Document · PDF

Kadernota 2024

Raadsvergadering 20 juni 2023, gemeente LochemBij agendapunt: Kadernota 202417.275 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Kadernota 2024

INHOUDSOPGAVE Kadernota 2024...................................................................................................................................... 1 Inhoudsopgave....................................................................................................................................... 2 Aanbiedingsbrief..................................................................................................................................... 3 Hoofdstuk 1 Thema Klimaat en energie.................................................................................................. 4 Hoofdstuk 2 Nieuwe activiteiten.............................................................................................................. 9 Hoofdstuk 3 Ontwikkelingen................................................................................................................. 34 Hoofdstuk 4 Financieel kader............................................................................................................... 41 Hoofdstuk 5 Beslispunten..................................................................................................................... 43

AANBIEDINGSBRIEF De basis voor deze kadernota is ons collegeprogramma Eind 2022 presenteerden wij het collegeprogramma ‘Samen in Lochem’. Met dit programma zetten wij voor de komende vier jaar de koers uit. De keuze voor de activiteiten baseren wij op de thema’s uit het collegeprogramma. Dit zijn Wonen, Werken, Samenleven en Verbinden. Daarbij kijken we niet alleen naar de benodigde financiën maar gegeven de huidige arbeidsmarkt ook naar de reëel beschikbare capaciteit. Daarnaast ronden we een aantal al langer lopende dossiers af. Denk aan de scholen in Laren, de accommodaties in Gorssel, de zwembaden in Almen en Gorssel en de renovatie en verduurzaming van De Beemd. Een aantal van die uitgaven doen we omdat deze voorzieningen aan groot onderhoud of vernieuwing toe zijn. Maar vooral ook om deze in stand te houden voor onze kinderen en kleinkinderen. Kadernota nieuwe stijl Met deze kadernota 2024 zetten we de eerste stappen naar een kadernota nieuwe stijl. Geboren uit de gezamenlijke behoefte van de gemeenteraad, het college en de organisatie aan meer wendbaarheid maar ook grip en meer focus op maatschappelijke thema’s. In nauw overleg met de Auditcommissie geven we invulling aan een nieuwe opzet van de P&C cyclus. De kadernota (die gaat over het komende jaar) bevat bij voorkeur geen nieuwe activiteiten voor het lopende jaar (2023).

De begroting is de technische uitwerking van de Kadernota en bevat geen aanvullend nieuwe activiteiten. De bestuursrapportage gaat in op de afwijkingen van het lopende jaar. Dit is het enige moment binnen de P&C-cyclus waarop wij de lopende begroting bijstellen. De bestuursrapportage verschijnt in het najaar en heeft als peildatum 1 juli. De jaarrekening wordt door de gemeenteraad vastgesteld vóór de behandeling van de kadernota. Daarnaast maken we in voorliggende kadernota een eerste aanzet voor een thematische invulling. In dit overgangsjaar werken we dat uit aan de hand van het thema ‘klimaat en energie’. Meer hierover leest u in hoofdstuk 1. Gunstig financieel perspectief, onzekerheid vanaf 2026 Het jaar 2024 is structureel sluitend. Dat wil zeggen dat daar de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten. Dit geldt ook voor 2025. Vanaf 2026 ontstaan er tekorten. Voornaamste reden is dat vanaf dat jaar de inkomsten die wij van het Rijk ontvangen onzeker zijn. Het Rijk beraadt zich momenteel op de financieringssystematiek die vanaf 2026 wijzigt. Wij verwachten in mei 2023 een brief van het Rijk die hierover meer duidelijkheid geeft. We kiezen er niet voor om nu al krampachtig in te grijpen om de tekorten in 2026 en 2027 aan te pakken. Wel houden we nadrukkelijk de vinger aan de pols en zullen tijdig acteren als daarvoor aanleiding is.

Hierbij kunnen we ook terugvallen op onze solide financiële reserves. Tot slot Deze kadernota beoogt een nieuwe aanpak: doel blijft voor de komende periode te duiden waar het college voor wil gaan. Dat kan op onderdelen leiden tot een inhoudelijke discussie met en door de raad en dat is precies de bedoeling. Het schept immers de kaders voor het handelen van het college, vastgesteld door de raad: metaforisch een brug naar de toekomst derhalve. A.C.W. Staring, decennia lang lid van provinciale staten van Gelderland maar vooral de dichter die lang in onze regio woonde en leefde, schreef een gedicht, genaamd ‘De hoofdige boer’. Het beschrijft een koppige boer die, ondanks het feit dat ter behoud van de kleding voor de kerkgangers, (ook toen) een nieuwe brug over de Berkel bij Almen was gebouwd, toch met laarzen door het water bleef waden om naar de overkant te komen. Hij verwees hierbij naar zijn voorouders die ook door het water gingen en daar vast hun redenen voor hadden. Hij stelde: ‘Bouwt gij een brug om droog te gaan? Ik kom er ook, met laarzen aan’. Je kunt de toekomst echter niet tegenhouden door in het verleden te blijven hangen. Dat is ook het streven van het college: met respect voor het verleden en in nauwe verbinding met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bouwen aan een mooie toekomst voor de gemeente Lochem.

HOOFDSTUK 1 THEMA KLIMAAT EN ENERGIE Op voorspraak van de auditcommissie heeft het presidium besloten dat we startend met de kadernota 2024 gaan werken met thema’s. Dit doen we eerst met een voorbeeldthema. De invulling van het voorbeeldthema geeft richting aan de manier waarop we belangrijke Lochemse thema’s integreren in kaderstelling en besluitvorming. Met de thema’s zoeken we naar manieren om integraal te sturen op grote maatschappelijke uitdagingen, zoals de woningnood, ontheemden- en asielcrisis en de energieen klimaatcrisis. Inleiding Vraagstukken rond Klimaat en Energie raken zowel inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties als de gemeentelijke organisatie. Belangrijke onderwerpen binnen dit thema zijn klimaatneutraal 2050, het voorkomen van klimaateffecten (denk aan hittestress), een klimaatbestendige openbare ruimte en gebruik van duurzame energie voor alle eigen gebouwen. Het nationale Klimaatakkoord heeft doelstellingen voor het beperken van de uitstoot van broeikasgassen via de thema’s duurzame opwek elektriciteit, gebouwde omgeving, industrie en bedrijfsleven, landbouw en landgebruik en mobiliteit. Op deze onderwerpen is de invloed van de gemeente zeer wisselend. De gemeente is bij al deze onderwerpen voor het Rijk een belangrijke partner. Daarom ondersteunt het Rijk de gemeenten in ieder geval tot 2030 met extra geld om capaciteit in te huren.

Eind 2023 leggen we de raad een routeplanner ter besluitvorming voor. Die routeplanner is een uitvoeringsplan richting klimaatneutraliteit. Korte en lange termijn activiteiten koppelen we aan de doelen uit het Klimaatakkoord. Dit is voor de raad het moment om keuzes te maken over de doelen waarnaar we streven. De routeplanner vertalen we de komende jaren in de kadernota om de doelen binnen dit thema samen met onze partners te halen. In de kadernota 2025 zullen we dit thema daarom verder uitwerken dan nu het geval is. Trends Er zijn verschillende trends die een rol spelen in het klimaat- en energiewerkveld. We zien een trend in ons weerbeeld waardoor droogte, hittestress maar ook periodes van wateroverlast steeds vaker voorkomen. Water en bodem als leidende principes in de ruimtelijke ontwikkeling sluiten hierop aan. Bij toekomstige ontwikkelingen houden we hier rekening mee (denk hierbij bijv. aan de woningbouwplannen en de aanpak van de droogte in de Achterhoek). De stijging van de energietarieven heeft geleid tot een versnelde bewustwording van het energieverbruik onder inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. En hoewel daar niet altijd een formele rol voor de lokale overheid ligt, willen we de beantwoording van vragen wel faciliteren om hen daadwerkelijk op gang te helpen hun gebouwen energiezuiniger te maken.

