Kadernota 2024

Over de meeste onderwerpen zal separate besluitvorming plaatsvinden in relatie tot het effect voor andere voorzieningen en doelgroepen. Minimaregelingen / meedoen regeling / sportfonds We gaan in 2024, afhankelijk van de Tijdelijke Wet opvang ontheemden Oekraïne, onderzoeken of de Oekraïners een beroep kunnen doen op de minimaregelingen, waaronder de meedoen regeling voor bijvoorbeeld sport. Participeren (taallessen en activiteiten) We gaan in 2024 onderzoeken of we activiteiten zoals taallessen professioneel kunnen inkopen voor Oekraïners. Ook onderzoeken we wat de behoefte van de Oekraïners is om deel te nemen aan het maatschappelijke leven van de gemeente Lochem en hoe wij daar wel of niet aan bijdragen. We blijven Oekraïners ondersteunen zoals we dat nu doen, met de groep vrijwilligers die dan beschikbaar is en een vrijwilliger coördinator. Wat kost het 2024: € 4.900.000 2025: € 4.900.000 2026: € 2027: € We dekken de kosten uit de normvergoeding van het Rijk. We verwachten dat de Tijdelijke Wet opvang ontheemden Oekraïne vanaf 2026 niet meer van kracht zal zijn. Implementeren modules voor Iparticipatie Wat doen we al Veel aanvragen voor inkomensondersteuning worden per post, telefoon en mail gedaan. Bij het ontbreken van informatie of het aanleveren van gegevens levert dit vaak verwarring en vertraging op.

Met de aanschaf van de ICT-module iParticipatie verbeteren we onze dienstverlening aanzienlijk.. Wat gaan we (extra) doen Met de invoering van deze module kunnen inwoners alles digitaal aanleveren en zelf inzien. dit maakt het opvragen en aanleveren van gegevens veel eenvoudiger. De verwerking van de aanvragen zal sneller gaan. We begeleiden inwoners die minder digitaal vaardig zijn en de mogelijkheid om fysiek aanvragen te doen blijft bestaan.. De aanschaf- en implementatiekosten worden opgenomen in de bestuursrapportage 2023. De jaarlijkse licentiekosten zijn € 20.000. Wat kost het Structureel vanaf 2024: € 20.000 Uitvoering geven aan hernieuwde schulddienstverlening Wat doen we al Schuldenproblematiek veroorzaakt makkelijk gezondheidsproblemen als het niet opgelost wordt. Dit vraagt om een sterke inzet op preventie van schulden, nazorg voor mensen die een traject hebben

27

doorlopen en meer regie tijdens het proces. Dit blijkt uit zowel landelijk onderzoek als uit de evaluatie van het huidig beleid schulddienstverlening 2018-2022. Over deze conclusies is de gemeenteraad in februari 2022 via een raadsmemo geïnformeerd. De uitvoering is belegd bij vier verschillende partijen: ’t Baken, B€L, de Stadsbank Oost Nederland (SON) en het ROZ. Wat gaan we (extra) doen Extra inzet doen we door het aanstellen van een aanjager armoede en schulden. Deze aanjager gaat als verbinder, initiator en regisseur aan de slag in het brede netwerk. Het uiteindelijke doel is het verminderen van het aantal inwoners met schulden en het aantal inwoners dat in armoede leeft. We stellen voor 0,67 fte in te zetten voor een periode van 2 jaar en de functie daarna te evalueren. De kosten voor de inzet van een aanjager zijn € 56.000 per jaar. Daarnaast wordt voorgesteld jaarlijks een werkbudget van € 10.000 beschikbaar te stellen. Daarnaast zetten we in op verbreding van de werkzaamheden van de SON. Casussen worden complexer en de omvang van financiële problemen nemen toe. Vanaf 2024 nemen we het volledige hybride pakket af bij de SON. Extra kosten hiervoor zijn € 6.000 per jaar. Ook sluiten we landelijk aan op de Nationale SchuldhulpRoute en het schuldenknooppunt. Jaarlijkse kosten hiervoor zijn € 7.000.

Wat kost het 2024: € 79.000 2025: € 79.000 Structureel vanaf 2026: € 13.000 Optie werkgeverschap zorg coördinatoren Wat doen we al In vier kernen in Lochem (Almen, Harfsen, Gorssel en Barchem) zijn nu zorgcoördinatoren werkzaam. Deze zijn ZZP'er /vrijwilliger en worden geworven en aangestuurd door de dorpsraad/welzijnsstichting. Dorpsraden krijgen hiervoor een subsidie van de gemeente. In twee kernen wordt dit nu nog aangevuld met subsidie van het Oranjefonds. Het verkrijgen van subsidies vanuit fondsen voor salarissen wordt steeds lastiger en de aanvraag is voor vrijwilligers vaak te complex/ veel gevraagd. Ook de verantwoordelijkheden met betrekking tot het formele werkgeverschap zijn lastig. Zorgcoördinatoren krijgen steeds meer een belangrijkere plek in het sociaal domein. Met Eefde zijn we in gesprek om te starten met een zorgcoördinator. Wat gaan we (extra) doen Het werkgeverschap van de zorgcoördinator in Eefde brengen we onder bij een uitzendbureau. Het informele werkgeverschap (aansturing) en de selectie van de kandidaten blijft dan een taak van de dorpsraad. De extra kosten voor deze constructie zijn € 15.000 meer dan eerder begroot voor 2024 ( € 30.000). Daarnaast vervalt de subsidie van het Oranjefonds in Barchem. De extra kosten bedragen € 20.000 voor 2024.

In 2024 evalueren we de inzet van de zorgcoördinatoren in alle kernen en kijken we naar de inzet in 2025 en verder. De uitkomsten leggen we voor aan de gemeenteraad. Wat kost het 2024: € 35.000 2025: € 2026: € 2027: € Motie Relatieloket uitvoeren Wat doen we al We werken op dit moment de motie relatieloket uit, die de raad vaststelde in de Kadernota 2022. Dit gaat over het voorkomen van opvolgende problematiek bij bijvoorbeeld scheidingen. Er zijn enkele activiteiten al ingezet. Het ERWELZIJN-traject (een verkenning van de mogelijkheden) is afgerond, er loopt een pilot van de groepstraining Kind In Echtscheiding Situaties. En Lochemse inwoners kunnen nu gebruik maken van een landelijk informatie-platform over echtscheiding. Wat gaan we (extra) doen In Q3 van 2023 ontvangt de raad een voorstel over de exacte invulling van de motie. Daarin komt in ieder geval aanbod/voorzieningen voor ondersteuning en training en van een loketfunctie. Wat kost het

28

Het gevraagde bedrag is een inschatting van wat er nu nodig lijkt om de genoemde inzet mogelijk te maken. Structureel vanaf 2024: € 60.000 Bestendigen preventieve inzet jeugdhulp Wat doen we al De afgelopen jaren zijn binnen de jeugdhulp verschillende projecten en pilots opgestart. Deze projecten dragen bij aan de transformatie van de jeugdhulp en de lokale doelstellingen: ondersteuning zoveel mogelijk thuis; ondersteuning zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig; algemene voorzieningen worden meer en beter gebruikt; inwoners ontwikkelen informele netwerken en maken hier meer gebruik van. Het lange termijnperspectief is dat we inzetten op het versterken van de preventieve inzet waarmee we de inzet van geïndiceerde jeugdhulp verminderen. Hierdoor ontstaat er ruimte om naast preventieve inzet te kunnen inzetten op de toenemende complexe casuïstiek. Wat gaan we (extra) doen Een aantal pilots en projecten waar we in de praktijk de toegevoegde waarde van zien willen we continueren. Deze projecten versterken de preventieve inzet en verminderen de inzet van maatwerktrajecten. We willen het project #Opladers borgen, en verder ontwikkelen (€ 50.000). Dit project draagt in belangrijke mate bij aan de doelstelling ‘inwoners ontwikkelen informele netwerken en maken er meer gebruik van’.

