacht via (social) media

Door middel van persberichten, gemeentepagina, social media en nieuwsberichten op de gemeentelijke website is bekendheid gegeven aan de verschillende inwoneractiviteiten. Dit heeft geleid tot verschillende nieuwsberichten in Brabants Dagblad en Duinkoerier, reacties via facebook (met name voor bijeenkomst aardgasvrij wonen) en deelname aan de activiteiten. Zo vulden in totaal 256 inwoners een online vragenlijst in en namen ongeveer 40 inwoners deel aan de bijeenkomst over aardgasvrij wonen. 3.

Online vragenlijst inwoners

In september 2021 nodigden we ons inwonerpanel en andere inwoners uit een online vragenlijst van het PON|Telos in te vullen over aardgasvrij wonen en energiebesparing. In totaal werkten 256 inwoners mee aan het onderzoek. De resultaten geven met name input voor de vraag hoe we in Loon op Zand de beweging naar aardgasvrij op gang kunnen brengen en wat inwoners daarvoor nodig hebben. De resultaten zijn te bekijken via: loonopzand.nl/inwonerpanel (Wat doen wij met de uitkomsten?). 4.

Online bijeenkomsten aardgasvrij wonen en energiebesparing

Op 28 september 2021 organiseerden we een online bijeenkomst voor inwoners en ondernemers. Samen met energiecollectief ECLoZ en woningcorporatie Casade lichtten we toe hoe we werken aan een aardgasvrije toekomst en aan energiebesparing. Een inwoner uit Loon op Zand deelde zijn

eigen ervaringen. Het verslag, de getoonde presentatie over de transitievisie Warmte en de antwoorden op vragen van deelnemers zijn te bekijken op: loonopzand.nl/aardgasvrij In oktober organiseerden we daarnaast een Energie Webinar over energiebesparing samen met stichting Buurkracht.

Stakeholdersbijeenkomst en meedenkgroep inwoners

In oktober is een bijeenkomst georganiseerd voor alle stakeholders en een avond specifiek voor de inwoners die hebben aangegeven mee te willen denken met de transitievisie warmte.

d. Regeling Reductie Energieverbruik Woningen (RREW) De gemeente Loon op Zand heeft met ECLoZ en Casade subsidie aangevraagd en ontvangen in het kader van de RREW-regeling 2021/2022. Met deze subsidie kunnen we een energiebesparingsprogramma uitvoeren. We gaan hiervoor uitgebreide voorlichting geven aan bewoners van tenminste 500 koopwoningen en 1000 huurwoningen in de gemeente Loon op Zand, over de mogelijkheden van energiebesparing en het uitvoeren van besparingsmaatregelen in deze woningen. ECLoZ en Casade zetten zich als enthousiaste en deskundige partners in voor deze regeling. De RREW is gestart in de wijk Pannenhoef, de pilotbuurt met de meeste meerwaarde. In deze wijk is het een grote uitdaging om de warmtetransitie te realiseren. De woningen hebben een lager energielabel en hoog gasverbruik. De investeringscapaciteit is wat beperkter in deze wijk. Door deze RREW subsidie hebben we met Casade en ECLoZ tegoedbonnen kunnen uitgeven voor €70 per woning. Met deze tegoedbon kunnen inwoners de eerste stappen zetten naar energiebesparing door de aanschaf van ledlampen, tochtstrippen etc. Bij deze RREW actie worden allerlei activiteiten georganiseerd en het is de bedoeling een beweging op gang te krijgen in deze wijken.

9. Wat willen onze inwoners? Om inzicht te krijgen in de behoeften van onze inwoners is een inwonerpanel uitgezet. Een samenvatting van de resultaten is bijgevoegd in bijlage… Van de respondenten geeft 55% aan nog geen voorbereidingen of maatregelen te treffen om in zijn woning over te kunnen gaan stappen naar een andere warmtebron dan aardgas. Slechts 11% is hier mee bezig of heeft dit op de planning staan. Inwoners zijn dus maar beperkt bezig met de opgave.

De meerderheid van de respondenten geeft aan technische informatie over de mogelijkheden van hun huis, financiële middelen en financieel advies nodig te hebben om verdere stappen te zetten naar een aardgasvrije woning.

Driekwart van de respondenten wil de informatie ontvangen van de gemeente of door een onafhankelijke energiespecialist, zoals ECLoZ. Men wil de informatie ontvangen via een online nieuwsbrief (42%), een persoonlijk gesprek (41%) en via de website van de gemeente (32%).

10.

Ambitie en strategie

De landelijke ambitie is dat in 2030 in totaal 20% van de bestaande woningvoorraad aardgasvrij gereed is met minimaal energielabel B. Dit zouden voor Loon op Zand ca. 2.000 woningen zijn. Door aan te sluiten bij ambitie van het klimaatakkoord kunnen we monitoren hoe we in verhouding tot de landelijke ambitie scoren. Het einddoel is aardgasvrij, maar de eerste stap is altijd isoleren en energie besparing. Reductie van het gebruik van aardgas dan ook de doelstelling om de beweging naar aardgasvrij op gang te krijgen.

Ambitie: We hebben de ambitie dat 20% van de bestaande woningvoorraad in Loon op Zand aardgasvrij gereed is in 2030.

Doelstelling: Als doelstelling gaan we ons inzetten om 20% te besparen op het aardgasgebruik in 2030

Om deze ambitie en doelstelling te kunnen realiseren, hebben we een strategie met een aantal sporen uitgezet. Het is vooral van belang om de komende jaren inwoners en gebouweigenaren bewust te maken van de opgave die er is en te stimuleren dat woningen en andere panden geïsoleerd worden naar de standaard- en streefwaarden. Goede communicatie vormt de basis.

Strategie: Als strategie om deze ambitie en doelstelling te kunnen bereiken, kiezen voor de volgende sporen: a. Individuele woningaanpassingen stimuleren en ondersteunen b. Gezamenlijke initiatieven vanuit inwoners stimuleren en faciliteren c. Pilot woonbuurten uitwerken d. Pilot bedrijventerrein uitwerken e. Alternatieve warmtebronnen nader onderzoeken f.

Voorbeeldrol gemeente

a. Individuele woningaanpassingen stimuleren en ondersteunen Op het moment dat particuliere woningeigenaren gaan verhuizen, hun pand gaan verbouwen of hun cv-ketel gaan vervangen, is het van belang dat rekening wordt gehouden met de opgave aardgasvrij voor 2050. We willen onze inwoners stimuleren en ondersteunen om de isolatiemaatregelen te treffen en een aardgasvrij warmtealternatief (al dan niet hybride) te kiezen. Dit gaan we doen door:

1. Goede informatie en communicatie Via o.a. de gemeentelijke website en een periodieke online nieuwsbrief als basiskanalen willen we voorbeelden uitdragen, praktische hulp bieden en inwoners de weg wijzen naar ondersteunende organisaties als ECLoZ en diverse websites. Ook dragen we het belang van een aardgasvrije toekomst uit en hoe we hier samen met anderen aan werken.

