07-11-2022 Bijlage 1. Begroting 2023 - 2026.pdf

Die verbeteringen liggen op het vlak van strategische personeelsplanning, ondersteunend en faciliterend instrumentarium en op externe ontwikkelingen.

Waar staan we nu? De dynamiek in onze omgeving waarin we werken is in 2022 verder toegenomen; schaarste op vele gebieden, oplopende prijzen/inflatie, arbeidsmarkt tekorten, bestuurlijke ontwikkelingen, sluimerende Corona besmettingen, vluchtelingencrisis en invoering van de Omgevingswet. Dit maakt ons nog bewuster van de noodzaak om continue te blijven ontwikkelen en waar nodig te groeien om een volwaardig partner en vertegenwoordiger te zijn voor onze inwoners en ondernemers. Er is een efficiënte en effectieve basisorganisatie voor de reguliere dienstverlening en bedrijfsvoering

49

noodzakelijk. Minstens even belangrijk is voldoende ruimte voor een flexibele inzet bij onverwachte vraagstukken en crises. We realiseren ons dat er inmiddels veel orde is gebracht en er veel plannen zijn uitgewerkt. We zijn er echter nog niet. Een aantal belangrijke punten: - Het blijkt (vrijwel) niet mogelijk om een aantal vacatures met vast eigen personeel te bemensen. - Het ziekteverzuim is onverminderd hoog (9%). - Medewerkers hebben onvoldoende ruimte voor persoonlijke- en organisatieontwikkeling. - Verspreid door de organisatie zijn budgetten voor opleiding, organisatieontwikkeling, ontwikkeling personeel, vitaliteit, werving & selectie, functiewaarderingseffecten etc. - Het informatiebeheer en procesmanagement verdient nadere aandacht.

Gewenste situatie In 2023 gaan we krachtig door met de in gang gezette ontwikkelingen om de doelen te bereiken. We beseffen ons dat een organisatieontwikkeling nooit klaar is en permanente aandacht vraagt.

Ambitie Doel is het waarmaken van de belofte om een robuuste en vitale organisatie neer te zetten die door middel van een optimale in- en externe samenwerking de afgesproken resultaten behaalt. Een organisatie die weet waar ze voor staat en dat realiseert met betrokkenheid en tot tevredenheid van onze inwoners en ondernemers. Een organisatie met goed werkgeverschap en een goede sfeer, waarin medewerkers zich kunnen ontwikkelen, eigenaarschap tonen en vitaal blijven. Waar met efficiënte processen goed kan worden samengewerkt tussen medewerkers onderling en met de samenleving, de politiek en het bestuur.

Strategische personeelsplanning en sturing Wat willen we bereiken? Een personele bezetting die kwalitatief en kwantitatief op orde is, in een organisatie die efficiënt is ingericht op de vaste taken en effectief en wendbaar op maatschappelijke opgaven. De arbeidsmarkt anno 2022 - 2023 is heel krap. Daar heeft heel Nederland mee te maken en het is een gegeven. Ook al proberen we een zo aantrekkelijk mogelijke werkgever te zijn, dan nóg zal het aantal vacatures aanzienlijk zijn. Dat betekent dat we creatief moeten omgaan met de budgetten, ruimte moeten hebben voor stagiaires, traineeships, coaching door mentoren en waar noodzakelijk inhuur van gedetacheerden of externen. Dat alles vereist ruimte en beweeglijkheid in het totaal van personeelsbeleid en dus ook van de personeelsbudgetten. Ruimte om enerzijds kansen te benutten die voorbij komen en anderzijds te sturen op leegloop en ziekteverzuim. Bovendien creëert het helderheid omtrent inzet van eigen formatie en inzet van externen waar nuttig en nodig.

Wat gaan we daarvoor doen? MT-actieplan wordt voortgezet in 2023 -

We werken het vitaliteitsbeleid verder uit op basis van het onderzoek in 2022 (TNO onderzoek instrumentarium Duurzame Inzetbaarheid Index en Psycho Sociale Arbeid ingezet). In 2023 werken we het actieplan uit. Doel is de inzetbaarheid van medewerkers te ondersteunen en versterken op de elementen fysieke en mentale gezondheid, en (werk gerelateerde) uitval verkleinen (voorkomen). We proberen budgettair de middelen voor arbo dienst verlening die nu curatief worden ingezet, preventief in te zetten. Vooralsnog gaan we uit van budget neutraliteit. Er zal een plan worden gemaakt om het ziekteverzuim terug te dringen van 9% naar zo mogelijk 507o.

50

-

Het inhuren van ondersteuning bij werving op lastige vacatures blijft nodig: kandidaten zoeken steeds minder zelf actief maar laten zich benaderen door bureaus of werkgevers. Ook voor het vinden van latente kandidaten en/of aankomend talent is ondersteuning nodig. Externe recruiters hebben meer tijd en middelen dan dat wij het zelf kunnen. Er wordt een organisatiebreed plan voor traineeships gemaakt, mede op basis van positieve ervaringen hiermee in het Sociaal Domein in 2022. Trainees kunnen enerzijds worden ingezet op bestaande vacatureruimte, waarbij wel begeleiding noodzakelijk is. Anderzijds kunnen trainees bovenformatief worden ingezet op plekken waar op termijn menskracht verwacht wordt. Hiervoor wordt in de begroting 3 fte + 0,5 fte voor een juniorplek opgenomen in 2023. Eind 2022 wordt een toekomstbestendige herstructurering van de organisatie voorbereid. Hierbij zal het integraal management worden versterkt en een passende positie en rol van de staf worden ingericht. De structuur voorziet in een herordening van de leidinggevende functies, die naar verwachting formatief budgettair neutraal zal verlopen. Voor de transitie is een tijdelijk budget nodig voor kwartiermakers, werving & selectie en coaching en training.

Voor de transitie naar een andere gelaagdheid en clustering van domeinen, het implementeren van een nieuwe structuur en het goed laten landen van de teams met ingang van 2023 en verder is een functie van "organisatie-ontwikkelaar" noodzakelijk, in plaats van het achtereenvolgens inhuren van diverse externe bureaus. Een strategisch adviseur, die de continuïteit en implementatie monitort, bewaakt, stimuleert en in samenwerking zorgdraagt voor de uitvoering. Met ingang van 2023 wordt het opleidingsbudget gecentraliseerd en een integraal concernbreed opleidingsplan gemaakt vanuit een gemeenschappelijke visie op de kennis en vaardigheden die onze medewerkers moeten hebben om een excellente dienstverlening te kunnen waarmaken. Centraliseren van personeelsbudgetten en loonsomsturing worden ingevoerd. Er is incidenteel in 2023 inzet nodig voor het op orde brengen van het informatiebeheer. Doorlichten en stroomlijnen van onze werkprocessen vanuit het LEAN principe en inzet digitaliseringsmogelijkheden. Dit aspect komt terug onder 'ondersteunend en faciliterend instrumentarium'.

-

-

-

-

Hoe kunt u onze resultaten volgen? De kengetallen die wij hier presenteren, sluiten aan bij de indicatoren die in februari 2022 door de raad zijn vastgesteld in het kader van de bestuurlijke toekomst. We presenteren de cijfers jaarlijks per 1 juli. 2021 hanteren we als het jaar van de 0-meting.

Formatie, bezetting en vacatures Formatie, bezetting en vacatures

Formatie, bezetting, vacatures

löO.UU 1LJ . .

140,00 LUU.UU

i

.i iii'"'

20,00

formatie

(juli 2021: 0-meting)

« ingevuld

«vacatures

tormatie

« bezetting

«vacature

(juli 2022: meting 1)

Op peildatum 1 juli 2022 is er voor ruim 32 fte vacatureruimte. Vooral het aantal vacatures binnen de afdelingen VTV (6 fte) en FBI (9,5 fte) vallen op. Voor VTV wordt dit hoofdzakelijk door arbeidsmarkt factoren veroorzaakt. Voor FBI spelen naast de krapte op de arbeidsmarkt, de verbetering van de financiële functie, uitbesteding belastingen en de herinrichting van de afdeling een rol. De

51

herinrichting is afgerond en besloten. Vanaf tweede helft 2022 werven we de ontbrekende rollen om vacatures ingevuld te krijgen.

