08-07-2021 Bijlage 1. Concept Zonnevisie Loon op Zand.pdf
Tekst van het document
gemeente Loon op Zand
Concept ZONNEVISIE Loon op Zand 2021-2023
Zonnepanelen op Kwatrijnstal in Kaatsheuvel © ECLoZ | om Voorleggen aan raad 24 juni 2021
Kaatsheuvel l Loon op Zand l De Moer
Inhoudsopgave 1
Samenvatting.................................................................................................................................... 4 1.1
Zon op dak................................................................................................................................4
1.2
Zonnevelden.............................................................................................................................4
2
Aanleiding......................................................................................................................................... 5
3
Zonne-energie.................................................................................................................................. 5
4
Stimulering door het Rijk................................................................................................................. 6 4.1
Financiële ondersteuning........................................................................................................ 6
4.2
Maatwerkvoorschrift duurzaam gebruik dak.........................................................................6
5
Provinciaal beleid.............................................................................................................................6
6
Duurzame energie opwekking binnen regio Hart van Brabant..................................................... 7
7
6.1
Regionale aanpak zon op daken..............................................................................................7
6.2
Regionale Strategie Zonnevelden Hartvan Brabant ............................................................. 7
Zonne-energie in Loon op Zand..................................................................................................... 10 7.1
Ontwikkelingen zonne-energie in Loon op Zand..................................................................10
7.2
Loon op Zand tot regio HvB.................................................................................................. 10
7.3
Situering zonnepanelen Loon op Zand ................................................................................. 10
8
Kwantitatieve behoefte zonne-energie Loon op Zand.................................................................11
9
Gerealiseerde zonnestroom in Loon op Zand.............................................................................. 12 9.1
Kwatrijnzon:............................................................................................................................12
9.2
Werftzon:................................................................................................................................ 12
9.3
Dakenstroom:.........................................................................................................................12
9.4
Overige panden met zonnepanelenin Loon op Zand .......................................................... 13
9.5
Zon boven parkeerplaats Efteling..........................................................................................13
10
Beleidskeuzes zonne-energie in Loon op Zand ....................................................................... 14 10.1
Zon op dak..............................................................................................................................14
10.2
Zonnevelden...........................................................................................................................14
11
Nieuwe plannen voor zon in Loon op Zand.............................................................................. 15 11.1
Zon op dak..............................................................................................................................15
11.2
Initiatieven zonnevelden....................................................................................................... 15
12
Criteria voor realisatie van nieuwe zonnevelden.....................................................................16 12.1
Maatschappelijke voorwaarden............................................................................................16
12.2
Mogelijkheden netcapaciteit................................................................................................ 17
12.3
Aanleg, exploitatie en beheer:..............................................................................................17
12.4
Ruimtelijke kwaliteit.............................................................................................................. 17
12.5
Landschappelijke inpassing...................................................................................................18
Zonnevisie Loon op Zand
2
12.6
Maatwerk in agrarische gebieden:....................................................................................... 19
12.7
Bodemkwaliteit..................................................................................................................... 20
12.8
Wat na 25 jaar:...................................................................................................................... 20
13
14
Juridische aspecten................................................................................................................... 20 13.1
Omgevingsvergunning........................................................................................................... 20
13.2
Bestemmingsplanwijziging voor behoud landschappelijke elementen............................. 21
13.3
Afspraken mitigerende en/of compenserende maatregelen..............................................21 Procedure................................................................................................................................... 21
Bijlage 1 Motie provincie"Voorrang voor zon op dak"........................................................................ 22 Bijlage 2 Aansluitingen Loon op Zand met opwekinstallatie voor zon..............................................23 Bijlage 3 Handreiking zon REKS 2020 Landschappelijke inpassing................................................... 24 Bijlage 4 Interim omgevingsverordening Noord-Brabant (geconsolideerd 01-03-2020).................32 Bijlage 5 Uitleg kilowattuur, kilowatt en andere eenheden............................................................. 34
Zonnevisie Loon op Zand
3
1
Samenvatting
In deze zonnevisie richten wij ons op duurzame energieopwekking in de vorm van zonne-energie in Loon op Zand. Het provinciaal beleid is hierbij leidend. Initiatieven met zon op dak krijgen voorrang boven realisatie van grondgebonden opwek zonne-energie. Voor realisatie van grondgebonden zonnevelden In Loon op Zand wordt voor alle initiatieven de regionale strategie zonnevelden HvB toegepast. De beleidskeuzes in deze zonnevisie zijn:
1.1 Zon op dak 1.
Opwekking van zonne-energie moet altijd kunnen op daken en gevels, mits passend binnen de ruimtelijke kwaliteitskaders.
2.
Waar mogelijk zullen we als gemeente Loon op Zand realisatie van zon op dak stimuleren en gebruik maken van juridische mogelijkheden om bij nieuwbouw te verplichten dat daken gebruikt gaan worden voor opwek van duurzame energie.
1.2 Zonnevelden 1.
Conform de regionale strategie zonnevelden HvB worden alleen nieuwe initiatieven toegestaan in de hubs1, langs de rijks infrastructuur en op verweesde gronden2 zoals op vuilstortlocaties, op vloeivelden en boven parkeerterreinen, mits lokaal gewenst en passend binnen de geldende structuurvisie en overige lokale kaders. Deze initiatieven dienen minimaal te voldoen aan de voorgestelde criteria uit de zonnevisie.
2.
Nieuwe initiatieven voor zonnevelden in het buitengebied worden minimaal tot de vaststelling van het REKS-bod 2.0 in 2023 aangehouden.
3.
Er wordt nooit medewerking verleend aan grondgebonden zoninitiatieven in Natuurnetwerk Brabant.
j-j ;
4.4
jļ 777
U\1\Y
rmr
" K
Zonneveld Solarpark De Kwekerij
Bron: Handreiking zon HvB
1 Lokale hubs koppelen belangrijke plekken aan opslag en uitwisseling van energiestromen. De hub heeft een duidelijk ruimtelijke component, het is een nieuwe plek in de openbare ruimte. 2 Verweesde gronden zijn geïsoleerde gronden of gronden die wachten op toekomstige invullingen van de aanwezige planologische bestemming
Zonnevisie Loon op Zand
4
2
Aanleiding
Om de negatieve impact van de klimaatverandering niet nog verder te vergroten is in 2019 het Klimaatakkoord3 opgesteld door een lang overlegproces met vertegenwoordigers van allerlei sectoren. Doelstelling van het Klimaatakkoord is een CO2-reductie van 49Zo in 2030 ten opzichte van 1990 en 95 Z CO2 in 2050. Om in 2050 vrijwel CO2-neutraal te zijn, zijn er verschillende stappen te zetten waaronder duurzame energieopwekking en de overstap van aardgas naar duurzame warmte. In deze visie richten wij ons op de realisatie van duurzame energieopwekking in de vorm van zonne-energie. Meer dan 100 partijen verlagen de C02- uitstoot van Nederland met 497o ten opzichte van 1990 via het
20,2 Mt
Elektriciteit
Klimaatakkoord
mindtCOî-
Ŵ Mobiliteit
n Redrijfsleven
Overheden
Maatschappei'Te
organdies
Bedrijfsleven
Overheden
Maatschappelijke in1 ms nes
Reductieopgave is
{Qìį
*
3. ^ X
Maatschappelijk organisaties
14,3 Mt
Landbouwen landgebruik
Industrie
minderCCV uitstoot
Klimaat-
beraad
Si
ýŗ
Bedrijfsleven
Overheden
Bedrijfsleven
Overheden
Maatschappelijke
Bednjfsleven
3
Maatschappelijke organisaties
Gebouwde omgeving
Samenleving De samenleving doet mee. Meer dan 200 bedrijven en organisaties praten mee, aan tafel of op een andere manier. Mensen kunnen ook bijeenkomsten In het land bijwonen en zelf ideeën insturen via de site.
