Eindrapportage risicoanalyse asiellocatie Ampsenseweg Lochem maart 2025

Daarnaast is er nog een aantal punten die meespelen bij de verkeersonveiligheid: - Naast de weg is geen apart fiets- of wandelpad aanwezig; - Er is geen mogelijkheid tot regulier openbaar vervoer op de Ampsenseweg; - Er is veel (kruisend) landbouwverkeer over de Ampsenseweg; - Er is op hooguit enkele plekken straatverlichting; - Er zijn veel motorrijders in de zomer

Met de komst van wandelende/fietsende amv’ers en asielzoekers kan dit in algemene zin tot extra onveilige verkeerssituaties leiden. We achten dit een sterk aannemelijk risico dat hoog urgent is. Verderop komt dit punt ook terug als risico voor de vreemdelingen zelf. Onveiligheid Amv/az: 2 Door de komst van amv’ers en asielzoekers aan de Ampsenseweg nemen de verkeersbewegingen toe. Het gaat dan door toevooral om medewerkers, leveranciers, de schoolbus en overige betrokkenen. Dit tot vrees van omwonenden, die, met de name verkomst van de rondweg, hopen dat de verkeersbewegingen juist afnemen. keersbewegin Vooralsnog geven wij dit niet de hoogste risicokwalificatie, omdat het effect van de rondweg zich nog moet uitwijzen. gen Daarnaast leert onze monitoringservaring dat extra verkeersbewegingen van personeel en toeleveranciers, ook in het licht van de huidige verkeersbewegingen, meevallen.

25

Drukte in het Amv/az: 2 Toenemende drukte is niet uit te sluiten vanwege reizende amv’ers en asielzoekers, maar hoeft niet direct tot overlast te openbaar verleiden. Als de omwonenden door de drukte in bus of trein geen plek meer hebben, zullen COA en gemeente met de provoer door vincie in overleg moeten voor nadere actie. meereizende amv'ers/ az’ers Ongewenste interactie tussen doelgroepen Ongewenste Amv/az: 2 interactie tussen mannelijke en vrouwelijke amv’ers en az’ers

Het is nog onbekend of aan de Ampsenseweg meisjes komen. In de amv-locatie in Zelhem zaten jongens en meisjes, maar die zaten gesplitst van elkaar. Toch zijn wel niet geheel gewenste ‘verkeringen’ ontstaan. Bij voorkeur zien professionals zelf dan ook dat er op de amv-locatie voldoende zicht is op de meisjes. Dan hoeven de meisjes niet direct in aparte gebouwen, maar volgens professionals zijn aparte slaapruimtes wel welkom. Wat de risico’s betreft, beschouwen wij het COA en NIDOS voldoende ervaren om hierin de juiste besluiten te nemen en het terrein ook op meisje in te richten. Een aandachtspunt is wel dat meisjes mogelijk betrokken kunnen raken bij ronselen in de prostitutie. De professionals hebben hier sowieso verhoogde aandacht voor. Dit geldt overigens niet alleen voor de amv’ers, maar ook voor mannen en vrouwen in de reguliere asielopvang. Ongewenste Amv/az: 1 Uit de antwoorden in de vragenlijst en de gesprekken met omwonenden en professionals wordt het samenvoegen van interactie tusamv’ers en asielzoekers op één terrein als risico gezien voor het ontstaan van spanningen. Om in kaart te brengen wat het sen amv’ers samengaan van deze twee groepen op de locatie betekent, is gesproken met diverse professionals die zicht hebben op en asielzoelocaties waar dit ook gebeurt.

Aangegeven wordt dat het succes van de combinatie van amv’ers en asielzoekers af kan kers hangen van onder andere de volgende zaken: - de inrichting van de locatie, waarbij het aanbrengen van een duidelijke scheiding tussen de verblijven van amv’ers en asielzoekers wenselijk is. In de praktijk blijkt dit lastig te handhaven omdat er onder beide groepen veelal ook vrienden/bekenden van elkaar zitten. - er kan sprake zijn van meer dynamiek tussen jongeren en asielzoekers, waardoor er meer incidenten kunnen voorkomen. Voor professionals is niet altijd duidelijk wie hiervan de veroorzaker is. Een specifiek risico voor amv’ers kan ronselen en beïnvloeding door asielzoekers met foute bedoelingen zijn. Denk hierbij aan het veroorzaken van overlast of (aanzetten tot) middelengebruik. Hoewel we niet uitsluiten dat spanningen tussen amv’ers en asielzoekers kunnen voorkomen, is onze ervaring op basis van eerdere monitoring dat deze spanningen zich vooral op het terrein zullen afspelen, ook omdat het COA en de

26

Conflicten Amv/az: 1 tussen amvers/azc’ers met vertegenwoordigers van Stichting Al Islah

Botsing tusAmv/az: 2 sen vreemdelingen vanwege verschillende culturen Conflicten met andere amv-groepen Oneigenlijke bezoekers/ slapers op de locatie Ongewenste contacten tussen

Amv: 2 Az: nvt Amv/az: 2

Amv/az: 1

bewaking hiertegen kan optreden. Toch geven er hier de hoogste risicokwalificatie aan, omdat de we niet kunnen uitsluiten dat conflicten buiten het terrein voortgezet zullen worden. Door veel geïnterviewden worden conflicten tussen vreemdelingen en vertegenwoordigers van Stichting Al Islah gevreesd. Hiervoor worden verschillende oorzaken voor aangedragen, zoals de misvatting dat op het terrein van de stichting een openbare moskee gevestigd is (om aldaar het gebed bij te wonen) of mogelijke confrontaties tussen christelijke vreemdelingen en vertegenwoordigers van de stichting. Wel is uit berichtgeving te herleiden dat moskeeën in het verleden overlast hebben ervaren van veiligelanders.8 We achten het risico niet dermate aannemelijk dat dit in Lochem tot conflicten leidt. Toch geven we dit punt de hoogste risicoclassificatie mee, zodat a) hierover afspraken gemaakt kunnen worden tussen het COA en Stichting Al Islah, b) het amv’ers en asielzoekers duidelijk is dat Stichting Al Islah een privéterrein is en c) dit periodiek gemonitord kan worden. Omwonenden en respondenten in de vragenlijst geven aan dat er mogelijk botsingen tussen verschillende culturen van vreemdelingen kunnen voorkomen. Onze ervaring vanuit onderzoek en de mening van enkele professionals leren dat dit inderdaad niet altijd te voorkomen is.

