11-02-2021 Bijlage 4. Bijlagen bij de toelichting bestemmingsplanWeteringstraat 15B LOZ.pdf

Weteringstraat 15B te Loon op Zand

bestemmingsplan Weteringstraat 15B te Loon op Zand

Inhoudsopgave

Bijlagen bij toelichting

3

Bijlage 1

Flora/Faunaonderzoek

4

Bijlage 2

Selectiebesluit en Archeologisch onderzoek

29

Bijlage 3

Akoestisch onderzoek

70

Bijlage 4

Bodemonderzoek

90

Bijlage 5

AERIUS-berekeningen

129

Bijlage 6

Verslag vooroverleg

142

Bijlage 7

Eindverslag inspraakreactie en ambtelijke aanpassingen

146

2 and" (ontwerp)

bestemmingsplan "Weteringstraat 15B te Loon op Z

bestemmingsplan Weteringstraat 15B te Loon op Zand

Bijlagen bij toelichting

bestemmingsplan "Weteringstraat 15B te Loon op Zand" (ontwerp) 3

bestemmingsplan Weteringstraat 15B te Loon op Zand

Bijlage 1 Flora/Faunaonderzoek

4 and" (ontwerp)

bestemmingsplan "Weteringstraat 15B te Loon op Z

Quickscan In het kader van de Wet natuurbescherming en Verordening ruimte

Plangebied: Weteringstraat, Loon op Zand Opsteller(s): T. D. Breur

Quickscan In het kader van de Wet natuurbescherming en Verordening ruimte Ondertitel

Plangebied: Weteringstraat, Loon op Zand

Opsteller(s)

T. D. Breur

Datum

17-04-2018

Versienummer

01

Rapportkenmerk

ER20180409v01

Aantal pagina's

27

Opdrachtgever

Van Dun Advies

Contactpersoon

F. van den Borne

Collegiale toets

L. Boon

Wijze van citeren

Breur, T. D. 2018. Quickscan. In het kader van de Wet natuurbescherming en Verordening ruimte. Plangebied: Weteringstraat, Loon op Zand. Rapportkenmerk ER20180409v01. Ecoresult B.V., Dordrecht.

Ecoresult B.V. Van Ravesteyn-erf 156 3315 DK Dordrecht 078 75 184 12 info@ecoresult.nl www.ecoresult.nl

© copyright Ecoresult B.V. 2018 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteursrechthebbende. Ecoresult B.V. kan door opdrachtgever niet aansprakelijk worden gesteld voor schade die voortvloeit uit gebruik van data of gegevens of door toepassing van aanbevelingen en conclusies, die zijn opgenomen in deze rapportage.

INHOUDSOPGAVE

1 Inleiding..................................................................................................................................................................................................................................5 1.1 Aanleiding.....................................................................................................................................................................................................................5 1.2 Doel...................................................................................................................................................................................................................................5 1.3 Leeswijzer......................................................................................................................................................................................................................5 2 Toelichting onderzoekskader....................................................................................................................................................................................7 2.1 Wet natuurbescherming ....................................................................................................................................................................................7 2.2 Verordening ruimte

................................................................................................................................................................................................8 3 Omschrijving plangebied.........................................................................................................................................................................................11 3.1 Algemeen...................................................................................................................................................................................................................11 3.2 Beschrijving...............................................................................................................................................................................................................11 3.3 Voorgenomen ontwikkelingen.....................................................................................................................................................................12 3.4 Planning .....................................................................................................................................................................................................................13 4 Onderzoeksresultaten beschermde

gebieden...........................................................................................................................................15 4.1 Wet natuurbescherming ..................................................................................................................................................................................15 4.2 Verordening ruimte .............................................................................................................................................................................................16 5 Onderzoeksresultaten beschermde soorten...............................................................................................................................................17 5.1 Algemeen...................................................................................................................................................................................................................17 5.2 Soorten Vogelrichtlijn.........................................................................................................................................................................................18 5.3 Soorten Habitatrichtlijn

....................................................................................................................................................................................20 5.4 Nationaal beschermde soorten ..................................................................................................................................................................22 6 Conclusies en aanbevelingen................................................................................................................................................................................25 6.1 Algemeen...................................................................................................................................................................................................................25 6.2 Beschermde gebieden .....................................................................................................................................................................................25 6.3 Beschermde soorten ..........................................................................................................................................................................................25 6.4

Aanbevelingen........................................................................................................................................................................................................26 7 Geraadpleegde bronnen .........................................................................................................................................................................................27 7.1 Literatuur.....................................................................................................................................................................................................................27 7.2 Internet.........................................................................................................................................................................................................................27

1

Inleiding

1.1

Aanleiding

In opdracht van Van Dun Advies heeft Ecoresult B.V. een quickscan uitgevoerd voor het plangebied genaamd: Weteringstraat, Loon op Zand. De aanleiding is de geplande nieuwbouw van een woning. Deze voorgenomen ontwikkeling kan schadelijke effecten hebben op beschermde soorten en natuurgebieden. Wet- en regelgeving voor flora, fauna en natuurgebieden kan hierdoor worden overtreden. Deze quickscan zoomt in op de (mogelijke) effecten door de activiteiten en op welke wijze gehandeld dient te worden.

1.2

Doel

Door middel van een oriënterend bronnen- en veldonderzoek zal worden onderzocht of de voorgenomen activiteiten kunnen leiden tot: •

Overtreding van verbodsbepalingen voor (potentieel) aanwezige soorten flora en fauna. In het kader van de Wet natuurbescherming (Wnb).

•

Een (significant) negatief effect op instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden. In het kader van de Wet natuurbescherming (Wnb).

•

Een (significant) negatief effect op de wezenlijke kenmerken en waarden van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Of een negatief effect op anderzijds beschermde natuurgebieden op provinciaal niveau (o.a. bijzondere provinciale natuurgebieden, bijzondere provinciale landschappen, belangrijke weidevogel gebieden). In het kader van de Verordening ruimte.