Ziekteverzuim De raad heeft voor het aandachtsgebied robuuste organisatie een aantal beleidsindicatoren meegegeven. Voor ziekteverzuim is dat een dalende lijn van de 0-meting. Uit de figuur blijkt dat het ziekteverzuim hoog blijft. In 2020 werd een dalende lijn zichtbaar. In de coronaperiode zijn veel medewerkers ziek geweest. Enkele medewerkers hebben veel last ondervonden van de naweeën van een coronabesmetting. Ondanks deze periode is het ziekteverzuim op dit moment op een lager niveau dan in 2019. Er is een aantal medewerkers die langdurig ziek zijn, onder andere door fysieke aandoeningen met langdurige behandel- en hersteltrajecten. Een aantal hiervan is in procedure bij het UWV. Deze drukken het cijfer omhoog. Voor de eerste helft 2022 bedraagt het ziekteverzuim van medewerkers die langer dan een jaar ziek zijn 19,8% van het aantal zieken. De aandacht voor vitaliteit en de stimulering voor een gezonde leefstijl moet er aan gaan bijdragen dat het ziekteverzuimcijfer daalt.

' ."'o

ziekteverzuimpercentage

Zand | kort

I Middellang

| Lang

Extra lang

*korţ « max. ? kalenderdagen; middellang S t/m 42 kalenderdagen; lang * 43 t/m 3óS kalenderdagen; extra lang 366 of meer kalenderdagen

Besteding opleidingsbudget Het verloop in het budget is nog wisselend. äidingsbudget Corona en de druk op de uitvoering (reguliere «250.000,00 taken, opvang Oekraïners en vluchtelingen) zijn «200000,00 hiervan de oorzaak. Enkele ontwikkelingen «150.000,00 kennen een eigen budget (invoering «100.000,00 omgevingswet, verbetertraject burgerzaken). Die e 50.000,00 budgetten zijn hierin niet meegenomen. cooo De realisatie van het algemene budget blijft nog I budget achter bij de groei er van. De groei in het budget blijft wel nodig. De groei in de formatie van de afgelopen jaren, de uitstroom van ervaren medewerkers wegens pensioen en de instroom van jonge minder ervaren medewerkers en aantrekkelijk werkgever zijn, maakt dat de groei van het budget nodig blijft. Daarnaast wordt op dit moment - als onderdeel van het bredere proces van de organisatieontwikkeling - gewerkt aan een concernbreed opleidings- en ontwikkelplan.

Ondersteunend en faciliterend instrumentarium Wat willen we bereiken? We leveren de juiste tools, middelen en ondersteuning voor de uitvoering van primaire processen en maatschappelijke opgaven. Zo dragen we bij aan systemen, cultuur, werkprocessen, samenwerking en dienstverlening die passen bij een toekomstbestendige organisatie.

52

Wat gaan we daarvoor doen? Werkprocessen Voor de organisatieontwikkeling is Informatiebeheer als essentiële factor aangemerkt. We gebruiken systemen en digitaliseren onze processen zodat we effectiever en efficiënter kunnen werken. Voordat je digitaliseert is het van belang om het ideale (eigen) proces in beeld te hebben. Het gevaar van rubbish-in rubbish-uit dreigt. Eerst optimaliseren, dan digitaliseren. We zetten in op de volgende doelen: - vereenvoudiging, minimaliseren van verspilling, maximaal digitaliseren wat kan; - andere inzet van formatie op taken die meer waarde toevoegen; - basis leggen voor continue kwaliteit verbetering; - leren en verbeteren in één traject.

Flexibel kantoorconcept Fase 2 In 2023 wordt ons kantoorconcept van hybride werken, dat in 2022 is ingezet, verder uitgewerkt. De locatie Brandweerkazerne wordt per juli 2023 opgeheven, de medewerkers krijgen flexplekken in het klavier en op termijn in de Gemeentewerf. Hiervoor worden beide locaties (verder) geschikt gemaakt.

Aansluiten op E-depot Het E-depot is een landelijke voorziening waar de digitale archieven van onder meer gemeenten ondergebracht kunnen worden. Vanaf 2024 willen we aansluiten op het E-depot. Dit is een eenmalige investering die in drie jaar wordt terugverdiend. Het terugverdieneffect zit in een lagere bijdrage aan het regionaal archief.

Wijzigingen begroting I Personeel en loonsomsturing Aanpassing personeelsbegroting op basis van maximumschaal (indicatie) Budget opvang langdurig verzuim Herschikking ziek-piekbudget Terugbrengen ziekteverzuim Herschikking vitaliteitsbudget

Organisatieontwikkeling Organisatieontwikkeling introductie structuur in 2023 (*1) Informatiebeheer op orde Uitwerking coordinatoren en teams Formatie en begeleiding traineeships (*2) Opleidingsplan organisatie Herschikking budget vorming, training en scholing Personele ontwikkelingen mbt mobiliteit Herschikking budget personele vraagstukken Herschikking werkbudget organisatieontwikkeling Herschikking diverse personele budgetten (*1)

2023 -344 -142 486 -35 35

2024 -344 -142 486 -35 35

2025 -344 -142 486 -35 35

2026 -344 -142 486 -35 35

-

-

-

-

2023 -280 -75 -165 -258 258 -200 200 100 66 -354

2024

2025

2026

-250 -220 -272 272 -100 100 50 26 -394

-200 -220 -272 272

-200 -220 -272 272

26 -394

26 -394

*1 inclusief prognose over te hevelen budget Werving en selectie 2022 van Ç40.000 *2 In de begroting is ook een budget van Ç9.000 beschikbaar voor het inzetten van stagiaires

53

I Wijzigingen van de formatie Venster 0 Junior adviseur, bestuurswoordvoerder/strategische communicatie, organisatie-adviseur (org.ontwikkeling) Herschikking formatie inrichting domein bedrijfsvoering Venster 1 Formatie burgerzaken, uitbreiding flexibele schil Venster 2 Consulent Wmo Herschikking huidige formatie sociaal domein Procesregiseur sociaal domein Consulent statushouders Venster 3 Databeheerder Overig Opheffen locatie kantoor brandweerkazerne (incl. aanpassingen werkplekken Klavier en gemeentewerf) Aansluiten E-depot

2023

2024

2025

2026

-221 90

-187 150

-187 250

-187 250

-48

-48

-48

-48

-67 50 -28 -112

-67 50 -28 -70

-67 50 -28 -70

-67 50 -28 -70

-31 -367 2023 50 0 50

-31 -231 2024 85 -150 -65

-31 -131 2025 85 50 135

-31 -131 2026 85 50 135

54

Paragraaf 5. Financiering De paragraaf bevat een toelichting op het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte.

Renterisico De kasgeldlimiet en de renterisiconorm moeten voorkomen dat de leningenportefeuille van gemeente te gevoelig is voor schommelingen in de rente. De kasgeldlimiet richt zich op leningen met een korte looptijd en de renterisiconorm richt zich juist op langlopende leningen.

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is bedoeld om het renterisico op geldleningen te beperken. Als er veel kortlopende leningen (kasgeldleningen) zijn, dan is de financieringsportefeuille gevoeliger voor rentewijzigingen. Over het algemeen hebben kortlopende leningen een lagere rente en zijn daarom goedkoper. De omvang van de netto vlottende schuld is beperkt tot maximaal 8,5% van het begrotingstotaal en bedraagt voor 2023 C 5,5 miljoen.

Renterisiconorm Renterisico's op de langere termijn beheersen we door de toepassing van de zogenaamde renterisiconorm. In de kern komt deze erop neer dat niet op hetzelfde moment een omvangrijke herfinanciering leningen plaatsvindt tegen op dat moment bijvoorbeeld fors hogere rentepercentages. De jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Risico Renterisiconorm 13.027 Aflossingen 2.147 Ruimte binnen norm 10.880 We voldoen aan de renterisiconorm.

Financiering Langlopende leningen en uitzettingen (verloop huidige leningenportefeuille) Stand 1 januari Aflossingen Opgenomen Stand 31 december

2023 25.391 -2.147 0 23.244

De rentelast over deze leningen bedraagt in 2023 C 724.000. De gemiddelde rente is 2,85%. Uitgezette leningen Stand 1 januari Aflossingen Opgenomen Stand 31 december

2023 1.524 -26 0 1.498

De rentebaat over deze leningen bedraagt in 2022 C 25.000. De gemiddelde rente is 1,64%.