Alleen wordt hier door het COA rekening mee gehouden, bijvoorbeeld door kamergenoten bij elkaar te zetten die elkaars taal spreken en samen activiteiten te organiseren. In de praktijk, zo geeft een professional ook aan, neigen asielzoekers vaker naar mensen van eigen afkomst. Vanuit het COA wordt aangegeven dat aandacht voor zorg van mensen, bijvoorbeeld vanwege trauma’s, meer aandacht vereist dan mogelijke botsingen. Wat amv’ers betreft wordt aangegeven dat jongeren vooral willen chillen en veel met zichzelf bezig zijn. We vernamen van professionals van een conflict tussen amv-groepen uit Lochem en Rekken. Dit bleek naderhand een conflict op het voetbalveld dat enigszins verhit verliep. We achten het verder niet aannemelijk dat dit veel vaker zal voorkomen. Het is niet uit te sluiten dat dit plaatsvindt, maar deze (incidentele) gevallen zullen niet tot aantasting van de leefbaarheid en veiligheid in de buurt leiden. Mogelijk wordt het risico groter als in de toekomst in de buurt andere amv-locaties geopend worden, omdat uit monitoring blijkt dat dit wel eens voorkomt. Oneigenlijke bezoekers/slapers zijn daarnaast binnen opvanglocaties al een aandachtspunt bij het COA. Vanuit Stichting Reubezorg wordt gewezen op de kwetsbare doelgroepen die zij huisvesten, zowel residentieel als via dagopvang. Met name kwetsbare meisjes kunnen beïnvloedbaar zijn.

Vanuit de stichting bestaat de wens om onderling

8. Zie bijvoorbeeld het artikel https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/moskee-in-utrecht-sloot-deuren-voor-overlastgevende-veiligelanders-hetwerd-steeds-erger~babb2940/?referrer=https://www.google.com/

27

bewoners contact tussen amv’ers en deze doelgroepen zoveel mogelijk te vermijden. Ook wij achten dit van belang en geven de zorginstelling hoogste risicokwalificatie aan dit punt zodat dit periodiek kan worden gemonitord. en vreemdelingen De samenwerking tussen beheerpartners en tussen beheerpartners en omgeving Onduidelijke en ontoereikende communicatie vanuit de gemeente

Onduidelijke en ontoereikende communicatie vanuit het COA

Amv/az: 1 Omwonenden zijn van mening dat de communicatie vanuit de gemeente richting hen tekort schiet en dat zij vanuit de gemeente weinig begeleiding/toelichting krijgen in overleggen. Naar onze mening bevordert dit het participatieproces met de buurt niet. Onze ervaring daarnaast is dat de op de website en in overige aangeleverde stukken een tamelijk basaal niveau heeft. Dit geldt bijvoorbeeld ten aanzien van de opvangvorm die er naast de amv-locatie gaat komen: wordt het een rol of een azc? Dit heeft namelijk gevolgen voor de samenstelling van de asielzoekers die er gaan komen en, mogelijk, de overlast die er gaat ontstaan. Deels heeft dit ook te maken met de communicatie rondom de aantallen asielzoekers die er gaan komen; dit heeft het vertrouwen van omwonenden in de gemeente en het draagvlak voor de opvang geschaad. Wij zijn van mening dat het essentieel is dat richting omwonenden eerlijk en duidelijk gecommuniceerd wordt, zowel wat de plannen als de (on)mogelijkheden in het beheer zijn. Vanuit ervaring met opvang elders merken wij dat het simpele principe ‘zeggen wat je doet en doen wat je zegt’ richting omwonenden duidelijkheid verschaft. De gemeente Lochem zal hier nog verbeterstappen in moeten zetten. Vanuit de gemeente Lochem verwachten we bijvoorbeeld dat één aanspreekpunt is aangewezen voor de gang van zaken rondom de opvang aan de Ampsenseweg.

Dit zal ten goede komen aan de informatievoorziening. Zie verder ook bij ‘de personele inzet van beheerpartners’. Amv/az: 1 Er bestaat vanuit omwonenden enige ontevredenheid over de huidige COA-communicatie rondom hotel Paasberg. Zo zou niet/slecht gecommuniceerd zijn over de wisseling in locatiemanager en worden niet alle afspraken nagekomen. Ook lijkt er wat onduidelijkheid te bestaan rondom het voorzitterschap van de klankbordgroep voor hotel Paasberg. Hoewel wij daar als onderzoeksbureau geen invloed op hebben, is onze stellige overtuiging en ervaring dat zo min mogelijk wisselingen in COA-locatiemanagers bijdraagt aan goed beheer en rust op en rondom een opvanglocatie. Ook omwonenden van de Ampsenseweg vinden de communicatie van het COA tekortschieten. Dit heeft er bijvoorbeeld betrekking op dat omwonenden niet op de hoogte waren van het verschil tussen de vormgeving van een amv-locatie en een rol. Volgens het COA heeft dit deels te maken met de omstandigheid dat de aankoop van de locatie en het besluit rondom de opvang nog niet definitief rond is. Nog onduidelijk is wie de locatiemanagers (van de amv- en azc-locatie) zullen worden. Naar onze mening is dit niet bevorderlijk voor het proces. In de regel zal de communicatie met omwonenden door het COA worden opgepakt vanaf het moment dat de opvangvormen van start gaan.

Dit is rondom de Ampsenseweg een groot aandachtspunt, omdat we verwachten dat de amv’ers

28

eerder geplaatst worden dan de asielzoekers. De vraag is dan, wie bijvoorbeeld de communicatie over de asielzoekers op zich zal gaan nemen. Ook is extra aandacht nodig voor de juiste afwikkeling van het melden van klachten. Daarnaast is externe communicatie een aandachtspunt omdat het twee opvangmodaliteiten betreft; het risico bestaat dat de twee locatiemanagers naar elkaar kijken/wijzen als zich een incident voordoet. Ontbrekende Amv/az: 1 Wij vernemen in diverse gesprekken signalen dat de gemeente Lochem en het COA naar elkaar kijken wat betreft de comkorte lijnen municatie richting omwonenden van de Ampsenseweg. De oorzaak hiervoor ligt voornamelijk in het nog niet definitieve tussen COA besluitvormings- en aankoopproces. Vooralsnog zou er volgens omwonenden niets veranderd zijn in de communicatie. en gemeente Onze ervaring rondom de gang van zaken bij opvanglocaties is dat korte lijnen essentieel zijn voor goed en direct op Lochem de actualiteit inspelend beheer (zogenaamd ‘dynamisch beheer’). Hoewel het vanwege de onzekerheid rondom de besluitvorming enigszins begrijpelijk is dat er nog niet heel veel onderling contact is geweest, achten we het van belang dat hierin zo snel mogelijk een proactieve houding tussen de partijen ingenomen wordt.