1.3

Leeswijzer

In deze rapportage wordt allereerst het kader beschreven waar aan getoetst wordt. Vervolgens wordt het plangebied en de geplande activiteiten beschreven. Hierna worden per beschermingsregime de voor het plangebied relevante beschermde gebieden en beschermde soorten beschreven en beoordeeld. In de conclusie worden de resultaten van dit oriënterend onderzoek samengevat en wordt (indien van toepassing) geadviseerd welk aanvullend onderzoek noodzakelijk is. 5

2

Toelichting onderzoekskader

2.1

Wet natuurbescherming

Per 1 januari 2017 is de Wet natuurbescherming (Wnb) van kracht. Deze nieuwe wet is een vervanging en samenbundeling van drie voorgaande wetten; de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en faunawet1. Tevens heeft er een decentralisatie van het bevoegd gezag plaatsgevonden: per 1 januari 2017 zijn de provincies verantwoordelijk voor de vergunningen en ontheffingen. De Wnb is op te delen in grofweg drie delen:

2.1.1

Bescherming van gebieden

De Wnb richt zich met de bescherming van natuurgebieden uitsluitend op Natura 2000-gebieden. Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden. In Natura 2000-gebieden worden bepaalde dier- en plantsoorten en hun natuurlijke leefomgeving beschermd om de biodiversiteit te behouden. Invloeden (ook van buitenaf ) mogen deze instandhoudingsdoelstellingen niet in gevaar brengen.

2.1.2

Bescherming van soorten

De Wnb onderscheidt drie verschillende beschermingsregimes, met elk hun eigen verbodsbepalingen (zie tabel 1). De eerste twee categorieën zijn gebaseerd op de door de Europese Unie opgestelde Vogelrichtlijn (uit 1979) en de Habitatrichtlijn (uit 1992). Het derde beschermingsregime betreft soorten die niet op Europees niveau beschermd zijn, maar wel op landelijk niveau: de Nationaal beschermde soorten (in de wet aangeduid als “andere soorten”). Als bevoegd gezag heeft iedere afzonderlijke provincie (een aantal) algemene soorten uit deze derde categorie vrijgesteld van ontheffingsplicht. Wel geldt altijd voor alle soorten de algemene zorgplicht. Deze zorgplicht houdt in dat men bij werkzaamheden met mogelijk negatief effect op planten en dieren, maatregelen dient te nemen (binnen wat redelijkerwijs van men verwacht kan worden) om onnodige schade aan planten of dieren te voorkomen2.

1 2

www.rvo.nl Ministerie van Economische zaken (2016) Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen

7

Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn § 3.1 Wnb

Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn § 3.2 Wnb

Art 3.1 lid 1 Het is verboden in het wild levende vogels opzettelijk te doden of te vangen.

Art 3.5 lid 1 Het is verboden soorten in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te doden of te vangen.

Art 3.1 lid 2 Art 3.5 lid 4 Het is verboden opzettelijk nesten, Het is verboden de rustplaatsen en eieren van vogels te voortplantingsplaatsen of vernielen of te beschadigen, of rustplaatsen van dieren te nesten van vogels weg te nemen. beschadigen of te vernielen.

Art 3.1 lid 3 Het is verboden eieren te rapen en deze onder zich te hebben.

Beschermingsregime Nationaal beschermde soorten (andere soorten) § 3.3 Wnb Art 3.10 lid 1a Het is verboden soorten opzettelijk te doden of te vangen.

Art 3.10 lid 1b Het is verboden de vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren opzettelijk te beschadigen of te vernielen.

Art 3.5 lid 3 Niet van toepassing Het is verboden eieren van dieren in de natuur opzettelijk te vernielen of te rapen.

Art 3.1 lid 4 en lid 5 Art 3.5 lid 2 Niet van toepassing Het is verboden vogels opzettelijk te Het is verboden dieren opzettelijk te storen, tenzij de storing niet van verstoren. wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. Niet van toepassing

Art 3.5 lid 5 Art 3.10 lid 1c Het is verboden plantensoorten in Het is verboden plantensoorten in hun natuurlijke verspreidingsgebied hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen. ontwortelen of te vernielen.

Tabel 1: Soortenbescherming en verbodsbepalingen volgens de Wnb.

2.1.3

Bescherming van houtopstanden

De bescherming van houtopstanden betreft voornamelijk een voortzetting van de Boswet en richt zich op de instandhouding van het bosareaal. Bij houtopstanden groter dan 10 are of 20 rijbomen en gelegen buiten de bebouwde kom geldt een meldplicht, herplantplicht en mogelijke oplegging van een kapverbod. In deze quickscan blijft de bescherming van houtopstanden buiten beschouwing.

2.2

Verordening ruimte

In de verordening ruimte is het Natuurnetwerk Nederland (NNN) vastgelegd. Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is een netwerk van groene gebieden, voorheen bekend als de Ecologische 8

Hoofdstructuur (EHS). Het NNN wordt beschermd via het planologisch kader. Het NNN is verankerd in de bestemmingsplannen waarin de regels uit de provinciale Verordening ruimte zijn verwerkt. Het ruimtelijke beleid voor het NNN kent het “nee, tenzij” principe en is gericht op ‘behoud, herstel en ontwikkeling van de wezenlijke waarden en kenmerken’ van het NNN.

Naast het NNN kan de provincie planologische bescherming aan gebieden toekennen door hen aan te wijzen als “bijzondere provinciale natuurgebieden” of “bijzondere provinciale landschappen”. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan de bescherming van belangrijke weidevogelgebieden. Het NNN kent geen uniform beschermingsregime. Iedere provincie kan een eigen invulling geven aan bijvoorbeeld compensatie. Het beschermingsregime van overige op provinciaal niveau beschermde gebieden kan sterk verschillen tussen provincies.

9

3

Omschrijving plangebied

3.1

Algemeen

Het plangebied voor deze quickscan is gelegen direct ten zuiden van de Weteringstraat te Loon op zand, provincie Noord-Brabant. Het plangebied is een omheinde paardenwei.

Afbeelding 1: Ligging van het plangebied (rood omlijnd), voor de regionale ligging, zie kaartinzet rechtsboven Bron: PDOK

3.2

Beschrijving •

In het plangebied is geen bebouwing aanwezig. De meest nabijgelegen bebouwing betreft vrijstaande woonhuizen aan de Weteringstraat.

•

Het plangebied betreft een omheinde paardenwei met kortgegraasd gras met enkele algemene kruiden (brandnetel, zachte ooievaarsbek, duizendblad). Buiten het plangebied is groen aanwezig in de vorm van beplanting in achtertuinen, en beplanting in en rondom een oostelijk gelegen begraafplaats. Langs de begraafplaats bevindt zich een eikenlaan. Tussen het plangebied en de begraafplaats is een langwerpig perceel gelegen met tuintjes, hier bevindt zich sierbeplanting bomen en heesters zoals hazelaar, buxus, taxus, hulst en kornoelje.

•

Open water is afwezig in het plangebied en de directe omgeving hiervan.

11

Afbeelding 2: Zicht op het plangebied vanaf de Weteringstraat. Foto: T.D. Breur - Ecoresult B.V.

Afbeelding 3: Zicht richting het plangebied vanaf het zuiden, kijkrichting naar de Weteringstraat. Foto: T.D. Breur Ecoresult B.V.