De afgelopen periode hebben we gemerkt dat onvoorziene ontwikkelingen het beeld kunnen doen kantelen en de doelen geforceerd naar een later tijdstip laten verschuiven. De druk op het elektriciteitsnet maakt dat bijvoorbeeld de opwek van elektriciteit via zonnevelden anders moet worden ingericht om een stabiel energienetwerk te kunnen behouden. Door de geografische grens tussen Gelderland en Overijssel, waar een andere netbeheerder actief is, hebben we veel landelijk gebied waar we het eindpunt vormen en waar het net weinig (over)capaciteit heeft. Ontwikkelingen Binnen de gemeente Lochem is een aantal bedrijven aanwezig met een zeer groot energieverbruik. Wijzigingen in de productie of omzet kunnen grote gevolgen hebben voor het totale energieverbruik binnen de gemeentegrenzen. Vanuit de gemeente is dit niet beïnvloedbaar: bij de formulering van doelstellingen voor energiebesparing is dit om die reden een onzekere factor. Wel zijn er extra mogelijkheden voor alternatieve energievoorzieningen, zoals bijvoorbeeld de inzet van kleine windmolens op erven alsmede biogas. Grote bedrijven zullen mogelijk biogas af gaan nemen van lokale producenten (agrariërs). Biogas kan in dat geval optreden als stabiliserende factor voor het energiesysteem. De plaatsing van kleine windmolens met een tiphoogte van minder dan 45 meter vormt een andere oplossing om lokaal energie op te wekken.

Met name agrariërs zien mogelijkheden om deze

windmolens te plaatsen. Dit past binnen ons beleid van Kleinschalig wind. Lastig element hierbij is dat zeer recent de provincie aangaf dat met het oog op de fauna mogelijk belemmeringen aanwezig zijn om deze windmolens te vergunnen. De gemeente gaat om die reden met de provincie in gesprek. Doelen Het belangrijkste doel is: Klimaatneutraal in 2050 In het coalitieakkoord 2022-2026 namen wij de doelstelling ‘klimaatneutraal in 2050’ op. Dit klinkt niet alleen breder dan energieneutraal, dit is ook daadwerkelijk het geval. Bij de doelstelling klimaatneutraal gaat het niet uitsluitend om de vervanging van fossiele brandstoffen door duurzaam opgewekte energie. Beperking van de uitstoot van broeikasgassen is het leidende principe. Subdoelen hierbij zijn: 1. Gemeentelijk vastgoed verduurzamen Voor de verduurzaming van gemeentelijke gebouwen geldt als basis een door de gemeenteraad aangenomen motie. Bij groter onderhoud dan wel investeringen kiezen wij voor duurzame maatregelen mits dit economisch verantwoord is. Voorbeelden zijn de projecten MFA Gorssel, verduurzaming van De Beemd en op hand zijnde projecten in Eefde, Harfsen, Laren en de brandweerkazernes. 2. Beperken schade klimaatverandering Een ander doel is de maatschappelijke schade door klimaatverandering zo veel mogelijk te beperken door ons erop aan te passen (klimaatadaptatie).

Ambitie is een op de klimaatverandering aangepaste buitenruimte in 2050. Dit doen we gebiedsgericht, integraal en in samenspraak met de gemeenschap. De grootste kansen bieden de nieuwbouwlocaties waar vanaf de start aandacht aan klimaatadaptatie wordt besteed. We voorkomen daarmee ernstige wateroverlast, droogte- en hittestress. 3. Verduurzaming sociale woningen Voor de bestaande woningvoorraad maken we afspraken met de woningcorporaties over verduurzaming van hun bezit en proberen we de aanpak van wijken te koppelen aan klimaatadaptieve maatregelen in de openbare ruimte.

Indicatoren Als indicator gebruiken we het % hernieuwbare elektriciteit en het % hernieuwbare energie. Voor Lochem ligt dit op respectievelijk 70% en 9,9%.

In Lochem zien we een sterk stijgende hernieuwbare energie-productie door de realisatie van een aantal grote zonneparken. Door het tijdelijk stopzetten van het beleid grootschalig zon zal er een afvlakking in deze lijn optreden. De hoeveelheid zon op particulier dak neemt overigens door de stijgende energieprijzen flink toe. Doordat de cijfers achterlopen is dit nog niet in deze figuur opgenomen. In de RES1.0 zijn regionale doelstellingen ten aanzien van de totale grootschalige hernieuwbare energieproductie in 2030 opgenomen. Deze doelen zijn niet onderverdeeld naar gemeentes. In de voortgangsrapportage 2023 (planning medio 2023) wordt de voortgang in de regio en per gemeente weergegeven. In het Klimaatadaptatieplan Lochem zijn 10 praktische indicatoren benoemd die we (gaan) hanteren bij nieuwbouw, reconstructie en herontwikkeling. Het gaat daarbij om minimale percentages groen, afstanden tot koele plekken en schaduw op loop- en fietsroutes, speelplaatsen en particulier terrein. Ook het vergroenen van daken en het natuurinclusief bouwen is onderdeel va het klimaatadaptatieplan. Bij de (her-)inrichting van wijken moet rekening gehouden worden met vloerpeilen en peilen van de kruipruimtes, waterberging en waterdoorlatendheid van verhardingen. We volgen de ontwikkelingen en kijken goed naar indicatoren die ons verder helpen in het bereiken van onze doelen.

Deze nemen we zo nodig op in volgende kadernota’s. Activiteiten korte termijn 1. Lokale Aanpak Isolatie (2023-2028) Vanuit het Rijk worden drie tranches uitgezet voor de lokale aanpak van woningisolatie. De regeling heeft betrekking op de slecht geïsoleerde woningen in particulier eigendom. De gemeente Lochem ontvangt van het Rijk per tranche drie jaar lang een bijdrage waarmee we particulieren ondersteunen om hun woningen te isoleren. De eerste tranche is inmiddels toegekend (april 2023) en mag worden besteed t/m 2026.

We ontvangen een bedrag van € 575.000 voor de jaren 2023-2026 (1e tranche). We gaan ervan uit dat er voldoende aanvragen binnenkomen om deze middelen te besteden in de periode 2023-2025. Voor de jaren 2025-2027 (2e tranche) en 2026-2028 (3e tranche) ontvangen we € 1.150.000 per tranche. 2. Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat en Energie (2023-2030) Van het Rijk ontvangen wij voor de periode 2023 – 2030 geld om extra personele capaciteit in te huren. De jaarlijkse bedragen liggen rond de € 675.000. Deze formatie is bedoeld voor de brede opgaven vanuit het klimaatakkoord. Wij zetten dit geld in voor onder andere: • Invullen structurele vacatures voor klimaatadaptatie, bedrijven en energie, milieubeleid. • Inhuur van expertise voor onder andere buurtbegeleiding, routeplanner, ontzorgingsvoorziening op een fysieke plek, beleidskader grootschalige opwek en de Maatschappelijke Tender. • Een betere sturing op de klimaat- en energie agenda binnen de organisatie door een programmatische aanpak. We huren hiervoor extra capaciteit en expertise in. • Het opstellen van een routekaart en doelstellingen waarin we concrete doelen opnemen. • Het opzetten van een informatie en ontzorgingsstructuur voor burgers en bedrijven in 2023. Dit wordt in de komende jaren in stand gehouden. • Het onderzoeken van de ontwikkeling en mogelijkheden van buurtbatterijen en onderlinge verkoopmogelijkheden. 3.

Sustainable Development Goals1 Met ondernemers gaan we onderzoeken of een deel van de Sustainable Development Goals in de toekomst een plek kunnen krijgen in de economische agenda. 4. Hernieuwbare opwek We staan open voor de opwek, opslag en omzetting van hernieuwbare energie. In 2024 gaan we ook aan de slag met het beleidskader grootschalige duurzame opwek (zon en wind). We gaan onderzoek doen of we gaan werken volgens het Maatschappelijke Tender principe. We zijn hierbij afhankelijk van de uitkomsten van landelijk onderzoek naar de milieunormen voor windturbineparken: die worden eind 2023 verwacht. Voor de daadwerkelijke realisatie van grootschalige opwek is wel nieuwe ruimte op het elektriciteitsnet of een opslagvoorziening noodzakelijk. 5. Klimaatadaptatieplan Lochem - uitvoeringsprogramma (2021-2025) We voeren het uitvoeringsprogramma uit. In het programma hebben we de belangrijkste knelpunten bepaald die het gevolg zijn van klimaatverandering en wat we daaraan gaan doen. Deze knelpunten pakken we gezamenlijk met de lokale, regionale en landelijke betrokkenen op. Activiteiten lange termijn In de routekaart klimaat en energie voor gemeenten worden diverse data genoemd waarop regelingen en verplichtingen ingaan. Dit heeft invloed op de toekomstige werkwijze van de gemeente. 1.