OntbreAmv/az: 1 Uit de gevoerde gesprekken blijkt dat een amv-locatie qua organisatie verschilt van een azc, bijvoorbeeld ten aanzien van kende/slechte een eigen structuur; zo is er 24 uur per dag begeleiding op een amv-locatie. Ook gelden er andere kwaliteitseisen voor samenweramv- en azc-personeel; amv-personeel moet bijvoorbeeld geregistreerd staan bij Stichting Kwaliteitsregister Jeugd. Ook king tussen heeft elke locatiemanager een eigen team. twee COANaar onze mening hoeft dit niet direct een nadeel te zijn, ook omdat er binnen het COA steeds meer stemmen opteams gaan om deze twee opvangmodaliteiten samen te brengen. Een aandachtspunt is wel, dat dit nog geen gemeengoed is en dat deze combinatie van amv’ers en asielzoekers daarom extra inspanning verdient. Cruciaal in deze is dat de randvoorwaarden op orde zijn, bijvoorbeeld door te zorgen dat de teams bekend zijn met elkaar en iedereen samenwerkt in het belang van beide doelgroepen. OnduidelijkAmv/az: 1 Onze ervaringen rondom opvanglocaties elders is dat dit een cruciaal punt is voor goed beheer, zeker in het perspectief heid over de van het hiervoor genoemde risico. Voor alle betrokkenen op en rond het terrein moet direct duidelijk zijn waar een procedure klacht/incident gemeld kan worden en wie verantwoordelijk is voor de afhandeling ervan.

Omdat dit voorafgaand aan de rondom start goed moet worden gecommuniceerd, benoemen we dit als risico 1. klacht- en inOok moeten melders ervan verzekerd zijn dat dat een klacht/incident op korte termijn afgehandeld wordt en dat de uitcidentmeldinkomst van de afhandeling naar de klager/melder teruggekoppeld wordt. Dit wil overigens niet automatisch zeggen dat gen iedere klacht/melding naar tevredenheid van de klager/melder opgelost zal worden. Goed beheer is naar onze mening een dynamisch proces van klagen over/melden van overlast, acteren daarop en communiceren daarover. Dit vereist een proactieve houding van alle betrokkenen; van de bereidwilligheid van de klager/melder om steeds contact te blijven zoeken tot de bereidwilligheid van de klachtafhandelaar om naar vermogen en binnen het beheerkader actie te ondernemen en te blijven communiceren hierover.

29

In het geval van incidenten is het van belang is dat vooraf duidelijk is in welke situatie welke instantie aan zet is. Op grond van de gesprekken de politie verwachten wij geen onduidelijkheid rondom de taakverdeling als er sprake is van incidenten. Wel is het gedeelde locatiemanagerschap een aandachtspunt in deze. Dit vereist extra aandacht voor goede afspraken tussen COA en politie. Verdeeldheid Amv/az: 3 Door een enkele omwonende wordt aangegeven dat er sprake is van verdeeldheid onder de eigen bevolking (voor en teonder omwogenstanders), met als gevolg dat de buurtsaamhorigheid een knauw krijgt. Tijdens de gesprekken met omwonenden en in nenden de schouw hebben we dit in het geheel niet ervaren, in tegenstelling tot andere risicoanalyses. Een teken aan de wand hiervoor is ook de bereidheid van verschillende omwonenden om zich in de leescommissie te laten vertegenwoordigen door anderen. De personele inzet van beheerpartners Onduidelijkheid rondom centrale contactpersoon bij gemeente Te weinig aanwezig COApersoneel

Te lange opkomsttijd politie Onvoldoende capaciteit politie

Amv/az: 1 Tot op heden bestaat er volgens enkele geïnterviewden nog geen duidelijkheid over wie, na het stoppen van de eerste contactpersoon, het centrale aanspreekpunt namens de gemeente Lochem wordt voor het beheer rondom de locatie. Het aanwijzen van een centraal aanspreekpunt binnen de gemeente, primair voor de locatie en secundair richting omwonenden, achten we van essentieel belang, en wel ruim voor de opvang van start gaat. Bij voorkeur is dit één persoon bij de gemeente Lochem voor beide opvangmodaliteiten. Amv: 2 Een aantal omwonenden vreest dat het samengaan van een amv- en een azc-locatie mogelijk tot een efficiëntieslag in Az: 1 COA-capaciteit zal leiden. Vanuit enkele professionals wordt in ieder geval aangegeven dat de amv-bezetting qua beveiliging, COA en NIDOS in ieder geval op hetzelfde niveau moet blijven. Dit om goed zicht te kunnen houden op de jongeren. In een eerder door ons uitgevoerde vergelijking met andere asielopvanglocaties hebben we gevraagd wat bij het COA verstaan wordt onder ‘voldoende personele bezetting’. Daar is toentertijd geen eenduidig beeld naar voren gekomen. Wel is vanuit het COA nog opgemerkt dat de formatieberekening van medewerkers is gebaseerd op het aantal bewoners. Dit zijn standaardnormen die door het COA landelijk gehanteerd worden.

Omdat er voor de asielzoekers nog geen aanspreekpunt is, achten we dit punt belangrijk voor de randvoorwaarden van de azc-opvang. Amv/az: 2 Omwonenden geven aan dat de aanrijtijd van de politie richting Lochem mogelijk te lang is. Dit punt hebben we teruggelegd bij de politie. Vanuit deze instantie wordt aangegeven dat een opkomsttijd van 15 minuten haalbaar is in het geval er sprake is van nood (prio 1), ondanks dat er geen steunpunt meer is in Lochem. Amv/az: 2 Omwonenden vrezen dat de politie te weinig capaciteit vrijmaakt voor de nieuwe opvanglocatie. Op dit moment krijgen twee wijkagenten ieder twee wijkdiensten de tijd voor de gehele wijk waarbinnen hotel Paasberg valt. Een eventueel bezoek aan de amv-locatie valt binnen die diensten. De politie acht deze capaciteit voldoende voor de amv-locatie alleen. In de toekomst is voorzien dat deze inzet van de wijkagenten gelijk blijft. Wel verwacht de politie dat de extra 300 asielzoekers meer inzet van de wijkagenten vereist, maar vooralsnog worden in de uitvoering hiervan geen problemen verwacht.