3.3

Voorgenomen ontwikkelingen

De voorgenomen ontwikkelingen werkzaamheden betreffen: •

Het plangebied zal bouwrijp worden gemaakt en er wordt één woonhuis gebouwd (zie Afbeelding 4). Het kavel is reeds vrij van bebouwing, er vinden geen sloopwerkzaamheden plaats.

12

Afbeelding 4: Voorlopige inrichting bouwkavel. Bron: Van Dun Advies BV

3.4

Planning

De planning van de voorgenomen ontwikkelingen is op dit moment nog niet bekend.

13

4

Onderzoeksresultaten beschermde gebieden

4.1

Wet natuurbescherming

4.1.1

Natura 2000

Het meest nabijgelegen Natura 2000-gebied is de Loonse en Drunense Duinen & Leemkuilen, op respectievelijk ca. 450 meter ten noorden van het plangebied3. Invloeden (ook van buitenaf ) mogen de instandhoudingsdoelstellingen van de betreffende Natura 2000 gebieden niet in gevaar brengen. Negatief effect (door emissie, geluid, trilling of verlichting) op bovengenoemde gebieden valt uit te sluiten op basis van de afstand van deze gebieden tot het plangebied en de aard van de activiteiten die hier zullen plaatsvinden. Aanvullend (veld)onderzoek is niet noodzakelijk. De wet wordt niet overtreden.

Afbeelding 5: N 2000-gebied (beige) en Natuurnetwerk Nederland (groen) rondom het plangebied (rode cirkel). Bron: kaartbank.brabant.nl/viewer/app/natuurbeheerplan 3

http://www.synbiosys.alterra.nl/natura2000/googlemapszoek2.aspx

15

4.2 4.2.1

Verordening ruimte Natuurnetwerk Nederland

Het plangebied maakt geen onderdeel uit van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). De meest nabijgelegen gebieden die behoren tot het NNN zijn enkele percelen Droog bos met productie (beheertype: N16.03 ) gelegen op ca. 400 meter ten zuiden van het plangebied aan de Kasteellaan. Een (significant) negatief effect op de wezenlijke kenmerken en waarden van het Natuurnetwerk Nederland valt uit te sluiten. De realisatie van een woonhuis heeft geen effect op deze onderdelen van het Natuurnetwerk. Aanvullend onderzoek en nadere toetsing aan de Omgevingsverordening zijn hierom niet noodzakelijk.

16

5

Onderzoeksresultaten beschermde soorten

5.1

Algemeen

Het eerste verkennend veldonderzoek is uitgevoerd op 30-03-2018 door T. D. Breur, ecologisch deskundige4 bij Ecoresult B.V. Het complete plangebied is – daar waar nodig – met hulp van een verrekijker onderzocht.

De Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) is geraadpleegd om een indruk te krijgen over de aanwezigheid van beschermde soorten rondom het plangebied. De tabellen in dit rapport zijn gebaseerd op waarnemingen uit de NDFF database van de afgelopen 5 jaar. Voor zover bekend zijn andere bronnen met relevante informatie afwezig.

Op basis van het bronnenonderzoek en de aanwezige habitats was een goede inschatting van de potenties en aan- of afwezigheid van de beschermde soorten te maken.

4

Voor een definitie van ecologisch deskundige wordt verwezen naar https://mijn.rvo.nl/ecologischdeskundige?inheritRedirect=true

17

5.2 5.2.1

Soorten Vogelrichtlijn Bronnenonderzoek

Soort Boomvalk Buizerd Gierzwaluw Grote Gele Kwikstaart Havik Huismus Kerkuil Ooievaar Ransuil Roek Slechtvalk Sperwer Steenuil Wespendief Zwarte Wouw Oehoe

Soortgroep Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats Vogels met vaste rust- of verblijfplaats

Afstand 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 1 - 5 km

Tabel 2: Waargenomen vogels met vaste rust- of verblijfplaatsen binnen een afstand van 5 km van het plangebied. Bron: NDFF – quickscanhulp, geraadpleegd op 30-03-2018

5.2.2

Verkennend veldonderzoek

Het plangebied is ongeschikt voor voortplantings- en vaste rust- en verblijfplaatsen van vogels met jaarrond beschermde nesten in gebouwen en bomen. In het plangebied zijn geen bebouwing of bomen aanwezig. In de omgeving van het plangebied aan de Weteringstraat bevindt zich wel geschikte bebouwing voor de huismus en gierzwaluw (oudere huizen met dakpannen daken). Tijdens het veldbezoek werd één nestplaats van de huismus met een baltsend mannetje aangetroffen in de dakrand van de Weteringstraat 14 (zie Afbeelding 6). Vermoedelijk zijn er meerdere nesten van de huismus aanwezig in de bebouwing rondom het plangebied, dit is echter tijdens het oriënterend veldbezoek niet volledig geïnventariseerd. De groenstrook aan de oostzijde van het plangebied is geschikt als functioneel leefgebied voor de huismus, in de tuintjes is geschikte beplanting aanwezig in de vorm van hoog opgaande wintergroene heesters zoals hulst en taxus, tevens worden de vogel hier gevoerd (voederplank, vetbol, uitgestrooid zaad). Het plangebied heeft echter geen essentiële functie voor de huismus, het kort gegraasde grasveld is geen essentieel habitat voor de huismus. Bovendien beslaat het bouwkavel slechts een klein deel van het totale langwerpige grasveld waarin het is gelegen.

18

Afbeelding 6: Mannetje huismus onder de dakpannen van de Weteringstraat 14. Foto: T.D. Breur - Ecoresult B.V. In de bomen in de omgeving van het plangebied zijn geen nesten aangetroffen (of sporen hiervan) van boombroedende vogels met een jaarrond beschermde verblijfplaats. Vanwege de kleine oppervlakte van het plangebied en de ligging in de bebouwde kom van Loon op Zand valt ook redelijkerwijs uit te sluiten dat het plangebied behoort tot essentieel foerageergebied van bijvoorbeeld een steenuil of torenvalk. Het plangebied biedt eveneens geen potentie voor voortplantingsplaatsen van algemene vogels en vogels waarvan de nesten alleen onder speciale omstandigheden jaarrond beschermd zijn5. Opgaande beplanting is niet in het plangebied aanwezig en het grasveld is op een te drukke locatie gelegen om aantrekkelijk te zijn voor grondbroeders (een sterk begraasd terreintje tussen bebouwing en bomen).

5.2.3

Effectbeoordeling en toetsing

In het plangebied is geen potentie aanwezig voor broedvogels, tevens vervult het plangebied geen essentiële functie als leefgebied voor vogels welke mogelijk in de omgeving aanwezig zijn. Aanvullend (veld)onderzoek is niet nodig. De activiteiten kunnen worden uitgevoerd. Ontheffing of vergunning is niet nodig.