55

Garanties op leningen aan derden Naast de leningen die we zelf aangaan zijn er nog een aantal leningen 'door verstrekt' aan derden of staan we garant voor leningen die aan derden zijn verstrekt door een bankinstelling. In deze situatie is er geen sprake van bankieren. De leningen aan woningbouwverenigingen zijn aflopend van aard en stammen nog uit de periode dat het gebruikelijk was dat we voordelig leningen aantrokken bij bijvoorbeeld de Bank Nederlandse Gemeenten en deze onder dezelfde condities verstrekten aan de betreffende woningbouwvereniging. Garanties geven we alleen uit hoofde van de publieke taak. Bijvoorbeeld een garantstelling aan een bank voor een vereniging voor de aanleg van een sportveld. 2023 Leningen aan verenigingen, stichtingen en natuurlijke personen 1.009 Leningen aan woningbouwverenigingen 85.560 Totaal 86.569 Over het algemeen zijn deze risico's op verstrekte geldleningen beperkt omdat ofwel contragaranties zijn verstrekt of een hypotheek als onderpand is afgegeven.

Schema rentetoerekening Externe rentelast over korte financiering Externe rentelast over lange financiering Externe rentebaten Totaal door te rekenen extra rente Rente die aan grondexploitatie moet worden doorberekend Rente van projectfinanciering (niet van toepassing) Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen en voorzieningen Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (via renteomslag) Renteresultaat, onderdeel van resultaat op taakveld treasury

Bedrag 24 874 -32 866 -19 0 847 0 847 1.205 358

56

Paragraaf 6. Verbonden partijen Inleiding Het begrip verbonden partij is vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en wordt als volgt gedefinieerd: "Een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie onderscheidenlijk de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft." In maart 2018 heeft de gemeenteraad van Loon op Zand een nota verbonden partijen vastgesteld. Doel van deze nota was met name om meer grip te krijgen op gemeenschappelijke regelingen. Kern van deze nota is dat we voortaan op basis van de drie B's (Bestuur, Beleid en Bedrijfsvoering) sturen op gemeenschappelijke regelingen. Per gemeenschappelijke regeling worden in onderstaand overzicht de drie B's geschreven. Hiermee worden de kaders gesteld op basis waarvan voorstellen van de regelingen in het komend jaar beoordeeld worden. Achtergrondinformatie over de werkwijze aan de hand van de drie B's staat de lezen in de nota verbonden partijen 2018. De nota verbonden partijen 2018 richt zich enkel op gemeenschappelijke regelingen. Voor de overige verbonden partijen (verenigingen, stichtingen, coöperaties en vennootschappen) blijven we de in het BBV voorgeschreven kerngegevens hanteren.

Totaalbeeld verbonden partijen Partij Regio Hart van Brabant Midpoint Bestuurscommissie Jeugd HvB GGD Hart voor Brabant OMWB Veiligheidsregio MWB Baanbrekers RAV

Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling Onder GR Hart van Brabant Onder GR Hart van Brabant Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling

Venster

Thema

Bijdrage

Bestuur en dienstverlening

Bestuur

C 104.593

Omgeving en economische ontwikkeling

Economische ontwikkeling

C 113.715

Gemeenschappen

Maatwerk

C 5,726 mio

Gemeenschappen

Sport, cultuur en welzijn

C 883.687

Omgeving en economische ontwikkeling

Duurzaamheid

C 386.738

Bestuur en dienstverlening

Openbare orde en veiligheid

C 1,300 mio

Gemeenschappen

Participatie

C 1,925 mio

Bestuur en dienstverlening

Openbare orde en veiligheid

BNG

Vennootschap

Algemene dekkingsmiddelen

Algemene dekkingsmiddelen

Brabant Water NV

Vennootschap

Algemene dekkingsmiddelen

EWW BV

Vennootschap

Gemeenschappen

Algemene dekkingsmiddelen Sport, cultuur en welzijn

C0 41.886 aandelen5 33.100 aandelen 100% aandeelhouder

Regio Hart van Brabant (Tilburg)5 6 Doel - Een overlegstructuur met bestuursbevoegdheden in te stellen en in stand te houden, die dient om de samenwerking tussen de deelnemende gemeenten vorm te geven.

5 Dit aandelenpakket vertegenwoordigt een waarde van C 95.500. 6 Deelnemende partijen: Loon op Zand, Heusden, Waalwijk, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen. 57

-

Bevoegdheden

Vertegenwoordiging

Rol gemeenteraad

Afspraken over doelen en prestaties

Relatie met gemeentelijke doelstellingen Risico's

Rechtens verantwoording af te kunnen leggen over de besteding van (subsidie)gelden die door andere overheden, instellingen en/of bedrijven met het oog op die samenwerking worden toegekend. - Samen te werken om regionale opgaven te identificeren en op basis daarvan gezamenlijk beleid op te stellen en gezamenlijke projecten te definiëren, te initiëren en uit te voeren, dan wel projecten ter uitvoering op te dragen, aan te bieden of aan te besteden aan gelieerde- en derde partijen, waaronder Midpoint Brabant. - een bestuurlijke structuur in te stellen met het oog op een kwalitatief goede en efficiënte uitvoering van de regionale jeugdhulptaken. - Het regeling, bestuur en beheer van de uitvoering van de taken die bij het doel van de regeling benoemd zijn. - Het vaststellen van een subsidieverordening, voor zover dit noodzakelijk is om de doelen te bereiken. Burgemeester Van Aart is lid van het algemeen bestuur7. De secretaris is lid van de kring gemeentesecretarissen. Wethouder Mandemakers is lid van de bestuurscommissie Jeugd, Collegeleden zijn lid van de portefeuillehoudersoverleggen die tot hun portefeuille behoren. Peter Flohr is lid van de regionale adviescommissie Hart van Brabant. Marten krikken is zijn plaatsvervanger. De gemeenteraad kan een zienswijze indienen op de begroting en de jaarrekening.

Daarnaast kan de raad bij het vaststellen van de Kernagenda een zienswijze geven. Gemeenteraadsleden kunnen zich twee keer per jaar tijdens de Hart van Brabant radendag informeren over de regionale samenwerking. Als drie gemeenteraden van deelnemende gemeenten daartoe verzoeken, wordt een verenigde vergadering van alle gemeenteraden bijeengeroepen. De verenigde vergadering doet uitspraken over kwesties die zij van regionaal belang acht. Ieder raadslid heeft in deze vergadering één stem. Er is een regionale adviescommissie die adviseert over de procesmatige aspecten van de P&C-cyclus en de kernagenda, de informatievoorziening vanuit Hart van Brabant en de invulling van de raadsledenbijeenkomsten. Daarnaast signaleert de commissie de verbinding tussen regionale ontwikkelingen en de gemeentelijke ambities. De doelen van de regio Hart van Brabant beschreven in de Strategische Meerjarenagenda 2019-2023. Momentdeel wordt gewerkt aan een kernagenda waarin de regionale ambities voor de komende jaren staan. De ambities voor het beleidsterrein jeugd zijn vastgelegd in het regionaal koersdocument jeugd uit 2017. Onze gemeente profileert zich als leisuregemeente en wil dit profiel graag versterken door dit onderwerp te verankeren in de kernagenda. De jeugdzorg kent een open-eindefinanciering, waardoor het rekeningresultaat maar beperkt te beïnvloeden is.

7 Bestuursorganen: Algemeen bestuur, dagelijks bestuur, voorzitter, bestuurscommissie jeugd, portefeuillehouders overleggen op diverse beleidsterreinen, klankbordgroep gemeentesecretarissen 58

Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Hart voor Brabant (Tilburg)8 Doel Het leveren van een bijdrage aan de publieke gezondheidszorg. Bevoegdheden De uitvoering van de gemeentelijke taken die de Wet publieke gezondheid noemt en van de toezichtstaken die de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen kinderopvang noemt. De taken van de GGD zijn verdeeld in een basispakket dat (met lokale accenten) voor alle deelnemers geldt en facultatieve plustaken. Het basispakket wordt jaarlijks door het algemeen bestuur (AB) van de GGD vastgesteld. Vertegenwoordiging Wethouder Suzan Mandemakers is lid van het dagelijks bestuur (DB). Rol gemeenteraad De gemeenteraad kan inlichtingen vragen aan het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de voorzitter. De raad kan daarnaast verantwoording vragen aan het door de gemeente aangewezen lid voor het gevoerde beleid en/of een zienswijze geven over de begroting en wijzigingen daarvan die leiden tot een verandering van de gemeentelijke bijdrage. Afspraken over doelen 1. Regionale nota publieke gezondheid 2020 — 2023: Op hoofdlijnen en prestaties richt het gezondheidsbeleid zich op de thema's: a. Gezonde Start (d.w.z. de zwangerschap en de eerste 1000 dagen vanaf de geboorte); b. Gezonde Leefstijl; c. Gezonde Geest; d. Gezonde Omgeving.