30

Vanuit de politie wordt wel aangegeven dat korte lijnen met het COA essentieel zijn om zicht te houden op hetgeen speelt op en rond de nieuwe locatie. Eerder gingen we al in op zogenaamde ‘prio 1’-meldingen. De politie ziet vooralsnog weinig problemen bij de inzet van de noodhulp bij spoedmeldingen via 112. De aanrijtijd hiervoor vanuit Zutphen naar Lochem, in het geval van calamiteiten, valt volgens hen binnen de norm van 15 minuten. Onvoldoende Amv: 2 Enkele omwonenden vragen zich af of op het nieuwe terrein voldoende beveiliging zal zijn. Momenteel zit in hotel Paasbeveiliging Az: 1 berg overdag een beveiliger, tussen 22:00 en 08:00 met twee, naast twee COA-medewerkers tussen 23:00 en 07:00 uur. Uit de gevoerde gesprekken lijkt te herleiden dat dit in de toekomst van de amv-locatie zo blijft, wat volgens enkele professionals ook gewenst is. Wat betreft een azc-locatie is dit voor ons onduidelijk gebleven. Het COA geeft in het algemeen aan dat beveiliging 24 uur per dag, zeven dagen in de week aanwezig is. Tijdens de werktijden van COA-medewerkers (doordeweeks in de regel van 8 tot 22 uur en in het weekend van 9 tot 17 uur) is een beveiliger bij de receptie aanwezig en buiten de werktijden van COA-medewerkers vaak minimaal twee.

Wij achten het wel van belang dat hierover duidelijkheid verschaft wordt en gemonitord wordt hoe dit gaat en geven het daarom voor de asielzoekers de hoogste risicoclassificatie mee. Onvoldoende Amv: 2 Zelf hebben we aan het COA de vraag voorgelegd of de amv-medewerkers van het COA allemaal meeverhuizen naar de COAAz: nvt nieuwe locatie. Daarop is geantwoord dat dit nog onbekend is en dit afhangt van de vraag óf er verhuisd wordt en wanmedewerkers neer; pas dan is er zicht op wie er nog werkzaam zijn op de locatie en kan deze vraag voorgelegd worden. Wel wordt aandie meevergegeven dat er momenteel voldoende medewerkers zijn en geven de meeste medewerkers aan mee te willen naar een huizen nieuwe locatie. Stichting Al Amv/az: 1 Hoewel geen beheerpartner, nemen wij dit genoemde risico hier toch even hier op. Vanuit Stichting Al Islah wordt regelIslah die overmatig religieus-islamitisch/-juridisch advies gegeven aan moslims. Met 365 asielzoekers als buren bestaat de vrees dat vraagd wordt Stichting Al Islah op dit vlak overvraagd zou kunnen worden. Omdat vanuit de stichting de wens bestaat om hierover afvoor geestespraken te maken met het COA, wordt hieraan de hoogste risicoclassificatie gegeven. lijke bemiddeling

31

Risico’s voor amv’ers VerkeersonAmv/az: 1 veiligheid op de Ampsenseweg en rondom het Pactumterrein

Eerder is de verkeerssituatie op de Ampsenseweg al uitvoerig aan bod gekomen. Eigenlijk is iedereen het erover eens dat de verkeerssituatie rondom de nieuwe locatie ook voor de vreemdelingen zelf een groot punt van zorg is. Zowel omwonenden als de verkeersdeskundige van gemeente Lochem geven aan dat in het verleden diverse ongelukken op de Ampsenseweg hebben plaatsgevonden. Meerdere geïnterviewden noemen verkeersincidenten die in het verleden hebben plaatsgevonden, zowel op de Ampsenseweg in het algemeen als specifiek ter hoogte van het Pactumterrein en omgeving. Verder wordt aangegeven dat het op sommige tijden (vooral tussen 07:00-09:00 en 15:00 en 17:00) erg druk kan zijn. Verder zeggen omwonenden dat de 30-kilometerborden die bij het Pactumterrein geplaatst zijn niet werken. Ook vinden zij de uitgang van het Pactumterrein veel te onoverzichtelijk. Nadere analyse van de verkeersdeskundige afdeling van de gemeente wijst uit dat in de afgelopen 10 jaar 17 ongevallen op de Ampsenseweg zijn geregistreerd, waarbij 22 mensen betrokken waren (15 keer uitsluitend materiele schade, 2 keer met letsel). Van deze 17 ongevallen vonden er 7 plaats bij de ingang van Pactum.

Een andere analyse vanuit de verkeerskundige afdeling van de gemeente wijst er op dat de Ampsenseweg in het jaar 2023 druk bereden was (4.700 motorvoertuigen per dag), maar dat dit door nieuwe wegaanlegging over de Kwinkweerd minder is geworden en in de toekomst nog minder zal worden.9 Daarnaast zullen over de Ampsenseweg verkeers- en snelheidsremmende maatregelen getroffen worden, het verderop plaatsen van het bord ‘bebouwde kom’ en het gemeentelijk voornemen om het gebruik van de nieuwe rondweg te stimuleren. Nog onduidelijk is of al deze maatregelen daadwerkelijk getroffen worden. Daarnaast verschilt de mening van omwonenden over nut en noodzaak van deze maatregelen. Desondanks hebben we ook zelf ervaren dat de weg voor fietsers/voetgangers niet zonder risico’s is, mede door het ontbreken van een afzonderlijk voet- en/of fietspad. Het argument dat er in de toekomst minder gemotoriseerd verkeer over de Ampsenseweg zal rijden zal niet voorkomen dat in de zaai- en oogsttijd grote landbouwvoertuigen soms van twee kanten af en aan rijden. We zien daarom met name blijvende en grote risico’s bij (een combinatie van) de volgende situaties: - Asielzoekers die nog niet goed kunnen fietsen - Asielzoekers die zich in het donker over de Ampsenseweg begeven - Asielzoekers die (met bijvoorbeeld kinderwagen en kinderen) over de weg moeten lopen

9. Hierbij wordt onder andere ook gewezen op de nieuwe brug over het Twentekanaal. De exacte prognoses zijn niet gedeeld met Bureau Beke.

32

Met de komst van amv’ers en asielzoekers en het gegeven dat zij mogelijk nog niet gewend zijn aan de Nederlandse verkeersregels (bijvoorbeeld ten aanzien van het lopen langs de weg buiten de bebouwde kom) zien wij een aannemelijk en direct risico van onveilige verkeerssituaties op de Ampsenseweg. De benchmark wijst uit dat over de weg wandelende jongeren, vooral in het donker, een aandachtspunt is. Ook hier in Lochem is het een landelijke en donkere omgeving waardoor wij verkeersveiligheidsrisico’s voor amv’ers, asielzoekers en omwonenden voorzien. Wat betreft het fietsen geeft NIDOS weliswaar aan dat de amv’ers allemaal verkeerstraining krijgen, maar dat er in het verleden wel eens ongelukken zijn gebeurd in het verkeer. Daarnaast wordt aangegeven dat de kwaliteit van de fietsen een aandachtspunt is, vooral wat betreft goede remmen en verlichting. Onze ervaring elders is dat door het COA veel pogingen gedaan worden om fietsen in ieder geval te voorzien van verlichting, maar regelmatig is dat geen robuuste verlichting. Ten slotte blijft het wandelen over de Ampsenseweg een groot punt van zorg, vooral in het donker. Een niet ondenkbaar scenario dat een moeder met kinderwagen en een tweede wandelend kind over de Ampsenseweg moet lopen, is naar onze mening niet wenselijk.