2. Technische informatie Over de mogelijkheden voor een specifieke woning kunnen inwoners terecht bij het energieloket.

3. Financiële ondersteuning Informatie over de beschikbare subsidiemogelijkheden kan via het energieloket worden gekregen. De gemeente gaat een gemeentelijke duurzaamheidslening uitwerken.

4. Meeliften Casade. Door Casade worden de huurwoningen structureel voorbereid op aardgasvrij. Hiervoor wordt een gedegen aanpak opgesteld en de uitvoering georganiseerd. Voor een deel van de eigenaar-bewoners die in de aangrenzende woningen wonen is de noodzakelijke aanpak van hun woningen vergelijkbaar met de aanpak van Casade. Gezocht moet worden naar mogelijkheden dat de eigenaar-bewoners mee kunnen liften met de ervaringen van Casade.

Foto RV Fotoproducties Tilburg

5. Betrekken bedrijfsleven. Het is belangrijk om aannemers, installateurs, banken en makelaars mee te nemen in deze opgave. Installateurs kunnen bijvoorbeeld (hybride) warmtepompen onder de aandacht brengen en bewoners voorlichten. Aannemers kunnen inwoners informeren om bij een verbouwing rekening te houden met de vastgestelde standaard- en streefwaarden voor isolatie om de woning voor te bereiden op aardgasvrij. Daarnaast willen we banken en makelaars betrekken om hun klanten de weg te wijzen en waar mogelijk te ontzorgen, zowel technisch als financieel. Alle partijen moeten hierin inwoners samenhangend informeren. 39

b. Gezamenlijke initiatieven vanuit inwoners stimuleren en faciliteren Indien een aantal inwoners gezamenlijk alternatieven op willen gaan pakken, dan is het streven om deze initiatieven zo goed mogelijk te ondersteunen en te faciliteren. Hierbij maakt het niet uit in welke buurt van de gemeente dit initiatief is. Initiatieven die vanuit de bewoners zelf komen hebben vanzelf draagvlak en veelal de grootste slagingskans. Ervaringen in de proefwijken van het Programma Aardgasvrije Wijken, laten zien dat de meest succesvolle projecten zijn voortgekomen uit het eigen initiatief van inwoners. Mogelijkheden voor bewonersinitiatieven om stappen te zetten richting aardgasvrij zijn bijvoorbeeld: • •

•

Met een aantal buren zonnepanelen regelen Gezamenlijk aardgasvrij door zonnepanelen op waterbassin tomatenteler en restwarmte steenfabriek (Hedikhuizen) Gezamenlijk aardgasvrij door zonwarmte op te slaan in constructie met water onder de grond (WKO Nagele)

Als een groep inwoners met een eigen initiatief komt om de woningen in hun buurt of straat te isoleren of aardgasvrij te maken, willen we dit waar mogelijk faciliteren door:

1. Begeleiding 2. Meedenken 3. Technische ondersteuning 4. Financiële ondersteuning Om te stimuleren dat initiatieven ontstaan, willen we als gemeente:

5. Het belang en inwonervoordeel van buurtinitiatieven actief onder de aandacht brengen.

c. Pilots voor 2 woonbuurten uitwerken Vanaf 2022 zullen we voor de pilotbuurten uitwerkingsplannen gaan uitwerken. We zullen als gemeente hierin de regie gaan nemen. Deze plannen zullen gezamenlijk met inwoners, ondernemers, Casade, wijkorganisaties en andere belanghebbenden worden opgesteld en uitgewerkt. Draagvlak, communicatie en participatie is onmisbaar. Het is het streven om de opgave aardgasvrij niet als aparte opgave te zien, maar gezamenlijk op te pakken met de andere opgaven die de kwaliteit van de buurt kunnen verbeteren. Dit is uiteraard veel beter voor het draagvlak. Door het combineren van de opgaven op de diverse beleidsterreinen zullen de aan te pakken wijken toekomstbestendig worden. Gestart wordt met pilots in de buurt Pannenhoef en Molenwijk-Zuid. Het is de bedoeling om in de wijk waarin deze pilots zijn gelegen, wijk 2 en wijk 7, vanaf 2025 daadwerkelijk te starten met de wijkuitvoeringsplannen.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Opstellen uitwerkingsplannen Afstemmen met andere opgaven in de buurt Uitdragen – draagvlak Betrekken bedrijfsleven Technische ondersteuning Financiële ondersteuning Begeleiding

Buurtteam In elke buurt zijn er gangmakers, mensen die graag het voortouw nemen en het in zich hebben de rest van de buurt aan zich te verbinden. Deze mensen zijn het betrouwbare gezicht naar de rest van de buurt. We willen proberen dat deze mensen een buurtteam willen vormen en de aanjagers willen worden voor gezamenlijke stappen in de wijk. Nadat er een buurtteam is geworven, werkt het buurtteam onder begeleiding van Buurkracht of Contour de Twern naar een energieaanbod voor de hele buurt. Voor bijvoorbeeld het plaatsen van zonnepanelen of het isoleren van woningen, net waaraan behoefte is. Na het voorbereidende werk van het buurtteam, zoals het aanvragen en beoordelen van offertes van leveranciers, volgt een buurtbijeenkomst waarop het aanbod wordt toegelicht. Al het benodigde voorwerk is gedaan, geïnteresseerde buurtbewoners kunnen zich simpelweg aansluiten Het is het streven dat in de pilotbuurt Pannenhoef met de RREW-activiteiten een groepje inwoners kan worden gevonden die verdere stappen wil zetten naar de gezamenlijke aanleg van zonnepanelen, gevelisolatie of andere isolerende maatregelen. Voor het eerste project is budget beschikbaar voor begeleiding door Buurkracht. In de toekomst is het streven dat Contour de Twern deze rol op zich gaat nemen.

Betrekken bedrijfsleven Naast het streven om in de pilotbuurten met buurtteams een beweging op gang te krijgen, willen we met geschikte ondernemers en ECLoZ gezamenlijk een plan van aanpak per wijk gaan ontwikkelen.

d. Pilot bedrijventerrein uitwerkingsplan opstellen De hele gebouwde omgeving moet naar aardgasvrij voor 2050. Dit geldt niet alleen voor de woningen, maar ook voor de maatschappelijke organisaties en bedrijven. Het is de bedoeling om op bedrijventerrein Kaatsheuvel een pilot te starten om de mogelijkheden te verkennen hoe hier kan worden gekomen tot aardgasvrij. De gemeente wil met bedrijven samenwerken met als doel minder energiegebruik, meer opwek van duurzame energie en een toekomstbestendige energie-infrastructuur op bedrijventerreinen. Toekomstbeeld is dat in 2050 alle bedrijventerreinen ‘energiehubs’ zijn. Binnen een hub wordt energie alleen nog duurzaam opgewekt. Op de terreinen ligt een slim netwerk dat warmte, kou en stroom onderling uitwisselt. Daarom is er geen verspilling. Binnen de hub wordt minimaal de eigen benodigde energie opgewekt. Maar het liefst meer, zodat ook de omgeving ervan profiteert.