Overheden
sedmnwven
Overheden
Maatschappelijke organisaties
Zonne-energie
Om te zorgen dat Nederland in 2050 een duurzaam energiesysteem heeft, speelt zonne-energie een grote rol. Zonnepanelen zetten de straling van de zon om in elektriciteit zonder dat er CO2 bij vrij komt. Het is samen met windenergie de belangrijkste vorm van energie die Nederland wil inzetten om een duurzaam energiesysteem te krijgen. Met behulp van zonnepanelen kan met een rendement van circa 16Zo zonne-energie wordt omgezet in bruikbare elektriciteit. De hoeveelheid energie hangt af van de zonintensiteit. Die varieert over de dag en hangt onder andere af van de bewolking. Nederland ligt geografisch ver verwijderd van de evenaar. Zonnepanelen produceren daarom in de zomer veel meer energie dan in de winter. Zonne-energie is volop in ontwikkeling. Innovatie en technische ontwikkelingen voor rendementsverbeteringen van de opwek van zonne-energie zal ertoe leiden dat in bestaand stedelijk gebied (gebouwde omgeving) in de toekomst meer duurzame energie kan worden opgewekt. In 2019 leverden zonnepanelen 0,90Zo van ons energiegebruik. Dit percentage zal de komende jaren snel stijgen. Zon op dak van de Werft in Kaatsheuvel foto AG Techniek
3 https://www.klimaatakkoord.nl/elektriciteit Zonnevisie Loon op Zand
5
4
Stimulering door het Rijk
4.1 Financiële ondersteuning De Rijksoverheid stimuleert de productie van zonne-energie via belastingvoordelen, omdat zonnepanelen nog relatief duur zijn. Er zijn regelingen voor grote projecten van bedrijven. En voor mensen die zonnepanelen op hun eigen dak of op een dak in de buurt willen leggen. Omdat zonnepanelen steeds goedkoper worden, bouwt de overheid de financiële ondersteuning de komende jaren langzaam af. De overheid wil wel dat het aantrekkelijk blijft om zonnepanelen aan te schaffen. T ot voor kort werden zonnepanelen in ons land alleen “achter de meter” van bestaande elektriciteitsaansluitingen geplaatst (c.q. op een dak), omdat alleen dergelijke investeringen voldoende rendabel waren gezien de te vermijden energiebelasting en de te vermijden variabele transportkosten. Sinds 2014 bestaan met de Regeling Verlaagd Tarief (beter bekend als de postcoderoosregeling) en de al wat oudere SDE+ regeling twee exploitatievarianten waarmee zonnepanelen “voor de meter” voldoende financieel rendement kunnen opleveren gedurende een 25-jarige exploitatie.
4.2 Maatwerkvoorschrift duurzaam gebruik dak Er is een wijziging van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) in voorbereiding waardoor gemeenten de bevoegdheid krijgen om via een zogenoemde maatwerkregel in het omgevingsplan te eisen dat nieuwe gebouwen die niet onder de eisen vallen voor Bijna Energie Neutrale Gebouwen (BENG) zoals onverwarmde industriehallen, hun dak gebruiken voor opwek van duurzame energie of klimaatadaptatie. Het betreffende artikel - Artikel 3.86a (maatwerkvoorschrift duurzaam gebruik dak) luidt als volgt: 'Bij maatwerkvoorschrift kan, in aanvulling op de regels in deze afdeling, worden bepaald dat: a. een dak wordt gebruikt voor de opwek van hernieuwbare energie; en b. er maatregelen worden getroffen aan het dak ter verbetering van de klimaatadaptiviteit van het gebouw.' De eigenaar van een gebouw waar op grond van een lokale regel zonnepanelen op het dak geplaatst moeten worden, kan uiteraard zelf besluiten of deze energie op de locatie zelf gebruikt wordt, of deze (deels) terug geleverd wordt aan het net. De eigenaar van het gebouw kan er ook voor kiezen een derde partij toestemming te geven het duurzaam gebruik van het dak vorm te geven en onderhouden.
Wanneer de maatwerkmogelijkheid uit het besluit wordt ingezet om het plaatsen van zonnepanelen op het dak te verplichten, kan geëist worden dat daarmee zoveel energie wordt opgewekt als nodig is om de locatie energieneutraal te maken.
5
Provinciaal beleid
De provinciale Interim omgevingsverordening gaat ervan uit dat zonnevelden in het buitengebied pas gerealiseerd zouden moeten worden wanneer duidelijk is dat andere alternatieven voor duurzame opwek niet toereikend zijn. In november 2020 is in Provinciale Staten de motie “Voorrang voor zon op dak” aangenomen. Zie bijlage 1. Deze motie stelt dat initiatieven met zon op dak altijd voorrang moeten krijgen boven realisatie van grondgebonden opwek zonne-energie. In de in voorbereiding zijnde provinciale Omgevingsverordening zal in de regels de zonneladder duidelijker omschreven worden. Ontwikkeling van zonneparken moet regionaal worden afgestemd op basis van de zonneladder, zorgvuldig ruimtegebruik op regionale schaal, beschikbare transportcapaciteit etc.
Zonnevisie Loon op Zand
6
6
Duurzame energie opwekking binnen regio Hart van Brabant
De mogelijkheden tot duurzame energieopwekking is in regionaal verband uitgewerkt in de Regionale Energie en Klimaat Strategie (REKS) Hart van Brabant. In het concept-bod REKS is het ruimtelijk ontwikkelscenario voor grootschalige duurzame opwek in de regio opgenomen. Voor Loon op Zand is hierin vastgelegd dat er geen grote windturbines in de gemeente worden geplaatst en dat de gemeente voor duurzame opwek van energie moet inzetten op zonne-energie. In deze zonnevisie wordt aangegeven hoe we in de gemeente met zonne-energie willen omgaan.
REKS Concept - Ontwikkelscenario grootschalige opwek elektriciteit
dusters in het noorden 20 wiftdturomúS
clusters latvgs ring Tilüurg
nieuwe bosontwikkeling na 2030 10 windturbines
6.1 Regionale aanpak zon op daken
In het concept-bod REKS 4is opgenomen dat binnen de regio HvB specifiek aandacht wordt besteed aan het versnellen van plaatsing van zonnepanelen op daken. Het gaat dan niet alleen om daken van particuliere woningen, maar ook om daken van bedrijven, overheidsgebouwen en agrarische bedrijven. Vastgelegd is om nadrukkelijk te gaan kijken naar de constructies van de daken en of daarvoor voorschriften in de omgevingsvergunning moeten worden opgenomen. De regio heeft zich als ambitie gesteld om in 2030 270 ha. extra bedrijfsdak bedekt te hebben met zonnepanelen. Dit staat ongeveer gelijk aan 2507o van het totale dakoppervlak.
6.2 Regionale Strategie Zonnevelden Hart van Brabant In het concept-bod REKS HvB 2020 is een Handreiking voor zonnevelden in Hart van Brabant 5 opgenomen. In deze Handreiking staan aanwijzingen over zaken als inpassing van de zonnevelden, participatie en het verwijderen van de velden na afloop van de exploitatieperiode. Basis voor de Handreiking is de zonneladder waarmee de prioritering voor opwek van duurzame zonne-energie wordt bepaald. I Trede 4: Ja
•n ZůrnnlDCOcr
Zonnepanelen moeten altijd kunnen op daken en geveìs en langs n)ksmfra9tructuur (onder ruimtelijke voorwarden)-. I Trede 3: Ja, mits In boog-dynamische gebieden rond kernen en industrie, in energiehubs en bedrijfsgebieden en op VAB-erven: grondgebonden zonnepanelen mogen, mits goed mgepast en bijdragend aan kîimaatdoelstellmgen en gebiedsopgaven. I Trede 2: Néé, tenzij In taag-dynamische gebieden īn het buitengebied: grondgebonden zonnepanelen mogen niet tenzij goed ingepast en bijdragend aan klimaatdoel stellingen en getwedsopgaven. I Trede 1: Nooit Géén grondgebonden zonnepanelen in het Natuumetwerk Brabant en verbrede beek dalen Deze zqn noodzakelijk voor de klīmaatdoe! stellingen
MMwma
LÀ AAW/
4 Concept-bod REKS Regio Hart van Brabant, maart 2020 (blz. 14) 5 Zie concept bod REKS blz. 30: Handreiking zonnevelden HvB
Zonnevisie Loon op Zand
7
Deze Handreiking is doorontwikkeld tot de “Regionale Strategie Zonnevelden HvB”. In deze strategie wordt inzichtelijk gemaakt waar zonnevelden zouden kunnen komen en krijgen we als regio meer sturing op de realisatie van die velden. Deze regionale strategie geldt voor zonnevelden van 2 ha of groter. De zonneladder is uitgewerkt tot een “Wegingskader zonnevelden binnen de REKS” van HvB. De horizontale belijning in blauw en wit op de poster “Wegingskader zonnevelden binnen de REKS” correspondeert met de zonneladder aan de linkerkant van de pagina. De zonneladder bestaat uit 4 “treden”. Het ontwikkelen van een zonneveld is een keuzeproces met vele criteria. Naast een kwalitatieve afweging over waar wel en waar niet zonnevelden zouden kunnen, bevat de regionale strategie ook een kwantitatief element. Initiatieven voor zonnevelden die al lopen kunnen gewoon doorgaan. Dat geldt ook voor initiatieven die in de categorie ‘ja-altijd’ en ‘ja-mits' zitten. Voor de categorie ‘nee-tenzij’ wordt voorgesteld om tot de REKS 2.0 (in 2023) nieuwe initiatieven aan te houden. Wordt de keuze gemaakt om daadwerkelijk te ontwikkelen, dan zijn de criteria van participatie en landschappelijk inpassing leidend. De ingrediënten voor een robuuste landschappelijke inpassing staan vermeld in de Handreiking zonnevelden.