Vanuit de doelstelling ‘ondersteuning zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig’ willen we in de toekomst structureel twee SOVA-pleinverhalen groepen organiseren (€ 15.000). Daarnaast willen we de inzet van de jeugdarts bij (geoorloofd) ziekteverzuim op het Staring College blijvend inzetten (€ 10.000) en de inzet van de gezinsgeneralisten rondom de Onderwijs Zorg Steunpunten in de toekomst behouden en uitbreiden naar een extra school (€ 26.000). Wat kost het Structureel vanaf 2024: € 101.000 Activiteiten programma 7 Volksgezondheid en milieu We voeren de reguliere werkzaamheden uit. Activiteiten programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Omgevingswet - inhuur juridische expertise Wat doen we al Vanaf 1 januari 2024 is de omgevingswet van kracht. We werken de komende jaren toe naar een permanent omgevingsplan. In de tussentijd willen we voor nieuwe initiatieven de juiste procedure volgen en de planregels goed vastleggen. Deze planregels moeten uiteindelijke in een permanent omgevingsplan worden overgenomen, dan wel op juiste manier vertaald. Wat gaan we (extra) doen We willen vanaf 1 januari 2024 meewerken aan de ruimtelijke procedure voor nieuwe (grotere) initiatieven. We willen dit doen zonder dat dit een complicerend onderdeel is bij het maken van het permanente omgevingsplan.

Dat betekent dat er uniforme beleidsregels worden gehanteerd en praktische insteek wordt gehanteerd bij deze initiatieven. Binnen de gemeente Lochem is onvoldoende juridische kennis aanwezig om dit kunnen doen. Daarvoor is ondersteuning van specialisten Omgevingsrecht noodzakelijk. Daarom vragen we budget aan voor de jaren 2024-2026. Wat kost het 2024: € 30.000 2025: € 30.000 2026: € 30.000 2027: € Omgevingswet - Inhuur projectleider opstellen permanent omgevingsplan Wat doen we al Vanaf 1 januari 2024 gaat de omgevingswet in. Van rechtswege blijven de bestaande bestemmingsplannen rechtsgeldig. Vanaf 1 januari kunnen we nieuwe initiatieven, die voorheen een bestemmingsplan wijziging nodig hadden, mogelijk maken door een Buitenplanse Omgevings activiteit

29

mogelijk te maken of een tijdelijk omgevingsplan op te stellen. Uiteindelijk werken we de komende jaren toe naar een integraal gebiedsdekkend omgevingsplan. Wettelijk moeten we dat uiterlijk op 1-12029 hebben vastgesteld. Wat gaan we (extra) doen We willen vanaf 1 januari 2024 ervaring op doen met het werken onder de omgevingswet. Daarnaast zijn we bezig met het opstellen van de omgevingsvisie. De omgevingsvisie is het beleidskader voor de regels die we gaan opstellen in het omgevingsplan. De beoogde vaststelling van de omgevingsvisie is voor de zomer van 2024. Na het vaststellen van de omgevingsvisie en de eerste ervaringen met de omgevingswet willen we starten met het opstellen van het permanente omgevingsplan voor de gemeente Lochem. Dit is een grote opdracht die veel inzet en tijd vraagt. Het vraagt daarnaast ook de juiste inhoudelijke expertise om dit te kunnen doen. Binnen de bestaande formatie is hier onvoldoende tijd voor. We willen daarom vanaf Q4 2024 t/m 2027 een projectleider inhuren om dit project in goede banen te leiden. Wat kost het 2024: € 28.000 2025: € 110.000 2026: € 110.000 2027: € 110.000 BGT-BAG-BOR beheer Wat doen we al De gemeente Lochem heeft als wettelijke plicht (bronhouder) haar basisregistraties te beheren. Sinds 2018 beheren wij de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). De minimale taken hiervoor zijn altijd uitbesteed.

Tot 2023 was hiervoor in de begroting een structureel budget van € 65.000 opgenomen. In het kader van de bijhouding van de geometrische Basisregistraties zijn de signalerings-, karteer-, meet- en inwinwerkzaamheden voor het actueel houden van de BGT door middel van een aanbesteding in 2022 meerjarig uitbesteed. Wat gaan we (extra) doen Als onderdeel van het Verbeterprogramma basisregistraties is in de Begroting 2023 formatie uitbreiding voor het beheer toegekend. In de financiële paragraaf is abusievelijk het BGT-BAG-BOR beheer budget hiervoor ingebracht. Dit had niet gemoeten omdat de formatie uitbreiding niet ingezet kan worden voor deze taken. Wat kost het Structureel vanaf 2024: € 65.000 Vitaal landschap Wat doen we al Subsidiëring van aanleg en herstel van landschapselementen in het buitengebied, zoals bv. hagen, houtsingels, bosjes, laanbomen, hoogstamfruitboomgaarden en amfibieënpoelen. Wat gaan we (extra) doen De subsidietranche 2020 - 2023 loopt dit jaar af. Voor de komende 4 jaar willen we een nieuwe subsidietranche openen. De subsidie is opgebouwd uit 50% cofinanciering door Provincie, 15% eigen bijdrage en 35% bijdrage gemeente. De provincie heeft voor 2024 een subsidiestop afgekondigd, wat betekent dat voor dat jaar geen bijdrage van de provincie komt.

Wat kost het 2024: € 75.000 2025: € 38.000 2026: € 37.000 2027: € 37.000 Reserve grondexploitaties Wat doen we al Met het vaststellen van de Nota grondbeleid 2022 (raad 27 maart 2023) besloot de raad ook om een reserve grondexploitaties in te stellen bij de Kadernota 2024. Dat betekent dat vanaf 2024 de mutaties

30

in de verliesvoorziening en de winstneming van de positieve grondexploitaties niet meer ten laste of ten gunste van de algemene reserve gaan, maar via deze nieuwe reserve. Wat gaan we (extra) doen Reserve grondexploitaties Het doel van de reserve Grondexploitatie is: 1. het afdekken van tekorten bij negatieve grondexploitaties bij de start van een complex; 2. het afdekken van tekorten bij negatieve grondexploitaties bij het sluiten van een complex; 3. het afwaarderen van boekwaarden van objecten die de marktwaarde te boven gaan. De reserve Grondexploitaties wordt gevoed door: 1. voordelige saldi bij het sluiten van een grondexploitatie; 2. tussentijdse winstnemingen uit grondexploitaties (bij afsluiting van deelcomplexen); 3. storting vanuit de Algemene Reserve (bij een tekort in de reserve Grondexploitaties). Twee keer per jaar herzien we de grondexploitaties. Bij de Bestuursrapportage 2023 nemen we de mutaties van de tussentijdse winstneming mee uit de Jaarrekening 2022. Onderstaande mutaties bij 'Wat kost het' zijn op basis van de cijfers van de Jaarrekening 2022. Bij de Begroting 2024 herzien we de grondexploitaties opnieuw en nemen we de mutaties van de tussentijdse winstneming van dat moment mee. Risico’s grondexploitaties en weerstandsvermogen De reserve grondexploitaties zetten we niet in als beschikbaar weerstandsvermogen voor de risico’s van de grondexploitaties.