5

Zie voor een overzicht van al deze zogenaamde categorie 5 vaste nesten: http://www.natuurtoezicht.nl/wp/wp-content/uploads/2013/05/Aangepaste-lijst-jaarrond-beschermdevogelnesten.pdf

19

5.3

Soorten Habitatrichtlijn

5.3.1

Bronnenonderzoek

Soort Boomkikker Heikikker Kamsalamander Poelkikker Rugstreeppad Gevlekte witsnuitlibel Drijvende waterweegbree Gewone dwergvleermuis Laatvlieger Muurhagedis Bever Franjestaart Gewone grootoorvleermuis Meervleermuis Rosse vleermuis Ruige dwergvleermuis Watervleermuis

Soortgroep Amfibieën Amfibieën Amfibieën Amfibieën Amfibieën Insecten - Libellen Vaatplanten Zoogdieren – Vleermuizen Zoogdieren – Vleermuizen Reptielen Zoogdieren Zoogdieren – Vleermuizen Zoogdieren – Vleermuizen Zoogdieren – Vleermuizen Zoogdieren – Vleermuizen Zoogdieren – Vleermuizen Zoogdieren – Vleermuizen

Afstand 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km

Tabel 3: Waargenomen habitatrichtlijnsoorten binnen een afstand van 5 km van het plangebied. Bron: NDFF – quickscanhulp, geraadpleegd 30-03-2018.

5.3.2

Verkennend veldonderzoek

Wegens de afwezigheid van water en de ligging in de bebouwde kom is de aanwezigheid van beschermde amfibieën, libellen, aquatische vaatplanten (drijvende waterweegbree) en de bever uit te sluiten. Voor de muurhagedis bevat het plangebied geen geschikt habitat (zonnige rotsen of oude muurtjes met wegkruipmogelijkheden). Het plangebied is tevens buiten het naturlijke verspreidingsgebied van de muurhagedis gelegen en de waarneming uit de NDFF database betreft dan ook vermoedelijk een menselijk geïntroduceerd exemplaar. Aangezien het plangebied een kortbegraasd paardenweitje betreft heeft het geen potentie voor verblijfplaatsen van vleermuizen. Verblijfplaatsen kunnen echter wel aanwezig zijn in bebouwing en bomen rondom het plangebied. Het valt echter op voorhand uit te sluiten dat het plangebied voor deze mogelijk aanwezige vleermuizen een essentiële functie vervult. In het plangebied zijn geen duidelijke ruimtelijke structuren aanwezig, het is hierom niet geschikt als vliegroute. Als foerageergebied is het eveneens niet essentieel, het plangebied is klein in oppervlakte, het grootste deel van het langwerpige grasveld waarin het is gelegen blijft behouden, en in de omgeving is alternatief foerageergebied ruimschoots aanwezig (bossen, weilanden, parken, achtertuinen.

20

5.3.3

Effectbeoordeling en toetsing

Aanwezigheid van verblijfplaatsen of essentieel functioneel leefgebied van habitatrichtlijnsoorten in het plangebied is uitgesloten. Aanvullend (veld)onderzoek is niet nodig. De activiteiten kunnen worden uitgevoerd. Ontheffing of vergunning is niet nodig.

21

5.4

Nationaal beschermde soorten

5.4.1

Bronnenonderzoek NDFF

Soort

Soortgroep

Afstand

Bastaardkikker Bruine kikker Gewone pad Kleine watersalamander Vinpootsalamander Levendbarende hagedis Aardmuis Bosmuis Bunzing Das Dwergmuis Dwergspitsmuis Eekhoorn Egel Haas Huisspitsmuis Konijn Ree Rosse woelmuis Steenmarter Veldmuis Vos Waterspitsmuis Wezel Alpenwatersalamander Vuursalamander bruine eikenpage grote parelmoervlinder grote weerschijnvlinder kleine ijsvogelvlinder Hazelworm Kartuizer anjer Grote modderkruiper Hermelijn Ondergrondse woelmuis

Amfibieën Amfibieën Amfibieën Amfibieën Amfibieën Reptielen Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Zoogdieren Amfibieën Amfibieën Insecten - Dagvlinders Insecten - Dagvlinders Insecten - Dagvlinders Insecten - Dagvlinders Reptielen Vaatplanten Vissen Zoogdieren Zoogdieren

0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 0 - 1 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km 1 - 5 km

Provinciale vrijstelling ja ja ja ja nee nee ja ja nee nee ja ja nee ja ja ja ja ja ja nee ja ja nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee nee ja

Tabel 4: Waargenomen Nationaal beschermde soorten (Andere soorten § 3.3 Wnb) binnen een afstand van 5 km van het plangebied. Bron: NDFF – quickscanhulp, geraadpleegd 30-03-2018.

22

5.4.2

Verkennend veldonderzoek

Het plangebied betreft een klein deel van een kortgegraasde paardenwei in de bebouwde kom van Loon op Zand. Natuurlijke habitats en open water is in het plangebied afwezig, hiermee kunnen ook vrijwel alle niet-vrijgestelde Nationaal beschermde soorten worden uitgesloten. Het plangebied ligt echter wel in een relatief groene omgeving (achtertuinen, begraafplaats) en op ca. 250 ten noorden en ten zuiden van het plangebied bevindt zich kleinschalig cultuur landschap. Een incidenteel passerende marter (bunzing, steenmarter, wezel) valt hierom niet uit te sluiten. Het plangebied heeft echter geen essentiële functie voor deze soorten, er is geen potentie voor verblijfplaatsen (kaal grasveld, geen beschutting) en alternatief foerageergebied van betere kwaliteit (bossen, tuinen, bosschages etc.) is in de omgeving ruimschoots aanwezig. Bovendien zal de functionaliteit van het grasland na de bouw van het woonhuis niet minder functioneel zijn geworden voor deze soorten. De tuin welke bij het woonhuis aangelegd zal worden kan zelfs zorgen voor meer dekking en meer foerageermogelijkheden.

Afbeelding 7: Ligging van het plangebied (rode cirkel) in de omgeving. Bron: Google Maps Het plangebied is enkel geschikt voor Nationaal beschermde soorten waarvoor in Noord-Brabant een provinciale vrijstelling geldt. Dit betreffen o.a. de gewone pad, de egel en verschillende soorten muizen.