Hoewel de oplossingsrichtingen pas in het volgende hoofdstuk worden genoemd, willen we hier daarom toch ingaan op een naar onze mening essentiële oplossing: een pendelbusje dat op gezette tijden vanuit het Pactumterrein naar het station dan wel de bushalte heen en weer rijdt. In het geval van de amv’ers zou deze na schooltijd kunnen rijden en in het geval van asielzoekers de gehele dag. Verdrinkings- Amv/az: 2 Door enkele mensen zijn de sloot langs het spoor, enkele poelen achter het Pactumterrein en het Twentekanaal genoemd gevaar in waals mogelijke verdrinklocaties. Hoewel verdrinkingsgevaar niet valt uit te sluiten onder vreemdelingen en dit ook regelmateren in de tig voorkomt,10 achten we deze locatie minder voor de hand liggende plekken om te verblijven/zwemmen, ook omdat we omgeving in het volgende hoofdstuk pleiten voor een hek met één gezamenlijke in- en uitgang aan de Ampsenseweg. Mochten vreemdelingen daar toch gaan rondhangen, dan zal het risiconiveau opgeschroefd moeten worden en zullen afspraken gemaakt worden over het aldaar ver- of wegblijven. Herbeleving Amv/az: 2 Vanuit de omgeving wordt gevreesd dat traumatische ervaringen kunnen leiden tot criminaliteit in de omgeving. Door van trauma’s verschillende professionals wordt aangegeven dat traumatische ervaringen onder vreemdelingen inderdaad voorkomen.

die tot crimiIn het algemeen leidt dit alleen niet zozeer tot criminaliteit. Wel komen suïcidedreigingen vanwege trauma’s voor, maar naliteit leiden die spelen zich voornamelijk op COA-terreinen af, zo leert ook de jaarlijkse analyse van COA-incidenten.11 De ervaringen rondom de amv-opvang in hotel Paasberg wijzen er op dat onder jongeren trauma’s kunnen voorkomen, maar dat deze niet per se tot onrust richting anderen (medejongeren/personeel of omwonenden) leiden; jongeren doen zich dan vooral zelf pijn.

10. Zie bijvoorbeeld https://www.gelderlander.nl/arnhem/weer-eist-de-verraderlijke-rijn-een-leven-ze-waren-behoorlijk-in-paniek~a5eb3b25/ 11. Zie https://www.coa.nl/nl/incidentenregistraties voor een overzicht over de jaren 2015-2023.

33

Aanzuigende Amv/az: 2 Uit de interviews blijkt dat voor amv’ers op dit vlak verhoogde aandacht is vanuit het COA. Zij houden tweemaal daags werking van een telling om er zeker van te zijn dat alle amv’ers nog aanwezig zijn op de locatie. Daarom zien we dit vooral als interne mensensmokaangelegenheid voor het COA, minder als risico voor de leefbaarheid en veiligheid in de omgeving van de amv-locatie. kelaars/ reHoewel nog niet direct aannemelijk, wordt het mogelijk anders als mensensmokkelaars/pooiers zich op asielzoekers krutering gaan richten. Ook dan moet hier vanuit het toekomstige azc aandacht voor zijn. amv’ers/azc’e rs voor criminele doeleinden Burgers die Amv/az: 2 In de gesprekken hebben we vernomen dat zich tijdens de laatste Keidagen een vechtpartij tussen amv’ers en Lochemse intolerant/ jongeren heeft voorgedaan. Navraag leert dat over de oorzaken verder weinig bekend is. Meer in het algemeen zien wij agressief reaalleen vooralsnog geen aanleiding om aan te nemen dat er vanuit de Lochemse bevolking acties tegen vreemdelingen geren op ondernomen zullen worden. Ook in de diverse monitoring die wij uitvoeren blijkt dit risico niet. vreemdelinOm dit risico verder te voorkomen, moet het COA goed communiceren over de wijze van indienen van klachten en gen deze snel in de kiem smoren wanneer ze zich voordoen.

Op deze manier kan mogelijk deels al voorkomen worden dat situaties tussen omwonenden en amv’ers/asielzoekers escaleren. Maar hier ligt ook een verantwoordelijkheid voor omwonenden zelf, die overlast moeten blijven melden om het dynamisch beheer goed te laten verlopen.

34

4 Van risico’s 1 naar oplossingsrichtingen In dit hoofdstuk focussen we op de risico’s die in het vorige hoofdstuk de zwaarste weging hebben gekregen. Dit omdat deze risico’s volgens onze methodiek nog voor de mogelijke komst van de opvanglocatie aan de Ampsenseweg afgedekt moeten zijn, oftewel opgepakt moeten zijn. Concreet koppelen we oplossingsrichtingen aan de risico’s met niveau 1. Bewust noemen we dit ‘oplossingsrichtingen’ die wij minimaal noodzakelijk achten voordat de opvanglocatie start. Uiteindelijk is het dan de bedoeling dat het beheersmaatregelen worden, via inspanningen van de uitvoerenden (in ieder geval het COA, de gemeente Lochem, Nidos12, de politie en beveiliging). Dit hoofdstuk is met andere woorden te lezen als de basis voor een nadere invulling van het toekomstige beheersplan. Met nadruk willen we hierbij aangeven dat wij als uitvoerders van de risicoanalyse niet verantwoordelijk zijn voor deze nadere invulling; dit is aan de beheerpartners, bij voorkeur via overleg met een delegatie van omwonenden. In de oplossingsrichtingen is nader onderscheid gemaakt tussen de volgende soorten oplossingsrichtingen: ▪

Basisoplossingsrichtingen: dit zijn door te voeren oplossingsrichtingen die direct, en die volgens de visie van Bureau Beke al bij de start van het azc ingezet kunnen worden op niveau-1-risico’s en dus de status hebben van een concrete beheersmaatregel;

▪

Opschaaloplossingsrichtingen: te reserveren oplossingsrichtingen die eventueel in de toekomst nog ingezet kunnen worden als beheersmaatregel. Hier is ook ruimte om door de beheergroep aanvullende maatregelen toe te voegen.

De opschaaloplossingsrichtingen kunnen door de beheerpartners als schaduwlijst gebruikt worden in het geval er sprake is van onevenredige overlast.13 Dit doet ook recht aan het dynamische karakter van beheer op en rondom de opvanglocatie, waarbij het kan voorkomen dat (tijdelijk) extra maatregelen ingezet moeten worden, of juist in maatregelen afgeschaald kan worden. Het is belangrijk om aan te geven dat meerdere oplossingsrichtingen al worden ingezet rondom de huidige amv-locatie. Daarnaast zijn ook oplossingsrichtingen die we op basis van ervaringen uit eerdere risicoanalyses hebben opgedaan benoemd. Dit zijn overigens hooguit enkele nuanceringen op de al door geïnterviewden genoemde oplossingsrichtingen. Een deel van onze oplossingsrichtingen is al min of meer verwoord in hoofdstuk 3, bij de weging. Toch komen ze vanwege het overzicht in dit hoofdstuk allemaal terug.