Doel van het regionale volksgezondheidsbeleid is om gezamenlijk meer gezondheidswinst te behalen, de slagkracht te vergroten en een sterkere verbinding te leggen met andere beleidsterreinen. De ambities worden nagestreefd door in te zetten op 'samenwerken', 'gezonde scholen', 'het versterken van opvoedvaardigheden' en een 'gezonde omgeving'. 2. Lokaal inzetdocument GGD (jaarlijks): Dit document omvat een omschrijving van de lokale inzet van de GGD als het gaat om de diensten Jeugdgezondheidszorg, Gezondheidsbevordering, Preventie en Leefstijl. Deze inzet wordt deels gefinancierd uit het basispakket van de GGD (inwonersbijdrage) en deels uit plusgelden. Dit inzetdocument is feitelijk de lokale uitwerking c.q. het uitvoeringsprogramma van datgene wat als beleid in de regionale nota is opgenomen en wordt jaarlijks geactualiseerd. 3. Beleidsvisie 2019-2023: dit is de langetermijnvisie van de GGD voor de komende jaren met daarin beschreven de visie en ambitie. Relatie met In het kader van de Wet publieke gezondheid geeft de GGD Hart voor gemeentelijke Brabant onder andere uitvoering aan de jeugdgezondheidszorg (jgz) en doelstellingen diverse preventieprogramma's. Zowel de jgz als de preventieprogramma's hebben als doel het bevorderen, beschermen en bewaken van de gezondheid van zowel kinderen als volwassenen.

Een goede gezondheid draagt bij aan de zelfredzaamheid en participatie van inwoners. De GGD levert hiermee een bijdrage aan de gemeentelijke doelen in het sociale domein zoals het versterken van de zelfredzaamheid, eigen kracht, gezondheid e.d. Risico's Geen bijzondere risico's te melden.

8 Loon op Zand, Heusden, Waalwijk, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, Grave, Meijerijstad, Oss, Sint-Michielsgestel, Maashorst, Vught, 's-Hertogenbosch, Bernheze, Boekel, Land van Cuijck 59

Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) (Tilburg)9 10 Doel Ten behoeve van de deelnemers taken uit te voeren op het gebied van het omgevingsrecht en om als verlengstuk van het lokaal en provinciaal bestuur een bijdrage te leveren aan een leefbare en veilige werk- en leefomgeving van de regio Midden- en West-Brabant. Bevoegdheden Er zijn geen bevoegdheden overgedragen. Op het gebied van ondersteunende processen mag het algemeen bestuur samenwerkingen met derden sluiten. Vertegenwoordiging Burgemeester Van Aart is lid van het Dagelijks Bestuur. Besluiten worden bij meerderheid genomen. Bij besluiten over begroting, begrotingswijzigingen en jaarrekening, dient deze meerderheid meer dan de helft van de omzet te vertegenwoordigen. Rol gemeenteraad De gemeenteraad kan een zienswijze indienen op de begroting en de besteding van een eventueel jaarrekeningsaldo. Afspraken over doelen De OMWB voert landelijke basistaken uit aan de hand van de landelijke VTH-criteria. Over de uitvoering hiervan worden jaarlijks schriftelijke en prestaties afspraken gemaakt. Naast de wettelijke basistaken heeft Loon op Zand overige taken op het Relatie met gemeentelijke gebied van het vergunningverlening en toezicht structureel bij de OMWB doelstellingen weggelegd. De afdeling RO vraagt milieuadviezen over ruimtelijke plannen bij de OMWB.

Op incidentele basis wordt de OMWB ingehuurd. Risico's

Geen risico's te melden.

Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (VRMWB) (Tilburg)10 Doel De Veiligheidsregio Midden- en West Brabant (VRMWB) behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op de volgende terreinen: a. brandweerzorg; b. geneeskundige hulpverlening; c. rampenbestrijding en crisisbeheersing; d. het voorzien in een gemeenschappelijke meldkamer. Bevoegdheden - het inventariseren van risico's van branden, rampen en crisis; - het adviseren van het bevoegd gezag over risico's van branden, rampen en crises in de bij of krachtens de wet aangewezen gevallen alsmede in de gevallen die in het beleidsplan zijn bepaald; - het adviseren van het college van burgemeester en wethouders over de brandweerzorg; - het voorbereiden op de bestrijding van branden en het organiseren van de rampenbestrijdingen de crisisbeheersing; - het instellen en in stand houden van een brandweer; - het instellen en in stand houden van een GHOR; - het voorzien in de meldkamerfunctie; - het aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel;

9 Loon op Zand, Waalwijk, Heusden, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, Altena, Geertruidenberg, Oosterhout, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Breda, Drimmelen, Moerdijk, Etten-Leur, Zundert, Rucphen, Halderberge, Roosendaal, Steenbergen, Bergen op Zoom, Woensdrecht 10 Loon op Zand, Waalwijk, Dongen, Tilburg, Hilvarenbeek, Goirle, Oisterwijk, Gilze en Rijen, Altena, Geertruidenberg, Oosterhout, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Breda, Drimmelen, Moerdijk, Etten-Leur, Zundert, Rucphen, Halderberge, Roosendaal, Steenbergen, Bergen op Zoom, Woensdrecht, provincie NoordBrabant

60

-

Vertegenwoordiging Rol gemeenteraad

Afspraken over doelen en prestaties

Relatie met gemeentelijke doelstellingen

het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen de diensten van de veiligheidsregio en tussen deze diensten en de andere diensten en organisaties; - het vaststellen van het regionaal risicoprofiel; - het tenminste één maal in de vier jaar vaststellen van een beleidsplan; het tenminste één maal in de vier jaar vaststellen van een brandrisicoprofiel en het behorende dekkings- en spreidingsplan - het vaststellen van rampbestrijdingsplannen voor zover dit bij Algemene maatregel van Bestuur voorgeschreven is; het zorg dragen voor de voorbereiding op de bestrijding van een epidemie van een infectieziekte behorend tot groep A, als bedoeld in artikel 1 onder e Wet publieke gezondheid alsmede op de bestrijding van een nieuw subtype humaan influenzavirus, waarbij ernstig gevaar voor de volksgezondheid bestaat. Burgemeester Van Aart is lid van het algemeen bestuur11. De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om bij vaststelling van het regionaal beleidsplan (incl. regionaal risicoprofiel) en de begroting en besteding van een eventueel rekeningsaldo een zienswijze in te dienen. In het meerjarenbeleidsplan staan, in de vorm van pijlers, de doelstellingen van de VRMWB geformuleerd. Deze formuleert de VRMWB als volgt: 1. Stimuleren van een redzame samenleving De basis van een veilige en veerkrachtige samenleving zijn de mensen die er wonen, werken, ondernemen en studeren.

In een redzame samenleving is iedereen zich bewust van (brand)veiligheid en weten zij wat zij daaraan zelf kunnen bijdragen. 2. Bijdragen aan een veilige leefomgeving Een veilige leefomgeving creëer je niet alleen, maar samen. Inwoners, onder - nemers, zorg- en hulpverleners, ieder - een draagt zijn steentje bij. De regierol ligt bij de gemeenten. We adviseren gemeenten in een vroeg stadium over het beheersen van risico's om incidenten, rampen en crises te voorkomen. We blijven ons advies verbeteren door onze informatiepositie te versterken. Het Veiligheid Informatie Knooppunt (VIK) is hier een voorbeeld van. Dit informatie gestuurd adviseren passen we toe op specifieke thema's en/of gebiedsgericht. 3. Leveren van een hulpvaardige en slagvaardige inzet Wij bieden slagvaardige en vakbekwame veiligheidszorg bij incidenten, rampen en crises. Daarbij ondersteunen we onze bestuurders, die verantwoordelijk zijn voor de beheersing van een crisis, bestrijding van een calamiteit en zorg hebben voor hun bevolking. Daarbij zet de VRMWB in op een wendbare en duurzame organisatie. De gemeente Loon op Zand is op basis van de Wet Veiligheidsregio's belast met de organisatie van de crisisbeheersing in de gemeente. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Loon op Zand trof, samen met de colleges van de andere gemeenten in de regio, een

11 Bestuursorganen: algemeen bestuur, dagelijks bestuur en een voorzitter. Het algemeen bestuur kan commissies van advies en bestuurscommissies instellen. 61

Risico's

gemeenschappelijk regeling onder de naam "Veiligheidsregio Midden- en West Brabant". Geen specifieke risico's

Baanbrekers (Waalwijk 12 Doel -

Bevoegdheden

Vertegenwoordiging

Rol gemeenteraad

Baanbrekers streeft naar een zo hoog mogelijke participatie van inwoners van de gemeenten Heusden, Loon op Zand en Waalwijk. - De focus ligt vooral op het zoveel mogelijk naar een reguliere baan helpen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. - Voor mensen waarbij dit niet haalbaar is, biedt Baanbrekers beschut werk aan. - Daarnaast verstrekt Baanbrekers onder andere de uitkeringen en bijzondere bijstand. Belangrijke waarden voor de uitvoeringsorganisatie zijn zelfredzaamheid, duurzame samenwerking en sociale innovatie. Aan Baanbrekers zijn de bevoegdheden tot regeling en bestuur overgedragen voor de uitvoering van: - De Participatiewet (P-wet) - Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz 2004) - Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW) - Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) - Wet sociale werkvoorzieningen (Wsw) - Het oprichten, exploiteren en in stand houden van activiteiten voor industriële werkzaamheden, facilitaire dienstverlening, detailhandel, detacheringen en trajectbegeleiding. Deze activiteiten zijn gericht op het behouden en bevorderen van de arbeidsbekwaamheid en arbeidsfitheid van kandidaten en werknemers. Dit mede met het oog op het kunnen gaan verrichten van arbeid onder zo regulier mogelijke omstandigheden.