5.4.3

Effectbeoordeling en toetsing

Verblijfplaatsen of essentieel leefgebied van niet vrijgestelde Nationaal beschermde soorten zijn afwezig in het plangebied. Het plangebied is enkel geschikt voor Nationaal beschermde soorten waarvoor in de provincie Noord-Brabant een vrijstelling geldt. Aanvullend onderzoek naar deze soorten 23

is niet noodzakelijk. Wel geldt te allen tijde de zorgplicht. Dit houdt in dat indien mogelijk schadelijke effecten op soorten zoals gewone pad, de egel en verschillende soorten muizen zoveel mogelijk dienen te worden voorkomen. Te denken valt aan het verplaatsen van dieren naar veilige locaties buiten het werkgebied indien zij aangetroffen worden tijdens de werkzaamheden, of daar direct aan voorafgaand.

24

6

Conclusies en aanbevelingen

6.1

Algemeen

In opdracht van Van Dun Advies heeft Ecoresult B.V. een quickscan uitgevoerd voor het plangebied genaamd: Weteringstraat, Loon op Zand. De aanleiding is de geplande nieuwbouw van een woning. Deze quickscan zoomt in op de (mogelijke) effecten door de activiteiten en op welke wijze gehandeld dient te worden.

6.2

Beschermde gebieden

6.2.1

Wet natuurbescherming

Op basis van de afstand tot het plangebied en de aard van de werkzaamheden valt voorhand uit te sluiten dat de activiteiten de natuurlijke kenmerken van Natura 2000-gebieden zullen aantasten. Aanvullend onderzoek is niet noodzakelijk. Het aanvragen van een ontheffing of vergunning is niet nodig.

6.2.2

Verordening ruimte

Op basis van de afstand tot het plangebied en de aard van de werkzaamheden valt voorhand uit te sluiten dat de activiteiten negatieve effecten hebben op het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Aanvullend onderzoek is niet noodzakelijk. Het aanvragen van een vergunning is niet nodig.

6.3

Beschermde soorten

6.3.1

Soorten Vogelrichtlijn

In het plangebied bestaat geen potentie voor verblijfplaatsen of essentieel functioneel leefgebied van vogels met jaarrond beschermde verblijfplaatsen. Ook andere broedvogels worden niet in het plangebied verwacht. Aanvullend onderzoek is niet noodzakelijk. Het aanvragen van een ontheffing is niet nodig. 25

6.3.2

Soorten Habitatrichtlijn

Op basis van habitatvereisten is de aanwezigheid van habitatrichtlijnsoorten in het plangebied uit te sluiten. Aanvullend (veld)onderzoek is niet nodig. De activiteiten kunnen worden uitgevoerd. Het aanvragen van een ontheffing is niet nodig.

6.3.3

Nationaal beschermde soorten

Het plangebied is enkel geschikt voor Nationaal beschermde soorten waarvoor in de provincie NoordBrabant een vrijstelling geldt. Aanvullend onderzoek naar deze soorten is niet noodzakelijk. Wel geldt te allen tijde de zorgplicht. Dit houdt in dat indien mogelijk schadelijke effecten op algemene soorten zoveel mogelijk dienen te worden voorkomen. Te denken valt aan het verplaatsen van dieren naar veilige locaties buiten het werkgebied indien zij aangetroffen worden tijdens de werkzaamheden, of daar direct aan voorafgaand.

6.4

Aanbevelingen

Door het realiseren van nieuwbouw ontstaan er kansen voor het natuurinclusief bouwen voor bepaalde soorten. Bij dit project kan gedacht worden aan het realiseren van voorzieningen voor vleermuizen, gierzwaluw en huismus. Wegens de reeds aangetoonde aanwezigheid van de huismus rondom het plangebied is de kans succesvolle bezetting van voorzieningen door de huismus zeer groot. Ecoresult B.V. kan u adviseren over de specifieke toepassing hiervan in uw project.

26

7

Geraadpleegde bronnen

7.1

Literatuur

Ministerie van Economische zaken (2016) Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen.

7.2

Internet

Beschermde gebieden http://www.synbiosys.alterra.nl/natura2000/googlemapszoek2.aspx http://kaartbank.brabant.nl/viewer/app/natuurbeheerplan

Nationale Databank Flora en Fauna http://app.quickscanhulp.nl/

Natuurwetgeving en Kennisdocumenten soorten http://wetten.overheid.nl/BWBR0037552/2017-01-01#Hoofdstuk2 https://www.bij12.nl/onderwerpen/natuur-en-landschap/kennisdocumenten-soorten-ontheffingenwet-natuurbescherming/

PDOK – Publieke Dienstverlening op de Kaart http://pdokviewer.pdok.nl

27

bestemmingsplan Weteringstraat 15B te Loon op Zand

Bijlage 2 Selectiebesluit en Archeologisch onderzoek

bestemmingsplan "Weteringstraat 15B te Loon op Zand" (ontwerp) 29

ArcheoPro Archeologisch rapport Nr 18033 Weteringstraat ong., Loon op Zand Gemeente Loon op Zand Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en karterend booronderzoek

Richard Exaltus Joep Orbons

Juli 2018

ArcheoPro

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand.

ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 2

ArcheoPro Archeologisch rapport Nr 18033 Weteringstraat ong., Loon op Zand Gemeente Loon op Zand Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en karterend booronderzoek

Colofon Opdrachtgever Projectcode Bestandsnaam

Van Dun Advies, Postel 8, 5711 ET Someren 18-072 ArcheoPro Rapport Weteringstraat ong., Loon op Zand 2018 07 06 Versie 06-07-2018 Status Definitief Archis melding (OM nummer) 4602536100 Bevoegd gezag Gemeente Loon op Zand Opslagplaats documentatie Provincie Noord-Brabant ISSN 1569-7363 Auteur Richard Exaltus, Joep Orbons Projectleider Richard Exaltus Projectmedewerkers Richard Exaltus, Joep Orbons Onderaannemers Niet van toepassing Autorisatie Drs R.P. Exaltus; senior-archeoloog

Uitgegeven door ArcheoPro © Copyright 2018 ArcheoPro, Eijsden ArcheoPro Sint Jozefstraat 45 NL 6245 LL Eijsden Nederland

Versie: 06-07-2018

Tel : 0(0 31) 43 3672586 www.archeopro.nl

Kamer van Koophandel Limburg: 14117581 e-mail: info@archeopro.nl

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand.

ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................................................... 3 Samenvatting ....................................................................................................................................................................... 4 1. Inleiding ............................................................................................................................................................................ 5 1.1 Algemeen........................................................................................................................................................................ 5 1.2 Locatiegegevens (LS02)....................................................................................................................................... 5 1.3 Aard van de ingreep (LS01) ................................................................................................................................ 5 1.4 Onderzoek (LS01) .............................................................................................................................................