1. 2. 3. 4.

Opstellen uitwerkingsplan Afstemmen met andere opgaven Uitdragen – draagvlak Ondersteuning

e. Alternatieve warmtebronnen nader onderzoeken Het blijkt dat groen gas zowel de laagste nationale kosten heeft als voor inwoners in veel situaties de laagste eindgebruikerskosten. Om deze reden willen we nader onderzoek gaan uitvoeren naar mogelijkheden voor de beschikbaarheid van groen gas in onze gemeente. In regionaal verband wordt onderzocht of aansluiting op het regionale Amernet een optie is en wat hiervan de maatschappelijke kosten en baten zullen zijn. Aansluiting op dit hoge temperatuur warmtenet stelt minder hoge eisen aan de mate van isolatie van de woningen dan een all-electric warmtepomp en kan voor met name de oudere en moeilijk te isoleren woningen (vanaf energielabel E) een geschikt alternatief zijn. We willen deze kansen daarom goed verkennen. We willen daarnaast de mogelijkheden onderzoeken of haalbare en betaalbare warmtenetten kunnen worden aangelegd, rekening houdend met de beperkte ruimte in de ondergrond. Ook willen we samen met betrokken partijen de ontwikkelingen rondom onder meer aqua- en geothermie volgen en verzamelen we de ervaringen die elders in Nederland, zoals in de proeftuinen van het Programma Aardgasvrije Wijken, worden opgedaan.

f. Voorbeeldrol gemeente We willen als gemeente een voorbeeldfunctie vervullen met onze gemeentelijke gebouwen. We gaan proberen om renovatie van scholen als voorbeeldprojecten te realiseren en dit breed te communiceren om hiermee inwoners en expliciet ook de kinderen te informeren en te stimuleren. Dit geldt eveneens voor de renovatie andere gemeentelijke gebouwen zoals de gemeentewerf en de Wetering.

11. Visie op communicatie, samenwerking en participatie Om de beweging naar een aardgasvrije toekomst in Loon op Zand stap voor stap verder te brengen is structurele communicatie nodig, net als samenwerking met en participatie van diverse stakeholders, inwoners en ondernemers. De aanpak zoals beschreven in hoofdstuk 10 geeft hier al een eerste invulling van. Hieronder beschrijven we communicatie-uitgangspunten voor de manier waarop we vanaf 2022 communicatie, samenwerking en participatie structureel willen inzetten.

a. Algemene communicatie Uitleggen, informatie verstrekken en ondersteuning bieden Hoewel de landelijke opgave helder en eenduidig is -alle gebouwen aardgasvrij in 2050- is de weg daarnaartoe in iedere gemeente, voor ieder type woning en voor iedere woonsituatie anders. Ook zijn er ontwikkelingen met nieuwe inzichten en technische mogelijkheden. Het risico is dat mensen door de bomen het bos niet meer zien, afhaken door de technisch ingewikkelde materie of zich vragen waarom ze nu in beweging moeten komen. Communicatie-uitgangspunten voor algemene communicatie zijn daarom: • Om het bewustzijn te vergroten dat iedereen in beweging moet komen voor een aardgasvrije toekomst, communiceren we zowel over het einddoel (aardgasvrij in 2050), maar ook over het belang van alle stappen daartussen. Ofwel: bereid je huis alvast voor op aardgasvrij en maak gebruik van natuurlijke momenten om aanpassingen te doen. • De informatie de we verstrekken is helder, aansprekend en toegankelijk. We voorkomen zoveel mogelijk vakjargon. • We bieden zoveel mogelijk handelingsperspectieven, zodat mensen weten hoe ze tot actie over kunnen gaan. • Om zoveel mogelijk inwoners te bereiken, houden we rekening met de belevingswereld van de verschillende groepen inwoners. • We willen mensen helpen bij keuzes en afwegingen waar ze achteraf geen spijt van krijgen.

De komende jaren ligt de focus op energiebesparing en isolatie. • We zijn transparant en realistisch. We delen de beschikbare informatie actief en vertellen het ook als we het niet weten.

b. Mensen die aan de slag willen actief verder helpen De beweging naar aardgasvrij vraagt om gedragsverandering en de bereidheid van inwoners en ondernemers om hier tijd, inzet en (in veel gevallen) geld voor vrij te maken. Deze verandering en bereidheid begint bij mensen met een positieve houding om aan de slag te gaan. Om de beweging op gang te brengen, focussen we ons op deze groep mensen. Communicatie-uitgangspunten richting deze groep zijn: • We delen actief informatie over organisaties, bedrijven, websites en digitale platforms, waar mensen geholpen kunnen worden om verantwoorde (technische) keuzes te maken in de maatregelen die zij willen nemen • We delen actief informatie over financiële ondersteuningsmogelijkheden in de vorm van subsidies, energiebesparingsvouchers of duurzaamheidsleningen. • We proberen te voorkomen dat mensen afhaken door zaken waar we zelf invloed op hebben. Denk aan: snel ingaan op vragen, mensen in contact brengen met de juiste partijen, geen tegenstrijdige informatie delen en up-to-date zijn over financiële en technische mogelijkheden. We zijn ook transparanten over zaken waar we geen/weinig invloed op hebben. • We bieden een mix van fysieke en digitale mogelijkheden/activiteiten om mensen van verschillende leeftijden te ondersteunen. 43

c. Groep mensen die aan de slag wil structureel laten groeien De landelijke aandacht rondom stijgende gasprijzen zorgt al voor een groeiende groep mensen die woningaanpassingen wil doen. De financiële prikkel is hierbij leidend. Ook als de gasprijzen weer dalen, willen we de groep mensen die aan de slag wil structureel laten groeien. Ook hier geldt dat we proberen te voorkomen dat mensen afhaken. Communicatie-uitgangspunten richting deze groep zijn: • • •

We zetten breed in op de voordelen van energiebesparing, isolatie en alternatieve warmtebronnen. Niet alleen bijdrage aan klimaat, maar ook directe geldbesparing, investering die zich terugverdient, comfort in huis, gezondheid en meerwaarde woning na aanpassing. We zijn transparant en eerlijk over de benodigde investeringen, onzekerheden en praktische uitdagingen, bijvoorbeeld m.b.t. de beschikbaarheid van vakmensen. We delen verhalen en voorbeelden van individuele bewoners, buurtinitiatieven, bedrijven en maatschappelijke organisaties die maatregelen hebben genomen of daar mee bezig zijn. We belichten hierbij niet alleen successen, maar delen ook waar mensen tegenaan zijn gelopen.