Gebouwde omgeving Voor de gebouwde omgeving geldt dat er vanuit het nationaal isolatieprogramma steeds meer eisen gesteld zullen worden. Ook woningeigenaren moeten gaan voldoen aan standaarden voor isolatie. In het maatschappelijk vastgoed en de bedrijfsgebouwen worden ook de eisen stapsgewijs aangescherpt (analoog aan de kantoren label C plicht per 1 januari 2023). De gemeente speelt een grote rol bij de uitvoering van verschillende regelingen. We bouwen energieneutraal en ons streven is om richting 2050 zoveel mogelijk duurzame materialen in te zetten voor woningbouw. Daarnaast richten we de openbare ruimte daaromheen zo goed mogelijk in om de gevolgen van klimaatverandering te beperken. 2. Mobiliteit Voor mobiliteit is de doelstelling emissieloos verkeer en vervoer in 2050. Dit betekent onder andere dat we andere eisen stellen aan de inkoop van vervoer en diensten. Bijvoorbeeld dat gereden wordt met emissieloze auto’s. Dit heeft gevolgen voor onze inkoopprocessen, brengt mogelijk hogere kosten met zich mee en stelt andere eisen aan de inrichting van de openbare ruimte. Bijvoorbeeld door het plaatsen van laadpalen. 1

https://www.sdgnederland.nl/de-17-sdgs/

3. Industrie Voor de industrie geldt eveneens dat er sprake moet zijn van emissieloze productie die volledig circulair is in 2050. Dit traject en de aanscherping van de regels gaat grotendeels plaatsvinden buiten de invloed van de gemeente. 4. Landbouw en landgebruik Voor landbouw en landgebruik gelden eveneens doelen ten aanzien van de emissiebeperking. Dit traject verloopt nu grotendeels via de provincies. De Omgevingswet biedt de raad mogelijkheden om via vergunningseisen en -regels hierin aanvullende kaders te stellen. Beslispunt 1 Instemmen met de eerste aanzet van de thematische opzet Klimaat en Energie

HOOFDSTUK 2 NIEUWE ACTIVITEITEN

Eind 2022 presenteerden wij ons collegeprogramma ‘Samen in Lochem’. Met dit programma zetten wij voor de komende vier jaar de koers uit. De koers die wij voorstaan vertalen wij in verschillende activiteiten. Jaarlijks presenteren wij deze in de kadernota. Deze kadernota heeft betrekking op 2024. Naast de uitwerking van het voorbeeldthema ‘klimaat en energie’ met bijbehorende activiteiten, geven wij per programma de overige activiteiten aan. In dit hoofdstuk treft u deze aan. De keuze voor deze activiteit baseren wij op de thema’s uit het collegeprogramma. Dit zijn Wonen, Werken, Samenleven en Verbinden. Daarnaast geven wij uitvoering aan activiteiten uit door de gemeenteraad vastgestelde beleids- en uitvoeringsplannen. Bij het opstellen van de kadernota wogen wij kritisch af wat haalbaar is aan activiteiten in 2024. Uit onderzoek naar de overschotten in de jaarrekening 2019 – 2021 blijkt dat het te ambitieus plannen een belangrijke oorzaak is dat we aan het eind van het jaar geld overhouden. Concreet planden wij daarom diverse activiteiten in latere jaren.

Nieuwe activiteiten Kadernota 2024 Bedragen in € S = structureel I = incidenteel r + a = rente + afschrijving (kapitaallasten) Nr.

Program ma

Activiteit

Invest.

Afschr. termijn

80.000

2024

2025

2026

2027

S/I

4.000

r+a

Thema Klimaat en Energie 1

Realiseren hittestress-maatregelen openbare ruimte Lochem

Programma Lokale Aanpak Isolatie 2023-2026 1e tranche

215.000

- Dekking specifieke uitkering Lokale Aanpak Isolatie 1e tranche

215.000

Programma Lokale Aanpak Isolatie 2025-2027 2e tranche

383.000

383.00 0

384.00 0

- Dekking specifieke uitkering Lokale Aanpak Isolatie 2e tranche

383.000

383.00 0

384.00 0

Programma Lokale Aanpak Isolatie 2026-2028 3e tranche

383.00 0

- Dekking specifieke uitkering Lokale Aanpak Isolatie 3e tranche

383.00 0

Tijdelijke Regeling Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat en Energie

668.500

674.500

674.50 0

- Dekking Tijdelijke regeling CDOKE

668.500

674.500

674.50 0

153.000

169.000

185.00 0

202.00 0

Activiteiten overige programma's 6

Versterken regio stedendriehoek

Strategische grondverwerving (gronden en opstallen)

2.000.0 00

- Dekking algemene reserve

2.000.0 00

Extra impuls toezicht en handhaving

0/40

r+a alg.re s. 35.000

35.000

Gebiedsvisie gronden herverdeling na aanleg van de Schakel Achterhoek-A1

30.000

Versterken looproutes centrum Lochem

Realisatie herinrichting Deventerweg Laren 2024

775.00 0

Herinrichting Reeverweg Harfsen 2026

550.00 0

Herinrichting Lochemseweg Harfsen 2026

I 35.000 35.000

I 35.000

r+a

25.000

r+a

100.00 0

5.000

r+a

Realisatie snelheidsremmende maatregelen Holterweg 2024

280.00 0

12.000

r+a

Realisatie fietsstraat Oosterwal 2025

800.00 0

- Dekking subsidie provincie Gelderland

117.000

Saldo benodigd krediet

683.00 0

13.000

35.000

13.000

I 25

31.000

Ontwerp Nieuwstad

Verkenning fietsverbinding N346 Deedingsweerdweg

Actualiseren wegenlegger

30.000

Digitalisering verkeersdata

15.000

Mogelijke verbetering verkeersveiligheid rondom scholen Laren 2025

45.000

Verbeteren toegankelijkheid looproutes 2024-2025 (jaarschijf 2024)

100.00 0

Verbeteren toegankelijkheid looproutes 2024-2025 (jaarschijf 2025)

100.00 0

31.000

50.000

5.000

Analyse parkeren centrum Lochem

30.000

Uitbreiding activiteiten leerplichtconsulenten 0,78 fte

65.000

Doorontwikkelen leerlingenvervoer

50.000

Stimuleren sport en bewegen

50.000

Multifunctionele accommodatie (mfa) Gorssel (voorbereidingskrediet)

Toekomst zwembaden Almen en Gorssel (extra exploitatie-/kapitaallasten)

Uitvoeren Kijk op cultuur uitvoeringsplan 2023 en verder

45.000

Lokale publieke omroep

25.000

Uitvoeren project Digivaardige Achterhoekers

282.000

99.000

Duurzame voortzetting beheer laanbomen buitengebied

274.000

n.n.b.

35.000

15.000

2.000

r+a

4.000

r+a

5.000

4.000

r+a

I 15.000

1.900.0 00

r+a

I 65.000

I I

50.000

I 57.000

r+a

200.000

200.00 0

r+a

30.000

S I I

274.00 0

- Dekking stelpost prijsindexatie 2024

164.000

164.00 0

25.000

Evaluatie IBOR

Aanjager Inclusie en diversiteit 0,67 fte

62.000

I I

Aanjager Inclusie en diversiteit

20.000

10.000

103.00 0

Verlenging extra inzet mantelzorgconsulent

103.000

Uitvoering Inburgering

178.000

Uitvoering Inburgering 0,78 fte

80.000

Ontheemden Oekraïners

4.900.0 00

- Dekking Rijksgelden (SPUK))

4.900.0 00

Implementeren modules voor Iparticipatie

20.000

Uitvoering geven aan hernieuwde schulddienstverlening

23.000

13.000

Uitvoering geven aan hernieuwde schulddienstverlening 0,67 fte

56.000

I 80.000

80.000

Optie werkgeverschap zorg coördinatie

35.000

Motie relatieloket uitvoeren

60.000

Bestendigen preventieve inzet jeugdhulp

101.000

101.00 0

Omgevingswet- inhuur juridische expertise

30.000

Omgevingswet - Inhuur projectleider opstellen permanent omgevingsplan 2024-2027

28.000

110.000

110.00 0

BGT-BAG-BOR beheer

65.000

Vitaal landschap 2024-2027

75.000

38.000

37.000

Reserve grondexploitaties

102.000

55.000

93.000

30.000

- Dekking algemene reserve

-43.000

-55.000

93.000

30.000

alg.re s.

- Dekking reserve Kop van Oost

-59.000

Voorbereidingskrediet nieuwe bouwlocaties

Overhead

51 52

400.00 0

res.K vO

b.n.