Het blijft altijd een gemeentelijke afweging, waarbij zonnevelden die voldoen aan de regionale strategie ook moeten passen binnen het lokale beleid. De regio heeft besloten om zoveel mogelijk in te zetten op zon op dak en op windenergie. Om aan de doelstelling van 1 TWh duurzame opwek in de regio in 2030 te komen zijn er in principe geen extra zonnevelden nodig. Hiernaast heeft de provincie in een brief aan alle gemeenten aangegeven vooral in te willen zetten op zon op dak en niet op zonnevelden in de buitenruimte. Tenslotte kennen we de beperkingen van het netwerk: zonnevelden nemen netwerkcapaciteit in en kunnen daarmee o.a. zon op dak initiatieven belemmeren. Afgesproken is in de Regionale Strategie Zonnevelden Hart van Brabant 2021: » » »
Initiatieven te concentreren in de hubs, op bedrijventerreinen, langs de rijks infrastructuur, en op verweesde gronden, op vuilstortlocaties, op vloeivelden en boven parkeerterreinen, indien lokaal gewenst. Om tot aan de vaststelling van het REKS-bod 2.0. nieuwe initiatieven voor zonnevelden in het buitengebied minimaal tot de vaststelling van het REKS-bod 2.0 aan te houden. Bij het opstellen van het REKS-bod 2.0 te bepalen in hoeverre nieuwe zonnevelden in het buitengebied gewenst zijn. Het REKS-bod 2.0 zal in 2023 worden vastgesteld.
Wegingskader zonnevelden binnen de REKS Altijd; zon op dak en langs Rijksinfrastructuur (langs geluidswal, berm van de rijksweg en incourante zones, gelieerd aan de weg) en in de Hubs met wind- en zonne-energie of « alleen zonne-energie (ztā legendakaart Altijd op volgend blad).
Ja mits; grondgebonden zonnepanelen in hoogdynamische gebieden mits goed ingepast en bijdragen aan klimaatdoelstellingen, biodiversiteit en gebiedsopgaven.
Zonnevisie Loon op Zand
8
ij mí ij; ļį|H, ZĨSÜĩi Ĵİ2 iilål 5
0Z i
ļĩ 1f|1! ÍJ i 14* C » i - J 11; ft 5 e ”S 5
t____
Wegingskader zonnevelden binnen de REKS
įtldl íli filSi lil? 1 t :
İİI
In Hĩ
o r
Jt
C. X ŭi o ï fij w -
L.
5 5
.
c«
^
ļ
s2e
ťJř*? f
Hîî
E al
1{Ü į
e c
•Ş'g I « î
s^&il i1 3 * 2 slslĩ J2 ai ^
4*11 i IŝIIfl
RŜ85a f
S8 ōS Ç2
r -ľ
9 3
.15 *v Äu r3 ^ ff éis C 2* O» r8^ 5^ ■ō^ Ç5 ‘2cn-S'5
- o'
*0 Of
> jé
7
Zonne-energie in Loon op Zand
7.1 Ontwikkelingen zonne-energie in Loon op Zand In Loon op Zand neemt de duurzame opwek met zonne-energie fors toe de laatste jaren. In 2019 is 18TJ als zonnestroom opgewekt. Ook zitten er nog een flink aantal zonnepanelen in de pijplijn. Op basis van de toegekende SDE+ subsidie wordt een verdubbeling van 6,6 MW naar 13,4 MW verwacht. https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/ hernieuwbare-energie
Bekende hernieuwbare elektriciteit
Zonnepanelen - Loon op Zand Loon op Zand, MW
Loon op Zand, TJ
Afvatverbranding
Biogas RWZT ♦ Stortgas ţ Overig biogas # Biomassa VYXK
♦ Waterkracht" ♦'Wind op Land"
Zonnestroom Bron: meerdere bronnen 12010 - 2019
Bron: Klimaatmonitor Opgesteid vermogen # Vermogen in pijplijn (SDE+) CBS, RVO SDEI
Bron: Klimaatmonitor
7.2 Loon op Zand tot regio HvB De hoeveelheid opgewekte zonnestroom is met 772 MJ per inwoner lager dan gemiddeld in de regio HvB. Van de woningen heeft 107o zonnepanelen in Loon op Zand, tegen 12,57o gemiddeld over Nederland. (Bron CBS: zonnestroom 2019)
Zonnestroom per inwoner MJ/inwoner
772 Loon op.Zand
/ĩĩĩţ/ĩĩĩl/ĩĩīl/iiiļfĩĩĩļ/ĩĩĩliiiii
,
1 006
Hart van Brabant Bron: Berekening aandeel per inwoner j 2019
7.3 Situering zonnepanelen Loon op Zand Er zijn nog geen zonnevelden gerealiseerd. De zonnepanelen liggen op daken van bedrijven, landbouwbedrijven en woningen. Het aandeel zonnepanelen op agrarische bedrijven is beperkt tot 361 kW. Het aandeel zonnepanelen op woningen is verreweg het grootst met 6007o van de totale opbrengst.
Alle zonnepanelen woningen, niet-woningen en landbouw Loon.op Zand, kW
«eo___________________________ 3.894 3.2)0 2.400
2.661
1.6C0 3Ö0
Niet-woningen (incL landbouwbedrijven)
} Landbouwbedrijven (SBÌ A) 0 Woningen Bron: CBS 12019
Bron: Klimaatmonitor
Zonnevisie Loon op Zand
10
8
Kwantitatieve behoefte zonne-energie Loon op Zand
Regionaal is de opgave om in HvB in 2030 1 TWh duurzaam opgewekt te hebben. Regionale doelstelling is om in 2030 490Zo van het elektriciteitsverbruik verduurzaamd te hebben. Gezien de regionale plannen voor de opwek van duurzame energie in wind- en zonne-energie zoals vastgelegd in de REKS, is geconcludeerd dat in principe geen extra zonnevelden nodig zijn en dat naast de in de REKS opgenomen plannen zoveel mogelijk moet worden ingezet op zon op dak en op windenergie. De energievraag van 1.614 TJ in Loon op Zand in 2018 is het eindgebruik van elektriciteit, warmte en voertuigbrandstoffen samen. Het blijkt dat ca. 4507o van de energievraag als warmte wordt gebruikt. 3307o als brandstof voor voertuigen en 2207o voor elektriciteit. Energiegebruik Energiedragers
Loon op Zand, TJ
Warmte
Elektriciteit ^Voertuigbrandstoffen
Loon op Zand elektriciteitsgebruik TJ 2012 352 2013 35 S 2014 351 2015 357 2016 361 2017 360 201S 361 2019 355
bron: klimaatmonitor.databank.nl Het totale elektriciteitsgebruik is de afgelopen jaren vrijwel gelijk gebleven en was in 2019 ca 355 TJ. Verwacht wordt dat de elektriciteitsvraag de komende jaren toe zal nemen indien gebouwen niet meer met gas verwarmd kunnen worden en all-electric verwarmen een serieuze optie is. De verwachting is dat deze toename in elektriciteitsverbruik als gevolg van de grootschalige warmtetransitie pas na 2030 zal plaatsvinden. Deze toename is lastig te kwantificeren vanwege de diversiteit en onduidelijkheid over de techniek. Hiernaast is er nog veel onduidelijkheid omtrent de mate waarin en de snelheid waarmee het wagenpark elektrificeert. De verwachting is dat als gevolg van de warmtetransitie en het elektrificeren van het vervoer de elektriciteitsvraag later nog zal stijgen. Het regionale streven is dat in de regio in 2030 4907o elektriciteit duurzaam opgewekt wordt. Indien we dit streven overnemen, zou in 2030 tenminste 177 TJ aan duurzame elektriciteit opgewekt moeten worden in Loon op Zand. Afgesproken in de REKS is dat we als regio de duurzame opwek organiseren. Omdat in Loon op Zand geen windenergie is opgenomen in de REKS, kunnen we meeliften met de energie die in de regio duurzaam wordt opgewekt. Er is dan ook geen harde kwantitatieve opgave voor Loon op Zand te bepalen. In 2019 is 18 TJ als zonnestroom opgewekt in Loon op Zand.
