07-11-2022 Bijlage 1. Begroting 2023 - 2026.pdf

Loon op Zand K K K gemeente

Begroting 2023 - 2026

r v

Kaatsheuvel l Loon op Zand l De Moer

Voorwoord Voor u ligt de Begroting 2023-2026. Met deze begroting geven we een verdere beleidsmatige en financiële invulling aan het coalitieakkoord "Met lef, gefocust op u" en de kadernota 2023-2026. Lef staat voor dúrven kiezen en daardoor stevig in het zadel te zitten tijdens de veelheid aan crises waarmee we te maken hebben. De keuze voor een stabiele koers met gerichte investeringen voor een evenwichtige toekomst. Net als onze inwoners begeven we ons ook als gemeente in onzekere tijden. De oorlog in Oekraïne heeft gezorgd voor stijgende inflatie en energiekosten. Dit stelt ons niet alleen voor financiële vraagstukken. Ook het gegeven dat het Rijk een beroep doet op onze uitvoeringskracht voor onder andere de vluchtelingencrisis en de energietoeslag, maakt ons werk steeds minder planbaar. We moeten daarom flink schakelen tijdens het begrotingsjaar en hebben een hoge mate van flexibiliteit. De arbeidsmarkt in Nederland is momenteel zeer onrustig. Een aantal vacatures is moeilijk of niet vervulbaar. Wij bezinnen ons voortdurend op onorthodoxe methoden om het werk vol energie te blijven doen. Binnen deze onzekerheid verbeteren we onze dienstverlening en houden we de lasten voor inwoners en ondernemers zo veel mogelijk beperkt.

We investeren in de samenwerking met onze energiecoöperatie en gaan samen met onze ondernemers aan de slag om onze toeristisch-economische visie te realiseren. In de openbare ruimte zetten we een stapje extra om onze bomen op het afgesproken niveau te onderhouden. Toenemende WMO-aanvragen willen we binnen de wettelijke termijnen en op maat afhandelen. We investeren in de begeleiding van statushouders. In 2023 bouwen we verder aan versteviging van onze organisatie. Zelfstandigheid is ons uitgangspunt en om deze toekomstbestendig te houden blijven we investeren ineen robuuste en wendbare organisatie. Gedurende de afgelopen jaren is hiervoor de basis gelegd. In de komende jaren wordt een diepgaande implementatie uitgevoerd en afgerond. Organisatieontwikkeling is echter nooit klaar, blijvende zorg daarvoor is noodzakelijk. Onze inwoners komen hierdoor in al ons handelen centraal te staan en steeds meer diensten worden desgewenst digitaal geleverd. Maar er is ook ruimte voor persoonlijke aandacht. Participatiebeleid wordt opgesteld en ingebed in beleids- en uitvoeringsplannen, mede vanwege de verwachte invoering van de Omgevingswet. Door verder te bouwen aan een robuuste organisatie geven we ook uitvoering aan het besluit van uw raad over de bestuurlijke toekomst van onze gemeente. De evaluatie van dit besluit die u eind 2023 wil starten, volgen we met veel belangstelling.

Zoals tijdens de raadsvergadering van 11 juli 2022 is afgesproken, hebben we de in het coalitieakkoord geschetste koers bij strijdigheid met de kadernota voor laten gaan. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de OZB. In de voorliggende begroting verhogen we deze niet trendmatig, maar corrigeren we deze met de consumentenprijsindex. Als college zijn we ervan overtuigd u hiermee een begroting aan te bieden die past binnen de kaders die u ons meegaf. We kijken uit naar uw debat over deze begroting en zijn uiteraard bereid een nadere toelichting te geven en te reflecteren op uw inbreng. Kaatsheuvel, 27 september 2022

1

Inhoudsopgave Voorwoord............................................................................................................................................... 1 Inhoudsopgave.........................................................................................................................................2 Financieel perspectief..............................................................................................................................3 Leeswijzer.................................................................................................................................................5 Venster 1. Bestuur en dienstverlening.....................................................................................................6 Venster 2. Gemeenschappen.................................................................................................................12 Venster 3 Omgeving en economische ontwikkeling..............................................................................25 Venster 0. Overhead en algemene dekkingsmiddelen..........................................................................35 Paragraaf 1. Lokale heffingen.................................................................................................................37 Paragraaf 2.

Risicomanagement en weerstandsvermogen................................................................... 40 Paragraaf 3. Onderhoud kapitaalgoederen........................................................................................... 45 Paragraaf 4. Bedrijfsvoering...................................................................................................................49 Paragraaf 5. Financiering........................................................................................................................55 Paragraaf 6. Verbonden partijen............................................................................................................57 Paragraaf 7. Grondbeleid.......................................................................................................................66 Overzicht van baten en lasten................................................................................................................72 Overzicht van incidentele baten en lasten.............................................................................................72 Toelichting op de incidentele baten en lasten .....................................................................................

73 Overzicht reserves..................................................................................................................................74 Bijlage 1 Investeringsplan 2023-2026....................................................................................................76 Bijlage 2. Begroting 2023 naar taakvelden.............................................................................................78 Bijlage 3. Beleidsindicatoren BBV...........................................................................................................81

2

Financieel perspectief Meerjarenbegroting 2023-2026 Het startpunt in dit begrotingsproces is het saldo meerjarenbegroting 2022 - 2025 na verwerking van de eerste bestuursrapportage 2022. Vervolgens is de meerjarenbegroting 2022-2025 geactualiseerd op basis van de uitgangspunten in de kadernota 2023, het coalitieakkoord en de effecten van autonome ontwikkelingen. In deze begroting legt het college een aantal keuzes voor nieuw beleid voor aan uw raad. De keuzes lichten we in de Vensters toe onder de noemer 'Wat mag het kosten?' en de paragraaf bedrijfsvoering. 2023 -1.842

2024 -1.707

2025 -1.426

2026 -1.686

Structurele effecten 2e bestuursrapportage 2022

3.093

4.436

4.839

3.859

Autonome ontwikkelingen en financiele uitgangspunten Hogere energiecontracten Actualisatie kapitaallasten investeringen Personeelsbegroting (excl. wijzigingen van de formatie) Verbonden partijen Aanpassing OZB-opbrengst Stel post i ndexeri ng 2023 Thuiswerkplekvergoeding Overgang BWB Zwerfafval MJOP's buitensportaccommodaties 'Knip' Het klavier RBT de Langstraat Uitbreiding contract wijk GGD Bomen onderhoud Gladheidbestrijding Overige administratieve wijzigingen Totaal autonome ontwikkelingen en financiele uitgangspunten

-359 219 -216 -98 86 330 -11 -36 -25 -50 -23 -99 -61 -40 30 -230 -583

-359 96 -576 -102 81 339 -11 -41 -25

-359 107 -786 -116 83 333 -11 -43

-359 -191 -1.378 -163 85 447 -11 -55

-23 -100 -61 -40 30 -110 -902

-23 -102 -61 -40 30 -33 -1.021

-23 -104 -61 -40 30 20 -1.803

-116 -11 -67

-116 -11 -67

-116 -11

Startpunt begroting 2023

Nieuw beleid Evaluatie bestuurlijke toekomst DMJOP's (Venster 0 en 2) Regionaal publiek ontwikkelbedrijf Transitievisie warmte Verkenning beleid, cultuur, monumenten en erfgoed Het witte kasteel Lokale woonzorgvisie Uitwerken economisch-toeristische visie Organisatieontwikkeling Opheffen locatie kantoor Brandweerkazerne (incl. investering) Aansluiten E-depot Verlaging hondenbelasting Wijzigingen van de formatie (diverse Vensters) Aanpassing versterking van de reservepositie Totaal nieuw beleid Saldo meerjarenbegroting 2022-2025

-80 -116 -11 -66 -25 -30 -36 -354 50 -20 -367 500 -555

-50 -86 -394 85 -150 -20 -231

-36 -394 85 50 -20 -131

-36 -394 85 50 -20 -131

-1.040

-640

-573

113

787

1.752

-203

3

Lokale lasten De uitgangspunten voor de tarieven lokale belastingen en heffingen zijn bepaald vanuit de kadernota 2023 en het coalitieakkoord. In lijn met het coalitieakkoord stijgt de OZB opbrengst in 2023 met maximaal de consumentenprijsindex (2,4%). Het tarief van de afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn gebaseerd op kostendekkendheid. Dit betekent dat de tarieven afvalstoffenheffing voor 2023 nagenoeg gelijk zijn aan 2022, exclusief de toegekende korting in 2022. Voor de tarieven voor rioolheffing betekent dat het tarief gelijk is aan 2022. De opbrengst voor de hondenbelasting wordt in overeenstemming gebracht met de kosten die de uitvoering van de belasting en de uitvoering van het beheerplan hondenuitlaatplaatsen (coalitieakkoord). Het tarief wordt als gevolg daarvan verlaagd. In de paragraaf lokale heffingen lichten we de ontwikkeling van de lokale lasten toe.