Het afdekken van de risico’s blijft onderdeel van het weerstandsvermogen dat wordt gedekt uit de algemene reserve. Reserve Kop van Oost We stellen voor de Reserve Kop van Oost eind 2023 op te heffen. Het eventuele saldo voegen we toe aan deze nieuwe reserve per 1-1-2024. Eind 2022 betreft het saldo van de reserve Kop van Oost € 59.000 (stand Jaarrekening 2022). Bij de Jaarrekening 2023 zal blijken of dit saldo er nog is. Algemene noot: de noodzaak om voor voldoende betaalbare woningbouw in de toekomst te zorgen is groot. Dat gegeven maakt op dit moment de inschatting over de hoogte van de reserve grondexploitaties lastig. Naarmate de planvorming voor woningbouw in een verder gevorderd stadium komt, krijgen we meer zicht op de benodigde reserve voor grondexploitaties. Wat kost het 2024: € 102.000 2025: € 55.000 2026: € 93.000 2027: € 30.000 De kosten dekken we uit de algemene reserve (POC-winstneming clusterlocatie Exel) en opheffen reserve Kop van Oost (saldo 1-1-2024) Voorbereidingskrediet nieuwe woningbouwlocaties Wat doen we al We hebben een woningbouwopgave voor de komende jaren. We hebben nieuwe woningbouwlocaties aangewezen door het vaststellen van de kernvisies. We hebben voorkeursrecht gevestigd op gronden en er zijn gronden aangekocht. Door inzet van actief grondbeleid krijgen wij een regierol bij de ontwikkeling van nieuwe plannen.

Wat gaan we (extra) doen De gemeente heeft bij grondeigendom een actieve rol bij planontwikkeling en dat betekent extra inzet . We gaan aan de slag met de nieuwe woningbouwlocaties. Dat betekent het uitvoeren van onderzoeken, het opstellen van een stedenbouwkundig plan en voorbereidingen voor de planologische procedure en grondexploitatie. Tot het moment van vaststellen van de grondexploitatie is er geen krediet gekoppeld voor specifieke projecten. De ontwikkeling van nieuwe plannen start na het vaststellen van de kernvisies wonen. Via de Bestuursrapportage 2023 zal een aanvraag gedaan worden voor de tweede helft van 2023. Via de kadernota en begroting doen we een aanvraag voor een krediet voor de daaropvolgende jaren. Het betreft een éénmalig krediet dat meerjarig beschikbaar is. Wat kost het Investering: € 400.000 (voorbereidingskrediet). Afronding van de realisatie is nog niet voorzien. De uitgaven binnen dit krediet worden ingebracht in nieuwe grondexploitaties die wij op enig moment ter vaststelling aanbieden aan de raad. Daarom zijn de kosten van dit krediet budgetneutraal.

31

Projectleider woningbouwlocaties Wat doen we al De kernvisies wonen zijn vastgesteld. We gaan de komende jaren intensief aan de slag met nieuwe woningbouwplannen in onze kernen. Deze plannen zijn deels gelegen op nieuwe locaties. De gemeente kiest door de inzet van actief grondbeleid voor een regierol bij de ontwikkeling van deze locaties. Wat gaan we (extra) doen We kiezen voor woningbouw in al onze kernen, we streven naar behoud en versterking van leefbaarheid. Nieuwe woningbouwplannen betekent extra inzet om deze plannen te begeleiden. Met name de rol van projectleider als eerste aanspreekpunt is daarbij noodzakelijk. De extra inzet voor de nieuwe plannen richt zich op een tijdelijke periode om de plannen tot ontwikkeling te brengen. Deze periode start na vaststellen van de kernvisies wonen, in de Bestuursrapportage 2023 doen we voor de 2e helft van 2023 een aanvraag. Via de kadernota en begroting doen we een aanvraag voor de daaropvolgende jaren. Het betreft kosten voor inhuur inclusief werkgeverslasten. Wat kost het 2024: € 120.000 2025: € 120.000 2026: € 120.000 2027: € Dynamische woonvisie Wat doen we al In 2022 hebben we de woonvisie geactualiseerd met de vaststelling van 'Strategische keuzes woningbouw' (addendum op de woonvisie). We voeren het woonbeleid uit door middel van o.a. projecten, prestatieafspraken en het begeleiding van initiatieven.

We monitoren het beleid door het opstellen van de jaarlijkse woonmonitor. Via de motie dynamische woonvisie is afgesproken om op basis van de woonmonitor de woonvisie een dynamisch karakter te geven. Wat gaan we (extra) doen We stellen jaarlijks de woonmonitor op. Indien noodzakelijk voeren we aanvullend onderzoek uit om actuele inzichten te krijgen. Indien de indicatoren aanleiding geven actualiseren we (onderdelen) van ons beleid. Daarnaast werken we aan instrumenten om uitvoering te geven aan het woonbeleid. Om het beleid, de woonmonitor en onderdelen van het beleid te kunnen uitwerken of actualiseren is structureel budget nodig. Wat kost het Structureel vanaf 2024: € 20.000 Activiteiten Overhead Vernieuwen functiewaarderingssysteem Wat doen we al Op dit moment gebruiken wij het functiewaarderingssysteem "Functiehuis Achterhoek" Het functiehuis beschrijft en waardeert elke functie volgens een systeem van functiewaardering. Wat gaan we (extra) doen Het huidige technische systeem achter het functiehuis Achterhoek wordt niet meer ondersteund. Bovendien zijn er in de afgelopen jaren nieuwe functies ontstaan die niet voorkomen in het systeem. Inmiddels hebben de deelnemende gemeente besloten te stoppen met het functiehuis Achterhoek. Zij hebben gekozen voor een nieuw systeem (HR21). Het merendeel van de Nederlandse gemeenten hebben gekozen voor HR21.