Er zitten nog wel een flink aantal zonnepanelen in de pijplijn, maar het betekent dat de opgewekte zonnestroom maar een klein aandeel is van de energiebehoefte in de gemeente. Gestreefd moet dan ook worden om extra opwek van zonne-energie te stimuleren.
18 Terajoule [TJ] 5 OOO Megawattuur [MWh]
Hoeveel meer duurzame energie door zonne-energie kan worden opgewekt hangt af van de ontwikkelingen en is moeilijk in te schatten. We gaan er op het moment van schrijven van uit dat 1 Hectare zonneweide ongeveer 1 MWh aan vermogen opwekt.
Zonnevisie Loon op Zand
11
9
Gerealiseerde zonnestroom in Loon op Zand
In de gemeente zijn nog geen zonnevelden ontwikkeld. Er zijn wel een aantal bijzondere projecten met zonnestroom op daken in Loon op Zand zoals energie coöperatie ECLoZ die inmiddels 2 projecten heeft gerealiseerd met duurzame opwek met zonnepanelen, woningcorporatie Casade die programma Dakenstroom heeft ontwikkeld en de Efteling die zonnepanelen gaat plaatsen boven haar parkeerterrein.
9.1 Kwatrijnzon: KwatrijnZon was het eerste opwekkingsproject van ECLoZ | om, zonnepanelen op de Kwatrijnstal in Kaatsheuvel. Sinds september 2017 wordt hier stroom opgewekt. Het dak van de Kwatrijnstal geeft ruimte voor de installatie van 432 zonnepanelen. De installatie levert voldoende stroom voor het stroomgebruik van 40 huishoudens. De totale jaaropbrengst is berekend tenminste 110.000 kwh. Dit zorgt voor een jaarlijkse besparing van ruim 50.000 kg. CO2
Naam
EcLoZ KwatrijnZon
Land
Netherlands
Geïnstalleerd:
12-09-2017
Laatste update:
05-02-2021 09:41
Piekvermogen
116,64 kWp
C02 uitstoot bespaard
166.829,19 kg Huidig vermogen
Energie vandaag
Energie maand
Totale energie
2,44 kW
515 Wh
340,91 kWh
425,58 MWh
*L
Bomen geplant
'ļ,ļ,
4.979,34
Tabellen van 5-2-2021. Voor actuele stand: KwatrijnZon-pagina bij SolarEdge.
9.2 Werftzon: Het project met zonnepanelen op een deel van de sporthal De Werft in Kaatsheuvel is opgeleverd in mei 2019. Het dak van de Werft ligt vol met zonnepanelen, waarvan er 224 in eigendom zijn van energiecoöperatie ECLoZ.
Naam
Werftzon
Land
Netherlands
Geïnstalleerd:
21-05-2019
Laatste update:
05-02-2021 09:27
Piekvermogen
63,84 kWp
Milieuvoordelen C02-urtstoot bespaard
39.727,51 kg Huidig vermogen
Energie vandaag
Energie maand
Totale energie
904 W
668 Wh
138.97 kWh
101,35 MWh
Bomen geplant
1.185,74
Tabellen van 5-2-2021. Voor actuele stand: Werftzon pagina van SolarEdge.
9.3 Dakenstroom: Casade is als woningcorporatie in Loon op Zand project Dakenstroom gestart. Het programma Dakenstroom maakt schuine daken klaar voor de toekomst. De daken gaan actief meewerken aan een gezond klimaat. Dit door maximaal te isoleren, toekomstig onderhoud te verkleinen en collectief duurzame energie op te wekken. Waar mogelijk in combinatie met zogeheten 'groene' daken. Een groot aantal schuine daken worden vervangen door nieuwe, goed geïsoleerde daken met zonnepanelen. Alle huurders van Casade kunnen profiteren van de duurzaam opgewekte zonne-energie door lid te worden van Zonnecoöperatie Dakenstroom. projectpagina van Dakenstroom
Zonnevisie Loon op Zand
Eİ 18
ĴUB.J
Foto: Sean vos, slim renoveren ■/■AWAWAWAVvW'
12
9.4 Overige panden met zonnepanelen in Loon op Zand Naast de benoemde bijzondere projecten liggen er inmiddels op een aantal bedrijven zonnepanelen danwel hebben deze inmiddels SDE-subsidie toegekend gekregen. Daarnaast zijn er zijn een groot aantal woningen en een aantal winkels die zonnepanelen op hun daken hebben geïnstalleerd.6 Er zijn op dit moment in de gemeente in totaal 1475 aansluitingen met opwekinstallatie voor zon met in totaal 6603 kWp aan opgesteld vermogen. Zie bijlage 2. Nies van der,
6 van
1 -i
Induśtrìeterr de KeU
'Qevrijdji
gswegi
Frank!
SŴÏŗţį! Bron: rvo: SDE-toekenningen bedrijventerrein Kaatsheuvel
9.5 Zon boven parkeerplaats Efteling De Efteling heeft vergunning om met 14.300 zonnepanelen op een parkeerplaats energie voor het park op te wekken.
Een algemene impressie van de carports met zonnepanelen (Foto: Blue Oak Energy).
6 https://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/proiecten/?querv-content=kaatsheuvel httpsVZwww.rvo.nlZsubsidies-regelingenZproiectenZ?querv-contentMoon07o20op07o20zand https://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/proiecten-gis/?querv-content=de0/o20moer
Zonnevisie Loon op Zand
13
10
Beleidskeuzes zonne-energie in Loon op Zand
De gemeente heeft een kader stellende (maken van beleid) en toetsende (vergunningsverlening) bevoegd- en verantwoordelijkheid. Voor de keuzes die we in Loon op Zand gaan stellen voor zonneenergie, is de regionale strategie zonnevelden uit de REKS het uitgangspunt, met de daarin opgenomen zonne-ladder. Onderscheid wordt gemaakt naar opwekking zonne-energie op daken en op zonnevelden.
10.1
Zon op dak
Uit het oogpunt van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik willen wij zonnepanelen en andere vormen van opwekking van zonne-energie zoveel mogelijk combineren met andere functies, bij voorkeur met bebouwing. Opwekking van zonne-energie op daken is altijd positief en valt in de hoogste trede van de zonneladder. Hieronder valt ook opwek van zonne-energie op gevels van gebouwen. De opwek van zon op daken van woningen, maatschappelijke gebouwen en op bedrijven is een goed voorbeeld van dubbelgebruik van de schaarse ruimte. Daarnaast draagt dubbelgebruik van verharde oppervlaktes ook bij aan de opwek van zonne-energie, bijvoorbeeld door het (deels) overkappen van grootschalige parkeervoorzieningen met zonnepanelen. Op daken van agrarische bebouwing in het buitengebied kunnen zeer efficiënt vele hectares zonnepanelen geplaatst worden. Voor de agrariërs kan dit een economisch lucratief dubbelgebruik van de ruimte zijn. Hierbij dienen de zonnepanelen passend te zijn binnen het gemeentelijk beleid van de commissie Ruimtelijke kwaliteit. Beleidskeuzes zon op dak: 1. Opwekking van zonne-energie moet altijd kunnen op daken en gevels, mits passend binnen de ruimtelijke kwaliteitskaders. 2.