Investeringsagenda In lijn met de begroting 2022 is in deze begroting het investeringsplan 2023-2026 opgenomen (bijlage 1). In het investeringsplan staan alle, tot nog toe bekende, investeringen voor de komende jaren vermeld. Het investeringsplan is samengesteld met de informatie uit de beheer- en beleidsplannen binnen de gemeente. Het betreft hier zowel vervangingsinvesteringen als nieuwe investeringen. Het totaal aan investeringen gepland voor 2022 is ruim C 4,5 miljoen. De kapitaallasten volgend uit deze investeringen zijn verwerkt in deze begroting.

4

Leeswijzer Deze begroting heeft hetzelfde uiterlijk en opzet als de begroting 2022. De begroting is een belangrijk basisdocument voor de planning- & controlcyclus op basis waarvan we twee keer per jaar de voortgang inzichtelijk maken om zo nodig bij te sturen. We presenteren de beleidsambities geordend naar vensters die aansluiten bij het toekomstperspectief. Een venster bestaat uit enkele thema's, als clustering van diverse taken en activiteiten. Een venster kent een vaste structuur. We starten met het schetsen van de paraplu voor het venster. Dit is de lange termijn ambitie voor het bestuurlijke, sociale, respectievelijk het fysieke domein. Per thema beantwoorden we de w-vragen: - Wat willen we bereiken? - Wat gaan we daar voor doen? "Wat willen we bereiken?" gaat over de maatschappelijke effecten waar we binnen het thema naar streven. Deze zijn afgeleid van de ambities in vastgestelde beleidsdocumenten. We kiezen hier voor een opsomming. In de begroting laten we vooral zien hoe de middelen worden toegekend aan de beleidsdomeinen en om welke reden. Voor verdere uitleg verwijzen we naar de specifieke beleidsdocumenten. Als gemeente hebben we een groot aantal reguliere en vaste activiteiten. Denk bijvoorbeeld aan het uitgeven van paspoorten of het verlenen van subsidies. Hier gaat het merendeel van de personele en financiële inzet naar toe.

Het gesprek met de raad richt zich vaak op ontwikkelingen en innovaties; de opgaven. Voor een aantal activiteiten is gekozen om de uitvoering in samenwerkingsverbanden uit te voeren. Onder de noemer "wat gaan we daar voor doen?" geven we alle drie deze onderdelen weer. - We beschrijven een aantal van onze reguliere activiteiten. We maken deze inzichtelijk door waar mogelijk - voor deze activiteiten een outputgeoriënteerd kengetal op te nemen. Deze kengetallen zijn in de begroting bedoeld om de gewenste trend te laten zien. In de jaarrekening zullen we deze kengetallen op basis van realisatie weergeven. Dit is bedoeld om met elkaar het gesprek te kunnen voeren over de ontwikkeling die werkelijk is gerealiseerd. Dit is de tweede keer dat we gebruikmaken van outputgeoriënteerde kengetallen. We blijven dit in de komende jaren verder uitwerken en verfijnen zodat de informatiewaarde toeneemt. - De activiteiten van een verbonden partij kunnen bijdragen aan diverse ambities en resultaten. Echter, in financiële zin is elke verbonden partij verbonden aan een thema. Als een verbonden partij financieel is opgenomen onder een thema dan wordt die genoemd. - Tot slot komen de opgaven per thema aan de orde. Als een verkorte opdrachtformulering geven we in begroting weer wat u van het college mag verwachten. We sluiten een venster af met het beantwoorden van de vraag "Wat mag het kosten?".

Voor het begrotingsjaar laten we per thema zien wat de baten en lasten zijn van bestaand beleid. Het gaat hierbij om het doorvoeren van gewijzigde prognoses en de consequenties van eerder genomen besluiten. De keuzes die we noemden in het financieel perspectief laten we zien onder voorstellen voor nieuw beleid. Voor de toelichting van deze voorstellen sluiten we aan bij de systematiek van de financiële toelichtingen in de bestuursrapportage. Een positief effect laten we zien met V. Een negatief effect laten we zien met "-" en N. En een incidenteel effect laten we bij de Vensters zien met I. Een structrueel effect laten we zien met S. We ronden de bedragen in deze begroting af op f 1.000, tenzij dit anders is aangegeven.

5

Venster 1. Bestuur en dienstverlening Ambitie Loon op Zand is een sterke, zelfstandige gemeente, waarin de inwoner centraal staat. Nieuwe plannen maken we samen met onze inwoners en we staan open voor initiatieven uit de samenleving. Uit de inwonerspanels die we in 2022 houden blijkt dat onze inwoners betrokken zijn bij hun omgeving. De respons is hoog en zij voelen zich verantwoordelijk. We investeren in een toekomstbestendige organisatie die ambities mogelijk maakt in een veranderende samenleving. We willen optimaal inspelen op vragen vanuit de samenleving en onze dienstverlening sluit aan bij de behoeften van onze inwoners. We willen klaarstaan voor onze inwoners; van het uitgeven van een paspoort tot het gezamenlijk oplossen van maatschappelijke uitdagingen. Het organiseren van een open dialoog hierover met de raad en de samenleving draagt bij aan een krachtig bestuur. We doen dit met een robuuste, resultaatgerichte en vitale organisatie. We denken in mogelijkheden. We werken samen met andere overheden als dit ons meerwaarde oplevert. We zijn een actieve partner in de regio, die bijdraagt aan gemeenschappelijke doelen en de vruchten van de samenwerking plukt.

1.1 Bestuur en organisatie Wat willen we bereiken? -

We pakken uitdagingen samen met onze inwoners en (maatschappelijke) organisaties aan. Onze organisatie is robuust, resultaatgericht en vitaal. We zijn een weerbare en integrale ambtelijke en bestuurlijke organisatie.

Wat gaan we daarvoor doen? Binnen onze reguliere taken: We faciliteren verschillende vormen van inwonerparticipatie. - Aantal metingen inwonerpanel Het uitvoeren van verkiezingen. - Er is een onweerlegbare verkiezingsuitslag We stimuleren jongeren om zich maatschappelijk actief in te zetten. - Aantal vergaderingen kindergemeenteraad

0-meting

2023

2024

2

3á4

3á4

Ja

Ja

Ja

1

6

6

Onze verbonden partijen: -

Regio Hart van Brabant

6

Onze speerpunten: Bestuurlijke toekomst Doel: Monitoring en evaluatie van het raadsbesluit over de bestuurlijke toekomst van onze gemeente. Inhoud: In 2021 besloot de raad om zelfstandig te blijven en dit besluit tussentijds en na 2,5 jaar te evalueren. Voor de tussentijdse evaluatie stelde de raad op 17 februari 2022 indicatoren vast. De aanpak hiervoor wordt op dit moment uitgewerkt. Eind 2023 zal de raad een nieuwe evaluatie uitvoeren aan de hand van een nog door de raad vast te stellen plan van aanpak. Financiën: Voor de evaluatie houden we in de begroting rekening met C80.000. Dit bedrag is gelijk aan de kosten voor het initiële onderzoek. Planning: In 2022 werkt een raadswerkgroep samen met college en organisatie de indicatoren verder uit. In 2023 wordt de kwalitatieve evaluatie voorbereid en in gang gezet. Risico's: Een periode van 2,5 jaar is relatief kort om kwalitatieve en kwantitatieve verbeteringen in het presteren van de gemeente zichtbaar te maken. Het is daarom onzeker of er een verband gelegd kan worden tussen de metingen en evaluatie en de ingezette acties. Organisatieontwikkeling Doel: In 2023 gaan we krachtig door met de in gang gezette ontwikkelingen om de belofte van een robuuste en vitale organisatie waar te maken. Een organisatie die door middel van een optimale in- en externe samenwerking de afgesproken resultaten behaalt.