12. Nidos is de organisatie die jeugdzorg voor vluchtelingen verzorgt. 13. Op grond van eerdere uitgevoerde risicoanalyses hebben we deze term gedefinieerd als ‘overlast die met de bestaande maatregelen niet beheerst kan worden’.

35

4.1 De koppeling van oplossingsrichtingen aan de hoogste risico’s In onderstaande tabel worden zowel de basis- als de opschaaloplossingsrichtingen beschreven voor de risico’s niveau 1. Aan alle aan dit onderzoek meewerkenden hebben we naar oplossingsrichtingen gevraagd. De omwonenden hebben zowel in de interviews als in de vragenlijst oplossingsrichtingen aangedragen. De oplossingsrichtingen die we zelf hebben bedacht, hebben we tijdens de gesprekken regelmatig teruggekoppeld met de geïnterviewden. Het is nogmaals belangrijk om te vermelden dat de hierna aangedragen specifieke oplossingsrichtingen bestaan naast de reguliere systemen zoals ROV-maatregelen van het COA en eventuele strafrechtelijke opsporing en vervolging door politie en OM. Ook de ingestelde maatregelen die het COA treft om overlast van asielzoekers te beperken vallen hieronder. Te denken valt dan aan cameratoezicht op het terrein en de afwisseling van COA-personeel overdag en bewaking ’s nachts. Concreet zijn aan de risico’s met niveau 1 oplossingsrichtingen te koppelen die volgens de visie van Bureau Beke moeten worden doorgevoerd voordat de opvanglocatie operationeel wordt. Enkele van deze oplossingsrichtingen zijn inzetbaar tegen meerdere benoemde risico’s. In een enkel geval heeft de risicotoewijzing alleen betrekking op de locatie voor de 300 asielzoekers.

In dat geval staat achter het risico ‘(alleen az)’ vermeld.

36

Risico’s 1

Basisoplossingsrichtingen (voor de start van de amv-locatie/het azc te realiseren)

Door amv’ers/asielzoekers gepleegde overlast Betreden privéterreinen • Bordje ‘privéterrein’ opnemen in het welkomstdocument (in voor amv’ers/asielzoekers begrijpelijke taal) zodat het voor asielzoekers duidelijk is wat privéterreinen zijn die ze niet horen te betreden (zie een voorbeeld in bijlage 1) • Bordje ‘privéterrein’ produceren, aanbieden aan omwonenden en door hen bij ingang van hun terrein laten ophangen • COA maakt afspraken hierover met Phoenix Sterrenwacht en Lions Lochem Helpt! (zie ‘Afsprakenmatrix’ in hoofdstuk 5) Rondhangen/rondzwerven in de open- • In het welkomstdocument asielzoekers wijzen op de onwenbare ruimte selijkheid van rondhangen en rondzwerven in de buurt • Instructie van de meest geschikte loop- en fietsroute opnemen in het welkomstdocument • Voor dagbesteding aanhaken bij mogelijkheid van buddy’s, sport- en recreatie aanbieden en aansluiten bij Stichting Welzijn Lochem Ongewenste looproutes (olifanten• Niet overklimbaar, hoog hek rondom het Pactumterrein plaatpaadjes) sen, met één gecombineerde in-/uitgang aan de Ampsenseweg • In het welkomstdocument aandacht besteden aan het instrueren en eventueel verbieden van het verlaten van het terrein anders dan via de hoofdingang.

Daarnaast ook de gewenst loop- en fietsroutes in het welkomstdocument aangeven • Instrueren bewaking om alert te zijn op ongewenste routes om het azc-terrein te verlaten • Looplijnen monitoren in omwonendenoverleg

37

Opschaaloplossingsrichtingen (te realiseren in geval van onevenredige overlast, als blijkt dat een risico onvoldoende beheerst kan worden)

• Bewegwijzering ‘amv/azc->’ maken en bij station plaatsen voor voorkeursroute over de Ampsenseweg • Politie meer laten surveilleren in de buurt

Risico’s 1

Basisoplossingsrichtingen (voor de start van de amv-locatie/het azc te realiseren)

Door amv’ers, asielzoekers en derden gepleegde criminaliteit Diefstal uit winkels en kraampjes • Het COA maakt, als zij dit wensen, afspraken met winkeliers (zie ‘Afsprakenmatrix’ in hoofdstuk 5). Bijvoorbeeld in preventieve zin (maximum aantal winkelend publiek) of na incident (winkelverbod). In ieder geval Jumbo en Primera hebben aangegeven dit te willen. • Gedachte achter kraampjes in welkomstdocument plaatsen • Winkeldiefstal en diefstal uit kraampjes meenemen in overleg met politie. Politie en het OM inzetten voor eventuele strafrechtelijke afhandeling Fietsdiefstal • Door het COA op te zetten fietsenleensysteem voor nieuwe amv’ers/asielzoekers • Fietsendiefstal meenemen in overleg met politie. Politie en het OM inzetten voor eventuele strafrechtelijke afhandeling Drugsgebruik en alcoholgebruik door amv’ers en asielzoekers in de openbare ruimte Drugs dealen door amv’ers/asielzoekers

Aanzuigende werking van drugscriminaliteit

Amv’ers/asielzoekers aanspreken op gebruik na klachten vanuit de omgeving, eventueel sanctioneren na herhaald gebruik • Amv’ers/asielzoekers aanspreken op dealen na klachten vanuit de omgeving, eventueel sanctioneren na herhaald dealen • Politie en het OM inzetten voor eventuele strafrechtelijke afhandeling • Aanzuigende werking van drugscriminaliteit meenemen in overleg met politie. Politie en het OM inzetten voor eventuele strafrechtelijke afhandeling

38

Opschaaloplossingsrichtingen (te realiseren in geval van onevenredige overlast, als blijkt dat een risico onvoldoende beheerst kan worden) • (Frequent) stelende amv’ers/asielzoekers overplaatsen naar andere locatie • ‘Herstelbemiddeling’ (driehoeksgesprek tussen dief, slachtoffer en COA, eventueel onder begeleiding van wijkagent) in geval van diefstal uit kraampjes en winkels

• (Frequent) stelende amv’ers/asielzoekers overplaatsen naar andere locatie • Fietsenleensysteem voor alle amv’ers/asielzoekers opzetten • Opzetten fietsreparatiewerkplek op het terrein Contact leggen met Tactus verslavingszorg in geval van overmatig gebruik