Waar mogelijk zullen we als gemeente Loon op Zand realisatie van zon op dak stimuleren en gebruik maken van juridische mogelijkheden om bij nieuwbouw te verplichten dat daken gebruikt gaan worden voor opwek van duurzame energie. 3. Zodra er mogelijkheden komen, gaan we in Loon op Zand via een zogenoemde maatwerkregel in het omgevingsplan eisen dat nieuwe gebouwen die niet onder de eisen vallen voor Bijna Energie Neutrale Gebouwen (BENG), zoals onverwarmde industriehallen, hun dak gebruiken voor opwek van duurzame energie of klimaatadaptatie.
10.2
Zonnevelden
De regionale strategie is opgesteld voor zoninitiatieven groter dan 2 hectare. Voor grondgebonden initiatieven kleiner dan 2 hectare kunnen de afzonderlijke gemeentes van de regio Hart van Brabant eigen lokale spelregels opstellen, waarbij streven is om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de principes van de REKS. Voorgesteld wordt om in Loon op Zand ook voor de kleinere initiatieven voor grondgebonden zonnevelden de regionale strategie met de hierin gestelde zonneladder toe te passen. Om aan de doelstelling van 1 TWh duurzame opwek in de regio in 2030 te komen zijn er in principe geen extra zonnevelden nodig. Hiernaast heeft de provincie in een brief aan alle gemeenten aangegeven vooral in te willen zetten op zon op Trede 4 dak en niet op zonnevelden in de buitenruimte. Tenslotte kennen we de beperkingen van het netwerk: zonnevelden nemen netwerkcapaciteit in en kunnen daarmee o.a. zon op dak initiatieven belemmeren. Conform de regionale strategie zonnevelden HvB wordt voorgesteld alleen nieuwe initiatieven toe te staan in de hubs, langs de rijks infrastructuur en op verweesde gronden zoals op vuilstortlocaties, op vloeivelden en boven parkeerterreinen, mits lokaal gewenst en passend binnen de geldende structuurvisie en overige lokale kaders.
Dit zijn de locaties uit trede 3 en 4 van de MUäMAJI JmamI WAilr' zonneladder, “ja” en “ja,mits.” Deze initiatieven dienen minimaal te voldoen aan de criteria uit H12. Zonnepanelen moeien altijd Kunnen op daken langs niksinirastruotuur (onder ruimtelijke Pd m apraer
'n noog-dynami-scne gebieden rond temen ndusírie. in enefniehubs en bedfijfsnebieder VAB-erwen: grondgebonden zcunepanetert mogen. goed «nge-pasten biidragend
Trede 2: Nee, tenzij
in laag-dynamísche gebieden in het buitengereed grondgebonden sonnepane'en mogen niet. tenzij joed . - qepast stellingen er gebiedsopgaven.
3een grondgebonden zonnepanel ' Deze zijn noodzakelirk ie kľ.maatdoeJseningen
Zonnevisie Loon op Zand
14
Voor de gemeente geldt de structuurvisie als leidend ruimtelijk kader waaraan alle initiatieven getoetst moeten worden. Loon op Zand heeft haar zeer waardevolle en gevarieerde landschap door een op ruimtelijke kwaliteit gericht beleid - onder meer het Groenblauw Stimuleringskader - kunnen behouden. Hoofdambities binnen de structuurvisie is het behouden en versterken van de eigen identiteit van groene en recreatieve gemeente, met alle positieve kenmerken van het streekeigene van MiddenBrabant; het behouden en versterken van het contrast met de nabij gelegen stedelijke gebieden: de landelijke en groene gemeente Loon op Zand als groene voortuin van de omliggende steden; het versterken van onze positie als topgemeente op het gebied van recreatie en toerisme. Initiatieven voor de ontwikkeling van een zonneveld zullen aan deze structuurvisie worden getoetst. Beleidskeuzes zonnevelden: 1. In Loon op Zand wordt voor alle initiatieven voor grondgebonden zonnevelden de regionale strategie zonnevelden HvB toegepast. 2. Conform de regionale strategie zonnevelden HvB worden alleen nieuwe initiatieven toegestaan in de hubs, langs de rijks infrastructuur en op verweesde gronden zoals op vuilstortlocaties, op vloeivelden en boven parkeerterreinen, mits lokaal gewenst en passend binnen de geldende structuurvisie en overige lokale kaders.
(trede 3 en 4 zonneladder) Deze initiatieven dienen minimaal te voldoen aan de criteria zoals gesteld in H12. 3. Nieuwe initiatieven voor zonnevelden in het buitengebied worden minimaal tot de vaststelling van het REKS-bod 2.0 in 2023 aangehouden. 4. Er wordt nooit medewerking verleend aan grondgebonden zoninitiatieven in Natuurnetwerk Brabant.
11
Nieuwe plannen voor zon in Loon op Zand
Er zijn een aantal initiatieven voor nieuwe projecten met duurzame opwek binnen de gemeente. Zoals vastgelegd in hoofdstuk 10, wordt voor de beoordeling van nieuwe initiatieven de regionale strategie zonnevelden HvB toegepast.
11.1
Zon op dak
Energie coöperatie ECLoZ heeft het plan om een nieuw postcoderoosproject met zonne-energie op te zetten op het dak van een bedrijf. Realisatie van zon op daken is altijd positief conform trede 4 van de zonneladder.
11.2
Initiatieven zonnevelden
Er zijn twee initiatieven voor een grondgebonden zonneveld binnen de gemeente ingediend. » Verzoek ECLoZ duurzame opwek op de vloeivelden Energie coöperatie ECLoZ heeft als burgerinitiatief een verzoek ingediend om medewerking aan realisatie van opwek van duurzame zonne-energie op de vloeivelden ten westen van Loon op Zand. Deze 10 ha is verontreinigde grond en hoort tot de zogenaamde “verweesde gronden”. ECLoZ wil dit vanuit en samen met inwoners en ondernemers ontwikkelen. De duurzaam opgewekte stroom wordt van en voor - de inwoners, bedrijven en organisaties in de gemeente Loon op Zand. De vloeivelden horen tot de zogenaamde verweesde gronden en het initiatief is hiermee passend binnen de zonnevisie. Beoordeeld moet gaan worden of het plan lokaal gewenst wordt en minimaal kan voldoen aan de gemeentelijke criteria zoals opgesteld in H12. » Verzoek Blauwe Bes zonnepanelen boven bessen De eigenaar van de Blauwe Bes, een blauwe bessen teler van ca. 18 ha, heeft een verzoek ingediend om boven zijn bessen zonnepanelen te mogen plaatsen. Deze panelen zijn dubbelgebruik en dienen naast de opwek van duurzame energie tevens om de bessen te beschermen tegen weersinvloeden zoals verbranding of hagel. Het initiatief van de Blauwe Bes moet nog worden beoordeeld op de kaders uit de regionale strategie en de lokale kaders zoals de structuurvisie.
Zonnevisie Loon op Zand
15
12
Criteria voor realisatie van nieuwe zonnevelden
Op basis van de regionale strategie zonnevelden HvB en de beleidslijnen van Loon op Zand zijn de criteria opgesteld waar een initiatief voor een zonneveld op getoetst zal gaan worden. Deze criteria zijn maatschappelijke voorwaarden, mogelijkheden netwerk, voorwaarden aanleg, exploitatie en beheer, ruimtelijke kwaliteit, landschappelijke inpassing, maatwerk agrarische gebieden, bodemkwaliteit en sanering na 25 jaar.