Een organisatie die weet waar ze voor staat en dat realiseert met betrokkenheid en tot tevredenheid van onze inwoners en ondernemers. Een organisatie met goed werkgeverschap en een goede sfeer, waarin medewerkers zich kunnen ontwikkelen, eigenaarschap tonen en vitaal blijven. Waar met efficiënte processen goed kan worden samengewerkt tussen medewerkers onderling en met de samenleving, de politiek en het bestuur. Inhoud: Begin 2023 wordt de hoofdstructuur (sturing en gelaagdheid) van de ambtelijke organisatie aangepast en worden de vacatures van de leidinggevenden in- en/of extern opengesteld en vervuld. Externe leidinggevenden worden met ingang van 2023 vervangen door vaste. Om in te spelen op de veranderde arbeidsmarkt en de wens om ruimte te geven aan (jong) talent zetten we gerichter in op het aanstellen van trainees, stagiaires en zij-instromers en op de ontwikkeling van onze mensen. In het najaar van 2022 wordt er een organisatiebreed opleidingsplan opgesteld dat gericht is op bovenstaande doelstelling. Het opleidingsplan wordt in 2023 en verder uitgevoerd. We bouwen voort aan de stabiele bedrijfsvoering en sturen op het voorkomen en verminderen van ziekteverzuim. Financiën: We herschikken bestaande (ruimte in) budgetten om de sturing en beheersbaarheid te vergroten.

Om invulling te geven aan de benodigde structuur wijziging, het begeleiden van jong talent en een stevigere basis voor informatiebeheer te creëren is er aanvullend budget opgenomen in deze begroting (zie paragraaf bedrijfsvoering). Planning: Uitrollen van de hoofdstructuur in najaar 2022 en implementeren in 2023; de implementatie zal doorlopen in 2024. Risico's: Vertragingen zijn mogelijk in het proces van afstemming met medewerkers, Ondernemingsraad en Lokaal Overleg. De werving en selectie van leidinggevenden kan enige tijd vergen en een eventuele lockdown werkt vertragend op de organisatieontwikkeling.

7

1.2 Dienstverlening Wat willen we bereiken? -

Onze inwoners zijn tevreden over onze dienstverlening. We zijn goed bereikbaar voor onze inwoners.

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: 0-meting

2023

2024

80,77

857

857

Streven is wettelijke ondergrens

Streven is wettelijke ondergrens

2020:70,77 2021: 88,87

877

8770

o BRP bestandscontrole

2020: 100% 2021: 100%

997

997

o Proces uitgifte paspoorten en NL

2020: 76,67 2021: 85%

877

877

2020: 42% 2021: 78%

997

997

0-meting: 5,8 2021: 7,0 2022: Meting vindt plaats in sept-okt

Streven naar 8

Streven naar 8

Het leveren van publieksdienstverlening aan onze inwoners - Inwoners kunnen binnen drie werkdagen terecht voor het maken van een afspraak bij burgerzaken Zorgen voor een goede verwerking van belangrijke levensgebeurtenissen van onze inwoners zoals geboorte, huwelijk, paspoort, rijbewijs, verhuizing en naturalisatie - Score op de zelfevaluatie: o BRP proces en privacy

identiteitskaarten o Controle van 50 geselecteerde persoonslijsten Telefonische bereikbaarheid - Waardering van ons telefonisch klantcontact

Onze speerpunten: Dienstverlening, Communicatie en Participatie Doel: We luisteren naar wat er leeft in de samenleving. We kijken naar buiten en maken verbinding. 'LOL' is leidend in onze dienstverlening en communicatie. We verlenen onze diensten vanuit de behoefte van onze inwoners. De tevredenheid van onze inwoners is onze belangrijkste graadmeter. Dienstverlening binnen de overheid betekent dat we wel de balans moeten zien te houden tussen individuele dienstverlening en het collectieve belang. Inhoud: Onze visies op communicatie en dienstverlening ontwikkelden we parallel en gezamenlijk. Zo kwamen we tot gezamenlijke uitgangspunten over contact, relatie en interactie tussen inwoners en gemeente. Wij zijn ervan overtuigd dat we met participatie meer verbinding en betrokkenheid kunnen realiseren. In wijken en

8

Financiën:

Planning:

Risico's:

dorpen en met de gemeente. Inwoners hebben steeds meer (behoefte aan) invloed op hun directe leefomgeving. Die ruimte willen we bieden en we moedigen dit ook aan. De huidige wetgeving stimuleert dit ook. 'Van buiten naar binnen werken' stelt onze dienstverlening voor de volgende opgaven: - Serviceformules: 5 verschillende formules waarmee wij onze dienstverlening vormgeven, zodat inwoners meer eenduidigheid ervaren in onze dienstverlening. - Frontoffice-concept: Inrichtingsprincipes voor de organisatie van dienstverlening, zodat inwoners ons als één organisatie ervaren. - LOL: de manier waarop wij onze inwoners benaderen. Luisteren, Open en Leren, zodat inwoners zich begrepen voelen in hun (achterliggende) behoeften. De benodigde middelen zijn verwerkt in de begroting 2023. Om de visie van multichannel- en online dienstverlening te kunnen waarmaken is een ICT-oplossing nodig die het zaakgericht werken faciliteert. Hierdoor kunnen we vanuit de Frontoffice-concept inwoners steeds informeren over de stand van zaken van hun (aan-)vraag. Het fundament dat daar in 2023 eerst voor moet worden gelegd is het op orde brengen van het informatiebeheer. Dit loopt mee in de organisatieontwikkeling. Tot slot versterken we het cluster communicatie.

Afgelopen jaren investeerden we in het op orde brengen van de basis: KCC (KlantContact-Centrum), functioneel beheer, telefonische bereikbaarheid, inwonerpanel, kinderraad en een adequate website. Met een organisatie brede 0-meting stelden we vast waar onze gemeente nu staat. Daarbij kiezen we voor een ambitieuze en tegelijkertijd realistische koers voor onze Loonse Dienstverlening in 2025: multichannel, online en persoonlijk waar het wenselijk is. Om dit te bereiken versterken we in 2023 onze bereikbare adequate dienstverlening. Dit doen we onder andere door versterking van de afdeling burgerzaken, het op orde brengen van de website om te voldoen aan de wettelijke vereisten (WOO en WMEBV), en borgen we onze telefonische bereikbaarheid tijdens piekbelasting. In 2025 is onze dienstverlening multichannel en online. In 2023 stippelen we het pad richting 2025 verder uit: - Een vastgestelde model verordening participatie; - Een uitgewerkte serviceformule participatie; - Een uitgewerkte kanalenstrategie; - Een uitgewerkte visie zaakgericht werken. Dit alles leidt dan tot een programmaplan communicatie, dienstverlening en participatie als input voor begroting '24. Het verder uitwerken van het pad richting 2025 is belegd bij het onlineteam, waarin vanuit de disciplines communicatie, ICT en dienstverlening wordt samengewerkt.

De adviseur dienstverlening is een moeilijk vervulbare functie gebleken, en de capaciteit bij communicatie en aandacht voor informatiebeheer beperkt. Het invullen van deze randvoorwaarden zorgt dat de volgende groeifase kan worden ingezet.