Daarnaast kunnen bepaalde taken verricht worden voor één of meerdere gemeenten, indien daarom verzocht wordt en het algemeen bestuur dit verzoek inwilligt. Deze taken worden op basis van een overeenkomst uitgevoerd. Namens het college van de gemeente Loon op Zand zijn aangewezen: - Wethouder Suzan Mandemakers - Wethouder Jan Brekelmans - Plaatsvervanger: wethouder Riekje van Vugt-Buter Namens de raad van de gemeente Loon op zand zijn aangewezen: - Wim Veldkamp - Kees Grootswagers Plaatsvervangers: Marianne Verschure en Kiki van EijndhovenBrekelmans De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om bij vaststelling van de begroting en besteding van een eventueel rekeningsaldo een zienswijze in te dienen.

12 Loon op Zand, Heusden, Waalwijk 62

Afspraken over doelen en prestaties

Relatie met gemeentelijke doelstellingen

Risico's

De gemeenteraad koos uit haar midden bovengenoemde twee leden van het algemeen bestuur en hun plaatsvervangers aan. Deze AB-leden hebben een verbindende rol tussen de raad en Baanbrekers. In de gemeenschappelijke regeling staat dat de deelnemende partijen verantwoordelijk zijn voor het integraal en strategisch beleid op de terreinen participatie, activering en re-integratie. Ze vertalen deze visie in een opdracht aan Baanbrekers. Baanbrekers stelt op basis hiervan een meerjarenplan vast. Om mensen stappen te laten zetten naar en op de arbeidsmarkt biedt Baanbrekers begeleiding en bemiddeling (in-, door- en uitstroom). De inzet moet leiden tot zo hoog mogelijke arbeidsparticipatie (inclusie). Het streven is dat mensen zo goed mogelijk gebruik maken van hun capaciteiten en mogelijkheden om aan de slag te gaan op een zo regulier mogelijke werkplek. Om dit te bereiken worden de inhoudelijke kaders jaarlijks vastgelegd in de kaderbrief die tot stand komt in nauw overleg met de 3 gemeenten. Deze wordt vervolgens vertaald naar een (meerjaren)begroting waar de raad een zienswijze op kan indienen. Deze cyclus wordt afgesloten met een jaarrekening, waarin Baanbrekers beleidsmatig en financieel verantwoording aflegt. Wij vinden het als gemeente belangrijk dat onze inwoners zoveel als mogelijk participeren.

Baanbrekers levert hierin een bijdrage aan de gemeentelijke doelen door inwoners (waar mogelijk) naar zo regulier mogelijk werk te begeleiden. Dit sluit aan bij de doelen in het sociale domein zoals het versterken van de zelfredzaamheid, eigen kracht, gezondheid e.d. De doelgroep en de daarmee samenhangende uitgaven zijn afhankelijk van de heersende conjunctuur. Doordat de BUIG13 wordt samengesteld door middel van een objectief verdeelmodel, loopt deze niet mee met het aantal uitkeringsgerechtigden. Hierop hebben wij geen invloed. Hierdoor zijn er schommelingen te zien in de inkomsten en daarmee in de bijdrage van ons als gemeente.

Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV) (Tilburg)14 Doel Het (doen) verlenen van ambulancezorg. Bevoegdheden Alle bevoegdheden die nodig zijn om zijn taken (het verlenen van ambulancezorg en het in stand houden van een meldkamer ambulancezorg uit te voeren. Vertegenwoordiging Burgemeester Hanne van Aart is lid van het algemeen bestuur. Rol gemeenteraad De gemeenteraad kan inlichtingen vragen aan het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de voorzitter. De raad kan daarnaast verantwoording vragen aan het door de gemeente aangewezen lid voor het gevoerde beleid en/of een zienswijze geven over de begroting en wijzigingen daarvan die leiden tot een verandering van de gemeentelijke bijdrage. 3 BUIG is de gebundelde uitkering voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bijzondere Bijstand Zelfstandigen en het betalen van de loonkostensubsidies). 14 Loon op Zand, Altena, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Bernheze, Boekel, Boxtel, Breda, Dongen, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Halderberge, 's-Hertogenbosch, Heusden, Hilvarenbeek, Land van Cuijk, Maashorst, Meijerijstad, Moerdijk, Oisterwijk, Oosterhout, Oss, Roosendaal, Rucphen, Sint-Michielsgestel, Steenbergen, Tilburg, Vught, Waalwijk, Woensdrecht, Zundert.

63

Afspraken over doelen en prestaties Relatie met gemeentelijke doelstellingen Risico's

Omdat de ambulancezorg op grond van de Wet ambulancezorg door de zorgverzekeraars wordt bepaald, maken zij afspraken met de RAV over het niveau van dienstverlening en de bijbehorende kosten. Gelet op de financiering van de ambulancezorg door de zorgverzekeraars, is de bijdrage van de RAV aan gemeentelijke doelstellingen beperkt. Geen bijzondere risico's te melden.

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) (Den Haag) Maatschappelijk BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het belang maatschappelijk belang. De BNG draagt met de gespecialiseerde dienstverlening bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak. Bestuurlijk belang Onze gemeente heeft zeggenschap via het stemrecht op aandelen (één stem per aandeel). De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente als aandeelhouder in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Beleidsvoornemens Niet van toepassing. Risico's Geen risico's te melden. Creditrating bijvoorbeeld Standard & Poor's: AAA (heel goed). Brabant Water NV ('s-Hertogenbosch) Maatschappelijk Brabant Water voorziet ruim 2,4 miljoen inwoners van vrijwel heel Noord-Brabant van drinkwater. Jaarlijks verzorgen de 34 belang waterproductiebedrijven de winning en zuivering van circa 200 miljoen m3 water. Via een hoofdleidingnet van bijna 17.000 kilometer komt het drinkwater bij ruim 1.070.000 klanten thuis. Brabant Water levert een bijdrage aan het waarborgen van een goede volksgezondheid, de zorg voor het milieu en aan de economische ontwikkeling in het voorzieningsgebied. Bestuurlijk belang De burgemeester vertegenwoordigt onze gemeente als aandeelhouder in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Beleidsvoornemens Niet van toepassing.

Risico's Geen risico's te melden. Exploitatie De Werft en De Wetering (Kaatsheuvel) Maatschappelijk Het toegankelijk houden van binnensportaccommodaties in de kernen belang Kaatsheuvel en Loon op Zand. Bestuurlijk belang De burgemeester vertegenwoordigt onze gemeente als aandeelhouder. Beleidsvoornemens Er zijn vanuit de gemeente geen beleidsvoornemens geformuleerd. Risico's

64

Financieel beeld verbonden partijen Partij Regio Hart van Brabant15 GGD Hart voor Brabant OMWB Veiligheidsregio MWB Baanbrekers RAV BNG (cijfers jaarrekening 2021) Brabant Water NV EWW BV (cijfers jaarrekening 2020)

Eigen vermogen Vreemd vermogen 1-1-23 31-12-23 1-1-23 31-12-23 149 149 2.043 2.043 6.846 6.040 12.000 12.000 2.829 3.163 3.004 2.560 5.659 5.276 59.575 55.277 3.170 4.176 11.896 31.665 14.260 14.260 31.336 36.566 5.097.000 5.062.000 155.262.000 143.995.000 674.183 684.676 511.876 529.584 -133 -60 860 1.892

Resultaat 2023 0 0 0 0 0 0 236.000 0 73

15 Bestuurscommissie jeugd en Midpoint zijn onderdeel van de financiële positie van GR Regio Hart van Brabant.

65

Paragraaf 7. Grondbeleid De paragraaf Grondbeleid geeft inzicht in het grondbeleid van de gemeente Loon op Zand in relatie tot de doelstellingen van de programma's die zijn opgenomen in deze begroting. De paragraaf grondbeleid in de jaarrekening 2021 en het MPG 2021 zijn op 7 juli 2022 door de gemeenteraad vastgesteld. Om deze reden is de voorliggende paragraaf grondbeleid slechts op een aantal kleine aspecten geactualiseerd. De cijfers in de tabellen zijn gelijk aan de cijfers gepresenteerd in het vastgestelde MPG 2021.