d. Gedrag van mensen beïnvloeden Bij met name energiebesparing speelt gedragsverandering een belangrijke rol. Tegelijkertijd is energiebesparing ook de eerste en meest winstgevende stap naar aardgasvrij. De energie die je niet gebruikt hoef je niet op te wekken én niet te betalen. We zetten daarom ook in op algemene gedragsverandering rond energieverbruik. Communicatie-uitgangspunten voor gedragsverandering zijn: • • • •

We delen praktische tips om energie te besparen waar geen/nauwelijks investeringen voor nodig zijn. We laten zo concreet mogelijk zien wat besparing oplevert, zowel qua geld als CO2-reductie. De communicatie is praktisch en helpend, niet belerend We noemen verschillende argumenten om te besparen: goedkoper, leuk om samen met anderen te doen (buurt, gezin) en minder uitstoot broeikasgassen/klimaatverandering

e. Groep mensen met zorgen en weerstand in beeld houden en serieus nemen De verandering naar aardgasvrij roept bij mensen vanzelfsprekend ook vragen en weerstand op en brengt daarnaast zorgen met zich mee. Er wordt immers veel gevraagd van inwoners. De signalen die mensen hierover uiten, laten zien wat er leeft in Loon op Zand. Het is belangrijk om deze signalen te (onder)kennen, zodat we hier in onze aanpak en communicatie op in kunnen spelen. Bijvoorbeeld via betere ondersteuning, samenwerking met wijk- en belangenorganisaties en eerlijke, duidelijke informatieverstrekking. Hoewel we onze communicatie niet actief op deze groep richten, hanteren we wel de volgende communicatie-uitgangspunten: • We blijven monitoren waar zorgpunten en weerstand vandaan komen. Dit geeft ons inzicht in behoeften van inwoners en bedrijven. Bovendien willen we in verbinding blijven met inwoners en ondernemers. • We dragen uit dat we ons bewust zijn van zorgen en weerstand. We vertalen dat zoveel mogelijk in wat mensen nodig hebben om aan de slag te willen of kunnen gaan. • We gebruiken zorgen en weerstand als input voor de inhoud van communicatie. Welke zorgen kunnen we wegnemen? Kunnen we via persoonlijke contacten en netwerken een deel van de weerstand wegnemen?

f. Samenwerken met lokale en regionale organisaties We zoeken actief de samenwerking op met partijen die vergelijkbare ambities hebben of deze kunnen ondersteunen. Dit doen we om samen meer mensen te bereiken, meer signalen op te vangen en gebruik te maken van elkaars kennis, kunde en communicatiekanalen. Partijen die we binnen Loon op Zand al in beeld hebben zijn: energiecollectief ECLoZ, woningcorporatie Casade, wereldgemeente Loon op Zand, Contour de Twern, wijkraden, huurdersverenigingen, verenigingen van eigenaars en Stichting Ondernemend Loon op Zand. Daarnaast werken we samen in de regio Hart van Brabant met 14 inliggende gemeenten, 3 waterschappen en de provincie Noord-Brabant. Uitgangspunten voor samenwerking: • Bestaande samenwerking versterken we waar wenselijk, ook op communicatiegebied. • De gemeente neemt waar wenselijk het initiatief tot nieuwe samenwerkingsverbanden. • We gaan in op verzoeken van anderen tot (meer) samenwerking als dat bijdraagt aan de opgave richting aardgasvrij. • We onderzoeken wat ieders toegevoegde waarde is in de samenwerking en hoe we elkaar kunnen aanvullen.

g. Buurtparticipatie in pilotbuurten In de buurten Pannenhoef Oost/West en Molenwijk-Zuid en bedrijvenpark Kaatsheuvel starten we vanaf 2022 pilots, waarmee we op ervaring willen opdoen om woningen en bedrijven (meer) aardgasvrij te maken of hierop voor te bereiden. In de twee woonwijken werken we daarvoor aan een buurtuitvoeringsplan. Als gemeente nemen we hiervoor de regie, maar we werken samen met inwoners, ondernemers, Casade, wijkorganisaties en andere belanghebbenden. Uitgangspunten voor deze buurtparticipatie zijn: • We inventariseren aan het begin van het participatieproces welke wensen vanuit de buurt meegenomen en/of gecombineerd kunnen worden met de (gemeentelijke) ambitie om de buurt klaar te maken voor (meer) aardgasvrij. • We maken gebruik van de kennis en kunde van alle betrokkenen. • Als gemeente geven we de kaders aan, waarbinnen we een buurtuitvoeringsplan willen maken. • We sluiten aan bij projecten, activiteiten en mensen in de buurt waar al energie vanuit gaat. • We zijn duidelijk over ieders rol in de participatieproces en maken daar afspraken over. • We werken via het plan toe naar een toekomstbestendige buurt, waar verschillende buurtopgaven gecombineerd worden. 45

12.

Uitvoering

Voor de gemeente is een globale inschatting gemaakt van de benodigde inzet en kosten voor de uitvoering van voorgestelde aanpak. Hierbij is mede gebruikgemaakt van het onderzoek uit september 2020 van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) naar de uitvoeringskosten voor het Klimaatakkoord. De uitvoering gaat niet zonder de inzet van capaciteit van de gemeente, de woningcorporatie, de netbeheerder en andere betrokken organisaties. Gelet op de urgentie vanuit het Rijk en het Klimaatakkoord verwachten we dat het Rijk de komende jaren meer geld voor de uitvoering beschikbaar zal stellen.

a. Extra financiële bijdrage vanuit Rijk Op Prinsjesdag is bekend gemaakt dat ruim 1,3 miljard euro vrij wordt gemaakt voor de verduurzaming van woningen en gebouwen, Naast bijdragen voor het isoleren van panden, zullen gemeenten en energieregio’s financieel worden ondersteund bij de uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord.

b. Inzet gemeente Voor de gemeente is een globale inschatting gemaakt van de benodigde inzet en kosten indien de voorgestelde aanpak wordt uitgevoerd. Hierbij is mede gebruikgemaakt van het onderzoek uit september 2020 van de Raad voor het openbaar bestuur (ROB) naar de uitvoeringskosten voor het Klimaatakkoord6. In het rapport worden 28 nieuwe of (sterk) geïntensiveerde taken voor gemeenten onderscheiden. In het rapport wordt aangegeven dat in 2024 (het meest ‘doorsnee’ jaar in de periode) kleine gemeenten tot 40.000 inwoners gemiddeld 8 – 9 extra fte nodig hebben. Daarnaast zijn er substantiële materiele kosten, vooral voor technisch onderzoek en communicatie. De wijkgerichte aanpak om de gebouwde omgeving te verduurzamen (het opstellen en uitvoeren van wijkuitvoeringsplannen) brengt de hoogste kosten met zich mee. Aantal fte Kosten