1.3 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? -

We bieden een veilige woon-, leef-, werk- en recreatieomgeving voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers

9

Wat gaan we daarvoor doen? Binnen onze reguliere taken: In de periode 2018-2022 kende ons veiligheidsbeleid de volgende prioriteiten: - We bieden een preventieve en accurate, integrale aanpak op overlast en kwetsbare personen; - We zetten in op het terugdringen van high impact crimes; - We spannen met onze partners samen tegen ondermijning; - We vergroten het bewustzijn ten aanzien van brand(on)veiligheid. In het najaar van 2022 stellen we een nieuw veiligheidsbeleid op. Implementatie en uitvoering vindt plaats in 2023 en verder binnen de bestaande financiële kaders. In onze regio krijgen we steeds vaker meldingen van jeugdoverlast, dit is een aandachtspunt voor de komende jaren. Onze jeugd komt steeds vroeger in aanraking met ondermijnende criminaliteit, waar we ons preventief op willen inzetten. Verzamelt de jeugd zich vaak op straat waar ze overlast veroorzaken. We willen meer inzetten op een integrale aanpak om deze jeugd beter in beeld krijgen. Daarnaast zien we dat cybercrime steeds vaker voorkomt, denk bijvoorbeeld aan whatsapp fraude. Hiervoor wordt een regionale werkgroep opgezet om met alle betrokken partners een passende aanpak in te vinden. Het vergroten van het bewustzijn is hierbij belangrijk. Daarnaast is het verhogen van de meldingsbereidheid een aandachtspunt.

Onze verbonden partijen: -

Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant RAV

Onze speerpunten: Nieuw veiligheidsbeleid Doel: Vaststellen en uitvoeren nieuw veiligheidsbeleid. Inhoud: Mede op basis van de input van de raad en in samenwerking met de andere gemeenten in onze regio werken we een veiligheidsbeleid voor de komende vier jaar uit. Financiën: Doel is het nieuwe veiligheidsbeleid uit te voeren binnen de bestaande financiële kaders. Planning: Na vaststelling van het beleid stellen we jaarlijks een focusblad op waarin de prioriteiten voor dat jaar gesteld worden. Risico's: Afhankelijk van de prioriteiten van het beleid en de wijze waarop deze samen met gemeenten in ons district worden opgepakt, kan het zijn dat voor de uitvoering in de komende jaren extra middelen nodig zijn.

Wat mag het kosten in 2023?

1.1 Bestuur en organisatie 1.2 Dienstverlening 1.3 Openbare orde en veiligheid Subtotaal voor reserves Mutaties reserves Totaal na reserves

Bestaand beleid Lasten Baten 1.384 783 371 2.244 63 4.411 434 4.411

434

Nieuw beleid Lasten Baten 80 48 128 128

Totaal Lasten Baten 1.464 831 371 2.244 63 4.539 434 4.539

434

10

Toelichting op nieuw beleid: Lasten Omschrijving Bestuur en organisatie Evaluatie bestuurlijke toekomst (I) In 2021 besloot de raad om zelfstandig te blijven en dit besluit tussentijds en na 2,5 jaar te evalueren. Eind 2023 zal de raad een nieuwe evaluatie uitvoeren aan de hand van een nog door de raad vast te stellen plan van aanpak. Dienstverlening Personele ontwikkelingen (S) De personele ontwikkelingen zijn toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

Bedrag N

80

N

48

11

Venster 2. Gemeenschappen Ambitie We vertrouwen op de kracht van onze inwoners en hun gemeenschappen. Onze inwoners kunnen het verschil maken voor elkaar. Met alle hoogtepunten, onderlinge verschillen, tegenslag en veerkracht om er weer bovenop te komen die daarbij horen. We zorgen voor een breed gedragen besef dat het leven, ieders leven, hobbels kent. Dat veel van die hobbels zich in de eigen omgeving laten oplossen. Dat afwijken van de norm soms normaal is. Onze gemeente kent drie bloeiende kernen. Vele verenigingen en stichtingen zorgen voor een maatschappelijke verbondenheid en levendigheid. Zij zijn een sociaal fundament waardoor mensen elkaar kennen en waar nodig op elkaar terug kunnen vallen. We koesteren deze basisstructuur en stimuleren, ondersteunen en faciliteren deze. Door ervoor te zorgen dat voorzieningen laagdrempelig en vrij toegankelijk zijn en door in te zetten op preventie en vroegtijdige signalering, voorkomen we zoveel mogelijk dat problemen ontstaan of groter worden. We zorgen er hierbij voor dat hulp aansluit bij de behoeften van de gemeenschap en we stimuleren dat inwoners hulp bij elkaar te zoeken. Als onze bewoners het zelf even niet meer kunnen, willen we dat ze weten waar ze terecht kunnen.

We ontwikkelen een aanpak die ervoor zorgt dat de toegang tot zorg voor onze inwoners herkenbaar en laagdrempelig is en door aanwezig te zijn wanneer we signaleren dat mensen hulp nodig hebben. Daarbij nemen we de regie niet over, maar ondersteunen we hen voor zichzelf en elkaar te zorgen. Om dit voor elkaar te krijgen moeten we er ook voor zorgen dat de zorg voor onze inwoners betaalbaar blijft. Daarom zetten we in op de efficiëntste maatregelen en monitoren we onze prestaties. Door samen te werken met inwoners, verenigingen en organisaties in onze gemeente zorgen we voor een gemeente waar onze inwoners een fijn leven kunnen leiden.

2.1. Onderwijs Wat willen we bereiken? -

Voldoende en kwalitatief goed openbaar onderwijs. Toekomstbestendig en goede huisvesting primair onderwijs in alle kernen. Toekomstbestendig en goede huisvesting voortgezet onderwijs in onze gemeente. Optimale en gelijke ontwikkelkansen voor kinderen en jongeren. Basisvaardigheden verbeteren bij volwassenen.

Wat gaan we daarvoor doen? Binnen onze reguliere taken: We houden toezicht op het openbaar basisonderwijs. - % scholen dat aan de norm voor voldoende en kwalitatief goed openbaar onderwijs voldoet We zijn verantwoordelijk voor de toeleiding van doelgroeppeuters naar voorschoolse educatie. We borgen het aanbod

0-meting

2023

2024

100% (2022)

100%

100%

12

voor doelgroeppeuters in het geheel van vroeg- en voorschoolse voorzieningen. - % van de geïndiceerde doelgroeppeuters heeft een plek met voorschoolse educatie. We werken vanuit de Lokale Educatieve Agenda (LEA) 2020­ 2024, waarin een nadrukkelijke link ligt tussen onderwijs en jeugdhulp. De vier LEA-opgaven zijn: ^ Goed omgaan met gedragsproblematiek en uitval voorkomen. ^ Versterken doorgaande lijn door intensievere samenwerking. ^ Aandacht voor en inzet op taalontwikkeling. ^ Aandacht voor preventie. - Aantal bestuurlijke bijeenkomsten per jaar om de voortgang van de opgaven uit de LEA te bespreken.

100% (2022)

100%

100%

3 (2022)

3

3

Onze speerpunten: Integraal huisvestingsplan Onderwijs/ Huisvesting De Vaert en Van Haestrechtcollege Doel: Voldoende, kwalitatief goede en goed gespreide onderwijshuisvesting. Inhoud: De verantwoordelijkheid voor onderwijshuisvesting is een gedeelde verantwoordelijkheid van gemeente en schoolbesturen. In een Integraal Huisvestingsplan (IHP) willen we de gezamenlijke verantwoordelijkheid structureel inkaderen. Omdat basisschool De Vaert ook met verbouwing/renovatie niet aan de gestelde norm van Frisse Scholen kan voldoen, is in 2022 de verkenning gestart naar nieuwbouw. Voor het Van Haestrechtcollege, dat niet meer voldoet aan de eisen van deze tijd, is de verkenning naar grootschalige renovatie of nieuwbouw gestart. Financiën Worden meegenomen in de haalbaarheidsonderzoeken van 2022. Investeringen zijn nu nog niet voorzien in de begroting. In de meerjarenbegroting vanaf 2024 zal hiervoor ruimte opgenomen moeten worden. We verwerken dit in de kadernota 2024. Planning: De resultaten van beide haalbaarheidsonderzoeken zullen eind 2022/ begin 2023 aan college en raad worden voorgelegd. Risico's: Worden meegenomen in haalbaarheidsonderzoeken.

2.2 Sport, cultuur en welzijn Wat willen we bereiken? -

Intensievere samenwerking met inwoners, verenigingen en organisaties om onze gemeenschappen te versterken. Sporten is goed voor de fysieke en sociale gezondheid. Daarom willen we meer kinderen aan het sporten krijgen. We stimuleren dat vraag en aanbod van ruimtes en activiteiten beter in balans komen. We ontwikkelen een integrale visie op erfgoed, monumenten, kunst en cultuur. We stimuleren sport- en cultuurbeoefening door goed onderhouden en voldoende accommodaties te bieden. Voor het gebruik van het Klavier worden nieuwe beleidskaders opgesteld.