Projectleider woningbouwlocaties 2024-2026

120.000

120.00 0

Dynamische woonvisie

20.000

Vernieuwen functiewaarderingssysteem

60.000

Overhead

Toekomstbestendige ICT

50.000

Overhead

Uitbreiding juridisch beleidsmedewerker

56.000

b.n.

I I

20.000

S I I

56.000

- Dekking stelpost overhead

-56.000

56.000

TOTAAL nieuwe activiteiten

2.156.0 00

1.966.0 00

1.550.0 00

1.312.0 00

Activiteiten Thema Klimaat en Energie Realiseren hittestress-maatregelen openbare ruimte Lochem Wat doen we al We werken al jaren integraal en klimaat adaptief aan de openbare ruimte bij herontwikkelingen en herinrichtingen, denk bijvoorbeeld aan de Molenpoort/ Julianaweg en de Nelson Mandelastraat in Lochem, maar ook aan onze laatste twee woonwijken in Laren en Harfsen. We zorgen hierbij voor meer ruimte voor regenwater (o.a. multifunctionele wadi’s ) en groen en bomen in de openbare ruimte. Zoals straks ook bij woningbouwplan Kop van Oost. Het verminderen van de hittestress is tot nu toe in dit soort processen en projecten onderbelicht geweest, niet alleen in Lochem, maar in heel het land. Dat willen we nu verbeteren en intrinsiek maken, zodat de leefomgeving van onze inwoners ook op dat punt beter wordt. En soms is dat harde noodzaak, op kortere termijn, bij de zogenaamde hitte-eilanden. Wat gaan we (extra) doen Uit zeer recent onderzoek bij twee hittestress-eilanden in stad Lochem, met kwetsbare inwoners (kinderdagverblijven), blijkt dat we in de openbare ruimte en bij (en op) betrokken percelen van derden maatregelen kunnen nemen tegen de optredende hittestress. Voor hittestress-maatregelen als zodanig is vanuit het Rijk (nog) geen geld beschikbaar, ook niet vanuit het GRP Lochem.

Als gemeente kunnen en moeten we, samen met de perceeleigenaren, op deze twee plekken handelen en zorgen dat de hittestress op korte termijn vermindert. Wat kost het Investering: € 80.000. Structurele kapitaalslasten vanaf 2025 € 4.000 per jaar. Lokale Aanpak Isolatie 1e tranche 2023-2026 Wat doen we al De Lokale Aanpak Isolatie is een nieuw programma vanuit de Rijksoverheid wat in 2023 van start gaat. Wat gaan we (extra) doen Vanuit het Rijk worden drie tranches uitgezet voor de Lokale aanpak van woningisolatie. De eerste tranche loopt van 2023-2026. De regeling heeft betrekking op de slecht geïsoleerde woningen in particulier eigendom. De gemeente Lochem ontvangt vanuit het Rijk in drie achtereenvolgende jaren een bijdrage waarmee we particulieren ondersteunen om hun woningen te isoleren. Voor de eerste tranche is in 2023 een bedrag van € 575.000 toegekend. Dit mogen we besteden tot en met 31 december 2026. We gaan er vanuit in 2023 hiervan € 145.000 te besteden. Het jaar 2023 nemen we op in de Bestuursrapportage 2023. De overige middelen besteden we in de jaren 2024 en 2025. De bestedingen zijn echter afhankelijk van de hoeveelheid woningeigenaren/bewoners die zich melden. Wat kost het 2024: € 215.000 2025: € 215.000 2026: € 2027: € Deze kosten dekken we uit de specifieke uitkering van het Rijk.

Lokale aanpak isolatie 2e tranche 2025-2027 Wat doen we al De Lokale Aanpak Isolatie is een nieuw programma vanuit de Rijksoverheid wat in 2023 van start gaat. Wat gaan we (extra) doen Vanuit het Rijk worden drie tranches uitgezet voor de Lokale aanpak van woningisolatie. De tweede tranche loopt van 2025-2027 en loopt voor een deel gelijk op met de eerste tranche. De regeling heeft betrekking op de slecht geïsoleerde woningen in particulier eigendom. De gemeente Lochem ontvangt vanuit het Rijk in drie achtereenvolgende jaren een bijdrage waarmee we particulieren ondersteunen om hun woningen te isoleren. De tweede tranche vragen we in 2024 aan en mogen we waarschijnlijk besteden in de periode 2025 t/m 2027.

Wat kost het 2024: € 2025: € 383.000 2026: € 383.000 2027: € 384.000 Deze kosten dekken we uit de specifieke uitkering van het Rijk. Lokale Aanpak Isolatie 3e tranche 2026-2028 Wat doen we al De Lokale Aanpak Isolatie is een nieuw programma vanuit de Rijksoverheid wat in 2023 van start gaat. Wat gaan we (extra) doen Vanuit het Rijk worden drie tranches uitgezet voor de Lokale aanpak van woningisolatie. De derde tranche loopt van 2026-2028 en loopt voor een deel gelijk op met de eerste en tweede tranche. De regeling heeft betrekking op de slecht geïsoleerde woningen in particulier eigendom. De gemeente Lochem ontvangt vanuit het Rijk in drie achtereenvolgende jaren een bijdrage waarmee we particulieren ondersteunen om hun woningen te isoleren. De derde tranche vragen we in 2026 aan en mogen we waarschijnlijk besteden in de periode 2026 t/m 2028. Wat kost het 2024: € 2025: € 2026: € 383.000 2027: € 383.000 Deze kosten dekken we uit de specifieke uitkering van het Rijk. Tijdelijke regeling Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat en Energie CDOKE Wat doen we al Vanuit het ministerie is vanaf 2023 een som geld beschikbaar waarmee decentrale overheden extra capaciteit in kunnen huren. Deze bijdrage hebben we in april 2023 aangevraagd. Deze bedragen zetten we in op extra capaciteit of de inhuur van deskundigheid.

Wat gaan we doen Vanuit het ministerie is vanaf 2023 een som geld beschikbaar waarmee decentrale overheden extra capaciteit in kunnen huren. De minister heeft een doorkijk gegeven dat de bedragen tot en met 2030 gegarandeerd zijn. De bedragen liggen rond de € 675.000. Met deze bijdrage kan formatie of extern advies worden ingehuurd. Deze formatie of adviesuren zijn bedoeld voor de brede opgaven vanuit het klimaatakkoord. Binnen de gemeente Lochem zetten we deze bijdrage deels in voor structurele vacatures (klimaatadaptatie, bedrijven en energie, milieubeleid) en deels voor inhuur van expertise (o.a. buurtbegeleiding, routeplanner, ontzorgingsloket, beleidskader grootschalige opwek en maatschappelijke tender). Wat kost het 2024: € 668.500 2025: € 674.500 2026: € 674.500 2027: € 674.500 Deze kosten dekken we uit de tijdelijke regeling CDOKE van het Rijk. Activiteiten programma 0 Bestuur en ondersteuning Versterken Regio Stedendriehoek Wat doen we al De Gemeenschappelijke Regeling (GR) Regio Stedendriehoek en de Stichting Strategische Board Stedendriehoek hebben zich de afgelopen jaren gezamenlijk gepresenteerd als de CleanTechRegio. De gemeente draagt jaarlijks bij aan de GR en aan de Stichting. De CleanTechRegio heeft ingezet op regionale ontwikkeling onder andere op het gebied van infrastructuur, duurzaamheid, innovatie,

onderwijs en wonen. Vanuit het Rijk is bijgedragen aan diverse projecten in het kader van de Regiodeal. Wat gaan we (extra) doen Sinds kort heet de CleanTechRegio weer regio Stedendriehoek en wordt de Gemeenschappelijke Regeling aangepast. Bestuurders van de gemeenten in de Regio Stedendriehoek willen, gezien de opgaven waarvoor de Regio Stedendriehoek staat (waaronder bijvoorbeeld de Regionale Energie Strategie en woonopgave) dat de Regio Stedendriehoek voor inwoners, organisaties en overheden het aanspreekpunt is. Er wordt meer bestuurlijke input en regie gevraagd van de deelnemende gemeenten. Om uitvoering te kunnen geven aan de regionale ambitie en samenwerking is een werkorganisatie nodig die de deelnemende gemeenten ondersteunt, samenwerking bevordert en de regionale koers ontwikkelt en uitdraagt. In 2023 ontvangen de raden daarom een voorstel tot wijziging van de GR Regio Stedendriehoek. Om in 2024 aan de slag te kunnen gaan met een nieuwe organisatiestructuur (inclusief werkorganisatie) en uitvoering te kunnen geven aan de uitvoeringsagenda zijn meer middelen nodig. In de concept begroting 2024 van de GR Regio Stedendriehoek wordt gevraagd om een bijdrage van € 8,75 per inwoner. Voor onze gemeente betekent dat een bijdrage van € 298.187. Voor 2023 is onze bijdrage € 101.733 . Dit betekent dat vanaf 2024 de gemeentelijke bijdrage fors toeneemt.