12.1
Maatschappelijke voorwaarden
Maatschappelijke meerwaarde is gericht op de betrokkenheid van inwoners. Hoe kunnen inwoners participeren in het project of draagt de ontwikkeling bij aan maatschappelijke cohesie of (financiële) bijdragen aan maatschappelijke opgaven. Een goede invulling van deze voorwaarde garandeert tevens betrokkenheid van de inwoners door meespraak bij het project. Naast financiële participatie zijn ook procesparticipatie en sociale participatie belangrijk bij het realiseren van zonnevelden in het buitengebied. De volgende maatschappelijke voorwaarden stellen wij aan grondgebonden zoninitiatieven: 12.1.1 Participatie van de lokale omgeving: In het Klimaatakkoord is afgesproken is dat bij opwekking van duurzame energie op land (zonneparken en windmolens) gestreefd wordt naar 500Zo lokaal eigenaarschap van de lokale omgeving (burgers en bedrijven). Indien de aanvraag door een burgerinitiatief wordt ingediend, is dit de optimale vorm van lokaal eigenaarschap. Beschreven moet worden de participatie door omwonenden, inwoners van Loon op Zand en lokale ondernemers qua eigendom, zeggenschap en rendement, met hoe gekomen wordt op 5007o lokaal eigenaarschap van de lokale omgeving. Indien van toepassing omschrijving burgerinitiatief Naast financiële participatie zijn ook sociale participatie en proces participatie belangrijk bij het realiseren van zonnevelden.
Beschreven moet worden hoe de lokale omgeving mee gaat participeren in de realisatie van het zonneveld. Figuur 13 Participatie: wat verstaan we eronder?
Rnanciēle participatie
Sociale participatie
Lasten en baten worden
Komt voort uit de behoefte Financieel
verdeeld met behulp van een verdienmodel I aandelen
Sociaal
van distributieve rechtvaar
Participatie model
uitgifte. Bewoners kunnen
digheid. Streeft inclusiviteit na van laag betrokken groe
zich 'ínkopen'. Baten zijn
pen zoals jongeren, inwoners
dan voor een beperkt deel
met een smalle beurs.
van de belanghebbenden
Proces
De baten van een project
Rol van projectontwikkelaar/
komen ten gunste van de e cergŕecoōporatīe;
gehele (lokale) samenleving. Proces participatie
Rol van de gemeente of
Door het organiseren van participatie kunnen belanghebbenden
duurza amh ei ds fon ds
en omwonenden vanaf de start geïnformeerd worden en meebesluiten over planvorming en kunnen bijdragen aan het ontwerp door bijvoorbeeld heel specifieke gebīed3kennís ĩn te brengen. Rol van gemeente en Energie coöperaties
Bron: Concept-bod REKS 2020
Zonnevisie Loon op Zand
16
12.1.2 Omgevingsdialoog Van de initiatiefnemer verwachten we dat zij vroegtijdig in gesprek gaan met omwonenden en belanghebbenden in het kader van participatie rondom de omgevingsvergunning. Met de omgevingsdialoog kan kennis genomen worden van eventuele bezwaren, wensen en belangen van omwonenden en belanghebbenden zodat deze reacties bij de uitwerking van het plan kunnen worden betrokken. In het document ‘spelregels omgevingsdialoog7', zijn de vier stappen vermeld die een initiatiefnemer dient uit te voeren om te komen tot een zorgvuldige omgevingsdialoog.
12.2
Mogelijkheden netcapaciteit
Vanwege de beperkte capaciteit van het netwerk, geldt als randvoorwaarde dat projecten zijn afgestemd met de netwerkbeheerder. Bij de afweging spelen diverse aspecten een rol, zoals een efficiënte aansluiting op het energienet in samenspraak met de netwerkbeheerders en de kosten die gemoeid zijn met het aanleggen van energie-infrastructuur. De uitrol van duurzame opwek van zon op dak, de leveringszekerheid en betrouwbaarheid van het netwerk mogen niet in gevaar komen. Om aan de voorkant enige zekerheid over de haalbaarheid van een initiatief te verkrijgen, dient een initiatiefnemer aan te tonen dat aansluiting op het elektriciteitsnetwerk voor 2030 plaatsvindt en hoe aansluiting gepland is, bijvoorbeeld in de vorm van een geldende offerte van de leidingbeheerder.
DonliOM.h
Üdcn I
nop/aam
H«t atraanwiat rankt vol ■aauliMilkara mini la 'turnt ita aanalullmv van Nwaa utmHai.lialtţia ■Inti an laatnaļiathan. V •ikaaivta
nvta"
0 Ha|-4«fcİM nrooalM'aitot' 0| Ctumtl nvnwkMiailan 0 OmtaMMfc ttMT lM4U«ru»«*a
12.3
Aanleg, exploitatie en beheer:
Vooraf moet duidelijk gemaakt worden dat aanleg, exploitatie en beheer van het zonneveld geborgd zijn.
12.4
Ruimtelijke kwaliteit
We zien ruimte als een kostbare voorraad. Een multifunctionele invulling van het zonneveld is uitgangspunt. Dat betekent dat een zonneveld altijd gecombineerd wordt met andere maatregelen, zoals bijvoorbeeld klimaatmaatregelen, herstel van het landschap en biodiversiteit, dubbelgebruik of een combinatie met recreatie en/of educatie. In bijlage 3 uit de Handreiking zon HvB 2020, worden inrichtingsaspecten in een handreiking uitgewerkt op drie schaalniveaus: landschap, kavel en object. 12.4.1 Bijdrage aan klimaatdoelstellingen De mate waarin een initiatief een bijdrage levert aan klimaatadaptatie kan bijdragen aan een positief oordeel over een locatie en het initiatief. Aangegeven moet worden of er met de realisatie van een zonneveld mogelijkheden zijn voor een bijdrage aan klimaatdoelstellingen zoals het herstel van de bodem en het water op systeemniveau. Hierbij kan worden gedacht aan: » Het herstel van de organische laag van de bodem. Zijn er positieve effecten van voorgestelde situering van de grondgebonden zonnepanelen op de vitaliteit van de bodem en op de erosie gevoeligheid van de bodem. » Herstel van het infiltrerende vermogen van de bodem. » Het robuust maken van het watersysteem, met een natuurlijke dynamiek en draagkracht en goede waterkwaliteit. » Maar ook om het omvormen van naaldhout tot loofhout om hittestress tegen te gaan.
7 Zie ‘Spelregels omgevingsdialoog’, gemeente Loon op Zand vastgesteld op 29 januari 2019 (2019.00999)
Zonnevisie Loon op Zand
17
12.4.2 Bijdrage aan biodiversiteit. Er is een opgave voor het herstel van biodiversiteit. Beschreven dient te worden of realisatie van grondgebonden zonnevelden hier een bijdrage aan kan leveren. 12.4.3 Dubbelgebruik, educatie en recreatie Aangegeven moet worden wat de mogelijkheden zijn voor dubbelgebruik van het zonneveld voor bijvoorbeeld educatie en recreatie. 12.4.4 Volksgezondheid — brandveiligheid Initiatieven tot grootschalige opwek van duurzame energie mogen niet leiden tot aantasting van de volksgezondheid. Hierbij dient met name aangegeven te worden hoe de brandveiligheid is geborgd.
12.5
Landschappelijke inpassing
Initiatieven voor opwek van zonne-energie moeten met respect voor de verschillende in het gebied aanwezige functies worden ingepast. Bij een landschappelijke inpassing van zonnevelden moet gebruik worden gemaakt van streekeigen landschapskenmerken. De inrichtingsaspecten kunnen op drie niveaus worden uitgewerkt: landschap, kavel en object. Voorwaarden voor landschappelijke inpassing worden beschreven in de regionale handreiking voor duurzame opwek zonnevelden in buitengebied “Maatwerk in Ruimtelijke inpassing op schaalniveau landschap, kavelniveau en objectniveau” uit REKS 2020: a. b. c. d. e. f.
Objectniveau
kavelniveau
Ruimtelijke beleving en zichtbaarheid Schaal van het zonneveld (past bij de schaal van de Landschapsmveau locatie) Draagkracht van het landschap (bepaalt aantal velden) Landschap specifieke inrichting van elk zonneveld (per landschapseenheid) Landschappelijke inpassing (heeft landschappelijke kwaliteit en is geen 0Zo) Realistische maatvoering van robuuste en toekomstbestendige randen van het zonneveld (zie bijlagen handreiking).