6 2 Bureauonderzoek ........................................................................................................................................................... 9 2.1 Methode en bronnen ................................................................................................................................................. 9 2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem (LS04) ...................................................................................... 11 2.3 Archeologie (LS01/LS04) .............................................................................................................................. 16 2.4 Historie (LS03) .................................................................................................................................................... 20 2.5 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel (LS05)................................................................. 26 2.6 Onderzoeksstrategie (LS05) ........................................................................................................................... 27 3 Veldonderzoek..............................................................................................................................................................

28 3.1 Verrichte werkzaamheden (VS03) ................................................................................................................ 28 3.2 Resultaten booronderzoek (VS03)............................................................................................................... 28 4 Conclusies en aanbevelingen

(VS07) .............................................................................................................. 31

Verklarende woordenlijst ............................................................................................................................................ 32 Archeologische tijdschaal ............................................................................................................................................ 32 Bronnen .............................................................................................................................................................................. 33 Digitale bronnen .............................................................................................................................................................. 34 Literatuur ........................................................................................................................................................................... 34 Bijlage 1: Boorbeschrijving ......................................................................................................................................... 35 Betekenis van de afkortingen: ................................................................................................................................... 36

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand.

ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 4

Samenvatting Op 14 april 2018 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Weteringstraat te Loon op Zand. Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie. Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel. Het Inventariserend Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen. Hiermee kan de vraagstelling beantwoord worden of binnen het plangebied archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen. Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied in verband met de relatief grote afstand tot open water, slechts een lage verwachting voor resten uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum. Voor resten daterend uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen geldt daarentegen echter een hoge archeologische verwachting. Voor resten uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd geldt ondanks de ligging op de rand van de historische kern van Loon op Zand eerder een middelhoge- dan een hoge verwachting vanwege de ligging van oudsher op een akker.

Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied vijf boringen gezet met behulp van een zandguts en een megaboor. Uit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat binnen het plangebied geen enkeerdgronden aanwezig zijn zoals de bodemkaart aangeeft. Daarentegen is binnen het plangebied een slechts dertig tot veertig centimeter dikke bouwvoor aangetroffen die via een vijf tot vijftien centimeter dikke menglaag overgaat in het schone gele zand van de Chorizont. Op elk van de vijf boorpunten is nageboord met een megaboor waarbij het opgeboorde zand is gezeefd. Ondanks de extreem hoge boordichtheid van 250 boringen per hectare, zijn hierbij geen relevante archeologische indicatoren aangetroffen. De resultaten van het onderzoek geven derhalve geen aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. Evenmin zijn tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden rekening zou moeten worden gehouden.

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand.

ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 5

1. Inleiding

1.1 Algemeen Opdrachtgever Contactpersoon opdrachtgever Datum uitvoeringveldwerk Archis onderzoeksmelding Bevoegd gezag: Bewaarplaats vondsten: Bewaarplaats documentatie

Van Dun Advies, Postel 8, 5711 ET Someren Frans van den Borne 14 april 2018 4602536100 Gemeente Loon op Zand Provincie Noord-Brabant Provincie Noord-Brabant

1.2 Locatiegegevens Provincie Gemeente Plaats Toponiem Globale ligging Hoekcoördinaten plangebied

Kaartblad topografische kaart Dimensies bouwvlak Grootte van het nieuwe perceel Kadastrale gegevens Oppervlakte plangebied Eigendom Grondgebruik Hoogteligging Bepaling locaties

(LS02)

Noord-Brabant Loon op Zand Loon op Zand Weteringstraat ong. In het centrum van Loon op Zand; ten zuiden van de Weteringstraat 133448 / 404449 133448 / 404464 133465 / 404464 133465 / 404449 44H 12 x 21 m (252m2) 461 m2 Loon op Zand N1615 0.02 Hectare Particulier Grasland 11,54 + NAP GPS Garmin, meetlinten

1.3 Aard van de ingreep Aard ingreep

Versie: 06-07-2018

(LS01)

De bouw van een woning

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand.

1.4 Onderzoek

ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 6

(LS01)

Op 14 april 2018 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Weteringstraat te Loon op Zand. Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie. Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel. Het Inventariserend Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen. Hiermee kan de vraagstelling beantwoord worden of binnen het plangebied archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen. Het plangebied ligt in een gebied waar een gemeentelijk archeologisch beleid is vastgesteld. Op grond van dit beleid valt het plangebied in een zone van archeologische waarde. Om in deze zone een omgevingsvergunning te kunnen verkrijgen, dient de initiatiefnemer een rapport te overleggen waarin naar oordeel van de bevoegde overheid de archeologische waarde van het plangebied voldoende is vastgesteld. In het kader van dit proces heeft het in dit rapport beschreven onderzoek plaatsgevonden.

ArcheoPro voert haar onderzoeken uit conform de hiervoor vastgelegde normen en richtlijnen (KNA 4.0 en SIKB BRL 4000) en is in het bezit van de daarvoor vereiste BRL 4000 certificaten 4002 en 4003. Het onderzoek is uitgevoerd door drs. R.P. Exaltus (senior-archeoloog), ing. P.J. Orbons (senior vakspecialist) en H. Rik (veldtechnicus).

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand.

ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 7

Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 1

1 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008.

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand.

ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 8

Figuur 2: De ligging van het geplande bouwvlak 2

2 Bron:

Van Dun Advies

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand.

ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 9

2 Bureauonderzoek

2.1 Methode en bronnen Onderzoeksgebied bureauonderzoek: Cirkel met een straal van één kilometer rond het centrum van het plangebied Tijdens het bureauonderzoek wordt door de bestudering van beschikbare bronnen, kennis vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de hierin bekende en te verwachten archeologische waarden. Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het veldonderzoek worden bepaald. Hierbij zijn de volgende bronnen geraadpleegd (voor bronvermelding; zie ook literatuurlijst, dit geldt ook voor de kaarten die in de tekst opgenomen zijn): • • • • • • • • • • • • • •

Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Archeologische MonumentenKaart (AMK) ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS) Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965, 1:50.000 Bodemkaart 1:50.000 Gemeente Loon op Zand, Archeologische beleidskaart Historische topografische atlas van Noord-Brabant 1836-1843, 1:25.000 Geomorfologische kaart 1:50.000 Geologische kaart 1:50.000 Grote historische atlas van Nederland 1:50.000 1838-1857 (Deel Zuid) Grote historische topografische atlas van Nederland, provincie Noord-Brabant 1:25.000 1894-1926 Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels, 1830 Provincie Noord-Brabant, Cultuurhistorische waardekaart

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand. ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 10

Figuur 3: Luchtfoto met daarop rood omlijnd het plangebied 3

3 Bron: http://maps.google.nl

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand. ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 11