2022 6 € 50.000

2023 7 € 50.000

2024 8 € 50.000

2025 9 € 50.000

2026 9 € 50.000

2027 10 € 50.000

2028 10 € 50.000

2029 10 € 50.000

2030 10 € 50.000

Om de gewenste ambitie te kunnen halen, is een forse uitbreiding van de bestaande formatie nodig. Met name het uitvoeren van de pilotbuurten en in de toekomst de wijkuitvoeringsplannen vraagt veel capaciteit. Hiervoor worden extra middelen vanuit het Rijk verwacht. Het is nog niet duidelijk of de benodigde inzet hiermee ingevuld kan worden. Als er onvoldoende financiële middelen zijn om de uitvoeringskosten te dekken, zijn we genoodzaakt om te snijden in de activiteiten. Hoe meer er gesneden wordt, hoe groter de kans dat de gestelde ambities niet worden gehaald.

6 www.raadopenbaarbestuur.nl/documenten/publicaties/2020/09/24/aef--onderzoeksrapport-uitvoeringskosten-klimaatakkoord

c. Inzet bedrijfsleven Voor de advisering, de begeleiding en de ‘ombouw’ van de warmtevoorziening – het ‘aardgasvrij maken’- is nauwe samenwerking van de gemeente met professionele partijen (bedrijven), de burgercoöperatie ECLoZ en onze inwoners noodzakelijk. Voor een succesvolle warmtetransitie is ondersteuning vanuit de techniek en voorzien in financiële oplossingen noodzakelijk. Een succesvolle aanpak kenmerkt zich door professionaliteit en daadkracht – de power om de ‘beweging’ in te zetten, uit te voeren en vol te houden. Hierbij is samenwerking met het bedrijfsleven noodzakelijk. Professionaliteit is noodzakelijk om deze taak projectmatig, van wijk naar wijk, te gaan opzetten en uitvoeren. We willen met geschikte ondernemers en ECLoZ gezamenlijk een plan van aanpak per wijk gaan ontwikkelen.

d. Inzet ECLoZ ECLoZ, het energie collectief Loon op Zand, is essentieel voor een goede advisering aan inwoners over de technische en financiële mogelijkheden voor het aardgasvrij maken van hun woningen. Daarnaast is het van belang dat ECLoZ mee wil denken in de gezamenlijke aanpak van de pilotbuurten, de eigen gezamenlijke initiatieven van inwoners en de beleidsmatige aanpak van de gemeente. ECLoZ doet dit alles op vrijwillige basis. Hiervoor is erg veel waardering. Gezien de grote opgave die wacht om de hele gebouwde omgeving aardgasvrij te maken, is samenwerking met het bedrijfsleven noodzakelijk en kan ECLoZ in haar rol en karakter (inwonerscollectief) een mede begeleidende rol spelen. Er dient te worden gezocht naar mogelijkheden om ECLoZ hierin te faciliteren zodat deze kan professionaliseren en continuïteit in dienstverlening kan bieden. Dit zal in overleg met ECLoZ nader moeten worden uitgewerkt.

e. Inzet Contour de Twern Om gezamenlijke initiatieven te ondersteunen is het van belang hierbij een partij te betrekken die de inwoners hierin kan begeleiden. Dit kan Buurkracht zijn, maar ook Contour de Twern kan hierin een goede partner zijn. Contour de Twern verzorgt het sociaal werk in de gemeente Loon op Zand en helpt mensen en buurten bij het oplossen van kleine en grote vragen. Dat doet Contour de Twern voor een belangrijk deel met vrijwilligers. Contour de Twern kent de buurten goed en kan bewoners vanuit sociale projecten en activiteiten bij de uitvoeringsplannen voor de warmtetransitie betrekken. Contour de Twern wil zich graag inzetten om ook de particuliere woningeigenaren op een vergelijkbare manier te stimuleren om hun woning te verduurzamen.

f. Inzet overige partijen De uitvoering van de warmtetransitie vraagt om extra capaciteit bij met name de woningcorporatie Casade en Enexis Netbeheer. Zij onderzoeken voor hun eigen organisatie wat de impact is. Het is belangrijk om de planningen van alle betrokken partijen op elkaar te leggen en te zoeken naar synergie met een koppeling van technische en sociale begeleiding. Bijeenkomsten, afstemming en koppelen buiten geplande projecten om zal extra inzet kosten.

g. Planning De ondersteuning van individuele en collectieve initiatieven hebben prioriteit en zijn structureel. Het uitwerken van de pilots om voorbeelden te realiseren en ervaringen op te doen wordt gefaseerd opgezet. Uitgangspunt is om te gaan werken met een groeimodel. In de wijk Pannenhoef is al gestart met de RREW waarop geprobeerd wordt aan te sluiten met de eerste pilot. PLANNING 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 A. Individuele woningaanpassingen steunen B. Gezamenlijke initiatieven steunen C. Pilot Pannenhoef uitwerken D. Pilot Molenwijk Zuid uitwerken E. Pilot bedrijventerrein Kaatsheuvel uitwerken

h. Uitvoeringsoverzicht Uitgangspunt is om te gaan werken met een groeimodel om de aangegeven ambities waar te kunnen maken. Voor de uitwerking van de voorgestelde strategieën in de warmtetransitie is al deels rekening gehouden in de begroting 2022. Dit is niet voldoende om de gestelde doelen te kunnen realiseren, maar de verwachting is dat er extra gelden beschikbaar worden gesteld vanuit het Rijk. Indien deze middelen niet beschikbaar gesteld worden, zullen de gestelde doelen niet realiseerbaar zijn.

13.

Monitoring en bijstelling over 5 jaar

We hebben de ambitie dat 20% van de bestaande woningvoorraad in Loon op Zand aardgasvrij gereed is in 2030. Als doelstelling gaan we ons inzetten om 20% te besparen op het aardgasgebruik in 2030

Monitoring Jaarlijks willen we monitoren wat de besparing is en of we de gestelde doelen kunnen halen bij het voorliggende beleid. Gemonitord kan worden het energieverbruik, het gasverbruik, zonnestroom, CO2 uitstoot van de gebouwde omgeving, het aantal verstrekte SDE-subsidies en het aantal woningen met een gasaansluiting. In bijlage 16 staat de monitoringstabel aangegeven.