(Overigens mede verklaarbaar door de loonkostenstijgingen.) Maar belangrijker is het doel dat voor ogen staat. Namelijk een sterke en herkenbare Regio Stedendriehoek. Daarvoor is een gedegen werkorganisatie nodig die aan de slag kan met de Uitvoeringsagenda van de Regio. Een ambtelijke organisatie die ook de noodzakelijke voorstellen aan het Rijk, Europa en ander financiers kan schrijven om middelen op te halen voor de regionale ambities en opgaven. Wat kost het 2024: € 153.000 2025: € 169.000 2026: € 185.000 2027 e.v. structureel: € 202.000 Strategische grondverwerving Wat doen we al De nota grondbeleid is recent door de raad vastgesteld (27-3-2023). Eén van de beslispunten is het uitwerken van een budget voor strategische grondverwerving (gronden en eventuele opstallen). Wat gaan we (extra) doen Met een vooraf vastgesteld budget voor strategische aankopen gaan wij slagvaardiger op de grondmarkt opereren en daarmee het actieve grondbeleid bevorderen. Te denken valt aan inbreidingslocaties die niet door de markt worden opgepakt, maar wel van belang zijn voor stads- of dorpsvernieuwing en leefbaarheid. Ook kan het om strategisch gelegen gronden gaan die geen deel uitmaken van de gebieden voor de zogenaamde kernvisies. Wat kost het Een exacte inschatting van het benodigd bedrag is op voorhand lastig te maken.

Op basis van een ruwe inschatting en ervaringen uit het verleden gaan wij uit van een krediet van € 2.000.000 voor 2024, ten laste van de algemene reserve. Gaandeweg kunnen we bepalen of dit toereikend is. 2024: € 2025: € 2026: € 2027: € Activiteiten programma 1 Veiligheid Extra impuls toezicht en handhaving Wat doen we al Boa's zorgen voor onze ogen en oren in de openbare ruimte. Zij leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en veiligheid in onze gemeente. Dit doen zij door onder andere toezicht te houden op parkeren, overlast door honden en evenementen. Boa's gaan in gesprek met overtreders en waar nodig treden zij handhavend op. Wat gaan we (extra) doen Het ministerie onderkende in 2022 dat het takenpakket van de boa's steeds groter werd. Zij stelde

daarom extra structurele middelen aan ons beschikbaar. Deze middelen zetten wij in voor de extra werkzaamheden die onze boa's uitvoeren. Denk hierbij aan:  Extra toezicht en handhaving op evenementen. Op gebied van alcohol, openbare orde en veiligheid.  Toename van toezicht en handhaving in de binnenstad. Bijvoorbeeld op gebied van parkeren en de Alcoholwetvergunning.  De toenemende vraag van partners zoals de politie, om boa's in te zetten voor toezicht en handhaving in de openbare ruimte. Wat kost het Structureel vanaf 2024: € 35.000 Activiteiten programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Gebiedsvisie gronden herverdeling na aanleg Schakel Achterhoek – A1 Wat doen we al De provincie Gelderland is gestart met de aanleg van de Schakel - Achterhoek A1. Wat gaan we (extra) doen Voor de aanleg van de Schakel Achterhoek-A1 heeft de provincie Gelderland gronden aangekocht waarbinnen de weg gerealiseerd moet worden. Na aanleg van de weg blijven er meerdere grote percelen over die her bestemd moeten worden en een nieuwe functie kunnen krijgen. Denk hierbij aan het voormalige terrein van Streekbeton, gebied rondom het station en de oostkant van de Kwinkweerd. Hierbij trekken we samen op met de provincie Gelderland en moet een programma van uitgangspunten worden opgesteld waar de koper en nieuwe functie aan moet voldoen.

Wat kost het 2024: € 30.000 2025: € 2026: € 2027: € Versterken looproutes centrum Lochem Wat doen we al De komende jaren geven we uitvoering aan het verkeerstructuurplan binnenstad Lochem. We richten de wegen in dit gebied in als aangenaam verblijfsgebied. Wat gaan we (extra) doen Aanvullend daaraan willen we de looproutes in en naar het centrum versterken. Het gaat dan onder andere om herkenbare looproutes vanaf de grote parkeerterreinen naar de binnenstad. Wat kost het 2024: € 2025: € 35.000 2026: € 2027: € Realisatie herinrichting Deventerweg Laren Wat doen we al Binnen de bebouwde kom kennen wij relatief veel wegen die nog niet een eenduidige wegfunctie hebben. De komende periode gaan we aan de slag met het goed inrichten van door ons aangemerkte erftoegangswegen type A. Deze wegen hebben in de basis een verblijfsfunctie met veel uitwisseling van verkeer. Wat gaan we (extra) doen Het deel van de Deventerweg in Laren tussen de Veldhoenkamp en voorbij de Ooldselaan is een 30 km/u zone. Maar dit wegvak is nog niet herkenbaar als 30 km/u zone. Daarom gaan we in 2024 dit wegvak herinrichten. Wat kost het Investering: € 775.000. Structurele kapitaalslasten vanaf 2025: € 35.000 per jaar.

Herinrichting Reeverweg Harfsen Wat doen we al Binnen de bebouwde kom kennen wij relatief veel wegen die nog niet een eenduidige wegfunctie hebben. De komende periode gaan we aan de slag met het goed inrichten van door ons aangemerkte erftoegangswegen type A. Deze wegen hebben in de basis een verblijfsfunctie met veel uitwisseling van verkeer. Wat gaan we (extra) doen Het deel van Reeverweg binnen de bebouwde kom van Harfsen (tussen de Sporkehout en de ingang 30 km/u zone) is nog onvoldoende herkenbaar als 30 km/u zone. Daarom gaan we in 2026 dit wegvak herinrichten. Wat kost het Investering: € 550.000 in 2026. Structurele kapitaalslasten vanaf 2027: € 25.000 per jaar. Herinrichting Lochemseweg Harfsen Wat doen we al Binnen de bebouwde kom kennen wij relatief veel wegen die nog niet een eenduidige wegfunctie hebben. De komende periode gaan we aan de slag met het goed inrichten van door ons aangemerkte erftoegangswegen type A. Deze wegen hebben in de basis een verblijfsfunctie met veel uitwisseling van verkeer. Wat gaan we (extra) doen Het deel van de Lochemseweg, tussen de Hulstweg en de ingang 30 km/u zone is nog niet herkenbaar als 30 km/u zone. Daarom gaan we in 2026 dit wegvak herinrichten. Wat kost het Investering: € 100.000 in 2026. Structurele kapitaalslasten vanaf 2027: € 5.000 per jaar.

Realisatie snelheidsremmende maatregelen Holterweg Laren Wat doen we al In 2024 voeren we groot onderhoud uit aan de Holterweg in Laren (het deel buiten de bebouwde kom). Daarnaast verbeteren we de verkeersveiligheid door te investeren in verkeersremmende maatregelen. Wat gaan we (extra) doen We maken werk met werk en voeren, aanvullend op het groot onderhoud, snelheidsremmende maatregelen uit op de Holterweg. Wat kost het Investering: € 280.000 in 2024. Structurele kapitaalslasten vanaf 2025: € 13.000 per jaar. Realisatie fietsstraat Oosterwal Lochem Wat doen we al In de kern Lochem werken we aan een comfortabele en snelle ‘’Hoofdfietsroute centrum’’. Deze route loopt tussen het station, het centrum en het Staring College. De Oosterwal is een belangrijk onderdeel van deze hoofdfietsroute. De route moet zoveel mogelijk bestaan uit vrijliggende fietspaden en fietsstraten. In 2023 starten we de voorbereiding van de Albert Hahnweg en de Gloep als fietsstraat. Daarna gaan we aan de slag met inrichting van het overige deel van de route. Wat gaan we (extra) doen Als onderdeel van de Hoofdfietsroute centrum Lochem, richten we de Oosterwal in als fietsstraat. Wat kost het Investering: € 800.000 in 2025. Hiervan dekken we € 117.000 door een subsidie van de provincie Gelderland. Structurele kapitaalslasten vanaf 2026: € 31.000 per jaar.