Grondbeleid Het beleid van de gemeente Loon op Zand op het gebied van grondzaken is vastgelegd in de Nota Grondbeleid 2017. Met het grondbeleid wordt nagestreefd de ruimtelijke opgave met betrekking tot de verschillende beleidsprogramma's te realiseren of te faciliteren. Daarnaast is in het grondbeleid vastgelegd hoe er op een verstandige manier omgegaan dient te worden met de beschikbare financiële middelen. Naast de Nota Grondbeleid zijn in tabel 1 ook de overige vigerende beleidsdocumenten weergegeven die betrekking hebben op het grondbeleid van de gemeente. De Nota Kostenverhaal en de Nota Grondbeleid worden in 2022 en 2023 geactualiseerd. De belangrijkste reden hiervoor is de invoering van de omgevingswet en de nieuwe/vernieuwde grondbeleidsinstrumenten die daarbij horen Tabel 1: Overzicht grondbeleid gemeente Loon op Zand Beleid

Omschrijving

Besluit

Actualisatie/ herziening

Nota Grondbeleid

Richtinggevend en kaderspellen bij gebiedsontwikkeling met een faciliterend grondbeleid als primaire beleidsrichting. Jaarlijkse vaststelling van grondprijzen. Beleid met betrekking tot het kostenverhaal van bovenplanse kosten en ruimtelijke ontwikkelingen. Beleid met betrekking tot verkoop snippergroen en handhaving gemeentelijke eigendommen.

2017

2022/23

2022 2016

jaarlijks 2022

2013

n.t.b.

Bevat de voorwaarden waaronder de gemeente medewerking zal verlenen aan het in exploitatie brengen van gronden. Alleen van toepassing op overeenkomsten gesloten voor 1 juli 2008.

2005

n.v.t.

Notitie Grondprijzen Nota Kostenverhaal Beleid uitgifte reststroken en handhaving gemeentelijke eigendommen Exploitatieverordening

Op 1 januari 2022 telde het grondbedrijf 4 actieve grondexploitaties en 22 projecten die door de gemeente gefaciliteerd worden. Deze projecten dragen bij aan de ruimtelijke doelstellingen van de gemeente. De meeste projecten dragen daarnaast ook bij aan het beleid op het gebied van wonen en/of economie. Een kleiner aantal projecten dragen bij aan maatschappelijke voorzieningen op het vlak van onderwijs, sport, cultuur, recreatie, infrastructuur en duurzaamheid.

Ontwikkelingen De markt voor koopwoningen wordt gekenmerkt door krapte en stijgende (woning)prijzen. De toenemende internationale spanningen die zijn ontstaan door de oorlog in de Oekraïne zijn de onzekerheden groter geworden. Olie en gas zijn duurder geworden, hierdoor worden ook de grondstoffen duurder. Doordat er meer onzekerheid is loopt bovendien de rente op de kapitaalmarkt op. Ook de hypotheekrente wordt hierdoor hoger. Dit heeft gevolgen voor de leencapaciteit van potentiële huizenkopers. Die kunnen hierdoor minder lenen. Naar verwachting zal de prijsstijging van woningen hierdoor afvlakken en de woningmarkt in zijn algemeenheid iets afkoelen.

66

Nieuwbouwwoningen in deze gemeente worden nog steeds goed verkocht en de geprognosticeerde uitgifte van woningbouwkavels in 2022 gaat naar verwachting behaald worden. Het aantal nieuwe particuliere woningbouwinitiatieven blijft voor de komende jaren op peil. De gemeente heeft zelf alleen nog kavels te koop in de wijk Westwaard. Door de zeer beperkte grondpositie van de gemeente is het op dit moment lastig om anders dan in Westwaard zelf grond uit te geven. Hierdoor is de gemeente meer en meer afhankelijk van initiatieven van derden. De sturingsmogelijkheden zijn hierbij beperkter dan bij projecten waar de gemeente zelf aan het roer staat. De laatste prognoses van de provincie laten extra ruimte zien om de woningvoorraad de komende tien jaar verder uit te breiden. De Woonvisie uit 2016 en een duidelijke prioritering van de projecten moet zorgen dat er kwantitatief en kwalitatief aangesloten wordt op de vraag naar (nieuwbouw)woningen. De vraag naar bedrijfskavels is dit jaar toegenomen. Naar verwachting wordt in 2022 het laatste bedrijfskavel van ca. 5.000 m2 binnen het bedrijvenpark Kaatsheuvel (Kets West II) verkocht. Hierdoor is de huidige voorraad bouwrijpe bedrijfskavels veel eerder uitverkocht zijn dan tot nu toe aangenomen. De voorbereidingen voor de uitbreiding van het bedrijvenpark zijn in de eerste helft van 2022 gestart.

Het zal echter nog geruime tijd duren voordat de gemeente opnieuw de beschikking heeft over uitgeefbare kavels. Doordat de gemeente een zeer beperkte grondpositie heeft drogen de locaties waar de gemeente zelf woningbouw- en bedrijfskavels kan uitgeven de komende jaren op. Om ook op de middellangeen lange termijn meer te kunnen sturen op onze beleidsdoelen onderzoeken we de mogelijkheden om op nieuwe locaties gemeentelijke bouwkavels te kunnen uitgeven. Daarnaast wordt ook gekeken naar de mogelijkheden om initiatiefnemers scherpere kaders mee te geven bij de ontwikkeling van ruimtelijke projecten. Ondanks dat de vraag naar woningen en bedrijfskavels groot is, is het een uitdaging om de gemeentelijke ambities (bouw van ca. 600 woningen en uitgifte van bedrijfskavels) te halen. Zoals aangegeven heeft de gemeente in faciliterende projecten minder sturingsmogelijkheden. De vraag vanuit de markt om mee te werken aan facilitaire projecten legt een steeds grotere claim op de beschikbare capaciteit die aanwezig is bij de planvorming, de uitvoering en de realisatie. Het komt voor dat de gemeente capaciteit en tijd stopt in facilitaire projecten die uiteindelijk niet doorgaan. Dit zorgt voor stijgende kosten en voor langere doorlooptijden. Wanneer dan gedurende de planvorming uiteindelijk toch wordt afgezien van nieuwbouw is dit voor alle partijen jammer.

Naast de lopende ontwikkelingen zal de komende jaren extra aandacht besteed worden aan het mogelijk maken nieuwe ontwikkelingen op de middellange en lange termijn.

Resultaten grondexploitatie De grondexploitaties zijn begin 2022 geactualiseerd en waar nodig herzien. In tabel 2 worden de resultaten samengevat. Onder tabel 2 volgt een beknopte technische toelichting op de cijfers.

67

Tabel 2: Resultaten en verliesvoorzieningenbouwgrond in exploitatie (bedragenx e 1.000) nr.

naam

1102 2e fase ''De Els''

1145 1176 1185 1107 Div.

Molenwijck-Zuid fase 3 en 4 De Hooivork II Westwaard (Sweensstraat West) Bedrijvenpark Kaatsheuvel (Kets-West II 1e fase) Faciliterende projecten Totaal

boekwaarde 31-12-2021 -367 18 -73 1.788 -2.399 -137 -1.170

verwacht eindsaldo -501 18 -88 801 -768 div. -538

einde looptijd 2023 2021 2022 2028 2026 div.

verlies voorziening -501 0 -88 0 -768 -123 -1.480

* De bedragen in deze kolom betreffen de totale verliesvoorziening die getroffen is per project.