Elke 5 jaar bijstellen TVW Inzichten rondom onder andere technieken, wet- en regelgeving en financieringsmogelijkheden veranderen snel. Het is daarom niet verstandig om in één keer de route tot 2050 uit te stippelen. De transitievisie warmte wordt minimaal iedere vijf jaar herzien, zodat nieuwe inzichten in de aanpak kunnen worden verwerkt. Hiermee zal de raad dus elke 5 jaar de visie herijken.

BIJLAGE 1 Vastgestelde wijkindeling

1 5 2 4

CBS-plattegrond buurten in Kaatsheuvel totaal

CBS-plattegrond buurten in Kaatsheuvel kern 49

6 7

8 e M o e r 1

CBS-plattegrond wijken Loon op Zand en De Moer

CBS-plattegrond wijken Loon op Zand in de kern

WIJKINDELING KAATSHEUVEL TVW CBS buurt Centrum Vossenberg (west) Vossenberg (oost) De Kets (industrieterrein) De Zandschel De Baan Pannenhoef (west) Pannenhoef (oost) Schrijversbuurt Bloemenbuurt Staatsliedenbuurt Draaiboom Hil (noord) Hil (zuid) Heikant Els (west) Els (oost) Prinsessenbuurt Het Hoekske De Klinkenpolder Rooi Dorp Loonse Vaart De Oude Omdraaier

inwoners buurt

Wijk TVW

inwoners wijk

850 860 530 95 655 520 1120 670 545 425 665 1955 625 735 1345 215 500 665 315 45 960 1780 445

Wijk 1 Kh Wijk 1 Kh Wijk 1 Kh Wijk 1 Kh Wijk 1 Kh Wijk 1 Kh Wijk 2 Kh Wijk 2 Kh Wijk 2 Kh Wijk 2 Kh Wijk 2 Kh Wijk 3 Kh Wijk 3 Kh Wijk 3 Kh Wijk 4 Kh Wijk 4 Kh Wijk 4 Kh Wijk 4 Kh Wijk 4 Kh Wijk 4 Kh Wijk 5 Kh Wijk 5 Kh Wijk 5 Kh

3510

Wijk TVW

inwoners wijk

3425

3315

3085

3185

WIJKINDELING LOON OP ZAND TVW CBS buurt

inwoners buurt

Oud-Loon De Hoogt (Industrieterrein) Mussenhoek Oost-Loon Bergeind De Plakken Molenwijk (noord) Molenwijk (zuid)

2575 0 360 245 145 5 1535 1305

Wijk 6 LoZ Wijk 6 Loz Wijk 6 Loz Wijk 6 LoZ Wijk 6 LoZ Wijk 6 LoZ Wijk 7 Loz Wijk 7 Loz

3330

De Moer

590

Wijk 8 DM

590

2840

BIJLAGE 2 Landelijke warmte strategieen Code

Naam strategie

Variantcode

Warmtebron of -installatie

Schillabel

S1 S1 S2 S2 S2 S2 S3 S3 S3 S3 S3 S3 S4 S4 S4 S4

Individuele elektrische warmtepomp Individuele elektrische warmtepomp Warmtenet met MT-HT-bronnen Warmtenet met MT-HT-bronnen Warmtenet met MT-HT-bronnen Warmtenet met MT-HT-bronnen Warmtenet met LT-bronnen Warmtenet met LT-bronnen Warmtenet met LT-bronnen Warmtenet met LT-bronnen Warmtenet met LT-bronnen Warmtenet met LT-bronnen Groengas Groengas Groengas Groengas

S1a S1b S2a S2b S2d S2e S3a S3b S3d S3e S3f S3h S4a S4b S4c S4d

Lucht-warmtepomp (WP) Bodem-WP MT-restwarmte MT-geothermie MT-restwarmte MT-geothermie LT-warmtebron, levering 30°C LT-warmtebron, levering 70°C WKO, levering 50°C TEO+WKO, levering 70°C LT-warmtebron, levering 70°C TEO+WKO, levering 70° C Hybride-WP HR-ketel Hybride-WP HR-ketel

B+ B+ B+ B+ D+ D+ B+ B+ B+ B+ D+ D+ B+ B+ D+ D+

BIJLAGE 3 Leidraad warmte – startanalyse voorbeeldbuurt

BIJLAGE 4 WAT - kaart

BIJLAGE 5 Afwegingscriteria analyse van de wijken

BIJLAGE 6 Analyse van de wijken per spoor Spoor 1: Technisch economisch spoor Bij dit spoor is voor de vijf strategieën een eerste beeld van de technische-economische gevolgen om van het aardgas af te gaan door middel van een startanalyse. Op basis van het criterium Laagste Nationale kosten is per buurt voorgesorteerd op een voorkeursstrategie en lokale data geconcretiseerd. In aanvulling op de startanalyse zijn criteria toegevoegd zoals energielabel, gasverbruik en het aandeel sociale huurwoningen.

Analyse van de wijken technisch spoor: analyse energielabel

Spoor 2: Beheer en onderhoud Spoor 2 heeft betrekking op het beheer en onderhoud van de gebouwde omgeving. Door efficiënt om te gaan met middelen wordt gericht gezocht naar koppelkansen van reguliere uitvoeringsprojecten binnen dezelfde wijk. Er is gekeken naar de belangrijkste partners en welke werkzaamheden gepland staan in (of aansluitend aan) de verschillende wijken.

Spoor 3: Sociaal economische opgaven De sociale en economische samenstelling in een wijk is medebepalend voor het draagvlak voor de warmtetransitie en voor de mogelijkheden van huishoudens om te participeren. Criteria zijn geanalyseerd die bepalend zijn voor het draagvlak, de keuze voor strategie en prioritering zijn zoals de sociale cohesie en energiearmoede van huishoudens.

Spoor 4: Ruimtelijke aandachtspunten Wijken met grote ruimtelijke opgaven door bijvoorbeeld hittestress of wateroverlast kunnen prioriteit krijgen binnen de wijkgerichte aanpak. Dat kan betekenen dat in deze wijken ook de warmtetransitie prioriteit krijgt, omdat in dat geval uitvoeringsprojecten gebundeld worden.

Analyse van de wijken ruimtelijk spoor: analyse wateroverlast 56

BIJLAGE 7 Afwegingskader Procentuele weging

Gasverbruik Aandeel huurwoningen Lengte gasvervangingsplan voor 2024 Lengte vervangingsplan Brabant Water Onderhouds- en uitvoeringwerkzaamheden woningbouwcorporaties

Onderhouds- en uitvoeringwerkzaamheden gemeente Sociale cohesie

Haalbaarheid 25000 Hoge quote of last Hittestress

Wateroverlast Aandeel wijkgroen

Weging samenhangende criteria

Gecorrigeerde weegfactor

Energielabel (index)

Weegfactor

Uitvoerbaarheid strategie

Weging per criterium

Nationale meerkosten voorkeursstrategie

25% 20% 75% 20% 60% 50% 40% 30% 100% 75% 5% 25% 35% 60% 100% 35% 100% 30% 100% 30% 30% 100% 40% 100% 25% 100% 15% 50% 100% 20% 100%

1,00 3,00 6,00 4,00 6,00 1,31 0,44 21,00 12,25 9,00 9,00 12,00 3,75 7,50 3,00

1 3 -6 4 -6 2 1 21 13 9 -9 -12 -4 -8 -3

Weging spoor

Spoor

In deze methodiek is eerst bepaald hoe zwaar een 'spoor' moet meewegen bij de uiteindelijke beoordeling. Vervolgens is per criterium aangegeven hoe zwaar deze meetelt binnen het betreffende spoor en is een weging bepaald.