Ontwerp Nieuwstad Lochem Wat doen we al We geven uitvoering aan het verkeerstructuurplan binnenstad Lochem. De Prins Bernhardweg

(inclusief Graafschapterrein), de Molenpoort en de Julianaweg zijn inmiddels heringericht. De Walderpoort, Tramstraat en Larenseweg zijn in voorbereiding. Wat gaan we (extra) doen Na realisatie van de rondweg Lochem gaan we aan de slag met het herinrichten van de wegen Graaf Ottoweg en Nieuwstad (inclusief kruising Barchemseweg/ Zutphenseweg/ Nieuwstad). In 2024 willen we hiervoor de planvoorbereiding opstarten. Wat kost het 2024: € 50.000 2025: € 2026: € 2027: € Verkenning fietsverbinding N346 Deedingsweerdweg Lochem Wat doen we al We stimuleren het fietsgebruik door het realiseren van veilige, comfortabele en snelle fietsverbindingen. Dit doen we bijvoorbeeld door het realiseren van een Hoofdfietsroute Lochem en door het realiseren van een hoogwaardige fietsroutes tussen Deventer en Zutphen. Wat gaan we (extra) doen Om het fietsnetwerk verder te verbeteren onderzoeken we de mogelijkheden van een comfortabele fietsverbinding langs de N346 tussen de Deedingsweerdweg (Staring College) in Lochem en de fietsverbinding over de Exelsebrug. Wat kost het 2024: € 2025: € 2026: € 2027: € 35.000 Actualiseren wegenlegger Wat doen we al Onze wegenlegger geeft een overzicht van alle openbare wegen buiten de bebouwde kom met bijbehorende onderhoudsplicht. De afgelopen periode hebben we de wegenlegger gedigitaliseerd.

Wat gaan we (extra) doen Vanuit de wegenwet is het verplicht om een actuele wegenlegger te hebben. Onze wegenlegger is wel gedigitaliseerd, maar nog niet geactualiseerd. Daarnaast is bij het digitaliseren van de wegenlegger gebleken dat niet alle data uit de fysieke wegenlegger in de gedigitaliseerde versie is overgenomen. We maken de wegenlegger compleet en actueel. Wat kost het 2024: € 30.000 2025: € 2026: € 2027: € Digitalisering verkeersdata Wat doen we al Om te sturen in het verkeersbeleid maken we gebruik van verkeersdata. Steeds vaker gaat het om digitale verkeerssystemen. Wat gaan we (extra) doen Onder andere voor parkeeronderzoeken, data rondom ongevallen en snelheden, het gebruik van onze nieuwe fietskluizen (Eefde) en de parkeersensoren maken we gebruik van digitale data. In veel gevallen zitten hier kosten (bijvoorbeeld in de vorm van een abonnement) aan vast. Om gebruik te kunnen maken van deze verkeersdata is geld nodig. Wat kost het Structureel vanaf 2024: € 15.000

Mogelijke verbetering verkeersveiligheid rondom scholen Laren Wat doen we al Voor het Integraal Huisvestingsplan (IHP)-project scholenbouw Laren (Prins Willem Alexander, Branink en Bartiméus) is het voorlopig ontwerp afgerond. Naar aanleiding van deze fase is er € 1,3 miljoen te kort. Een aangepast raadsvoorstel en de beantwoording van het ordevoorstel behandelt u in mei 2023. Wat gaan we (extra) doen In samenhang met dit project heeft de buurt gevraagd om verbetering van de verkeersveiligheid. Dit hebben wij onderzocht. We ramen een bedrag van € 45.000. In 2023 onderzoeken we welke maatregelen genomen gaan worden. Uitvoering vindplaats nadat de nieuwbouw van de scholen is afgerond. Dus in 2024 of 2025. Wat kost het Investering: € 45.000 in 2025. Structurele kapitaalslasten vanaf 2026: € 2.000 per jaar. Verbeteren toegankelijkheid looproutes Wat doen we al In 2022 hebben we een onderzoek uitgevoerd naar de toegankelijkheid op de meeste gebruikte looproutes in de kernen. Hier kwamen 675 knelpunten naar voren. In 2023 zetten we een eerste stap in het verbeteren van de toegankelijkheid. We lossen dan vooral de quick wins, zoals bijvoorbeeld klein onderhoud op. Wat gaan we (extra) doen In 2024 en 2025 gaan we aan de slag met de overige (grotere) knelpunten.

Het gaat dan bijvoorbeeld om aan het aanbrengen van middelgeleiders, verbreden van trottoirs en het aanbrengen van geleidemarkering. Wat kost het Investering: € 100.000 in 2024. Structurele kapitaalslasten vanaf 2025: € 5.000 per jaar. Investering: € 100.000 in 2025. Structurele kapitaalslasten vanaf 2026: € 5.000 per jaar. Analyse parkeren centrum Lochem Wat doen we al Het centrumgebied van Lochem is in ontwikkeling (bijvoorbeeld verhuizing Lidl, woningbouwontwikkelingen rondom Nieuwstad, herinrichting Markt, verkeerstructuurplan etc.). Deze ontwikkelingen hebben invloed op zowel de parkeercapaciteit als de parkeerdruk in het centrumgebied. Samen met de ondernemers zijn er afspraken gemaakt over het monitoren van parkeren. In 2019 is een nulmeting gehouden. Wat gaan we (extra) doen Om conclusies te kunnen trekken, over bijvoorbeeld verhoogde parkeerdruk als gevolg van de ontwikkelingen, gaan we in 2024 een parkeeronderzoek uit voeren. Specifiek voor het gebied rondom de Nieuwstad zijn zorgen over beschikbare parkeercapaciteit in relatie tot de vele woningbouwontwikkelingen. De precieze knelpunten en eventuele oplossingen brengen we voor dit gebied nader in beeld. Wat kost het 2024: € 30.000 2025: € 2026: € 2027: € Activiteiten programma 3 Economie We voeren de reguliere werkzaamheden uit.

Activiteiten programma 4 Onderwijs Uitbreiding activiteiten leerplichtconsulenten Wat doen we al De consulenten leerplicht van ’t Baken voeren de Leerplichtwet uit. We zien hier een duidelijke verschuiving in ontstaan waarin de focus niet alleen ligt op handhaving maar ook bij zorg. We zien een grotere complexiteit van casussen en meer meldingen onder andere door de komst van kinderen uit Oekraïne. Door de toenemende meldingen en complexiteit is het binnen de huidige inzet onvoldoende mogelijk om preventie-activiteiten uit te voeren. Wat gaan we extra doen Met de inzet van extra uren leerplichtconsulent voor een periode van 2 jaar kunnen we de gemelde problemen sneller oppakken, maar kunnen we ook meer focus aanbrengen op de preventieve activiteiten. Dit moet ervoor zorgen dat consulenten leerplicht zo snel mogelijk worden ingezet bij verzuim. In 2025 evalueren we de inzet en schetsen we de ontwikkelingen. Op basis daarvan kan besluitvorming plaatsvinden over een eventuele structurele inzet. Het voorstel is om de formatie leerplichtconsulent voor een periode van 2 jaar uit te breiden met 28 uur. Het gaat om een consulentfunctie schaal 9. De kosten bedragen € 65.000 per jaar.

Wat kost het 2024 € 65.000 2025 € 65.000 2026 € 2027 € Doorontwikkelen leerlingenvervoer Wat doen we al We hebben de ambitie om leerlingen op het speciaal onderwijs te ondersteunen in hun ontwikkeling naar meer zelfstandigheid en ze vaardigheden meegeven waar ze de rest van hun leven iets aan hebben. Dit draagt bij aan het volwaardig mee kunnen doen in de samenleving. Wat gaan we (extra) doen We onderzoeken wat de gevolgen zijn van een ander beleid voor de toekenning van vervoersindicaties. Hierbij kijken we naar de mogelijkheden voor ruimere kilometervergoedingen voor ouders, het betalen van OV-trajectabonnementen of het (deels) betalen van een e-bike voor kinderen die in staat zijn om te fietsen. We voeren een pilot uit waarbij we eerst andere vervoersvormen vergoeden aan ouders van leerlingen voordat we ze aanmelden voor het vervoer bij PlusOV. De kosten (€ 50.000) zitten in klankbordsessies met ouders en de vergoeding van andere vormen van vervoer buiten de taxi van PlusOV. Wanneer ervaringen uit de doorontwikkeling leiden tot beleidswijzigingen, dan leggen we die zo nodig voor besluitvorming voor aan de gemeenteraad. Wat kost het 2024: € 50.000 2025: € 2026: € 2027: € -

Activiteiten programma 5 Sport, cultuur en recreatie Stimuleren sport en bewegen Wat doen we al Wij stimuleren sport en bewegen met de inzet van sportcoaches en een verenigingsondersteuner sport. Wat gaan we (extra) doen Wij ondersteunen initiatieven van inwoners en organisaties die een bijdrage leveren aan het stimuleren van sport en bewegen van onze inwoners. Hiervoor stellen wij een financiële bijdrage beschikbaar. Daarnaast brengen wij de wensen en behoefte van onze inwoners op het gebied van sport en bewegen in kaart. Dit vertalen wij naar het realiseren van (sport)voorzieningen in de openbare ruimte in de verschillende kernen.