Dit systeem van de VNG is speciaal ontwikkeld voor het beschrijven en waarderen van functies in de gemeentelijke sector en samenwerkingsverbanden. We willen het systeem in 2024 invoeren. De kosten betreffen de aanschaf en invoering in de organisatie. Wat kost het 2024: € 60.000 2025: € 2026: € 2027: € -

32

Toekomstbestendige ICT Wat doen we al Wij zorgen ervoor dat de ICT-dienstverlening op orde blijft. Wat gaan we (extra) doen De wereld rond ICT verandert razendsnel. Dit heeft gevolgen voor de aanwezige digitale kennis en kunde bij de organisatie, maar ook voor onze technische infrastructuur en omgang met data. Ons doel is een toekomstbestendige ICT. Digitalisering is niet meer alleen een onderwerp van de ICTcollega's, maar raakt de gehele gemeentelijke dienstverlening. Wij stellen een programma op met activiteiten die onze toekomstbestendigheid versterken. Tijdens de uitvoering komt er meer duidelijkheid of de aanwezige formatie voor de ICT gerelateerde functies volstaat. Voor dit programma is een budget nodig van € 50.000. Het bedrag willen wij gebruiken voor de opstelling van het programma, ontwikkeling van digitale vaardigheden en eventuele inhuur van begeleiding en expertise. Wat kost het 2024: € 50.000 2025: € 2026: € 2027: € Uitbreiding juridisch beleidsmedewerker Wat doen we al Juristen van het team Bestuurlijk Juridische Zaken voeren het secretariaat van de commissie bezwaarschriften, handelen klachten en aansprakelijkstellingen af en bieden juridische ondersteuning aan het bestuur en vakafdelingen. Wat gaan we (extra) doen Werkzaamheden nemen toe. Mede als gevolg van de uitbreiding van gemeentelijke taken.

U kunt hier denken aan taken in het sociaal domein maar ook in de fysieke ruimte zijn er veel ontwikkelingen. Bij veel van deze ontwikkelingen is juridische ondersteuning nodig. Om voldoende kwaliteit te kunnen blijven bieden is uitbreiding gewenst. voorbeelden zijn: - uitvoering onderzoeken in het kader van de Wet Bibob bij omgevingsvergunningen bouwen en het sluiten van overeenkomsten - toenemend aantal planschade verzoeken en bezwaren tegen de planschade besluiten - toenemend aantal complexe verzoeken op grond van de Wet open overheid Wij vragen 0,5 fte uitbreiding. Wat kost het Structureel vanaf 2024: € 56.000 De kosten dekken we uit de stelpost overhead. Beslispunt 2 Om het college te laten beschikken over de budgetten en kredieten die in 2024 nodig zijn, vragen wij de gemeenteraad deze beschikbaar te stellen bij de vaststelling van de Begroting 2024 in het najaar. Beslispunt 2: Instemmen met de nieuwe activiteiten 2024 - 2027 en deze opnemen in de Begroting 2024

33

HOOFDSTUK 3 ONTWIKKELINGEN In dit hoofdstuk beschrijven wij per programma relevante ontwikkelingen. Dit gaat dan om zaken die niet of nog niet op geld zijn te waarderen. Maar ze zijn wel van belang om te benoemen. Daarmee geven wij een zo volledig mogelijk beeld van hoe we er in Lochem voor staan. Ontwikkelingen programma 0 Bestuur en ondersteuning Doorontwikkeling ondernemersdienstverlening Ondanks de toenemende digitalisering blijft de behoefte aan persoonlijk klantcontact bestaan. Dat geldt niet alleen voor onze inwoners, maar ook voor ondernemers en organisaties. Onze visie op dienstverlening laat zien dat wij een persoonlijke benadering van onze klanten belangrijk vinden. In 2024 onderzoeken wij daarom de mogelijkheden om tot een beter overzicht te komen van zakelijke contacten. Zodat lopende maar ook contacten uit het verleden en eventueel gemaakte afspraken in beeld zijn. Ongeacht vanuit welke afdeling deze contacten plaatsvinden. Zo kunnen we beter inspelen op ontwikkelingen en de wisselende wensen van onze klanten. En kunnen we net dat beetje extra service bieden. Als uit onderzoek blijkt dat software ons kan ondersteunen bij deze vorm van dienstverlening dan voeren wij de kosten hiervoor op vanaf de jaarschijf 2025. Inrichting buitenruimte gemeentehuis In 2022 stelde de raad geld beschikbaar voor de inrichting van het gemeentehuis.

Daarbij werd er ook aandacht gevraagd voor de inrichting van de buitenruimte. Met de wens om buiten en binnen met elkaar te verbinden. Tegelijkertijd startte de ontwikkeling van de Kop van Oost, kwamen er signalen vanuit inwoners over de grote hoeveelheid stenen voor het gemeentehuis en vonden gesprekken plaats over het plaatsen van een boulderblok. Deze ontwikkelingen waren aanleiding om vanuit verschillende invalshoeken te kijken naar het herinrichten van het plein. Denk hierbij aan klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzaamheid, bereikbaarheid, bewegen en ontmoeten. In 2023 stellen wij hiervoor een schetsontwerp met kostenraming op. Op basis van dit ontwerp volgt in Q3 2023 een raadsvoorstel om het budget beschikbaar te stellen voor de uitvoering in 2024. En voor het meerjarige beheer en onderhoud vanaf 2025. Meerjaren Onderhoudsplan gebouwen Voor het onderhoud van gebouwen geldt het Meerjaren Onderhoudsplan (MOP) als beleidskader. Dit kader moet op grond van het BBV periodiek worden geactualiseerd. Wij bereiden momenteel een geactualiseerd MOP voor. Hiervoor bieden wij u dit jaar een voorstel aan. De financiële consequenties die het nieuwe MOP met zich meebrengt, zijn nu nog niet inzichtelijk.

Ontwikkelingen programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Verschraling openbaar vervoer De trein en de bus vervullen een belangrijke sociaal-maatschappelijke functie voor de gemeente Lochem. Een deel van onze inwoners is voor mobiliteit afhankelijk van het openbaar vervoer. Het openbaar vervoer in het landelijk gebied verschraalt en komt steeds verder onder druk. Daarnaast volgen er mogelijk bezuinigingen op het openbaar vervoer bij de provincie Gelderland. De verwachting is dat, ondanks het herstel van de directe busverbinding tussen Borculo en Deventer in 2022 het openbaar vervoer in onze gemeente verder onder druk zal komen te staan. We blijven met de provincie in gesprek over toekomstbestendig OV met behoud van een zorgvuldige kwaliteit. En zoeken naar mogelijkheden om bestaande lijnen te versterken. Maar onderzoeken daarnaast ook alternatieve vervoerswijzen.

34

Verbeteringen fietsnetwerk In 2023 voeren we een netwerkscan inrichtingskenmerken en sociale veiligheid fietsvoorzieningen uit op de utilitaire en recreatieve fietsroutes. Met deze netwerkscan krijgen we meer inzicht in de knelpunten op onze fietsroutes. Uit de netwerkscan volgt een lijst met verbetermaatregelen. Vanaf 2025 gaan we aan de slag met het uitvoeren van deze maatregelen. Op die manier geven we invulling aan het doel om een impuls aan de kwaliteit van onze fietsroutes te geven.