De boekwaarden geven aan in welke mate er in projecten is geïnvesteerd. Het ''verwacht eindsaldo'' betreft het verwachte resultaat op eindwaarde in het jaar dat het project naar verwachting afgesloten kan worden. Een verliesvoorziening is noodzakelijk wanneer het te verwachten eindsaldo negatief is. Voor de bouwgronden in exploitatie wordt zoveel mogelijk gerekend met eenduidige parameters. Hieronder zijn de gehanteerde parameters in de grondexploitaties weergegeven: Omschrijving Rente Kostenstijging Opbrengstenstijging woningbouw Opbrengstenstijging bedrijventerrein

2,28y0 4,00y 2,00y 2,0007o

Met betrekking tot de toerekening van rente wordt een percentage gehanteerd van 2,28%. Ten opzichte van vorig jaar is het percentage met ca. 0,22% afgenomen. De CBS-cijfers met betrekking tot inflatie en BDB-cijfers voor de prijsindex van grond-, weg- en waterbouw (GWW) over het afgelopen jaar zijn geraadpleegd om de ramingen van prijspeil 1-1-2021 naar prijspeil 1-1-2022 te brengen. De algemene inflatie over 2021 bedroeg ca. 2,7%. De prijsindex van grond-, weg- en waterbouw (GWW) bedroeg 5,57%. Om te komen tot een redelijke parameter voor de gemiddelde kostenstijging op langere termijn is de ''Outlook grondexploitaties 2022'' gepubliceerd door adviesbureau in de ruimtelijke ontwikkeling Metafoor geraadpleegd. Een gemiddelde kostenstijging van 4% past binnen de aangegeven bandbreedtes voor de korte, middellange en lange termijn. Met betrekking tot de opbrengstenstijging is een onderscheid gemaakt tussen woningbouw en bedrijventerreinen. Voor dit jaar bedraagt de geprognotiseerde opbrengstenstijging voor zowel woningbouw als bedrijventerreinen 2,00%. In het verleden verschilde deze percentages ten opzichte van elkaar. De gehanteerde parameters voor opbrengstenstijging zitten aan de onderkant van de bandbreedtes aangeven in de ''Outlook grondexploitatie 2022''. Hiermee is gekozen voor een behoudende insteek.

Bij projecten waar de opbrengsten en de opbrengstenstijging contractueel zijn vastgelegd wordt de parameter aan de contractuele afspraken aangepast. Bij bouwgronden in exploitatie is prijspeil 1 januari 2022 gehanteerd. Prijsstijgingen worden doorberekend vanaf 1 januari 2022.

Faciliterende projecten Naast de ''bouwgronden in exploitatie'' wordt ook faciliterend grondbeleid toegepast waarbij de gemeente de conform de Wet ruimtelijke ordening de kosten verhaald. Dit betekent dat er in financiële zin gestuurd wordt op een neutraal eindsaldo. De getroffen verliesvoorzieningen met betrekking tot de nog lopende projecten bedragen in totaal C 123.000 (per 1-1-2022). Er zijn geen

68

nieuwe verliesvoorzieningen opgenomen. Per project wordt in tabel 3 aangegeven of er sprake is van een overeenkomst en welk type overeenkomst het betreft. Voor een aantal projecten is het eindjaar onbekend. Dit heeft een tweetal oorzaken. Projecten zonder overeenkomst en projecten met een initiatiefovereenkomst hebben nog geen concrete planning. Daarnaast liggen een aantal projecten stil waarbij de voortgang afhankelijk is van de initiatiefnemer. De projecten Park Wijtenburg (1551) en Salmrijck (1552) zijn dit jaar geopend (stand per 15-9-2021). Tabel 3: overzicht faciliterende projecten (bedragenxc 1.000)

eindjaar

fase

exploitatie exploitatie initiatief exploitatie initiatief exploitatie exploitatie initiatief exploitatie exploitatie initiatief Initiatief Initiatief

-12 -1 0 1 -16 19 4 -3 13 -5 -6 -14 -33

-16 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

2022 2022 2022 2021 n.t.b. 2022 n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b.

uitv. vbr. uitv. vbr. vbr. vbr. vbr. vbr. vbr. vbr.

exploitatie exploitatie exploitatie initiatief initiatief exploitatie initiatief

7 25 -3 -3 0 0 -3

0 0 0 0 0 0 0

2022 2022 2030 n.t.b. n.t.b. 2030 2023

uitv. vbr. vbr. vbr. vbr. vbr.

geen

-90

-90

2021

init.

geen

-17 -137

-17 -123

2021

init.

*

Hoge Steenweg 85** Totaal

Verliesvoorziening

1189

boekwaarde

V

overeenkomst

naam

projectnummer.

complexnummer

faciliterend met overeenkomst A 1136 Amerikastraat Hoofdstraat B 1501 Noordwand Kasteelweide C 1537 Rechtvaart 23-30 1538 Kloosterstraat 40-42** D E 1541 Van Lier Park F 1543 Berndijksestraat 14 G 1545 Park Vossenberg H 1547 Woningen Braakakker Kinkenpolder I 1548 Hoofdstraat - Dr. van Beurdenstraat J 1549 Prins Hendrikstraat 6 K 1550 CPO De Hoge Mast L 1551 Park Wijtenburg M 1552 SalmRijck faciliterend met overeenkomst (industrie) N 1518 Hoge Steenweg 58-64 O 1526 Herontwikkeling Peperstraat 21-25 P 1535 Wereld van de Efteling 2030 1539 Hotelzone Horst Q R 1540 Van Son & Koot S 1544 Zuidelijke Ontsluiting WvdE 2030 T 1546 EuroParcs Resort Kaatsheuvel faciliterend zonder overeenkomst U 1157 Chalet Fontaine Z 't Rooi Dorp** faciliterend zonder overeenkomst industrie

* De bedragen in deze kolom betreffen de totale verliesvoorziening die getroffen is per project. In de laatste alinea van deze pagina worden de verschillen ten opzichte van vorig jaar toegelicht ** Kloosterstraat 40-42, Chalet Fontaine j 't Rooi Dorp en Hoge Steenweg 85 zijn afgesloten per 31-12-2021.

Strategische gronden en ruilgronden Naast grondexploitaties en faciliterende projecten heeft de gemeente nog andere gronden in haar bezit die op verschillende wijzen kunnen worden ingezet ten behoeve van het grondbeleid, zogenaamde strategische gronden en ruilgronden. Deze gronden kunnen op termijn ingezet worden voor ruimtelijke ontwikkelingen. In tabel 4 wordt een overzicht gegeven van de strategische- en ruilgronden.

69

Tabel 4: overzicht strategische gronden (bedragen x C 1.000 m.u.v. boekwaarde per m2) complex project nummer nummer materiele vaste activa 4 1301 24 1143 voorraad ruilgronden 10 1302

oppervlakte

boekwaarde 31-12-2021

boekwaarde per m2

Verspreide bouwkavels Kets West II 2e fase

490 40.120

-26 -230

53 6

Verspreide percelen

30.420 71.030

-708 -964

23 13

naam

Verspreide bouwkavels: De verspreide bouwkavels omvat grondeigendom van de gemeente waarop op termijn bebouwing mogelijk kan worden (indien ruimtelijk en beleidsmatig gewenst). Wanneer deze gronden in de huidige staat verkocht worden is het uitgangspunt dat met verkoop de boekwaarde en de bijkomende kosten terug te verdienen. Kets West II 2e fase: Deze grond ligt ten noorden van het plangebied van grondexploitatie Bedrijvenpark Kaatsheuvel. Wanneer de gemeente door de huidige voorraad aan bedrijfskavels heen raakt komt dit gebied in aanmerking voor transformatie naar een bedrijfsbestemming. Verspreide percelen: Deze percelen liggen ten zuiden van de Europalaan en zijn onder te verdelen in een tweetal posities: 1. Percelen grond gelegen nabij de brandweerkazerne in Kaatsheuvel; 2. Een perceel grond ten zuiden van Crossroads.

Winstnemingen Winsten conform de richtlijnen van het BBV worden genomen op basis van het voorzichtigheidsbeginsel. Dit leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Richtlijnen vanuit de BBV verplichten gemeenten sinds 2016 om onder voorwaarden tussentijds winst te nemen. Eventuele winstnemingen over het jaar 2021 worden in de komende jaarrekening en het MPG opgenomen en verantwoord.