13

Wat gaan we daarvoor doen? Binnen onze reguliere taken: We zorgen voor een kwalitatief goede basisinfrastructuur van sport- en beweegaccommodaties en voorzieningen, uitnodigend voor alle inwoners. - Aantal buitensportaccommodaties met exploitatievergoeding op basis van geactualiseerde MJOP. - Aantal sportaccommodaties met wie over de toegankelijkheid van de accommodatie gesproken is. Inwoners nemen zelf de verantwoordelijkheid om voldoende te sporten en te bewegen in een gezonde, uitnodigende omgeving. Dit vanuit het oogpunt van gezondheid, ontplooiing en ontmoeting/meedoen. - Percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijnen van de gezondheidsmonitor (trend: in 2016 was dit 62,6X, daar willen we terug naar toe in 2024). - Aantal nieuwe sport- en beweegvoorzieningen of activiteiten in de openbare ruimte (trapveldje, actief schoolplein, freerunbaan, buurtsportcoach, ontmoetingsbus, etc.) Samen met onze partners (o.a. GGD, buurtsport coaches, sportverenigingen, Kbo) faciliteren we inwoners om oplossingen voor gezondheidsvragen zo veel mogelijk in hun eigen woon- en leefomgeving te vinden. - Percentage overlegpartners met wie in een jaar minimaal 1 contactmoment geweest is over (bijdrage/aanbodm.b.t.) uitgangspunten van preventie- akkoord.

- % jongeren met overgewicht 9 jaar - % jongeren met overgewicht 13 jaar - Beschikbare middelen uit het preventieakkoord zijn volledig besteed. We dragen samen met de bibliotheek er zorg voor dat zij hun functie als lokale toegangspoort tot kennis kunnen behouden. - % gerealiseerde prestatieafspraken - aantal leden van de bibliotheek

0-meting

2023

2024

6 ('18-'22)

9

9

Niet gemeten

9

9

477 (20221)

54,87

62,67

2

2

2

Niet gemeten

1007

1007

137 1670 40,77

127 157 1007

117 147 1007

807 2021:3.401

907 3.500

907 3.500

1 sportenbewegenincijfers.nl 14

We ondersteunen verenigingen bij organisatorische en bestuurlijke vraagstukken, hun maatschappelijke betrokkenheid en groei van aantal jeugdleden. - Aantal jeugdleden van sport gesubsidieerde verenigingen.

2.149 (2022)

2.250

2.300

49,90Z (20223)

520Zo

5407o4

-

Aantal volwassen leden en vrijwilligers van sportverenigingen in de gemeente in 2021 en 2022 wordt nog gemeten/opgevraagd. Hieruit blijkt ook aantal sportverenigingen en accommodaties/ activiteiten in de openbare ruimte (na vaststelling definitie).

Nulmeting volgt2

-

Aantal sporters, afgeleid van indicator niet sporters van CBS, RIVM) hieronder.

-

Aantal sportverenigingen

61

61

61

-

Het aantal maatschappelijke activiteiten van een gesubsidieerde vereniging/ stich ting

140

140

140

Onze verbonden partijen: -

EWW BV

Onze speerpunten: Sportaccommodaties , MJOP's Doel: De 4 jarige actualisatie van de MJOP's faciliteert eenduidig de buitensport accommodaties bij het onderhoud van hun terreinen. Inhoud: Vanaf 2023 ontvangen 9 i.p.v. 6 buitensportaccommodaties een exploitatievergoeding en jaarlijkse schouw. Financiën: De exploitatievergoedingen aan de buitensportverenigingen worden aangepast op basis van geactualiseerde MJOP's. Met drie extra buitensportverenigingen voor exploitatievergoeding en jaarlijkse schouw, ligt het in de verwachting dat de totale kosten gaan stijgen. Planning: In 2022/2023 worden de MJOP's geactualiseerd voor negen buitensportverenigingen. De exploitatievergoedingen worden per 2024 aangepast. In 2026 vindt de volgende vierjarige actualisatie plaats. Risico's: De hoogte van de exploitatievergoedingen in 2024 is nog niet vastgesteld. Accommodatiebeleid Doel: We stimuleren dat vraag en aanbod van ruimtes en activiteiten beter in balans komen. Inhoud: Op basis van de functies van maatschappelijke accommodaties (o.a. ontmoeting, faciliteren verenigingsleven, huis van de wijk-functie) evalueren we het huidige beleid en stellen deze waar nodig bij. We kijken bij de evaluatie naar de spreiding,

2 Volgt in oktober/november na (kennismakings)gesprekken met de sportverenigingen 3 ook in te zien op sportenbewegenincijfers.nl 4 54% is het landelijke gemiddelde in 2021. 15

Financiën: Planning:

Maatschappelijke impact en taken/verantwoordelijkheden van stakeholders. Vraag en aanbod van ruimtes moeten hiermee beter in balans komen. Na de evaluatie is inzichtelijk wat (financieel) nodig is voor een toekomstbestendig accommodatiebeleid. Eind 2022 is begonnen met de evaluatie, oplevering eerste helft 2023.

De Wetering Doel: Het ontwikkelen, realiseren en exploiteren van een 'nieuwe' Wetering door en voor Loon op Zand. Inhoud: We vernieuwen de bestaande Wetering, exclusief het oude klooster, tot een dorpshuis met verschillende functies: sociaal-cultureel; faciliteren van (sport-) verenigingsleven en Huis-van-de-Wijk functie (zie 'voorliggende voorzieningen'). We werken samen met de Wetering Plan Groep aan een passende exploitatie en balans tussen professioneel beheer en vrijwillige inzet, in overleg met de toekomstige gebruikers. Financiën: Voorafgaand aan de aanbesteding wordt de haalbaarheid en beheersbaarheid van het project opnieuw getoetst. Omdat de economische ontwikkelingen zeer snel gaan, wordt het programma van eisen nogmaals kritisch doorlopen om te kijken of het mogelijk is om binnen het taakstellend budget realistisch te kunnen aanbesteden en bouwen. Na aanbesteding wordt definitief duidelijk of het op dat moment vastgestelde investeringskrediet toereikend is voor de realisatie van de Nieuwe Wetering. Planning: De ontwikkeling van de 'nieuwe' Wetering is een dynamisch proces. Dit wordt veroorzaakt door de complexiteit van een dergelijk project, de keuze voor een burgerinitiatief qua beheervorm en het groot aantal stakeholders en gebruikers die betrokken zijn. De aanbesteding en gunning zullen naar verwachting in 2023 plaatsvinden.

Start bouw is geprognosticeerd voor eind 2023/begin 2024. Risico's: - hogere bouwkosten door verdere prijsstijgingen dan nu geraamd; - geen goede aanbieding door de aannemers; - de startdatum van de bouwwerkzaamheden, indien de markt niet meteen kan leveren vanwege krapte op de arbeidsmarkt, waardoor extra kosten ontstaan; - participeren van partijen.

Opstellen van startnotitie erfgoed, monumenten, kunst en cultuur Doel: We bieden een overzicht van de ins- en outs van dit beleids- en beheersterrein in onze gemeente en maken een plan van aanpak. Inhoud: Afbakening en definiëring van deze onderwerpen is een begin van een beleidskader dat in 2024 kan worden opgesteld. De rol van de gemeente, andere overheden, organisaties en eigenaren dient daarin verhelderd te worden. Tevens wordt de daarbij passende benodigde capaciteit en deskundigheid in beeld gebracht. De notitie dient als basis voor o.a. de uitwerking van nader monumentenbeleid en cultuurbeleid. Financiën: De interne deskundigheid is niet ingericht op het uitvoeren van dit speerpunt. Wel zal hiervoor de interne organisatie aan een projectgroep deelnemen, zodat de resultaten kunnen worden geborgd en de deskundigheid op dit terrein wordt verhoogd. Voor projectleiding en deskundigheid zal eenmalig C 25.000 nodig zijn (zie Venster 3). De startnotitie zal een plan van aanpak bevatten met een doorkijk naar een begroting voor de uitvoering met ingang van 2024. Planning: In het tweede kwartaal van 2023 de startnotitie laten vaststellen en meenemen in de kadernota 2024.