Politie meer laten surveilleren in de buurt

Risico’s 1

Straatintimidatie (nafluiten, roepen en sissen) Mishandeling van dieren

Aantasting eigendom omwonenden

Aantasting van de leefbaarheid Veroorzaken (bos)brand in de omgeving

Aantasting woongenot (alleen az)

Basisoplossingsrichtingen • (voor de start van de amv-locatie/het azc te realiseren) • Amv’ers/asielzoekers: sluitend meld- en opsporingssysteem waarbij omwonenden, COA en politie allen een centrale rol spelen in het proces van melding tot opsporing • Bordje ‘privéterrein’ opnemen in het welkomstdocument (in voor amv’ers/asielzoekers begrijpelijke taal) zodat het voor asielzoekers duidelijk is wat privéterreinen zijn die ze niet horen te betreden (zie bijlage 1) • Bordje ‘privéterrein’ produceren, aanbieden aan omwonenden en door hen bij ingang van hun terrein laten ophangen • Bordje ‘privéterrein’ opnemen in het welkomstdocument (in voor amv’ers/asielzoekers begrijpelijke taal) zodat het voor asielzoekers duidelijk is wat privéterreinen zijn die ze niet horen te betreden (zie bijlage 1) • Bordje ‘privéterrein’ produceren, aanbieden aan omwonenden en door hen bij ingang van hun terrein laten ophangen • Niet overklimbaar, hoog hek rondom het Pactumterrein plaatsen, met één gecombineerde in-/uitgang aan de Ampsenseweg • In welkomstdocument aanhaken bij brandveiligheidsregels, ook in de omgeving • In het welkomstdocument een top tien aan leefregels maken en hierin het rookverbod tijdens eventuele droogte op te nemen • Nader uitwerken randvoorwaarden toekomstige azc-opvang (zie hoofdstuk 5)

39

Opschaaloplossingsrichtingen (te realiseren in geval van onevenredige overlast, als blijkt dat een risico onvoldoende beheerst kan worden)

Amv’ers/asielzoekers: sluitend meld- en opsporingssysteem waarbij omwonenden, COA en politie allen een centrale rol spelen in het proces van melding tot opsporing

Extra bebording op en rondom de opvang om te wijzen op het rookverbod en in droogteperiodes

Organiseren buurtbijeenkomsten (informatief en recreatief)

Risico’s 1

Vervuiling/afval rond het terrein

Minder vrijwilligers/bezoekers recreatieve instellingen vanwege angst voor asielzoekers Incidenten op de locatie Door amv’ers/asielzoekers veroorzaakte brand op het terrein

Brandveiligheid op het opvangterrein voor de bewoners

Basisoplossingsrichtingen (voor de start van de amv-locatie/het azc te realiseren) • In welkomstdocument aanhaken bij schone omgeving • Prikploegen aanstellen onder de asielzoekers • Vervuiling/afval monitoren in omwonendenoverleg • Informatiebijeenkomst voor vrijwilligers organiseren • Vrijwilligers en bezoekers (indien nodig) informeren over klachtenmeldsysteem • In welkomstdocument aanhaken bij brandveiligheidsregels • In het welkomstdocument een top tien aan leefregels maken en hierin het rookverbod en BBQ/openvuur-verbod tijdens droogte opnemen14 • Extra bebording op de opvanglocatie om te wijzen op het rookverbod en brandveiligheidsrisico’s in droogteperiodes • Nader uitwerken randvoorwaarden toekomstige azc-opvang (zie hoofdstuk 5) • In welkomstdocument aanhaken bij brandveiligheidsregels • In het welkomstdocument een top tien aan leefregels maken en hierin het rookverbod en BBQ/openvuur-verbod tijdens droogte opnemen • Extra bebording op de opvanglocatie om te wijzen op het rookverbod en brandveiligheidsrisico’s in droogteperiodes • Nader uitwerken randvoorwaarden toekomstige azc-opvang (zie hoofdstuk 5)

Opschaaloplossingsrichtingen (te realiseren in geval van onevenredige overlast, als blijkt dat een risico onvoldoende beheerst kan worden) Meer goed sluitende afvalbakken op en rondom het terrein/op weg naar station plaatsen Nader bepalen of de sterrenwacht via het pad van Stichting Al Islah te bereiken is

Algeheel bbq- en/of openvuurverbod op het opvangterrein

Algeheel bbq- en/of openvuurverbod op het opvangterrein

14. In het algemeen maakt het COA al gebruik van huisregels waarin diverse brandvoorschriften staan, waaronder ‘u mag niet roken in COA-gebouwen. Ook niet in uw eigen woonruimte’. En ‘U mag geen open vuur aansteken. Denk aan kaarsen, wierook, olielampen, et cetera.’

40

Risico’s 1

Basisoplossingsrichtingen (voor de start van de amv-locatie/het azc te realiseren)

Infrastructurele problemen/verkeersveiligheid Drukte bij de hoofdingang van de opSpiegels plaatsen om zicht te hebben op verkeer dat van beide vanglocatie en onveilige situaties hier- kanten over de Ampsenseweg richting de opvanglocatie rijdt door Onoverzichtelijke en gevaarlijke ver• Frequente en flexibele pendelbus voor amv’ers inzetten (richkeersituaties op de Ampsenseweg ting station en richting bushalte aan de Rengersweg) • Gebruik van pendelbus door amv’ers monitoren • Eventueel de inzet van de pendelbus bijstellen naar behoefte amv’ers en asielzoekers Ongewenste interactie tussen doelgroepen Ongewenste interactie tussen amv’ers Conflicten tussen vreemdelingen buiten het terrein meenemen en asielzoekers in overleg met politie Conflicten tussen amv'ers/azc’ers met COA maakt afspraken met Stichting Al Islah (zie ‘Afsprakenmavertegenwoordigers van Stichting Al trix’, hoofdstuk 5) Islah Ongewenste contacten tussen bewoCOA maakt afspraken met Stichting Reubezorg (zie ‘Afsprakenners zorginstelling en vreemdelingen matrix’, hoofdstuk 5) De samenwerking tussen beheerpartners en tussen beheerpartners en omgeving Onduidelijke en ontoereikende comZo snel mogelijk aanstellen gemeentelijk contactpersoon, bij municatie vanuit de gemeente voorkeur voor beide opvangmodaliteiten • Indien opvang doorgaat zo snel mogelijk locatiemanager aanOnduidelijke en ontoereikende comstellen municatie

vanuit het COA • Locatiemanager (in eerste instantie van het amv) periodiek overleg laten voeren met omwonenden • Periodiek een nieuwsbrief verspreiden vanuit het COA • Na vestiging azc nader bepalen wie van het COA de communicatie richting omwonenden verzorgt