Wat kost het 2024: € 50.000 2025: € 50.000 2026: € 50.000 2027: € Multifunctionele accommodatie (mfa) Gorssel Wat doen we al Het haalbaarheidsonderzoek naar de ontwikkeling van een multifunctionele accommodatie (mfa) op één van de huidige locaties van ’t Trefpunt of de Vullerschool is afgerond. In Q2 2023 doen wij u een voorstel voor de verdere ontwikkeling van een mfa op één van deze locaties en vragen wij een voorbereidingskrediet, naar verwachting van ongeveer € 1.900.000. Wat gaan we (extra) doen Als het voorbereidingskrediet beschikbaar wordt gesteld, dan starten we de ontwikkeling van het project en daarmee de feitelijke realisatie van de mfa. Vanaf het moment van beschikbaarstelling van het voorbereidingskrediet zal de fase van ontwikkeling en realisatie ongeveer drie jaar in beslag nemen. Afronding 2026. Wat kost het Investering: € 1.900.000 (voorbereidingskrediet). Structurele kapitaalslasten vanaf 2027: € 57.000 per jaar. Toekomst zwembaden Almen en Gorssel Wat doen we al Wij hebben het financieel kader voor vernieuwing/renovatie van de buitenbaden geformuleerd en aan de Stichting Gorsselse Zwembaden kenbaar gemaakt. De wijze waarop de zwembaden weer toekomstbestendig worden gemaakt, is nog niet bepaald. Renovatie en/of vernieuwing zijn hiervoor de opties. Momenteel vindt voorbereiding van besluitvorming plaats.

Hiervoor doen wij u dit jaar (Q2 2023) een voorstel, waarbij wij een voorbereidingskrediet/-budget voor verdere uitwerking vragen. Wat gaan we (extra) doen Als het voorbereidingskrediet/-budget beschikbaar wordt gesteld, starten we de ontwikkeling en uiteindelijke realisatie. In deze fase zal het project worden gedefinieerd en kunnen uiteindelijk aanbesteding en bouw plaatsvinden. De gehele fase zal ongeveer twee jaar in beslag nemen. Wat kost het Voor de ontwikkeling van de buitenbaden hebben wij als financieel kader (na realisatie) een structurele meerlast van € 200.000 per jaar bepaald voor de exploitatie- en/of kapitaalslasten vanaf 2025. Uitvoeren Kijk op cultuur uitvoeringsplan 2023 en verder Wat doen we al De cultuurvisie van de gemeente Lochem ‘Kijk op cultuur’ is in 2016 opgesteld, samen met inwoners en culturele organisaties. Omdat de zes ambities in de cultuurvisie actueel zijn en blijven, laten we de cultuurvisie doorlopen voor onbepaalde tijd. De speerpunten uit het eerste richtinggevend uitvoeringsplan (2018-2020) zijn gerealiseerd. Wat gaan we (extra) doen Het ‘Kijk op cultuur uitvoeringsplan 2023 en verder’ brengt cultuur dichtbij. Bij de uitvoering wordt nauw samengewerkt met Recreatie en Toerisme, immers door te investeren in cultuur wordt ook geïnvesteerd in het vestigings- en verblijfklimaat. De speerpunten in het uitvoeringsplan zijn: 1.

faciliteren van culturele structurele activiteiten en culturele organisaties 2. opstellen van een nieuw regionaal Cultuur en Erfgoedpact 2023-2024 3. faciliteren van een cultureel contactpersoon 4. opbouwen van een regionale culturele infrastructuur 5. actualiseren en monitoren van subsidieafspraken met de grotere culturele instellingen Wat kost het 2024: € 45.000 Structureel vanaf 2025 € 30.000

Lokale publieke omroep Wat doen we al De Lokale Publieke Omroep Radio Ideaal verzorgt lokale radio en tv voor de gemeenten Bronckhorst en Lochem. De gemeente Lochem ondersteunt jaarlijks met een bijdrage in de kosten, in 2023 was dit € 20.000. Wat gaan we (extra) doen In 2025 vindt een Stelselwijziging voor de Lokale Publieke Omroepen plaats. Ter voorbereiding daarop is Radio Ideaal gaan samenwerken met Radio 8 (Doetinchem) en wordt gewerkt aan de vorming van Streekomroep West Achterhoek, samen met de gemeenten Oude IJsselstreek, Berkelland en Montferland. De Stelselwijziging heeft gevolgen voor de aanwijzing en financiering van lokale omroepen. Er wordt gestuurd op de vorming van streekomroepen. De overweging daarbij is dat met een groter bereik, meer capaciteit en meer journalistieke professionaliteit onder andere de lokale democratie is gebaat. Radio Ideaal heeft gevraagd of de gemeente Lochem, gelijk de gemeente Bronckhorst, wil bijdragen aan de inzet van een professionele journalist. Met een extra bijdrage van € 25.000 in 2024 kan Radio Ideaal verder werken aan haar professionalisering en samenwerking. Waarbij het doel is om in 2025 te kunnen voldoen aan de voorwaarden die gepaard gaan met de Stelselwijziging en de vorming van streekomroep West Achterhoek.

Wat kost het 2024: € 25.000 2025: € 2026: € 2027: € Uitvoeren van het programma Digivaardige Achterhoekers Wat doen we al Bibliotheek Berkel & IJssel en bijbehorend Taalhuis voerden in Lochem in 2020 en 2021 het project Digitaal Noaberschap uit in de kernen Harfsen en Barchem. Cursussen Digisterker die inwoners helpen (overheids)zaken digitaal te regelen worden gegeven in de kernen Lochem en Gorssel. Wat gaan we (extra) doen We sluiten aan bij het programma Digivaardige Achterhoekers (DA) van de Achterhoekse thematafel Gezondste Regio. Het doel is om 15.000 Achterhoekers te bereiken, waarvan 5.000 niet digitaal vaardig en waarvan 10.000 beperkt digitaal vaardig zijn. Beoogd eindresultaat is een regionale basisinfrastructuur die aansluit op lokale initiatieven en netwerken. Zodat elke inwoner laagdrempelig digivaardiger kan worden en blijven. De begroting ziet er als volgt uit: Fase 1: opbouw. Totale kosten: €1.187.000. Bijdrage Lochem: €105.000. Fase 2: start project. Totale kosten: €2.583.000,. Bijdrage Lochem: €177.000. Fase 3: evaluatie en doorontwikkeling. Totale kosten: €5.572.000. Bijdrage Lochem: €99.000. Wat kost het 2024: € 282.000 (fase 1 en 2) 2025: € 99.000 (fase 3) 2026: € 2027: € Duurzame voortzetting beheer laanbomen buitengebied Wat doen we al We beheren de 52.000 laanbomen in het buitengebied volgens het eind 2021 vastgestelde laanbomenbeleid.

Het reguliere beheer bestaat uit snoei, controle op boomveiligheid, en de kap van risicobomen. Ook vervangen we gefaseerd laandelen, die met regulier beheer niet meer in stand te houden zijn en waarbij de gevaarzetting toeneemt. Vanaf winter 2021-2022 haalden we de jarenlange achterstand in herplantverplichting in, door de aanplant van 1.050 nieuwe bomen. Ook planten we circa 700 nieuwe bomen op plekken waar vanaf 2021 vanuit het reguliere beheer bomen zijn verdwenen. En geven we ze water.