Procentuele weging per spoor en samenhangende criteria voor buurt met de meeste meerwaarde.

BIJLAGE 8 Afwegingskader Confronteringsmatrix In de confronteringsmatrix wordt de weegfactor bepaald door alle aspecten in zowel de rijen als kolommen weer te geven. Per kruispunt wordt aangegeven of het aspect in de rij belangrijker is dan in de kolom. Zo ja; waarde 1, zo nee; waarde 0. Door alle scores op te tellen kan op deze manier een weegfactor per aspect bepaald worden. Nationale meerkosten voorkeursstrategie

Uitvoerbaarheid strategie

Energielabel (index)

Aandeel huurwoningen

Gasverbruik Lengte gasvervangingsplan voor 2024

Lengte vervangingsplan Brabant Water

Onderhouds- en uitvoeringwerkzaamheden woningbouwcorporaties

Onderhouds- en uitvoeringwerkzaamheden gemeente

Sociale cohesie

Haalbaarheid 25000

Hoge quote of last

Hittestress

Wateroverlast

Aandeel wijkgroen

1 1 1 0 0 0 0 1 1 1 0 0 0

Uitvoerbaarheid strategie

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

Nationale kosten voorkeursstrategie

0 0

0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0

0 0 1

1 0 0 0 0 1 1 1 0 0 0

0 0 1 0

0 0 0 0 0 1 1 0 0 0

Huurwoningen/totaal woningen Gasverbruik

0 1 1 1 1

1 1 1 1 1 1 1 1

Lengte gasvervangingsplan voor 2024

0 1 1 1 1 1

0 1 1 1 1 1 1 1 1

Lengte vervangingsplan Brabant Water

0 1 1 1 1 0 0

Onderhouds- en uitvoeringwerkzaamheden woningbouwcorporaties

0 1 1 1 1 0 0 1

Onderhouds- en uitvoeringwerkzaamheden gemeente

0 0 1 1 0 0 0 0 1 1 0 0 0

0 0 1 0 1 0 0 1 1

1 1 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1

0 0 0

0 1 1 1 1 0 0 1 1 1 1 1

1 0

0 1 1 1 1 0 0 1 1 1 1 1 0

0 1 1 1 1 0 0 1 1 1 1 1 1 1

Sociale cohesie Haalbaarheid 25000 Hoge quote of last Hittestress Wateroverlast Aandeel wijkgroen

1 9 13 10 12 3 2 9 8 9 15 14 5 6 4

Weegfactor

1 9 -13 10 -12 3 2 9 8 9 -15 -14 -5 -6 -4

Confronteringsmatrix voor buurt met de meeste meerwaarde

Energielabel (index)

Gecorrigeerde weegfactor

Energieverbruik

Energielabel

Eigendomssituatie Percentage huurwoningen

Lengte gasvervangingsplan voor 2024

Hernieuwbare energie

Netbeheerders

Gemeente

Cooperaties

Algemene leefbaarheid

Haalbaarheid

Betaalbaarheid

Milieukwaliteit en gezondheid Hittestress

Aandeel wijkgroen m2_wijkgroen_woning

Water

Spoor 1 Technisch Economisch

Spoor 2 Beheer en Onderhoud

Spoor 3 Sociaal Economisch

Spoor 4 Ruimtelijk

Wateroverlast

hoge quote of last

Energiearmoede huishoudens haalbaarheid 25000

Sociale cohesie

-161

Totaal gewogen

-2 6 -1 8

-3 12

-81

-1 4

-1

-9

-1

-104

-1 3 -1 8

-2 8

-9

-1

-133

-105

-5

-1 -13

-5 -5

-5 -10

-3

-1

-4

-1

-3

-1

-1 -13

-5 -5

-36

-9

-1

-8

-3

-4

-12

-9

-133

-5 -105

-1 -13

-5 -5

-5 -10

-1

-2

-4

-1

-3

-1

Hil (noord) Hil (zuid)

-2

Totaal gewogen spoor 4

Gewogen score Totaal gewogen spoor 3

Gewogen score

Woningverbeteringen en daken 2021-2025

Gemeentelijke planning 2022-2026 (Aantal infraprojecten in buurt)

-6

Totaal gewogen spoor 2

Gewogen score Totaal gewogen spoor 1

Gewogen score

Draaiboo m

08091011

08091015

145

-2 6 -1 8

-2 8

-39

-12

-18

-9

-1

168

105

5 65

4 4

-3 -6

-6

-12

-2

-4

-1

-3

-1

102

-4 12 -3 24

-3 12

-33

-24

-9

-1

5 65

-1 -1

-5 -10

-18

-2

-1

-82

-2 6 -1 8

-2 8

-1

-9

-1

-107

-105

-5

1 13

-5 -5

-5 -10

-18

-4

-1

-3

-1

-5 15 -1 8

-4 16

-12

-1

-9

-1

1 13

-5 -5

2 4

-6

-2

-1

08091020

Pannenhoef Pannenhoef Bloemenbu Centrum (west) (oost) urt

08091001 08091005 08091006 08091010

Afwegingskader grootste meerwaarde met % weging

Weging

Lengte vervangingsplan Brabant Water

Energielabel (index)

Gasverbruik

Uitvoerbaarheid strategie

Nationale kosten voorkeursstrategie (Nat_meerkost_CO2 €/ton)

Hernieuwbare energie

Spoor 1 Technisch Economisch

Criterium

sub_spoor

beschrijving_spoor

-53

-3 9 -2 16

-4 16

-1

-9

-1

-107

-105

-5

1 13

-5 -5

-5 -10

-12

-2

-4

-1

1 -3 -2 16

-3 12

-12

-1

-9

-1

1 13

-5 -5

-4 -8

-1

-4

-1

-3

-1

-48

-2 6 -2 16

-2 8

-42

-24

-9

-1

-55

-5 -105

5 65

-5 -5

-5 -10

-1

-3

-4

-1

-3

-1

1 -3 -2 16

-3 12

-1

-9

-1

-55

-5 -105

5 65

-5 -5

-5 -10

-3

-4

-1

-3

-1

-82

-7

5 -15 -1 8

-9

-1

-51

-5 -105

5 65

-5 -5

-3 -6

-15

-18

-4

-1

-2

-4

-3

-4

-1

-3

-1

-144

-51

5 -15 3 -24

3 -12

-30

-12

-9

-1

-100

-5 -105

1 13

2 2

-5 -10

08091025 08091030 08091031 08091035 08091040 De Kets Schrijversbu Staatslieden Vossenberg Vossenberg De (industrieter urt buurt (west) (oost) Zandschel rein)