Epse – gebiedsvisie aanpassingen infrastructuur en omgeving Wij werken samen met de provincie Gelderland en de gemeente Deventer aan het verbeteren van de veiligheid en doorstroming van de N348 tussen de N339 bij Epse en de A1. In de huidige vormgeving heeft dit wegvak onvoldoende capaciteit en heeft de weg en gebied een rommelige uitstraling. Met dit project werken wij aan het uitbreiden van de capaciteit op de N348 en het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit. In Epse maken we in 2023 een eerste stap in het aanpassen van de Lochemseweg naar een verblijfsgebied met een bijbehorende snelheid van 30 km/u. Hiermee krijgt Epse een impuls op het gebied van de ruimtelijke kwaliteit en de infrastructuur wordt passend gemaakt. Met dit project houden we tevens rekening met de woonvisie Epse. In 2024 vraagt dit om een budget voor het opstellen van een visie op de infrastructuur en de westkant van de bebouwde kom van Epse. Vanaf 2025 en verder vraagt dit mogelijk een investering in de openbare ruimte. Vervangen Reudinkbrug De huidige Reudinkbrug/ Hoevenbrug is in slechte staat en is voorzien van een noodconstructie. Deze situatie is onwenselijk. Vrachtverkeer en brandweervrachtauto's mogen in deze situatie niet over de brug. Volgens een separaat raadsbesluit wordt gevraagd om budget beschikbaar te stellen om de Reudinkbrug/ Hoevenbrug te vervangen.

Verwachting is dat er Q4 2023 gestart kan worden met de sloop van de bestaande brug waarna er een nieuwe brug wordt gebouwd. Naar verwachting zullen de werkzaamheden in Q2 2024 afgerond worden. Onderhoud/ Vervangen van civiele kunstwerken n.a.v. nadere inspecties en vast te stellen beleidsplan en uitvoeringsprogramma De raad is in de Burap 2022 en Begroting 2023 op de hoogte gesteld van de in 2022 uitgevoerde instandhoudingsinspecties. Er zijn een aantal civiele kunstwerken die schades vertonen en daarom nader onderzocht moeten worden. Na vaststelling van de begroting 2023 is er budget beschikbaar gesteld om de nadere inspecties uit te voeren. Daarnaast is er bij de begroting van 2023 budget beschikbaar gesteld voor het opstellen van een beleidsplan civiele kunstwerken met uitvoeringsprogramma. Uit de nadere inspecties, het beleidsplan en het uitvoeringsprogramma zal de onderhouds- of vervangingsbehoefte aangetoond worden. Er moet rekening gehouden worden met het feit dat het onderhouden en/ of vervangen van kapitaalgoederen zoals onze civiele kunstwerken een forse investering met zich meebrengt. Civiele kunstwerken waarvan na inspectie blijkt, dat deze niet meer voldoende draagkrachtig zijn, moeten uit veiligheidsoverweging in 2024 onderhouden of vervangen worden.

Onderhouden en/of rehabiliteren van wegen na vastgesteld beleidsplan wegen De raad heeft bij de Begroting 2023 budget beschikbaar gesteld om in 2023 een beleidsplan wegen met uitvoeringsprogramma op te stellen. Onze wegen, inclusief zandwegen, zijn onderdeel van onze kapitaalgoederen en dienen veilig en op een juiste manier onderhouden te worden. We nemen ons voor om na vaststelling van het beleidsplan in Q4 2023/ Q1 2024, er d.m.v. de kadernota 2025 en begroting 2025 in 2025 regulier budget voor aan te vragen. In 2024 worden de wegen dan nog onderhouden met de bestaande budgetten.

35

Aanpassen infrastructuur omgeving Schakel Achterhoek-A1 Met de aanleg van de N346 Schakel Achterhoek-A1 Investeren gemeente en provincie Gelderland in de bereikbaarheid en verkeersveiligheid van de Achterhoek en de kern Lochem. Door de aanleg van een nieuwe weg om de kern Lochem heen wordt het wegennet in Lochem ontlast en ontstaan er nieuwe verkeersstromen en structuren waar het bestaande wegennet op moet worden aangepast. Naast de aanleg van de Schakel Achterhoek-A1 wordt in 2024 de Reudinkbrug vervangen en moet duidelijkheid komen over de invulling wordt van Stationsweg 1 en de omgeving, hiervoor werken we samen met Friesland Campina en het Waterschap. Voor de aanpassing van de Infrastructuur is in 2025 een budget noodzakelijk. Ontwikkelingen programma 3 Economie Extra inzet verplichte stoppers landbouw Het aantal agrarische bedrijven in onze gemeente neemt al jaren af. Dat is begonnen onder invloed van schaalvergroting. En deze trend zet zich door, deels veroorzaakt door het ontbreken van een opvolger, deels door toekomstige (stikstof)regelgeving. Voor het vrijkomende agrarische vastgoed heeft de gemeente een beleidskader dat ruimte biedt voor nieuwe ontwikkelingen op het erf. In de tweede helft van 2023 wordt dit kader herzien. Daarnaast overwegen wij om verplichte stoppers een maatwerktraject aan te bieden. Begeleiding vraagt veel ambtelijke inzet.

De landelijke regels zijn echter nog niet vastgesteld en daardoor is het nu niet mogelijk om een inschatting te maken van de benodigde extra inspanning en het daarvoor benodigde extra budget. We komen daar mogelijk in de 2024 op terug. Ontwikkelingen programma 5 Sport, cultuur en recreatie Actualisatie accommodatiebeleid Wij bereiden momenteel de actualisatie van het accommodatiebeleid voor. Het geldende beleidskader waarbij de gemeente zich zoveel mogelijk beperkt tot haar wettelijke taak (huisvesting voor onderwijs en bewegingsonderwijs) is nog steeds valide, maar diverse ontwikkelingen roepen op tot een actualisatie. Een nieuw handvat is nodig om verschillende verzoeken tot vernieuwing en verduurzaming van maatschappelijk vastgoed te beoordelen. Dit jaar (Q2 2023) volgt een voorstel voor behandeling in de raad. Verduurzaming zwembad De Beemd Wij hebben een aantal scenario’s in beeld voor de verduurzaming/modernisering van De Beemd. Echter, de leverancier (Liander) van extra vermogen voor duurzame oplossingen als zonnepanelen heeft op dit moment de levering beperkt. Structurele investeringen in duurzame warmte-opwekking worden hierdoor bemoeilijkt. Daarom zoeken we in samenspraak met de Beemd momenteel naar alternatieven en kijken we wat wel kan. Wij leggen u hier dit jaar (Q2 2023) een voorstel voor. Een berekening van de te verwachten kosten voor 2024 volgt.

Nadat een besluit is genomen over het investeringsniveau voor de verduurzaming van De Beemd kunnen wij de fase van uitvoering starten. Afhankelijk van het gekozen scenario zijn dan ook de financiële gevolgen helder. De financiële consequenties op termijn zijn afhankelijk van het te bepalen investeringsniveau voor De Beemd. Dit is nu nog niet inzichtelijk. Uitwerken toekomstplan Sportpark De Elze Met externe ondersteuning stellen we in 2023 een plan op met het voorkeursscenario voor de toekomst van Sportpark De Elze. Een raadsvoorstel over dit voorkeursscenario inclusief kostenraming leggen wij in Q3 2023 voor aan de gemeenteraad. Na besluitvorming start het traject van verdere concretisering en uitwerking. Naast de interne capaciteit is hiervoor externe begeleiding nodig. Voor de verdere uitwerking van het voorkeursscenario zetten we een adviesbureau in. Hiervoor is incidenteel budget nodig. Het benodigde budget nemen wij op in het raadsvoorstel.