Wat gaan we (extra) doen De snoeicontracten met de aannemers worden na twee jaar uitvoering, in 2023 verlengd (of opnieuw aanbesteed). De stijgende brandstofkosten en te verrekenen prijsindexaties (vanaf 2022) van de aannemers, zorgen ervoor dat de jaarlijkse snoeikosten vanaf 2024 met circa € 118.000 toenemen. Ook de jaarlijkse kosten van bomenkap zullen in 2024 naar verwachting bij aanbesteding ongeveer € 26.000 hoger liggen. De kosten van plantmateriaal stijgen met ongeveer € 20.000. Op basis van de ervaringen van de afgelopen 2 jaar met watergeven, gaan we de jonge laanbomen nog vaker, langer in het seizoen en voor meerdere groeiseizoenen van water voorzien. Oorzaak is het steeds droger wordend klimaat. Circulus kan dit niet geheel in eigen beheer, en zal ook aannemers moeten inschakelen. De verwachte extra jaarlijkse kosten zijn € 110.000. Wat kost het Structureel vanaf 2024: € 274.000. We stellen voor € 164.000 te dekken uit de stelpost prijsindexatie 2024. Evaluatie IBOR Wat doen we al Het IBOR (Integraal Beheer van de Openbare Ruimte) gaat uit van kerngericht werken. Iedere kern kan eigen accenten en focus aanbrengen in de openbare ruimte, waardoor het IBOR meer aansluit bij de behoefte van de inwoners. Er wordt een beroep gedaan op de inwoners. Gemeente en Circulus faciliteren en maken de basis op orde. De inwoners kunnen een plus zetten op het onderhoud.

Kerngericht werken is uitgerold in de kern Eefde. Vanwege corona is pas een start gemaakt in 2022. Er is een tweetal bijeenkomsten gehouden. Wat gaan we (extra) doen We gaan verder met het uitrollen van kerngericht werken. Circulus gaat werken met gebiedsteams. In 2025 willen we deze nieuwe werkwijzen/aanpak evalueren. Wat kost het 2024 € 2025 € 25.000 2026 € 2027 € Activiteiten programma 6 Sociaal domein Aanjager Inclusie en diversiteit Wat doen we al In 2022 nam de gemeenteraad de motie 'Samen op naar een inclusieve samenleving' aan. De motie riep onder andere op om tot een vernieuwde inclusieagenda te komen. In de afgelopen periode zijn gesprekken gevoerd met verschillende partners en stakeholders. Dit leidt tot een nieuwe inclusieagenda die de gemeenteraad ontvangt. Wat gaan we (extra) doen We stellen voor een aanjager inclusie & diversiteit aan te stellen voor 24 uur per week, voor de periode van drie jaar ( € 62.000). De aanjager zorgt voor de uitvoering van de activiteiten uit de inclusieagenda en de actieve deelname van alle betrokken stakeholders in de Lochemse samenleving. Daarnaast wordt voorgesteld jaarlijks een werkbudget van € 10.000 beschikbaar te stellen waarmee we de uitvoering van initiatieven stimuleren. Voor de viering van '80 jaar bevrijding' vragen we voor 2024 een werkbudget van € 10.000.

Na een periode van 3 jaar evalueren we of de functie van aanjager het gewenste effect heeft; vergroten bewustwording en aanjagen van een inclusieve samenleving. Wat kost het 2024 € 82.000 2025 € 72.000 2026 € 72.000 2027: € -

Verlenging extra inzet mantelzorgconsulent Wat doen we al Bij Stichting Welzijn Lochem (SWL) is het Knooppunt Mantelzorg ondergebracht. Zij informeren, ondersteunen, verlichten en waarderen mantelzorgers. Door tijdige inzet wordt geprobeerd opvolgende problematiek (bijvoorbeeld overbelasting, uitval) te voorkomen. De gemeenteraad heeft voor 2022 en 2023 extra geld beschikbaar gesteld voor de inzet van een extra mantelzorgconsulent. Wat gaan we (extra) doen Het voorstel is de extra inzet mantelzorgconsulent te verlengen voor een periode van 3 jaren (2024, 2025 en2026) waarin: a) SWL de pilot netwerkcoaches verder uitrolt en meer netwerkcoaches kan werven/opleiden; b) méér jonge mantelzorgers ondersteund worden en de toename van ondersteuningsvragen van mantelzorgers beter opgevangen kan worden; c) SWL zich daarnaast specifiek gaat richten op ondersteuning van mantelzorgers van inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Door de extra inzet krijgen de programma's voor de specifieke doelgroepen een structurele basis en kan SWL beter inspelen op de toenemende vraag. In de loop van 2026 wordt, op basis van kwantitatieve (cijfers) en kwantitatieve (verhalen) resultaten, duidelijk óf de extra inzet structureel wenselijk is na 2026. De resultaten leggen we voor aan de gemeenteraad. De kosten voor de inzet van een mantelzorgconsulent via SWL bedragen € 103.000 per jaar.

Wat kost het 2024: € 103.000 2025: € 103.000 2026: € 103.000 2027: € Uitvoering inburgering Wat doen we al Vanuit het Rijk krijgen we ieder jaar een taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Per 1 januari 2022 geldt de nieuwe wet inburgering. We hebben als gemeente de regie op de inburgeringstrajecten. We bieden iedere statushouder een inburgeringsprogramma aan, waaronder taallessen, praktijkgericht leren, maatschappelijke begeleiding en financieel ontzorgen. Inburgeringconsulenten voeren de regie en de afstemming met de partners. Door de verhoogde taakstelling en instroom is het aantal benodigde trajecten en de (maatschappelijke-) begeleiding verhoogd. We zien in de uitvoering dat de begeleiding en afstemming tussen partijen meer tijd kost en vraagt dan vooraf al bedacht. Dit komt bovenop verhoogde taakstelling van 2023. In de bestuursrapportage 2023 komen we hierop terug. We verwachten dat de taakstelling de komende jaren minimaal op dit niveau blijft. Wat gaan we (extra) doen In de uitvoeringsagenda 2021 zijn we uitgegaan van de bestaande formatie voor zowel het B€L als de inkomensconsulent bij ’t Baken. We zijn in 2021 uitgegaan van 20 statushouders per jaar. Dit zijn er in 2023 52. We zien daarnaast dat het niveau van de statushouders die wij in Lochem huisvesten laag is.

Dit vraagt extra tijd en inzet van de medewerkers van het B€L (€ 62.000) gedurende een periode van minimaal 2 jaar. Dit vraagt ook een structurele inzet van een inkomensconsulent (0,78 Fte schaal 9) € 80.000. In 2021 zijn we uitgegaan van het reizen per openbaar vervoer vanuit de kernen naar Lochem. In januari 2022 is de lijn gestopt. Daarnaast bleek het openbaar vervoer onvoldoende toereikend. We hebben eigen vervoer ingezet door busjes te huren. Kosten hiervoor zijn € 75.000. We hebben extra fysieke ruimtes gehuurd waar de inburgering gegeven wordt en waar consulenten gesprekken voeren met de statushouders (€ 41.000). In 2025 bekijken we welke eventuele inzet (t.a.v. B€L, vervoer en ruimtes) vanaf 2026 noodzakelijk is. Wat kost het 2024: € 258.000 2025: € 258.000 Structureel vanaf 2026 € 80.000

Opvang Ontheemden Oekraïners Wat doen we al De Tijdelijke Wet opvang ontheemden Oekraïne ligt voor aan de Eerste en Tweede Kamer. Totdat de wet van kracht gaat, handelen we volgens de Regeling Opvang Ontheemden Oekraïne. Daar waar de regeling beleidsruimte laat, hebben we de intentie beleid en uitvoering zo gelijk mogelijk te houden of gelijk te maken aan de geldende norm voor Lochemse inwoners en statushouders. Deze intentie kan echter leiden tot verdringing van andere groepen voor wie een wettelijk kader aanwezig is op specifieke beleidsonderdelen. Schaarste op de arbeidsmarkt maakt toegang tot geijkte voorzieningen deels onmogelijk. We komen daarom tot keuzes door gaande weg het jaar 2023 en 2024 besluiten te nemen. We nemen aparte besluiten ten aanzien van opvanglocaties en huisvesting, wonen, onderwijs(locaties), werk & inkomen, minimaregelingen en meedoen (zoals taallessen en sport). In deze keuzes verdringen we andere doelgroepen niet. Vooralsnog gaan we er vanuit dat de middelen uit de baten van de normvergoeding gehaald kunnen worden. In hoofdstuk 3 Ontwikkelingen beschrijven we wat we al vanaf 2023 extra doen en wat we voortzetten. Wat gaan we (extra) doen Alle wijzigingen ten opzichte van wat we al doen, vragen extra capaciteit van externe partners en interne organisatie of keuzes om bepaalde zaken niet meer uit te voeren.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12765656/2