16

Risico's:

Het risico in deze is het nog ontbreken van een gemeentelijk monumentenbeleid, want een toetsingskader is nodig om aanvragen te beoordelen. Hier is op dit moment geen interne capaciteit en deskundigheid voor beschikbaar. Een ander aandachtspunt is het veranderende toetsingskader van erfgoed in de Omgevingswet.

2.3 Voorliggende voorzieningen Wat willen we bereiken? -

We realiseren een groter vrij toegankelijk hulpaanbod. Hiermee pakken we problemen snel aan en voorkomen we de inzet van specialistische zorg. Intensievere samenwerking met inwoners, verenigingen en organisaties om onze gemeenschappen te versterken. We gunnen mantelzorgers even vrijaf. Daarom organiseren we naast mantelzorgondersteuning vervangende zorg voor mantelzorgers.

Wat gaan we daarvoor doen? Binnen onze reguliere taken: Voorliggend veld Behouden en versterken van de huidige sociale infrastructuur en het verenigingsleven. Het aanbod van laagdrempelige activiteiten (inloop, cultuur, sport en bewegen, welzijn) en (preventieve) ondersteuning is bekend bij en afgestemd op de interesses en behoeften van wijkbewoners van alle leeftijden. - Percentage van (sportverenigingen, vrijwilligers- en maatschappelijke organisaties (bv. ContourdeTwern, KDC, Mantelmatch) met wie in een jaar minimaal 1 contactmoment geweest is over (bijdrage aan) uitgangspunten van 'Sterke gemeenschappen'. - Percentage van (sport)verenigingen en maatschappelijke organisaties dat haar aanbod van ontmoeting/ontspanning en onderlinge steun aankondigt via platform 'loonopzandvoorelkaar'. - Percentage van overlegpartners dat haar aanbod van onderlinge steun en specifieke ondersteuning aankondigt via platform 'loonopzandvoorelkaar'. De mogelijkheden om vrijwilligerswerk of burenhulp te doen of te vragen, zijn bekend bij inwoners van alle leeftijden. - Aantal geregistreerde matches bij LoonopZandvoorelkaar per jaar Mantelzorgers ontvangen de ondersteuning die zij nodig hebben om hun mantelzorgtaken vol te kunnen houden. - Aantal geregistreerde mantelzorgers

0-meting

2023

2024

100%

1000Z

250Zo

500Z

250Zo

500Z

200

215

230

216

225

250

Onze verbonden partijen: -

GGD Hart voor Brabant

17

Onze speerpunten: Weerbare, zelfstandige jongeren op gezond gewicht (JOGG) Doel: Kinderen- en jongeren worden ondersteund bij het ontwikkelen van hun talenten, interesses en toekomstperspectief. De leefomgeving (thuis, buurt, school, vrije tijd, sport, werk en media) van kinderen en jongeren gezond maken. Inhoud: Deze ondersteuning vindt plaats binnen of sluit aan bij de leefwereld van jongeren; op school, thuis, op straat én online. Zodat zij veilig en leeftijdsadequaat opgroeien tot weerbare, zelfstandige en gezonde volwassenen. In 2023 wordt vanuit de bestaande functies van buurtsportcoach en jeugdzorg in samenwerking met o.a. de GGD en huisartsen een plan gemaakt, dat in de kadernota 2024 een plek krijgt. Daarbij wordt onderzocht of de aanpak van JOGG een geschikte is voor onze gemeente. Financiën: Binnen bestaand budget. Planning: Een plan van aanpak gereed voor de kadernota 2024. Risico's: Het is een aanpak die inzet op verandering van de leefomgeving. Draagvlak onder de betrokken partijen en bewoners is cruciaal voor het succes van de aanpak. Hier moet sterk op worden ingezet voordat aanpassingen volgen. Voorliggende voorzieningen, Huis van de wijk-functie Doel: Een van de beoogde resultaten van de opgave Sterke gemeenschappen is het afvlakken van de groei van uitgaven van maatwerkvoorzieningen (jeugd en Wmo).

Dit vergt een voorinvestering in het aanbod en de bekendheid van vrij toegankelijke voorziening. Het versterken van het voorliggend veld moet ertoe leiden dat er minder dure zorg geïndiceerd hoeft te worden. Als vliegwiel omdit te realiseren is een plek in de wijk nodig waar te dit -met inwoners een aanbieders- kan worden vormgegeven: Wijken/kernen hebben een ontmoetingspunt dat aansluit bij de behoeftes in de wijk. De functie 'Huis van de Wijk' vormt een basis van een vitale en veerkrachtige wijk, waarin inwoners van de wijk zichzelf, elkaar en de wijk in het geheel versterken. Inhoud: Per wijk onderzoeken met de partners van Samenwerkenindewijk en inwoners, hoe vraag, aanbod en werkwijze op elkaar af te stemmen, te realiseren en te promoten. In Kaatsheuvel West blijven we het aanbod van de Rode Loper ontwikkelen. In Kaatsheuvel Oost zoeken we naar een geschikte locatie. Uit onderzoek van ContourdeTwern blijkt herhaaldelijk dat de inwoners behoefte hebben aan een inlooppunt. In Loon op Zand is De nieuwe Wetering de meest logische locatie en onderzoeken de mogelijkheden als onderdeel van dat project (zie elders in deze begroting). De bewoners van De Moer vragen om een ontmoetingspunt in hun kern. We benutten kansen op initiatief van bewoners en/ of aanbieders. Per initiatief starten we met een businesscase en brengen het (verwachte) sociale en financiële rendement in beeld.

Financiën: We maken deze ontwikkeling mogelijk door een combinatie van bestaande en nieuwe middelen. We voegen extra middelen toe aan het budget 'voorliggende voorzieningen' en benutten de bestaande post 'innovatie sociaal domein'. Planning: Ontwikkeling van voorliggende voorzieningen is een continu proces. De planning wordt daar steeds op geactualiseerd. 2023: Q1 Plan van aanpak uitrol Kiemuur (na positief resultaat uit pilot). Q1 Onderzoek naar weerbare en zelfstandige jongeren op gezond gewicht(zie toelichting bij dat speerpunt). Q3 evaluatie pilot Groepstafel Mantelmatch. Risico's: Het niet kunnen vinden van een geschikte plek voor de 'Huis in de wijk'-functie.

18

Onvoldoende maatschappelijke partners en vrijwilligers om het benodigde aanbod te kunnen realiseren. GGD dichtbij Doel: Alle inwoners kunnen met vragen over opgroeien, de gezondheid en de opvoeding van hun kind terecht bij jeugdgezondheidszorg in de eigen leefomgeving. Inhoud: Uitgangspunt is dat het consultatiebureau van de GGD in de kern Loon op Zand behouden blijft. Er wordt nieuwe huisvesting voor het consultatiebureau gevonden in de kern Loon op Zand. Financiën: Voor onze gemeente geldt dat er 1 consultatiebureau uit de gemeentelijke inwonerbijdrage gefinancierd wordt. In onze gemeente is dat het consultatiebureau in Kaatsheuvel. Voor het consultatiebureau in de kern Loon op Zand moeten aparte afspraken worden gemaakt. Hierin schuilt een financiële onzekerheid (huidige huur t.o.v. toekomstige huur, of noodzakelijke aanpassingen in nieuwe locatie, bv.). Planning: Eerder was het plan om het consultatiebureau in De nieuwe Wetering te huisvesten. Het huidige plan is om het consultatiebureau in het gezondheidscentrum in de oudbouw te huisvesten, dit staat echter nog niet vast. Risico's: Er moet mogelijk een nieuwe huisvesting gevonden worden.