2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem

(LS04)

Volgens de geologische overzichtskaart van Nederland liggen in het plangebied oude rivierafzettingen in de ondergrond. Deze rivierafzettingen bestaan hoofdzakelijk uit matig grof tot uiterst grof grindhoudend zand en grind dat is aangevoerd door de Rijn met de Maas als zijrivier. Deze afzettingen worden tot de Formatie van Sterksel gerekend. Een groot deel hiervan is door een verwilderd riviersysteem afgezet in het laatste deel van het VroegPleistoceen (circa 1,1 miljoen jaar geleden) tot en met het Midden-Pleistoceen (circa 475.000 jaar geleden). Tijdens het Pleniglaciaal (circa 75.000 - 15.700 jaar geleden) was de ondergrond permanent bevroren en moest het regen- en sneeuwsmeltwater over het oppervlak afstromen. Hierdoor zijn fluvioperiglaciale afzettingen gevormd en reeds bestaande dalen verder uitgesleten. Deze afzettingen bestaan uit fijn en grof zand, soms met grind, leemlagen en plantenresten, en worden tot de Formatie van Boxtel gerekend. In de koudste en droogste periode van het Weichseliën (het Laat-Pleniglaciaal en het Laat-Glaciaal (26.000 - 11.755 jaar geleden) kon op grote schaal verstuiving optreden doordat de vegetatie nagenoeg verdwenen was. Hierdoor raakte de formatie van Sterksel bedekt met dekzand. Dit zand is kalkloos en fijnkorrelig, goed afgerond en arm aan grind. De afzettingen maken deel uit van het Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel.

In het Holoceen (11.755 jaar BP tot heden) steeg de temperatuur. Het landijs smolt, waardoor de zeespiegel steeg. Door de zeespiegelstijging steeg ook de grondwaterspiegel, waardoor lager liggende terreindelen natter werden. Ter plaatse van de fluvioperiglaciale afzettingen werd de waterafvoer daarnaast plaatselijk belemmerd door in de ondergrond aanwezige leemlagen. In de beekdalen en lokale depressies werd veen gevormd. Het veen wordt gerekend tot het Laagpakket van Griendtsveen (Formatie van Nieuwkoop). Hoewel het plangebied gezien de ligging in bebouwd gebied niet geomorfologisch is gekarteerd, valt uit de geomorfologische kaart van Nederland af te leiden dat het plangebied in een zone met dekzandruggen ligt (figuur 4, code 3L5) of in een zone met lage landduinen (figuur 4, code 3L8). Door overexploitatie van woeste gronden konden met name in de middeleeuwen grootschalige zandverstuivingen optreden waarbij plaatselijk landduinen zijn ontstaan. Dergelijke landduinen maken deel uit van het Laagpakket van Kootwijk van de Formatie van Boxtel. Op de uitsnede van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN, figuur 5) zijn dergelijke landduinen goed herkenbaar op het noordelijke deel van het plangebied.

Op de uitsnede van het AHN is tevens te zien dat het plangebied duidelijk lager ligt dan de zones buiten de bebouwing waarin de geomorfologische kaart de aanwezigheid van lage landduinen aangeeft. Waarschijnlijk ligt het plangebied derhalve in een zone met dekzandruggen. De bodemkaart van Nederland geeft aan dat binnen het plangebied waarschijnlijk hoge zwarte enkeerdgronden zijn gevormd in leemarm en zwak lemig fijn zand (figuur 6, code zEZ21). Deze onderscheiden zich van bruine enkeerdgronden door hun donkere kleur, lager lutumgehalte en een hoger humusgehalte. De enkeerdgronden hebben een humusrijk bovendek van minimaal vijftig centimeter dikte. Onder dit akkerdek zijn veelal resten van podzolgronden aanwezig. Deze podzolgronden worden gekenmerkt door een 20 à 35 cm dikke bouwvoor (Ap-horizont) waaronder soms nog een uitspoelingshorizont (E-horizont) kan worden aangetroffen die gekenmerkt wordt door de aanwezigheid van loodkleurig zand. Hieronder ligt een ijzer- en/of humusinspoelingslaag (B-horizont) met daaronder het schone gele zand van de C-horizont. De overgang van de B- naar de C-horizont verloopt veelal geleidelijk. De grondwatertrap VI, betekent dat het redelijk tot goed ontwaterde bodems betreft.

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand. ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 12

Figuur 4: Uitsnede uit de geomorfologische kaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 4 4 Bron: Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand. ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 13

Figuur 5: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 5

5 Bron: Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand. ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 14

Figuur 6: Uitsnede uit de bodemkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft. Voor uitleg van de codes, zie hoofdstuk 2.2 6

6 Bron: Stichting voor Bodemkartering,

Versie: 06-07-2018

Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand. ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 15

Figuur 7: Uitsnede uit de grondwatertrappenkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 7

7 Bron g Stichting voor Bodemkartering, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand. ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 16

2.3 Archeologie

(LS01/LS04)

Voor dekzandgebieden in hun algemeenheid geldt dat hierbinnen bewoningssporen kunnen worden aangetroffen die dateren vanaf het laat-paleolithicum. Vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum liggen veelal op relatief hoog gelegen delen van het dekzandlandschap in de nabijheid van water. Later, in het neolithicum wanneer een sedentair bestaan in de plaats komt van een nomadische levenswijze, verkiest men vooral de hoogste delen van het dekzandlandschap. Deze nederzettingskeuze blijft tot in de vroege middeleeuwen bestaan. In de late middeleeuwen en de nieuwe tijd zijn de nederzettingen met name gesticht langs doorgangswegen, op kruispunten van wegen en aan de overgangen van rivieren. Tegen de noordwestrand van het onderzoeksgebied ligt AMK-terrein 4291 met hierbinnen de waarnemingen 34795, 45386 en 431872. Het betreft een terrein met resten van het overstoven dorp (Wuestung) Velloon en de funderingen van de bijbehorende kerk. Velloon / Venloon is in 13e-14e eeuw door overstuiving zodanig onder druk komen te staan dat het moest worden verlaten. Ter plekke ligt een dek van 90-110 cm dikte, dat grotendeels bestaat uit stuifzand. AMK-terrein 16809 ligt ten zuidwesten van het plangebied en betreft de historische kern van Loon op Zand met daarbinnen de waarnemingen 56758, 416219 en 418773.