12.5.1 Aandachtspunten bij locatie afweging Ruimtelijke beleving Om tot een goede inpassing van zonnevelden in de omgeving te komen is de ligging in het landschap sterk bepalend. Zonnevelden hebben ruimtelijke impact, die wordt bepaald door zichtbaarheid van het panelenveld vanuit de omgeving. Deze impact is groter in open landschappen en landschappen met een bijzonder karakter. Dit vraagt per locatie telkens om de afweging of deze geschikt is voor het beoogde initiatief conform de zonneladder, maar ook naar de belevingswaarde per landschapseenheid. Maatwerk is hierbij vereist. 12.5.2 Schaal van het zonneveld past bij de schaal van de locatie Een zonneveld dient in maat en schaal aan te sluiten bij de landschapseenheden of bij de rand van kernen. Het is daarom belangrijk om de grootte van een zonneveld aan te passen aan de korrelgrootte van de diverse landschapstypen en de diverse randzones van de kernen of een locatie te kiezen die in korrelgrootte aansluit bij het gewenste oppervlak van het zonneveld. 12.5.3 Draagkracht van het Iandschap Op het niveau van de landschapseenheden dienen we het cumulatieve effect van meerdere zonnevelden of te wegen. We moeten vragen beantwoorden over het maximale laadvermogen van een landschapseenheid, oftewel de draagkracht van het buitengebied.
En wanneer dit draagvermogen overschreden wordt en de toevoeging van zonnevelden de identiteit van deze specifieke landschapseenheid aantast. Verschillende landschapseenheden hebben een verschillend draagvermogen. Vooraf moet daarom het laadvermogen van een Iandschap of de te behouden karakteristieken worden bepaald. Dit heeft invloed op hoeveel zonnevelden wenselijk zijn. En omdat de landschapseenheden in Hart van Brabant
Zonnevisie Loon op Zand
18
vaak gemeentegrensoverschrijdend zijn, dient er ook samengewerkt te worden binnen de regio om de draagkracht van elk type landschap goed te definiëren, bijvoorbeeld in het regionale kwaliteitsteam. 12.5.4 Landschap specifieke inrichting per landschapseenheid Het aanleggen van een kaal zonneveld zal de landschapskarakteristieken niet versterken. De maatregelen die genomen worden om een zonneveld landschappelijk in te passen, kunnen de landschapskarakteristieken van een gebied echter wel versterken en de leesbaarheid en de identiteit van de landschapseenheid vergroten. Zo kunnen oude houtwallen opnieuw geïntroduceerd worden bij de vormgeving van de kavelgrenzen van zonnevelden in een mozaïek- en coulisselandschap. In open landschappen kan gekozen worden voor het bewust wel of juist niet zichtbaar laten van de zonnevelden door gebruik te maken van waterstructuren en/of grondwallen in plaats van houtwallen. Dit kan de leesbaarheid en de identiteit van dit type Iandschap versterken.
12.5.5 Landschappelijke inpassing (heeft landschappelijke kwaliteit en is geen Een kwalitatief goede en bij de locatie passende inrichting van het zonneveld is een voorwaarde, met zorg voor belevingskwaliteit, behoud van cultuurhistorische waarden en markante plekken, meervoudig ruimtegebruik, bodemkwaliteit, waterkwaliteit (met name bij drijvende velden) en versterking van het buitengebied als recreatief uitloopgebied. 12.5.6 Percentage van landschappelijke inpassing versus landschappelijke kwaliteit Uit verschillende berekeningen blijkt dat het hanteren van een percentage van Iandschappelijke inpassing bij vooral kleinere zonnevelden geen positief effect heeft op de Iandschappelijke kwaliteit. Een hoog percentage van een klein oppervlak levert geen robuuste landschapselementen op. Belangrijker is om de ambitie van de zonnevelden in het geheel goed te bepalen op grond van de gewenste gebiedsontwikkeling en de betekenis van de locatie. Maatwerk is ook hierbij gewenst. 12.5.7 Landschapsinpassingsplan: Per ontwikkeling dient een landschapsinpassingsplan te worden opgesteld waarin de invulling van de genoemde criteria 10.5.1 t/m 10.5.6 wordt onderbouwd en daarnaast: a. de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten van het gebied worden beschreven in een landschapsinpassingsplan.
Hierbij geven wij mede nader vorm aan de in opdracht van Regio Hart van Brabant door Kruit Kok Landschapsarchitecten opgestelde studie ‘Concept scenario's REKS Landschap'; b. wordt beschreven of, en zo ja op welke wijze, deze landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten worden beïnvloed, en; c. wordt beschreven of, en zo ja welke, maatregelen genomen (kunnen) worden om deze effecten te mitigeren en/of compenseren. 12.5.8 Afspraken mitigerende en/of compenserende maatregelen: Op basis van het onder 10.5.7 gestelde landschapsinrichtingsplan gaan we per locatie afspraken maken over de mitigerende en/of compenserende maatregelen. Deze maatregelen kunnen telkens anders zijn, omdat we in elk gebied een andere stip op de horizon hebben. Afhankelijk van het initiatief zullen we afspraken maken over of de maatregelen tijdelijk of permanent zijn.
12.6
Maatwerk in agrarische gebieden:
Voor de realisatie van zonnevelden op of nabij agrarische gebieden dient onderbouwd te worden dat voldaan wordt aan de volgende criteria: a. Voorkomen van verliezen van landbouwgrond b. Voorkomen van belemmering van bedrijfsvoering en toekomstige groeiruimte van aangrenzende agrariërs c. Zonnevelden op incourante kavels op basis van grootte, slechte ontsluiting, ongunstige hydrologische situatie, nadelige beschaduwing voor teelten. d. Ambities op klimaat en landbouw. Een voorbeeld is de ombouw van een traditioneel agrarisch bedrijf naar een duurzaam agrarisch bedrijf.
Zonnevisie Loon op Zand
19
12.7
Bodemkwaliteit
Zonnevelden dienen zo ingericht te worden dat negatieve effecten op bodem, bodemvruchtbaarheid, bodemvochtigheid, bodemstructuur en de hydrologische situatie niet voorkomen en zelfs verbeterd worden. 12.7.1 Normen behoud bodemkwaliteit Om de bodemkwaliteit te behouden zijn toetreding van lucht, licht en water essentieel. De laatst beschikbare kennis duidt op een verhouding van 2/3 -1/3 als goede maat: 2/3 bedekking met panelen en 1/3 van de grond tussen de rijen panelen vrij houden. Dit hanteren wij als voorwaarde voor een zoninitiatief. Voor panelen op water is behoud van waterkwaliteit, waaronder ecologie en beleving essentieel. De laatst beschikbare kennis duidt op een waterdekking van maximaal 500Zo als referentie voor een goede kwaliteit. Nieuwe kennis en maatwerk in de toepassing kan leiden tot een andere verhouding. 12.7.2 Indien sprake is van verontreinigde grond: Indien sprake is van verontreinigde grond waarop het zonneveld gerealiseerd wordt, moet aangetoond worden dat realisatie veilig en verantwoord is. Er dient een schriftelijke bevestiging te worden ingediend van de omgevingsdienst dat realisatie van het zonneveld verantwoord mogelijk is. De mogelijkheden tot sanering van de verontreinigde grond gedurende de exploitatietermijn van het zonneveld moeten worden beschreven.
12.8
Wat na 25 jaar:
Uitgangspunt is dat zonneparken voorzien in een tijdelijke behoefte. De omgevingsvergunning geldt voor ten hoogste 25 jaar. Het is daarom goed al bij het toelaten na te denken over hoe de sanering wordt veiliggesteld. Nadenken over tijdelijke of permanente landschapselementen kan mede bepalen of een locatie geschikt of ongeschikt wordt geacht. Bij indiening moet aangegeven worden hoe na afloop van de exploitatietermijn wordt omgaan met: » de installaties en de zonnepanelen. Na het verstrijken van de termijn wordt de opstelling voor zonne-energie verwijderd, het terrein opgeschoond in lijn met het beoogde gebruik. Geborgd moet worden de verwijderbaarheid, hergebruik danwel circulariteit van de installaties en de zonnepanelen. Bekeken zal worden of hiervoor een financiële zekerheid kan worden gesteld conform art. 3.4.1. van de interim omgevingsverordening Noord Brabant (zie bijlage 4) » De landschapselementen. Geborgd moet worden dat tijdelijke landschapselementen verwijderd worden en dat permanente landschapselementen qua benodigde vergunningen gehandhaafd kunnen worden. (zie H11) » Na 25 jaar is er een heroverwegingsmoment, waarop de noodzaak en wenselijkheid van continuering afgewogen wordt. Mocht continuering aan de orde zijn, dan dient er opnieuw een omgevingsvergunning aangevraagd te worden. Deze verlening ligt in lijn met de functionele levensduur van de panelen.