2.4 Maatwerk Wat willen we bereiken? -

Bieden van ondersteuning aan inwoners -jong en oud- die dat (nog) niet zelf kunnen. Normaliseren waar mogelijk door met inwoners met een hulpvraag in gesprek te gaan over eigen mogelijkheden, netwerk en voorliggende voorzieningen. Hulp is beschikbaar voor inwoners -jong en oud- die de ondersteuning vanuit jeugdhulp of Wmo tijdelijk werkelijk nodig hebben. Zij krijgen deze ondersteuning snel en adequaat geleverd. Beheersbaarheid van de kosten door de toeleiding naar en inkoop van Wmo en jeugd zo in te richten dat We bieden maatwerkoplossingen die beter aansluiten bij de behoeften van onze inwoners en goedkoper zijn. Dit doen wij door de inzet van maatpactoplossingen. We ontwikkelen de monitoring in het sociaal domein door, met nadruk op de verhalen achter de cijfers.

-

-

Wat gaan we daarvoor doen? -

Zorgen voor de beschikbaarheid van een passend aanbod van maatwerkvoorziening voor inwoners waarbij een oplossing in het eigen netwerk of voorliggende voorziening onvoldoende is. Verkennen of er een aanbod mogelijk is voor groepsbegeleiding voor mensen met een psychische aandoening.

-

Binnen onze reguliere taken: We geven indicaties af die een sobere, doch doelmatige oplossing zijn voor de zorgbehoefte - Aantal afgegeven maatwerkvoorzieningen

-

Aantal afgegeven voorzieningen jeugdhulp

0-meting

2023

2024

Wmo 1.144 (2021) 649 Jeugd (2021)

1250

1380

680

715

19

We dragen zorg voor een efficiënt georganiseerd systeem voor regiovervoer - Rendement van de getroffen maatregelen

-

Aantal gebruikers Wmo-vervoer

In onderzoek

882 Wmovervoer pashouders.

-

Aantal gebruikers leerlingenvervoer

We bieden inwoners een oplossing als er sprake is van problematische schulden - Aantal schuldregelingen (minnelijke regelingen en WSNPregelingen) Door de Stichting voor Economisch Onderzoek (SEO) is een verkenning gedaan naar de ontwikkelingen in de nabije toekomst, zij geven aan dat een stijging van de hulpvraag wordt verwacht van maximaal 20X als gevolg van de inflatie. De verwachting is dat de ontwikkeling uit 2023 zich in 2024 voortzet - Aantal inwoners onder bewindvoering We bieden onafhankelijke cliëntondersteuning - Aantal inwoners dat gebruik maakt van onafhankelijke cliëntondersteuning

Grote onzekerheid door de effecten van Corona.

In 2024 zullen de opbrengst­ en van de Grip maat­ regelen zichtbaar worden. Grote onzekerheid door de effecten van Covid.

128 leerlingen

133

136

163

195

234

195

175

150

Cijfers worden vanaf 2022 in beeld gebracht

Onze verbonden partijen: -

Regio Hart van Brabant bestuurscommissie jeugd

Onze speerpunten: Doorontwikkeling raadsmonitor sociaal domein Doel: We gaan aan de slag met de doorontwikkeling van de raadsmonitor sociaal domein zodat het instrument de informatie geeft die nodig is voor de kader stellende en controlerende rol van de raad. De doorontwikkeling baseert zich op twee onderdelen, te weten: 1. We bepalen, samen met de raad (en college), welke informatie zij nodig heeft om te bepalen of we de doelen behalen die we gesteld hebben in het sociaal domein. Dit doen we door deze doelen te vertalen naar meetbare indicatoren en deze indicatoren te monitoren gedurende het jaar. 2. We verrijken de kwantitatieve informatie (cijfers, financiën) met kwalitatieve informatie (verhalen achter de cijfers). Inhoud: Door ervoor te zorgen dat de informatie in de raadsmonitor sociaal domein past bij de informatiebehoefte van de raad (en het college) houden we zicht op wat er gebeurt en kunnen we sneller bijsturen. We brengen daarom eerst, samen met een

20

Financiën: Planning: Risico's:

werkgroep van raadsleden, de informatiebehoefte in beeld en vertalen deze vervolgens naar meetbare indicatoren voor in de raadsmonitor sociaal domein. Tevens werken we binnen het beleidsteam aan het vertalen van de strategische visie naar een uitvoeringsplan. Dit vertalen we vervolgens ook door naar meetbare indicatoren. Daarnaast integreren we het cliëntervaringsonderzoek Wmo vanaf 2023 in de raadsmonitor zodat we op ook de beleving van cliënten kunnen toevoegen (verhalen achter de cijfers). We zijn voornemens dit ook bij het onderdeel jeugd te gaan doen, maar zijn hierin afhankelijk van de regio. De uitkomsten van bovenstaande worden meegenomen in de doorontwikkeling van de begroting en zijn mogelijk van invloed op de indicatoren die daarin genoemd worden. De middelen zijn opgenomen in de begroting. 2023 als ontwikkelingsjaar en vanaf 2024 borging en waar nodig verbeteren. Gezien de complexiteit van dit project kan de doorontwikkelingsfase mogelijk langer in beslag nemen dan enkel 2023.

Grip op het sociaal domein Doel: Grip op de uitgaven, de uitvoering en de opgave binnen het Sociaal Domein als randvoorwaarde voor een 'gezond' Sociaal Domein. Inhoud: Om de kosten beheersbaar te houden en desondanks toch een passend voorzieningenniveau te kunnen garanderen, moeten we creatiever omgaan met bestaande middelen. De uitgangspunten hierbij zijn: - Vragen signaleren we zo vroeg mogelijk; - we zoeken de oplossing vanuit het principe 'zo licht mogelijk, zo zwaar als nodig'. - We vertrouwen op de kracht van de burger en de samenleving. - We organiseren ondersteuning zo lokaal mogelijk en werken (regionaal) samen waar nodig. - Kwaliteit van zorg blijft behouden. Weten wat er speelt, weten hoe het werkt en daarop acteren conform de werking van het sociaal domein. Door ontwikkelen van data gedreven werken (monitor sociaal domein) helpt ons inzicht te krijgen in het effect van onze maatregelen en het verhogen van kwaliteit en het ontwikkelen van betere financiële prognoses. Binnen deze opgave zijn een groot aantal projecten en initiatieven opgestart die in 2023 worden vervolgd en doorontwikkeld. Daarnaast is grip niet statisch: we blijven op zoek naar nieuwe kansen en mogelijkheden.

Financiën De doelstelling is dat eind 2023 de groei in kosten door middel van de genomen maatregelen is afgenomen met C 850.000 ten opzichte van de trends zoals we die zagen in de begroting 2021. 2023 Totaal autonome ontwikkelingen Sociaal domein zonder maatregelen -1.546 Nettorendement maatregelen 850 Ontwikkeling sociaal domein met maatregelen - 696 Planning: Risico's:

Zie hierboven. - Er zijn veel externe (niet beïnvloedbare) ontwikkelingen in het Sociaal Domein (vergrijzing, corona) die wel veel invloed hebben op de realisatie binnen het Sociaal Domein - Het is lastig om de directe relatie vast te stellen tussen de inzet van beheersmaatregelen en de trendontwikkeling.

21

Ontwikkelgerichte arbeidsmatige dagbesteding (OAD) Beschermd Wonen Doel: We zorgen voor een passende oplossing voor de arbeidsmatige dagbesteding voor inwoners met een beschermd wonen indicatie. Inhoud: Door de inkoopsystematiek Wmo begeleiding in de regio Hart van Brabant moeten we de ontwikkelgerichte arbeidsmatige dagbesteding voor inwoners met een Beschermd Wonen indicatie zelf inkopen. Dit doen we - via een pilot- samen met de gemeenten Waalwijk en Heusden. Financiën: We maken afspraken met de centrumgemeente over de financiering van de pilot. Planning: 2023 en evalueren na de pilot of we deze manier van inkoop voortzetten. Risico's: Onvoldoende draagvlak in de regio voor de werkwijze van de Langstraat-gemeenten. Onvoldoende middelen door de verschillen in inkoopsystematiek in de regio. Onvoldoende aanbieders met een aanbod voor deze specifieke doelgroep.

2.5 Arbeidsparticipatie Wat willen we bereiken? -

Onze inwoners participeren op een zo hoog mogelijk niveau, het liefst via betaald werk. Inwoners kunnen zelf in hun inkomen voorzien. Waar dat (tijdelijk) niet mogelijk is, bieden wij een vangnet. Een effectieve en efficiënte inzet van Baanbrekers voor het verstrekken van inkomensondersteuning (uitkeringen) en het bemiddelen naar of het verstrekken van werk.