De waarneming 56758 betreft de vondst van aardewerkresten uit de ijzertijd, Romeinse tijd en de middeleeuwen (Dijk, X.C.C. van, 2005). De waarneming 416219 betreft de resultaten van in 2007 door de SOB verricht proefsleuvenonderzoek. Hierbij zijn paalgaten en aardewerkresten uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd aangetroffen. Binnen grote delen van het onderzoeksterrein bleek de bodem tot diep in het dekzand verstoord te zijn. De waarneming 418773 ligt negenhonderd meter ten westen van het plangebied. Hier is door ADC ArcheoProjecten een proefsleuven-onderzoek uitgevoerd voor het plangebied Loon op Zand Oranjeplein. Hierbij zijn weliswaar scherven middeleeuws aardewerk aangetroffen, maar geen grondsporen. Geadviseerd is dan ook om geen archeologisch vervolgonderzoek te laten plaatsvinden (Alma,X.J.F., 2009). Ten zuiden van de oude kern van Loon op Zand ligt AMK-terrein 16695. Het betreft een terrein met resten van een kasteel uit de Late Middeleeuwen. Tussen 1383 en 1387 verrees hier een bakstenen woontoren van 11 bij 13 meter. Na een belegering in 1400 is de gedeeltelijk verwoeste toren hersteld en vergroot. Het kasteel is ingrijpend verbouwd in 1777. Hierbinnen ligt de waarneming 31303. De waarneming 34889 ligt ruim honderd meter ten oosten van dit AMK-terrein.

Hier zijn tijdens door RAAP in 2005 verricht booronderzoek talrijke stukken bewerkt vuursteen uit het mesolithicum aangetroffen. Op het meest zuidelijke deel van het onderzoeksgebied liggen de waarnemingen 18721, 34800 en 421326. Deze betreffen achtereenvolgens een gepolijste stenen bijl uit de periode neolithicum tot bronstijd, een vuurstenen kling uit het neolithicum en enkele aardewerkscherven uit de middeleeuwen tot de nieuwe tijd. Tegen de westgrens van het onderzoeksgebied ligt tenslotte de waarneming 511559 die een niet nader gedateerde urn met crematieresten betreft

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand. ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 17

Tabel 1 Waarnemingen en Monumenten Nummer Coördinaat W 18721 133200/403750 W 31303 133350/404010 W 34795 133450/405180 W 34800 133400/403660 W 34889 133500/403910 W 45386 133530/405200 W 56758 133370/404175 W 411559

132550/404350

W 416219 W 418773 W 421326 W 431872

133125/404160 133269/404265 133535/403545 133550/405200

AMK 4291 133534/405266 AMK 16695 133279/403998 AMK 16809 133185/404293

Versie: 06-07-2018

Periode Neolithicum, Bronstijd, Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Neolithicum Neolithicum Mesolithicum Middeleeuwen IJzertijd, Romeinse tijd, middeleeuwen Neolithicum, Bronstijd, IJzertijd, Romeinse tijd, Middeleeuwen Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Niet nader gedateerd Paleolithicum, Mesolithicum, Neolithicum, Bronstijd, IJzertijd, Romeinse tijd, Middeleeuwen, Nieuwe Tijd Middeleeuwen Middeleeuwen Middeleeuwen, Nieuwe Tijd

Vondsten Steen Keramiek Vuursteen Vuursteen Vuursteen Keramiek Lood, keramiek Keramiek, menselijk bot Keramiek Keramiek Keramiek, vuursteen Keramiek, steen, kalk(steen), brons, Hout/houtskool, tufsteen Kerk, nederzetting Kasteel Nederzetting

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand. ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 18

Figuur 8: Kaart met Archis-gegevens met daarop een cirkel met een straal van één kilometer rond het plangebied die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 8

8 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand. ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 19

Figuur 9: Uitsnede uit de gemeentelijke beleidskaart 9

9 Bron: Gemeente Loon op Zand

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand. ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 20

2.4 Historie

(LS03)

Rond 1100 AD is waarschijnlijk het dorp Venloon ontstaan op de plaats die tegenwoordig Land van Kleef heet. Op de daar gelegen Kerkenakker moet al in 1233 een kerk hebben gestaan. Door overexploitatie van woeste gronden traden zandverstuivingen op die de basis vormden van de huidige Loonse en Drunense Duinen. Uiteindelijk werd Venloon hier zodanig door bedreigd dat het dorp omstreeks 1390 verplaatst is naar de huidige locatie, die meer naar het zuidwesten ligt (Venloen op Zand, het huidige Loon op Zand). In 1396 is de Turfvaart gegraven, die van 's-Gravenmoer via Sprang-Capelle en Drunen naar 'sHertogenbosch liep. Turfsteken en de turfvaart waren belangrijke economische activiteiten voor het toenmalige Loon op Zand. Opbrengsten kwamen ten goede aan de heren van Loon op Zand die het kasteel van Loon op Zand bewoonden. De grens van de heerlijkheid vormde deels de grens tussen het Hertogdom Brabant en het Graafschap Holland. De heerlijkheid, die deel uitmaakte van het Kwartier van Oisterwijk van de Meierij van 's-Hertogenbosch werd wel omschreven als de allerbeste van de gehele Meierij. Loon op Zand lag bovendien erg strategisch langs de doorgaande weg tussen Turnhout en 's Hertogenbosch.

Ten tijde van de industrialisatie werd Loon op Zand een belangrijke plaats voor de leer- en schoenenindustrie binnen de industriezone van de Langstraat die van oudsher de grens vormt tussen de zandgronden en het noorden gelegen rivierengebied. Volgens de kaart van de historische landschappen en historische relicten (zie figuur 11 en 12) ligt het plangebied in een zone met stroken/blokken/gemengd akkerland dat al in 1840 ontgonnen was en op de rand van de historische kern. De kadasterkaart uit 1832 toont dat het plangebied destijds aan de noordrand van een akker lag met op enige afstand ten noordoosten daarvan, historische bebouwing. Deze akker lijkt een soort achtererf te hebben gevormd van een op grote afstand ten zuiden van het plangebied, langs de Kloosterstraat gelegen woning. De topografische kaart uit 1845 (zie figuur 14), toont eenzelfde situatie maar laat ten noorden van het plangebied al wel een veldweg zien ter plaatse van de huidige Weteringstraat. Deze liep naar een op enige afstand ten noordwesten van het plangebied gelegen woning en stopte daar vervolgens. Daaropvolgende topografische kaarten tonen het geleidelijk aan toenemen van de bebouwing rond het plangebied maar laten tevens zien dat het plangebied zelf de afgelopen eeuwen niet bebouwd is geweest.

Versie: 06-07-2018

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Weteringstraat ong., Loon op Zand, Gemeente Loon op Zand. ArcheoPro Rapport, 18033, Pagina 21

Figuur 10: Uitsnede uit de kaart cultuurhistorische monumenten

Versie: 06-07-2018