36

Ontwikkelingen programma 6 Sociaal domein Monitoren Spreidingswet De Raad van State heeft op 1 februari 2023 aan de regering geadviseerd over het wetsvoorstel 'gemeentelijke taken mogelijk maken asielopvangvoorzieningen'. Dit wetsvoorstel is bekend geworden onder de nam 'spreidingswet'. Op dit moment is het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) afhankelijk van medewerking van gemeenten op opvangplaatsen mogelijk te maken. In het wetsvoorstel wordt gesproken over een wettelijke taak voor gemeenten en de afstemming hierover binnen de regio's en provincies. We blijven de voortgang van het wetgevingsproces volgen. We kunnen blijven monitoren doordat we in (sub)regionale verbanden zijn aangehaakt. Er vindt al (sub)regionale afstemming plaats over deze onderwerpen. Zorgen dat inwoners van Lochem ook in de toekomst een schoon huis houden Landelijk en ook in Lochem zien we een groot beroep op de huishoudelijke hulp. Vanwege het abonnementstarief, de vergrijzing en het langer thuis wonen. Dat beroep op de huishoudelijke hulp zorgt voor een forse uitdaging op de arbeidsmarkt voor huishoudelijke hulpen, landelijk en ook in Lochem. Daarnaast is sprake van een personeelstekort waardoor we zien dat wachtlijsten bij aanbieders voor huishoudelijke hulp oplopen We hebben een tweetal bijeenkomsten georganiseerd in Lochem met betrokkenen om samen te brainstormen over mogelijke oplossingen.

Deze oplossingsrichtingen werken we uit en we bekijken waar we dit vervolgens kunnen toepassen. Hiervoor zetten we op incidentele basis het budget maatwerk Wmo in voor de financiering van kosten, bijvoorbeeld de mogelijke inzet van robotstofzuigers of de inzet van powerfull ageing. Preventie-agenda monitoren Met het vaststellen van de Preventienota en de Uitvoeringsagenda Preventie stelde de gemeenteraad €70.000 structureel en gedurende 2022 t/m 2024 € 100.000 incidenteel beschikbaar voor de uitvoering. Er zijn daarmee een aantal pilots en enkele nieuwe activiteiten gestart die een preventief effect lijken te hebben. De genoemde budgetten zetten we zoveel mogelijk in voor incidentele activiteiten van maximaal drie jaar. Dan wordt beoordeeld of het voldoende effectief is, er geen betere alternatieven zijn en of we het structureel willen voortzetten. In dat laatste geval wordt dan in de Kadernota om structureel budget gevraagd of wordt gebruik gemaakt van bestaande budgetten. Een evaluatie is dan al beschikbaar of wordt op korte termijn afgerond. Beloftevolle pilots die nu lopen zijn onder andere Volwassenfonds Sport en Cultuur, Zinvolle dagbesteding Almen en Netwerkcoaches. Voor deze werkwijze is nodig dat het preventiebudget beschikbaar blijft, voldoende omvang heeft en flexibel kan worden ingezet voor innovaties.

Wij zullen met deze kadernota nog geen extra (structureel) budget vragen gezien het nog beschikbare geld tot en met 2024. Bij de Kadernota 2025 komen we indien nodig met een voorstel. Basismobiliteit; doorontwikkeling vrijwillig vervoer Bereikbaarheid is belangrijk voor de leefbaarheid voor onze gemeente met kleine kernen. Naast het openbaarvervoer en PlusOV (de regionale vervoerscentrale), biedt SWL (Stichting Welzijn Lochem) vrijwillig vervoer aan in de vorm van vrijwillig personenvervoer. SWL onderzoekt op dit moment op welke manier het vrijwillig vervoer een extra impuls kan krijgen. Dit gebeurt in samenspraak met de regiefunctionaris van PlusOV, de regiecentrale PlusOV en op basis van bekende vervoersbewegingen. Resultaat van dit onderzoek wordt eind 2024 verwacht. Opvang Ontheemden Oekraïners In 2024 zijn we volop bezig met de opvang van ontheemde Oekraïners.

37

Opvang en huisvesting We vangen Oekraïners op in gemeentelijke opvang locaties. Daarnaast verblijven er Oekraïners bij particulieren. We voeren nu geen structurele activiteiten uit om hen toe te leiden naar permanente bewoning. We verwachten dat de wettelijke taakstelling verhoogd zal worden. Onderwijs en vervoer naar onderwijslocaties Op dit moment zijn er in de gemeente Lochem 2 Oekraïneklassen voor het basisonderwijs. Deze zijn onderdeel van basisschool de Vennegotte in de kern Lochem. Alle kinderen die in de gemeente Lochem worden opgevangen, gaan tussen de één en twee jaar naar de speciale Oekraïneklassen. Het is de bedoeling dat ze daarna uitstromen naar regulier basisonderwijs. Met de schoolbesturen onderzoeken we in 2023 en 2024 hoe we het onderwijs aan leerlingen uit Oekraïne langdurig kunnen regelen. Voor het voortgezet onderwijs gaan leerlingen (o.a. afhankelijk van de woonkern) naar het ISK in Deventer, Zutphen of de tijdelijk opgerichte ISK-voorziening voor kinderen uit Oekraïne in Neede. Ook daar geldt dat jongeren daarna moeten uitstromen naar regulier onderwijs. Op dit moment zitten de reguliere ISK’s in Deventer en Zutphen vol. We onderzoeken of de tijdelijke ISK-voorziening in Neede omgezet kan worden in een reguliere ISK. Werk & inkomen We handelen nu vanuit de staatsnoodrecht waar de regeling opvang ontheemden Oekraïne onderdeel van is.

Deze regeling voeren wij uit. We keren leefgeld uit aan Oekraïners die geen inkomen hebben. We ondersteunen Oekraïners nu nog niet naar werk. Een aantal van hen hebben zelf werk gevonden, een aantal maal met behulp van een welzijnsorganisatie. We hebben een consulent Oekraïne die Oekraïners ondersteunt met vragen over verstrekkingen. Minimaregelingen/ meedoen regeling / sportfonds Oekraïners kunnen geen gebruik maken van de minimaregelingen. Via andere constructies wordt gekeken om hen te laten participeren in de Lochemse samenleving. Participeren (taallessen en activiteiten) Door vrijwillige initiatieven worden taallessen en activiteiten (zoals sport en handwerkclubjes) gefaciliteerd. De verenigingen hebben dit om niet gedaan. Vrijwilligers hebben zich divers georganiseerd. Een groot gedeelte van de vrijwilligers worden begeleid, ondersteund en gefaciliteerd door een vrijwilligers coördinator. Deze coördinator kijkt tevens mee in de behoefte van de Oekraïners om mee te doen in het maatschappelijke leven van de Lochemse samenleving. Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Integraal Zorgakkoord (IZA) De toegankelijkheid, de kwaliteit en de betaalbaarheid van de zorg in Nederland staan onder druk. Het IZA beoogt antwoorden te formuleren en afspraken te maken die fundamenteel bijdragen aan deze opgaven.