Wat gaan we daarvoor doen? Binnen onze reguliere taken: We begeleiden inwoners naar zo regulier mogelijk werk* - Aantal inwoners in de bijstand We begeleiden en bemiddelen zodat mensen stappen kunnen zetten naar en op de arbeidsmarkt* - Netto arbeidsparticipatie - Aantal lopende re-integratievoorzieningen We moedigen mensen aan om deel te nemen aan sociale, culturele en sportactiviteiten - Aantal afgegeven Samen-Loont passen

- Gebruik van de scholierenregeling (aantal) We dragen zorg voor een adequaat inburgeringsaanbod - De mate waarin we voldoen aan de taakstelling die door het Rijk is opgelegd

0-meting

2023

2024

198

220

220

70,9 74,7

Hierover is geen prognose te geven. Dit ligt bij Baanbrekers

idem

743 (2021)

775

800

53 (2021)

70

90

100

100

100

Onze verbonden partijen: -

Gemeenschappelijke regeling Baanbrekers. Voor de inzet van Baanbrekers voor het verstrekken van inkomensondersteuning (uitkeringen) en het bemiddelen naar of het verstrekken van werk, verwijzen wij u naar de paragraaf verbonden partijen

22

Onze speerpunten: Bekendheid rondom regelingen geldzaken Doel: Door regelingen beter bekend te maken voorkomen we betalingsachterstanden en schulden. Inhoud: We zetten in op het beter bekend maken van regelingen voor geldzaken. We continueren de communicatiecampagne die we in 2022 zijn gestart. In 2023 wordt daarin extra aandacht besteed aan mensen in echtscheidingssituatie en de ondernemers. Vroegsignalering van betalingsachterstanden blijven we doorontwikkelen en daarmee voorkomen we waar mogelijk schulden. Aanvullen met de regelingen rondom de energiearmoede. Financiën: Reeds opgenomen in de meerjarenbegroting. Planning: Doorlopend proces. Risico's: Schaamte en taboe rondom dit onderwerp kunnen een belemmering zijn om contact op te nemen met de gemeente. Statushouders Doel: Statushouders opnemen in onze samenleving. Inhoud: We laten de inburgering van statushouders zo soepel mogelijk verlopen door een nauwe samenwerking tussen de consulenten statushouders en externe partijen zoals Refugeeteam en Werkvloer Taal. Daarnaast is er een nauwe samenwerking binnen de regio HvB. Hier in onder andere aandacht voor huisvesting (in samenwerking met Casade), taalontwikkeling, onderwijs en participatie. Zie ook de opgave flexwonen in venster 3. Financiën: Formatieuitbreiding is opgenomen in deze meerjarenbegroting (zie paragraaf bedrijfsvoering).

De kosten voor het inburgeringstraject per statushouder (exclusief begeleiding) zijn C 12.000. We ontvangen per statushouder C 13.000 aan specifieke uitkeringen, maar ontvangen deze achteraf. Planning: Doorlopend proces. Risico's: - Onbekendheid over de omvang van de te plaatsen statushouders. - Beschikbaarheid van woningen.

Wat mag het kosten in 2023?

Onderwijs Sport, cultuur en welzijn Voorliggende voorzieningen Maatwerk Participatie Subtotaal voor reserves Mutaties reserves Totaal na reserves

Bestaand beleid Lasten Baten 2.367 586 3.067 283 3.857 211 12.883 10.313 3.762 32.486 4.842 520 591 33.007 5.433

Nieuw beleid Lasten Baten 19 17 28 112 176 176

Totaal Lasten Baten 2.367 586 3.086 283 3.874 211 12.911 10.425 3.762 32.662 4.842 520 591 33.183 5.433

23

Toelichting op nieuw beleid: Lasten Omschrijving Sport, cultuur en welzijn DMJOP (S) Voor de gemeentelijke gebouwen wordt in december 2022 een raadsvoorstel voorgelegd over een duurzaam meerjarenonderhoudsplan (DMJOP). De structurele last is reeds verwerkt in deze begroting, onder voorbehoud van goedkeuring van het raadsvoorstel. Een deel van de gebouwen en de structurele last valt onder venster 0. Voorliggende voorzieningen Personele ontwikkelingen (S) De personele ontwikkelingen zijn toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Maatwerk Personele ontwikkelingen (S) De personele ontwikkelingen zijn toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Participatie Personele ontwikkelingen (S) De personele ontwikkelingen zijn toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

Bedrag N

19

N

17

N

28

N

112

24

Venster 3 Omgeving en economische ontwikkeling Ambitie Onze gemeente kenmerkt zich door drie kernen omlijst met een groen buitengebied. Recreatie en toerisme spelen een grote rol. Wij hebben een aantrekkelijk woonklimaat met gevarieerde woonwijken, levensloopbestendige huizen in een groene en veilige woonomgeving en proberen de gestelde opgaven te realiseren. Om duurzaamheid een duidelijke plek te geven en de gestelde klimaatdoelen te realiseren we een duurzaamheidsprogramma. Mobiliteit en bereikbaarheid zijn belangrijke voorwaarden voor een gezonde economie, een bloeiende recreatie en een prettige woonomgeving. We besteden bijzondere aandacht aan hotspots in het verkeer. Met een goed verzorgde openbare ruimte en aandacht voor sociale veiligheid zorgen we voor een fijne omgeving voor inwoners, bedrijven en bezoekers om te wonen, werken en recreëren.

3.1 Omgeving Wat willen we bereiken? -

Schone, hele en veilige openbare ruimte conform de vastgestelde kwaliteitsniveaus Verkeersveilige en bereikbare gemeente met bijzondere aandacht voor hotspots Openbaar vervoer blijft beschikbaar in onze kernen om de bereikbaarheid voor eenieder in stand te houden.

Wat gaan we daar voor doen? Binnen onze reguliere taken: We voeren regulier onderhoud uit conform vastgestelde kwaliteitsniveaus in de IBOR-nota 2014-2023. - % dat voldoet aan de vastgestelde kwaliteitsniveaus: o o o o

0-meting

2023

2024

90%

90%

90%

2,8

2,7

2,6

39%

4207o

4507o

Centrumgebieden: A-niveau Hoofdwegen: B-niveau Woongebieden: C-niveau (onkruid in groen B-niveau) Bedrijventerreinen: C-niveau Buitengebied: C-niveau

o We zorgen voor een verkeersveilige inrichting van de openbare ruimte. - Aantal verkeersongevallen per 1.000 inwoners We vervangen openbare verlichting door LED-verlichting. - % LED-lampen binnen onze gemeente (in buitenruimte)

Onze speerpunten: Bomenonderhoud Doel: Conform het vastgestelde bomen beleid (2020) zorgen voor de juiste boom op de juiste plaats, waarbij wordt gekozen voor het juiste formaat bomen voor het aanwezige profiel van de straat. Hiermee wordt de overlast van bomen geminimaliseerd zonder dat we ons areaal aan bomen af laten nemen.

25

Inhoud:

Financiën: Planning: Risico's:

We ontvangen veel meldingen over overlast van bomen. Hierbij gaat het o.a. om wortelopdruk, takgroei boven percelen, kapotte rioleringen etc. Bij de overlast die gemeld wordt is vaak de conclusie dat de boom nog wel gezond is maar de verkeerde soortkeuze is gemaakt: de verkeerde boom voor die locatie. Op korte termijn kan tijdelijk wel wat overlast worden weggenomen. Voor de lange termijn betekent dit dat de bomen vervangen moeten worden. Recente dossiers die hierbij al bekend zijn zijn de Liechtensteinstraat, Venakker en Molenbeek. Tevens is er een achterstand in het onderhoud van de bomen. Voor het onderhoud van de bomen is voor de komende jaren extra geld nodig. We werken nu aan een MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) voor de bomen, de financiële effecten nemen we mee in de begroting van 2024. Het MJOP voor de bomen wordt 1e kwartaal 2023 afgerond. Overlast van bomen bij bewoners en bedrijven. Met kleinschalige maatregelen proberen we dit te beperken.