Risico's en weerstandsvermogen In tabel 5 nemen we de risicobedragen op die niet zijn meegenomen in de resultaten/waardering van de projecten. Deze risico's vangen we op door het weerstandsvermogen van de gemeente. In paragraaf 2 ''Weerstandsvermogen en risicobeheersing'' wordt in beeld gebracht in welke mate de risicobedragen opgevangen kunnen worden. Per project zijn begin 2022 de risico's benoemd, gekwantificeerd en beheersmaatregelen in beeld gebracht. Dit om de risico's zo goed als mogelijk te kunnen beheersen. De risico's zijn in eerste instantie gekwantificeerd ten opzichte van de huidige grondexploitatie (kolom "risico"). Vervolgens is bekeken of er door een positief saldo binnen de grondexploitatie financiële ruimte is om de risico's op te vangen (kolom "pos. saldo NCW"). Uiteindelijk is in de kolom "Risico t.b.v. weerstandsvermogen" het risicobedrag opgenomen waarmee de gemeente rekening moet houden bij het beoordelen van het weerstandsvermogen.

70

Tabel 5: Risico's bouwgronden in exploitatie (bedragenx e 1.000) nr.

Naam

1102

2e fase "De Els'' De Hooivork II Westwaard Bedrijvenpark Kaatsheuvel Faciliterende projecten Strategische gronden en ruilgronden Totaal

1176 1185 1107 divers divers

effect

kans

risico

-1.900 -150 -5.645 -135 -85 0 -7.915

10y0

-186 -20 -1.587 -54 -38

28y0 40y0 45y0 0y0 24^0

0

-1.885

pos. saldo NCW

698

risico t.b.v. weerstandsvermogen -186 -20 -889 -54 -38 0 -1.186

In de gemeente Loon op Zand wordt het benodigde en het beschikbare weerstandsvermogen op gemeenteniveau bepaald. De risico-inschatting van het grondbedrijf is hier een onderdeel van. De risico's binnen het grondbedrijf zijn gekwantificeerd op ca. C 1,9 miljoen. Een klein deel van deze risico's wordt binnen de grondexploitaties opgevangen worden. Hierna resteert ter beoordeling van het gemeentelijk weerstandsvermogen een risico van ca. C 1,2 miljoen vanuit het grondbedrijf (paragraaf 2 ''Weerstandsvermogen en risicobeheersing'' jaarrekening 2021). De omvang van de risico's ten opzichte van vorig jaar is met ca. C 0,7 miljoen afgenomen.

71

Overzicht van baten en lasten Recapitulatie van de vensters Lasten

Bestuur en organisatie Dienstverlening Openbare orde en veiligheid

-1.464 -831 -2.244

Subtotaal Venster 1 Bestuur en dienstverlening

Onderwijs Sport, cultuur en welzijn Voorliggende voorzieningen Maatwerk Participatie Subtotaal Venster 2 Gemeenschappen

Omgeving Duurzaamheid Wonen Economische ontwikkeling Subtotaal Venster 3 Omgeving en economische ontwikkeling

Overhead Lokale heffingen Algemene uitkeringen Dividend Financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Onvoorziene uitgaven Vennootschapsbelasting Subtotaal Overhead en algemene

2023 Baten

Saldo

Lasten

371 63

-1.464 -460 -2.181

-1.386 -849 -2.274

-4.539

434

-4.105

-2.367 -3.086 -3.874 -12.911 -10.425

586 283 211 3.762

-1.781 -2.803 -3.663 -12.911 -6.663

-32.662

4.842

-6.145 -5.536 -2.638 -756

335 5.958 534 96

-15.075

-11.840 -451 -13 309 -238 -25

2024 Baten

Saldo

2025 Baten

Lasten

371 63

-1.386 -478 -2.210

-1.376 -868 -2.326

-4.509

434

-4.075

-2.254 -3.086 -3.920 -13.104 -10.229

456 283 211 3.774

-1.798 -2.803 -3.709 -13.104 -6.454

-27.821

-32.591

4.724

-5.810 422 -2.104 -660

-6.145 -5.734 -2.427 -817

335 6.145 534 96

6.924

-8.151

-15.123

371 10.532 40.727 111 49 25

-11.470 10.081 40.727 98 358 -213 -25

-11.926 -460 -13 315 -568 -25

Saldo

Lasten

2026 Baten

Saldo

371 63

-1.376 -497 -2.263

-1.425 -886 -2.388

371 63

-1.425 -515 -2.324

-4.570

434

-4.136

-4.698

434

-4.264

-2.256 -3.085 -3.980 -13.097 -10.221

456 269 211

-2.243 -3.098 -4.039 -13.570 -10.252

456 269 211

3.776

-1.800 -2.816 -3.769 -13.097 -6.446

3.776

-1.787 -2.829 -3.828 -13.570 -6.476

-27.868

-32.638

4.711

-27.926

-33.201

4.711

-28.490

-5.810 411 -1.893 -721

-6.306 -5.870 -2.401 -779

363 6.266 534 96

-5.943 396 -1.867 -683

-6.528 -5.923 -2.428 -791

363 6.311 534 96

-6.166 387 -1.894 -695

7.110

-8.013

-15.356

7.259

-8.098

-15.671

7.303

-8.368

371 10.802 42.185 111 46 25

-11.555 10.342 42.185 98 362 -543 -25

-11.552 -469

371 11.078 43.064 111 43 25

-11.181 10.609 43.064 99 368 -882 -25

-11.601 -479

371 11.362 41.782 111 43 25

-11.230 10.883 41.782 99 371 -1.215 -25 40.666

-12 324 -907 -25

-12 328 -1.240 -25

-12.259

51.816

39.556

-12.676

53.541

40.864

-12.641

54.692

42.051

-13.028

53.694

Mutaties reserves

-620

1.253

633

-514

392

-122

-414

276

-139

-14

267

253

Totaal na reserves

-65.156

65.269

113

-65.414

66.201

787

-65.620

67.372

1.752

-66.613

66.410

-203

dekkingsmiddelen

Overzicht van incidentele baten en lasten Saldo meerjarenbegroting 2023 - 2026 Incidentele lasten Onderzoek bestuurlijke toekomst Transitievisie warmte Het Witte Kasteel Verkenning cultuur en monumenten Pilot gidsfunctie Subsidie Kiemuur Lokale woonzorgvisie Organisatieontwikkeling Trainees sociaal domein De Wetering (sloop) Remplace PLL lampen Onderzoek nieuwe ontwikkelingen Subtotaal incidentele lasten Incidentele baten Incidentele toevoegingen reserves Versterken reservepositie Subtotaal incidentele toevoegingen reserves Incidentele onttrekkingen reserves De Wetering (sloop) Dekking inzet trainees Remplace PLL lampen Dekking nieuwe ontwikkelingen Incidentele onttrekkingen reserves Saldo van incidentele baten en lasten Structureel en reëel saldo meerjarenbegroting 2023-2026

2023

2024

2025

2026

113

787

1752

-203

67

67

80 66 30 25 75 21

50 315 80 497 133 100 1.422 0

117 0

67 0

0 0

0

400 400

400 400

0

497 80 133 100 810 -612 725

0 -517 1.304

0 -467 2.219

0 0 -203

Het structureel en reëel saldo van de begroting geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is om structurele activiteiten te financieren met structurele middelen. Uit het bovenstaande overzicht blijkt

72

dat we - met deze begroting - daar in de eerste jaren ruimschoots in voorzien. In 2026 is het saldo negatief.

Toelichting op de incidentele baten en lasten Onderzoek bestuurlijke toekomst In 2021 besloot de raad om zelfstandig te blijven en dit besluit tussentijds en na 2,5 jaar te evalueren. Eind 2023 zal de raad een nieuwe evaluatie uitvoeren aan de hand van een nog door de raad vast te stellen plan van aanpak. Voor deze evaluatie is een eenmalig budget opgenomen. Transitievisie warmte Om uitvoering geven aan de Transitievisie Warmte (TVW), zoals vastgesteld in december 2021, is in samenwerking een projectplan opgesteld. Voor de uitvoering van dit project is voor 2023 t/m 2025 een eenmalig budget van in totaal C 200.000 opgenomen. Het Witte Kasteel De subsidie aan het Witte Kasteel wordt voor één jaar verlengd. In 2023 wordt een evaluatie over de afgelopen periode uitgevoerd, waarna besluitvorming kan plaatsvinden voor de periode na 2023. Verkenning cultuur en monumenten Voor het opstellen van een startnotitie erfgoed, monumenten, kunst en cultuur is een eenmalig budget opgenomen. Uit de startnotitie volgt een plan van aanpak met een doorkijk voor de kadernota 2024. Pilot gidsfunctie Vanuit de Participatiewet moeten wij inwoners begeleiden naar werk. Wij zetten in 2022 en 2023 een 'gids' in die frequent, intensief en persoonlijk contact legt met deze inwoners: een bemoeizorgtype dat niet loslaat en verschil wil maken voor de mensen.