Stip op de horizon is “In 2040 draagt de zorg optimaal bij aan het gezond (samen)leven van alle mensen in Nederland, in het besef dat daarvoor niet meer mensen en middelen beschikbaar zijn dan nu en dat dit gepaard moet gaan met de laagst mogelijke impact op klimaat en milieu.” De focus ligt op de curatieve zorg, de langdurige zorg, publieke gezondheid en het sociale domein. Passende zorg is het uitgangspunt. In het IZA staat de opdracht, dat op het niveau van het zorgkantoor (in onze regio Zilveren Kruis) de samenwerking tussen de verschillende betrokken partners wordt bevorderd. Dat begint met het opstellen van het regiobeeld; de feitelijke situatie in de regio. Op basis van het regiobeeld wordt een regioplan / regiovisie opgesteld. Dit plan maakt inzichtelijk wat de transformatie-opgaven in de regio zijn. Hiervoor beschrijft het regioplan concrete afspraken, waaronder met welke oplossingen partijen aan de slag gaan. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Op 3 februari 2023 is het GALA getekend door VNG, VWS, GGD/GHOR en Zorgverzekeraars Nederland (ZN). Dit akkoord biedt het fundament voor samenhangend gezondheidsbeleid. Het gaat dan om gerichte lokale en regionale aanpak van preventie, gezondheid en sociale basis.

Het GALA geeft nadere invulling aan de afspraken die in het IZA zijn gemaakt over de regionale samenwerking tussen zorgverzekeraars en gemeenten op het terrein van gezondheidsbevordering en preventie en de inrichting van ketenaanpakken die meerdere domeinen beslaan (Wet publieke gezondheid, Wet maatschappelijke ondersteuning, Zorgverzekeringswet en Jeugdwet). Stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040 met weerbare gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Op samenhangende wijze wordt uitvoering gegeven aan de doelstellingen uit het coalitieakkoord en het

38

Nationaal Preventieakkoord. Dit draagt bij aan de beweging van ziekte en zorg, naar gezondheid en preventie. De zogenaamde ‘beweging naar de voorkant’. Veel doen we al. Niet alles is nieuw. In 2023 worden de middelen voor de periode 2023-2026 aangevraagd. Vervolgens wordt samen met partners wordt gekeken hoe (bestaand) beleid bijdraagt aan het behalen van de doelen. Ontwikkelingen programma 7 Volksgezondheid en milieu Uitwerking Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid eenmalig plastic verpakkingen Met de komst van de Single Use Plastic Richtlijn gaan de producenten van kunststofproducten voor éénmalig gebruik meebetalen aan het opruimen van zwerfafval (Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid). Gemiddeld geven gemeenten ongeveer € 17,00 per inwoner uit aan het voorkomen, opruimen en verwerken van zwerfafval. In Lochem worden deze kosten verantwoord in de posten straatreiniging (straatvegen) en zwerfafval (prullenbakken en participatie). Producenten hebben van 1 januari 2023 de verplichting structureel bij te dragen in de kosten die gemeenten maken. Dit bedrag wordt voor het eerst uitgekeerd in 2024. Op dit moment is nog niet duidelijk wat de hoogte van de bijdrage wordt. We is duidelijk dat deze substantieel is. Voor Lochem verwachten we dat deze ergens tussen € 50.000 en € 100.000 kan liggen.

Update Lokaal gezondheidsbeleid gemeente Lochem Eens in de vier jaar dient de gemeente nieuw lokaal gezondheidsbeleid vast te stellen. Dit is wettelijk vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid (WPG). In die wet staat ook aangegeven aan welke voorwaarden dat dient te voldoen. Daarom stellen we in 2024 nieuw lokaal gezondheidsbeleid op. Het zal een vervolg zijn op het beleid uit 2020. Tijdens het proces om te komen tot dit nieuwe lokale gezondheidsbeleid besteden we expliciet aandacht aan de doelgroep ouderen. Gedurende het proces bepalen we wat de beste manier is om het beleid voor deze doelgroep vorm te geven. Dit proces voor beleidsformulering vindt plaats binnen de bestaande middelen. Ontwikkelingen programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Gebiedsgerichte aanpak Programma Landelijk Gebied Het Rijk heeft per provincie doelen gesteld voor natuur, stikstof, water en klimaat in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). In de provincie Gelderland wordt dit uitgewerkt in het programma Vitaal Landelijk Gebied Gelderland (VLGG). Naast de NPLG-thema’s natuur, water en klimaat is in het Gelderse programma een vitale en duurzame landbouw van essentieel belang. Tegelijkertijd zijn er ook ruimtelijke vraagstukken op het gebied wonen, werken, mobiliteit en energie. Op dit moment wordt toegewerkt naar regio-arrangementen.

Het regio-arrangement bevat afspraken tussen Rijk, provincie, gemeenten en waterschappen over hoe we de opgaven met elkaar gaan aanpakken. Per onderwerp zal de tijdshorizon voor afspraken over uitvoering verschillen. Lochem maakt deel uit van de Regio Stedendriehoek. Voor sommige onderwerpen, zoals bijvoorbeeld aanpak verdroging, is het logisch om deze uit te voeren met de regio Achterhoek. Voor gemeente Lochem betekent dit dat er meer dan afgelopen jaren capaciteit en middelen (o.a. cofinanciering van rijks- en provinciale subsidies) beschikbaar moeten komen om projecten en programma’s die voortkomen uit deze arrangementen vorm te kunnen geven. De aanpak van een leefbaar en vitaal landelijk gebied zal daarbij een belangrijke rol innemen. (Inzet van een eigen programma vitaal landelijk gebied waarin we meer integraal werken en meer capaciteit beschikbaar hebben om gebiedsprocessen te begeleiden samen met de regio’s) Omgevingsvisie We zijn bezig met de omgevingsvisie. Hierin formuleren we doelstellingen en ambities voor de lange en middellange termijn. Een groot deel van deze doelstellingen is al verankerd in bestaand beleid en/of uitvoeringsagenda’s. Het kan zijn dat er nieuwe ambities worden geformuleerd waar we als gemeente actief mee aan de

39

slag gaan. Dat vraagt om inzet van middelen. De planning is om de omgevingsvisie juli 2024 vast te stellen. Dan is er meer zicht op waar we mee aan de slag gaan, welke consequenties dit heeft. Passantenhaven Lochem De passantenhaven in Lochem vraagt al langer om een herinrichting. Het gebied mag zichtbaarder worden, maar moet dan ook opgeknapt worden. Onder andere nieuwe damwanden, aanlegsteiger en wellicht aanvullende functies zijn gewenst. De afgelopen periode is gewerkt aan een aantal schetsontwerpen. Helaas heeft de planvorming een tijd stilgelegen vanwege het wachten op een reactie vanuit Rijkswaterstaat. Ook is gebleken tijdens het proces dat de samenwerking van het Waterschap Rijn en IJssel een andere verhouding heeft gekregen. Als gemeente staan wij grotendeels aan de lat voor de kosten van een herinrichting. Het waterschap zal alleen de kosten dragen voor het plaatsen van nieuwe stalen damwanden. In het najaar van 2023 hervatten we het planproces. We gaan dan de schetsontwerpen met de omgeving bespreken met als doel naar een gedragen ontwerp toe te werken. De uitvoering van de herinrichting komt terug bij de kadernota 2025. In de tussentijd is de staat van de passantenhaven dermate slecht dat grootschalig onderhoud noodzakelijk is om de veiligheid in het gebied te garanderen.