08091021 De Baan

-3

-1

-115

-55

5 -15 3 -24

4 -16

-1

-9

-1

-107

-5 -105

1 13

-5 -5

-5 -10

-5

-3

-12

08091041 Heikant

-2

-4

-1

-109

-3 9 -2 16

-2 8

-63

-36

-9

-18

-2

-107

-5 -105

1 13

-5 -5

-5 -10

08092045

1 13

-5 -5

-5 -10

-3

-1

-73

5 -15 -2 16

-3 12

-33

-1

-27

-18

-2

-107

-5 -105

Els (west)

08092048

1 13

-5 -5

-5 -10

-6

-1

-95

-1 3 -2 16

-2 8

-33

-24

-1

-18

-2

-107

-5 -105

Els (oost)

08092049

-1

-3

-4

-1

-3

-1

-3 9 -3 24

-2 8

-1

-18

-2

-44

-42

-2

1 13

-5 -5

-5 -10

Rooi Dorp

08092052

-5

-4 12 -1 8

-2 8

-39

-12

-9

-18

-2

-4

-21

-1

2 26

-5 -5

-2 -4

-6

-2

-4

-1

Loonse Vaart

08092055

-2

-8

-2

-3

-1

-125

-5

3 -9 -1 8

1 -4

-48

-12

-18

-2

-106

-5 -105

1 13

-4 -4

-5 -10

-5

De Oude Omdraaier

08092058

-116

-35

5 -15 1 -8

3 -12

-45

-36

-1

-18

-2

-55

-5 -105

5 65

-5 -5

-5 -10

-1

-3

-4

-1

-3

-1

-63

-19

5 -15 -2 16

5 -20

-27

-9

-18

-2

-43

-5 -105

5 65

-5 -5

1 2

-3

-8

-2

-3

-1

-122

-7

5 -15 -1 8

-18

-2

-129

-5 -105

-1 -13

-5 -5

-3 -6

-4

-1

-2

5 65

5 5

5 10

-1

-3

-4

-1

-19

5 -15 -1 8

3 -12

-12

-1

-42

08092063 08092066 08093070 De Prinsessenb Het Hoekske Klinkenpolde Oud-Loon uurt r

08092061

-75

-19

5 -15 -1 8

3 -12

-12

-1

-106

-105

-5

1 13

-4 -4

-5 -10

-5

-3

-4

-1

-3

-1

Mussenhoek

08093071

-9

3 39

-4 -4

-2 -4

-3

-2

-4

-1

-3

-1

-13

-1 3 1 -8

2 -8

-36

Molenwijk (noord)

08093080

-1

-4

-1

-127

-2 6 -1 8

2 -8

-48

-9

-107

-5 -105

1 13

-5 -5

-5 -10

Molenwijk (zuid)

08093081

-111

-23

5 -15 1 -8

-107

-5 -105

1 13

-5 -5

-5 -10

-5

-2 -2

1 2

-4

-3

-1

-95

-27

5 -15 -1 8

5 -20

-118

-5 -105

-1 -13

08093085 08093090 De Hoogt (Industrieter Bergeind rein)

-5

-3

-1

-54

-19

5 -15 -2 16

5 -20

-90

-5 -105

2 26

-1 -1

-5 -10

Oost-Loon

08093091

-1

-3

-1

-132

-7

5 -15 -1 8

-133

-5 -105

-1 -13

-5 -5

-5 -10

De Plakken

08093092

De Moer

-4

-3

-4

-1

-3

-1

-145

-59

5 -15 3 -24

5 -20

-30

-12

-9

-1

-75

-5 -105

3 39

1 1

-5 -10

08094095

BIJLAGE 9 Afwegingskader grootste meerwaarde - % weging

Energieverbruik

Energielabel

Eigendomssituatie Percentage huurwoningen

Lengte gasvervangingsplan voor 2024

Hernieuwbare energie

Netbeheerders

Gemeente

Cooperaties

Algemene leefbaarheid

Haalbaarheid

Betaalbaarheid

Milieukwaliteit en gezondheid Hittestress

Aandeel wijkgroen m2_wijkgroen_woning

Water

Spoor 1 Technisch Economisch

Spoor 2 Beheer en Onderhoud

Spoor 3 Sociaal Economisch

Spoor 4 Ruimtelijk

Wateroverlast

hoge quote of last

Energiearmoede huishoudens haalbaarheid 25000

Sociale cohesie

-151

Totaal gewogen

-2 8 -1 6

-3 15

-111

-1 5

-1

-9

-1

-79

-1 4 -1 6

-2 10

-9

-1

-78

-45

-6

-5

-1 -8

-5 -10

-5 -15

-12

-30

-3

-1

-9

-1

-1 -8

-5 -10

-42

-60

-9

-1

-6

-4

-5

-14

-15

-78

-5 -45

-1 -8

-5 -10

-5 -15

-10

-1

-2

-1

-9

-1

Hil (noord) Hil (zuid)

-20

-2

-12

-2

Totaal gewogen spoor 4

Gewogen score Totaal gewogen spoor 3

Gewogen score

Woningverbeteringen en daken 2021-2025

-13

-12

Gemeentelijke planning 2022-2026 (Aantal infraprojecten in buurt)

Totaal gewogen spoor 2

Gewogen score Totaal gewogen spoor 1

Gewogen score

Draaiboo m

08091011

08091015

105

-2 8 -1 6

-2 10

-53

-14

-30

-9

-1

5 40

4 8

-3 -9

-2

-1

-9

-1

132

-4 16 -3 18

-3 15

-37

-28

-9

-1

5 40

-1 -2

-5 -15

-2

-12

-1

-2 8 -1 6

-2 10

-1

-9

-1

-62

-45

-5

1 8

-5 -10

-5 -15

-4

-1

-9

-1

110

-5 20 -1 6

-4 20

-8

-14

-1

-9

-1

1 8

-5 -10

2 6

-2

-12

-1

08091020

Pannenhoef Pannenhoef Bloemenbu Centrum (west) (oost) urt

08091001 08091005 08091006 08091010

Afwegingskader grootste meerwaarde - confronteringsmatrix

Weging

Lengte vervangingsplan Brabant Water

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=LoonOpZand&id=0792bc0b-7bff-42b6-a199-c92878dbef8f