13
Juridische aspecten
13.1
Omgevingsvergunning
Uitgangspunt is dat zonneparken voorzien in een tijdelijke behoefte. De technologische ontwikkeling voor het opwekken van zonne-energie gaat steeds verder waardoor er steeds meer mogelijkheden ontstaan voor meervoudig ruimtegebruik zoals op daken (op het noorden), op muren, geïntegreerd in ruiten, op wegen enzovoorts. Vanwege dit tijdelijke karakter van zelfstandige opstellingen voor zonne-energie is de ontwikkeling daarom uitsluitend mogelijk met de toepassing van een omgevingsvergunning inhoudende afwijking van het bestemmingsplan. Aan een dergelijke vergunning kan een termijn worden verbonden en de voorwaarde dat na afloop van de termijn de situatie van voor de vergunningverlening wordt hersteld. Het vereiste van een omgevingsvergunning is efficiënt vanuit het terugdringen van bestuurslasten omdat er geen bestemmingsplanprocedures doorlopen hoeven te worden bij aanvang en bij afloop van het gebruik. Bovendien ontstaan er met een dergelijke procedure geen planologische rechten die op termijn kunnen leiden tot andere gebruiksfuncties of planschade claims.
Zonnevisie Loon op Zand
20
13.1.1 Overzicht verstrekte tijdelijke omgevingsvergunningen De gemeente dient een overzicht bij te houden van verstrekte tijdelijke omgevingsvergunningen. Dit overzicht is openbaar, zodat het voor eenieder duidelijk is wanneer de gunningstermijn is afgelopen.
13.2
Bestemmingsplanwijziging voor behoud landschappelijke elementen
Realisatie van zonnevelden in het buitengebied is altijd tijdelijk en gebonden aan een termijn van maximaal 25 jaar (conform de Interim omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant, zie bijlage 4). Na 25 jaar valt de grond weer in de oorspronkelijke bestemming en dient deze in de oorspronkelijke bestemming hersteld te worden. Veelal zullen we de vastgelegde landschappelijke kwaliteitsverbetering bij de ontwikkeling van grondgebonden zonnevelden voor de toekomst willen behouden. Het is dan ook zaak dat er een permanente bestemmingsplanwijziging plaatsvindt als de aanleg van het zonneveld samengaat met nieuwe natuurontwikkeling, Iandschapsverbetering of klimaat adaptieve inrichting. Niet voor de aanleg van de zonnepanelen zelf, maar voor het borgen van de natuurontwikkeling, de Iandschapselementen en de ruimte voor klimaat adaptieve maatregelen in een daarbij passende bestemming. Deze eventuele bestemmingswijziging moet zijn afgerond voor het aflopen van de tijdelijke bestemmingswijziging. Dit kan er voor zorgen dat er in de praktijk dus twee juridische procedures worden gevolgd naast elkaar: de procedure op grond van de Wabo voor de zonnepanelen en de procedure op grond van de Wet ruimtelijke ordening voor het borgen van de gewenste natuurontwikkeling, klimaat adaptief landschap en Iandschapselementen.
13.3
Afspraken mitigerende en/of compenserende maatregelen
Op basis van het onder 10.5.7 gestelde landschapsinrichtingsplan gaan we per locatie afspraken maken over de mitigerende en/of compenserende maatregelen. Deze maatregelen kunnen telkens anders zijn, omdat we in elk gebied een andere stip op de horizon hebben. Afhankelijk van het initiatief zullen we afspraken maken over of de maatregelen tijdelijk of permanent zijn.
14
Procedure
De concept Zonnevisie Loon op Zand 2021 zal, na publicatie in De Duinkoerier en bekendmaking op de gemeentelijke website gedurende 6 weken voor een ieder ter inzage worden gelegd. Gedurende deze termijn van terinzagelegging is een ieder in de gelegenheid zijn of haar zienswijzen op de concept Zonnevisie kenbaar te maken. Deze reacties zullen worden meegenomen en als bijlage worden meegezonden bij de definitieve zonnevisie die op 24 juni aan de raad ter vaststelling zal worden aangeboden.
Zonnevisie zonnevisie gereed College inspraak 6 weken uiterste aanleverdatum College Raad zonnevisie
18-feb 23-feb 13-apr 20-mei 25-mei 24-jun
Zonnevisie Loon op Zand
21
Bijlage 1 Motie provincie "Voorrang voor zon op dak'tt
[Ì0(Ű -UW .-■■tafįw'wag
Christenunie SGP (ín) Forum voor Democratie Noord-Brabant
jjr
Lokaal Brabant
•sa
WmWmW
Motie Voorrang voor zon op dak Provinciale Staten van Noord-Brabant, in vergadering bijeen op 13 november 2020, behandelend de begroting 2021,
Overwegende dat: « »
«
In de Interim Verordening ruimte voor de realisatie van zonneparken toepassing van de zonneladder als randvoorwaarde is opgenomen; De provincie de ontwikkeling van zon op dak wil stimuleren en daarom van gemeenten vraagt bij vergunningverlening van zonneparken te onderbouwen hoeveel energie binnen het stedelijk gebied opgewekt kan worden, hoeveel energie opgewekt kan worden door andere mogelijkheden zoals zon op dak en de vraag te beantwoorden hoe groot de resterende vraag dan nog is; De wijze waarop regio's en gemeenten omgaan met deze bepaling zeer wisselend is.
Constaterende dat: »
In de doorrekening van de concept RES-en door Enexis geschetst wordt dat in West-Brabant slechts 2594 van de grootschalige daken in die regio benut gaan worden en slechts 3094 van de daken geschikt zouden zijn terwijl in Zuidoost-Brabant een benutting van 5094 van de grootschalige daken geprogrammeerd staat en in deze regio maximaal 6094 van de schuine daken en 5294 van de platte daken geschikt wordt geacht;
»
Door de reservering op het net van (toekomstige) zonneparken nu al in diverse regio's projecten voor zon op dak niet gerealiseerd kunnen worden;
»
De netbeheerder niet de mogelijkheid heeft om zon op dak voorrang te geven;
Spreken uit dat wij van elk college in Brabant niets minder verwachten dan een correcte uitvoering van de zonneladder en expliciet tegen elke vorm van ontwikkeling van zonneparken zijn in regio's waar deze niet correct in acht is genomen. Vragen van gemeenten dat zij bij de toetsing van de zonneladder: » « «
Duidelijk maken welk dakoppervlak in de betreffende regio daadwerkelijk voor zonnepanelen geschikt is en benut zal worden; Alle (mogelijke) initiatieven voor zon op dak in de betreffende regio te inventariseren zodat die initiatieven voorrang krijgen boven zonneparken; De beschikbare netcapaciteit inzichtelijk te maken zodat potentiële initiatieven voor zon op dak voorrang krijgen boven zonneparken.
Vragen GS de correcte uitvoering hiervan scherp in de gaten te houden. en gaan over tot de orde van de dag Hermen Vreugdenhil, ChristenUnie-SGP Suzanne Otters, VVD Camiel van der meren, FvD Harold van de Broek, Lokaal Brabant JanFrans Brouwers, 50+
Zonnevisie Loon op Zand
22
Bijlage 2 Aansluitingen Loon op Zand met opwekinstallatie voor zon
Aansluitingen Loon op Zand met opwekinstallatie voor zon
Peildatum Nelbehee Provincie Gemeente Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis 202101 Enexis Noord-Br- Loon op Zand Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis Noord-Br- Loon op Zand 202101 Enexis 202101 Enexis Noord-Br- Loon op Zand 202101 Enexis Noord-Br- Loon op Zand Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis 202101 Enexis Noord-Br- Loon op Zand Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis 202101 Enexis Noord-Br- Loon op Zand 202101 Enexis Noord-Br- Loon op Zand Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis 202101 Enexis Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis Noord-Br- Loon op Zand Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis 202101 Enexis Noord-Br- Loon op Zand Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis 202101 Enexis Noord-Br- Loon op Zand Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis 202101 Enexis Noord-Br. Loon op Zand 202101 Enexis Noord-Br- Loon op Zand 202101 Enexis Noord-Br- Loon op Zand