Hierbij valt te denken aan het opknappen van de aanlegsteigers en snoeien van onder-begroeiing om het gebied meer zichtbaarheid (en daarmee sociale veiligheid) te geven. De middelen hiervoor worden aangevraagd via de Bestuursrapportage. Basiskwaliteit Landschap en Biodiversiteit in het buitengebied van Lochem Het rapport “Basiskwaliteit Landschap en Biodiversiteit in het buitengebied van Lochem” geeft op kaart aan waar de basiskwaliteit van landschap, resp. biodiversiteit goed, matig of slecht is. De basiskwaliteit “goed” geeft aan dat de ondergrens van de herkenbaarheid van het landschap, resp. het voorkomen en de aantallen van soorten planten en dieren nog niet is bereikt. Het rapport geeft input voor het opstellen en uitvoeren van beleid, plannen en projecten op het gebied van landschap en biodiversiteit. Van zowel gemeente als andere partijen. De methode van inventarisatie en analyse kan na een aantal jaren herhaald worden om de effecten van uitgevoerd beleid te evalueren. Omgevingswet - permanent omgevingsplan We werken vanaf 1 januari 2024 onder de Omgevingswet. De komende jaren gaan we het permante omgevingsplan opstellen. Zie daarvoor ook de nieuwe activiteit voor de inhuur van een projectleider omgevingsplan in deze kadernota. Om een permanent omgevingsplan op te kunnen stellen zijn er middelen nodig voor het maken van dit product.

Denk hierbij aan het formuleren van planregels, het maken van kaarten en het op de juiste manier ontsluiten via het DSAO (software). De te maken kosten zullen de jaren 2025 en 2026 bestrijken, maar op dit moment hebben we nog onvoldoende in beeld wat de hoogte van het benodigde budget zal zijn. Beslispunt 3 Kennisnemen van de ontwikkelingen.

40

HOOFDSTUK 4 FINANCIEEL KADER Onze voornemens voor 2024 en volgende jaren kosten geld. De huidige begroting biedt voor de korte termijn ruimte om te investeren. Voor 2026 en 2027 ontstaan er structurele tekorten. Voor 2027 komt dit doordat het Rijk nog geen duidelijkheid gaf over de gelden die wij dan ontvangen. De bijdrage van het Rijk vanuit het Gemeentefond neemt fors af. Het Rijk zette eenzijdig de normeringssystematiek (samen ‘trap op – trap af’) stop. Om te komen tot een stabielere Rijksbijdrage onderzoekt het Rijk of een vergroting van het lokaal belastinggebied vanaf 2026 een alternatief kan zijn. Op dit moment is er nog geen duidelijkheid. In de maand mei verwachten wij de brief van het Rijk met meer informatie. Vooruitlopend op deze brief gaf het Rijk in de Voorjaarsnota aan dat de gemeenten gezamenlijk, net als in 2026, vanaf 2027 € 924 miljoen extra ontvangen. Indexatie van dit bedrag vindt plaats op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. Het financieel vooruitzicht is in 2024 structureel sluitend Deze kadernota geeft inzicht in wat in de begroting beschikbaar is aan geld en laat zien wat nodig is voor de activiteiten. Het jaar 2024 is structureel sluitend. Dat wil zeggen dat daar de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten.

Op basis van de wettelijke voorschriften moet minimaal de begroting voor het volgende jaar (2024) structureel in evenwicht zijn. Met de huidige doorkijk in deze kadernota voldoen wij daaraan. Minder tevreden zijn wij over de tekorten vanaf 2026. Voor nu accepteren wij deze. Met de meicirculaire verwachten wij meer informatie over de financiële ontwikkeling voor de toekomst. Wij informeren de gemeenteraad met een afzonderlijk memo over de uitkomst. Dan gaan we zien welke acties eventueel nodig zijn. In ons collegeprogramma gaven we aan dat we, als de situatie erom vraagt, onze reserves aanspreken. Of die situatie zich gaat voordoen is nu niet aan te geven. Ook kijken we dan naar de mogelijkheden om binnen de programma’s geld vrij te spelen om te kunnen blijven investeren. De jaarrekening 2022 laat een fors overschot zien. Hier zien we mogelijkheden om budgettair ruimte te winnen. In ons onderzoek naar de jaarrekeningoverschotten 2019 – 2021 kwam dit ook naar voren.

41

bedragen x €

-= nadeel 2023

2024

2025

2026

2027

Begroting 2021

827.000

278.000

Saldo Begroting 2023 incl. moties en amendementen en onttrekking AR voor dekking begrotingstekort

2.379.00 0

1.467.00 0

2.747.000

-179.000

-179.000

Septembercirculaire 2022

431.000

849.000

1.042.000

820.000

-516.000

335.000

301.000

179.000

108.000

-10.000

-10.000

-10.000

-10.000

19.000

19.000

19.000

-44.000

-64.000

-64.000

11.000

11.000

11.000

2.156.00 0

-1.966.000

1.550.00 0

1.312.00 0

Onttrekking aan AR voor dekking begrotingstekort:

Jeugdmiddelen structureel Raadsvoorstellen: Aanvullend krediet herinrichting Markt Lochem (raad 16-1-2023) Landbouwbrug Almen (gewijzigd) (raad 16-1-2023) Audio Video installaties raadsbijeenkomsten (raad 30-1-2023)

-44.000

Aangepast Raadsvoorstel Aanvullend krediet Scholenbouw Laren (raad 8-5-2023) Kadernota 2024: Nieuwe activiteiten 2024 - 2027

Saldo Kadernota 2024

1.948.00 0

441.000

2.100.000

-774.000

1.943.00 0

Saldo van incidentele baten en lasten

821.000

1.313.00 0

1.011.000

552.000

212.000

Structureel begrotingssaldo

1.127.00 0

1.754.00 0

3.111.000

-222.000

1.731.00 0

Beslispunt 4 In het financieel perspectief zijn naast de nieuwe activiteiten 2024 en de financiële gevolgen van de raadsbesluiten van de afgelopen periode, ook de septembercirculaire 2022 en jeugdmiddelen verwerkt. Hierover is de gemeenteraad al eerder via een memo geïnformeerd op 18 oktober 2022. Wij passen het begrotingssaldo aan met deze mutaties voor de jaren 2024 tot en met 2027. Beslispunt 4: Instemmen met het verwerken van de septembercirculaire 2022 en jeugdmiddelen structureel in het begrotingssaldo.

42

HOOFDSTUK 5 BESLISPUNTEN Beslispunt 1: Instemmen met de eerste aanzet van de thematische opzet Klimaat en Energie Beslispunt 2: Instemmen met de nieuwe activiteiten 2024-2027 en deze opnemen in de Begroting 2024 Beslispunt 3: Kennisnemen van de ontwikkelingen. Beslispunt 4: Instemmen met het verwerken van de septembercirculaire 2022 en jeugdmiddelen structureel in het begrotingssaldo.

43