41

Opschaaloplossingsrichtingen (te realiseren in geval van onevenredige overlast, als blijkt dat een risico onvoldoende beheerst kan worden) Snelheidsremmende maatregelen doorvoeren (in overleg met alle betrokkenen voor wat betreft de meest ideale maatregel) • COA verstrekt verlichting en fluorescerende hesjes voor op de fiets of tijdens het wandelen • Extra verlichting plaatsen aan de Ampsenseweg

Kwetsbare doelgroep van Reubezorg specifiek benoemen in het welkomstboekje

• GroepsWhatsApp opzetten door het COA voor het delen van direct relevante informatie voor omwonenden

Risico’s 1

Ontbrekende korte lijnen tussen COA en gemeente Lochem

Ontbrekende/slechte samenwerking tussen twee COA-teams Onduidelijkheid over de procedure rondom klacht- en incidentmeldingen

De personele inzet van beheerpartners Onduidelijkheid rondom centrale contactpersoon bij gemeente Te weinig aanwezig COA-personeel (alleen az) Onvoldoende beveiliging (alleen az) Stichting Al Islah die overvraagd wordt voor geestelijke bemiddeling

Basisoplossingsrichtingen • (voor de start van de amv-locatie/het azc te realiseren) • Periodiek overleg voeren tussen gemeente en COA, in eerste instantie op basis van de samenwerkingsstructuur rondom hotel Paasberg • Na vestiging azc nader bepalen wie van het COA de communicatie richting de gemeente verzorgt Nader uitwerken randvoorwaarden toekomstige azc-opvang (zie hoofdstuk 5) • Klachtenmeldsysteem opzetten door het COA • Meldkaart of meldpunt (‘hoe wat te melden richting COA/politie/gemeente?’) opstellen en verspreiden onder omwonenden • COA maakt afspraken met politie (zie ‘Afsprakenmatrix’, hoofdstuk 5) • Monitoren incidenten in omwonendenoverleg Zo snel mogelijk aanstellen gemeentelijk contactpersoon Nader uitwerken randvoorwaarden toekomstige azc-opvang (zie hoofdstuk 5) Nader uitwerken randvoorwaarden toekomstige azc-opvang (zie hoofdstuk 5) COA maakt afspraken met Stichting Al Islah (zie ‘Afsprakenmatrix’, hoofdstuk 5)

42

Opschaaloplossingsrichtingen (te realiseren in geval van onevenredige overlast, als blijkt dat een risico onvoldoende beheerst kan worden)

Risico’s 1

Risico’s voor amv’ers/asielzoekers Verkeersonveiligheid op de Ampsenseweg en rondom het Pactumterrein

Basisoplossingsrichtingen (voor de start van de amv-locatie/het azc te realiseren)

Opschaaloplossingsrichtingen (te realiseren in geval van onevenredige overlast, als blijkt dat een risico onvoldoende beheerst kan worden)

• Frequente en flexibele pendelbus voor amv’ers en asielzoekers inzetten (richting station en richting bushalte aan de Rengersweg) • Gebruik van pendelbus door amv’ers en asielzoekers monitoren • Eventueel de inzet van de pendelbus bijstellen naar behoefte amv’ers en asielzoekers (bijvoorbeeld de stoppunten afstemmen op reisdoel) • Het COA verzorgt structurele fietsvaardigheids- en verkeerslessen.

• COA verstrekt robuuste verlichting en fluorescerende hesjes voor op de fiets of tijdens het wandelen • Extra verlichting plaatsen aan de Ampsenseweg

43

5 Kader voor het dynamisch beheersplan In hoofdstuk 3 zijn de risico’s aangedragen, beargumenteerd en gewogen, waarna de risico’s 1 in hoofdstuk 4 zijn gekoppeld aan door diverse betrokkenen en ons gesuggereerde oplossingsrichtingen. Aan het eind van dit rapport geven we nog enkele belangrijke kaders voor goed beheer mee. Het gaat hier dus meer om de randvoorwaardelijke sfeer waarbinnen het beheersplan rondom de opvanglocatie naar onze mening het beste functioneert. Op voorhand is een aantal randvoorwaarden hierbij eigenlijk standaard voor iedere vorm van maatschappelijke opvang, dus ook voor de opvanglocatie (zowel amv- als azc-locatie) in Lochem. Dit staat in paragraaf 5.1 verwoord. Daarnaast hebben we in paragraaf 5.2, op basis van alle verzamelde informatie in deze risicoanalyse, nog een aantal specifieke randvoorwaarden voor de meest optimale veiligheid en leefbaarheid op en rondom de opvanglocatie. Het gaat dan om de afspraken met instanties die het COA zal moeten maken en de randvoorwaardelijke kader voor de mogelijke toekomstige azc-locatie met 300 asielzoekers.

5.1 Algemene randvoorwaarden Voor de juiste invulling van het dynamisch beheersplan op en rondom de toekomstige amv-locatie en asielopvang bestempelen wij de volgende maatregelen als minimale randvoorwaarden die door de beheerpartners nader ingevuld moeten worden: ▪ Het instellen van een ‘beheergroep’: de term staat tussen haakjes, omdat een geïnterviewde aangaf dat de term mogelijk andere associaties kan oproepen dan wij bedoelen. Naar onze mening bestaat een beheergroep minimaal uit een vertegenwoordiger van de gemeente, het COA en de politie. ▪ Het geven van mandaat aan de beheergroep: een beheergroep moet geen ‘papieren tijger’ zijn, maar een gremium waar zwaarwegend advies uitgebracht kan worden bij de beslissers over het op- dan wel afschalen van beheersmaatregelen. Als dit beperkte financiële consequenties heeft, dan kan overwogen worden om de beheergroep te laten beslissen over extra maatregelen. Daarnaast zouden ze rondom besluiten met grotere financiële consequenties kunnen adviseren. ▪ Communicatieverantwoordelijkheid van de beheergroep richting omwonenden (overleg): dat wat ter tafel komt in de beheergroep en van invloed is op de veiligheid en leefbaarheid van de omgeving van de opvanglocatie moet uiteindelijk richting omwonenden gecommuniceerd worden.

Onze ervaring is dat open communicatie het draagvlak voor een opvanglocatie en het veiligheidsgevoel ten goede komt. ‘Open communicatie’ hoeft overigens niet te betekenen dat álle informatie gedeeld moet worden; de privacywetgeving moet natuurlijk wel gerespecteerd worden. ▪ Bij voorkeur vindt periodiek overleg met de omwonenden plaats. Er kan nader bepaald worden wie de voorzitter van dit overleg is. Als er enig onderling vertrouwen is

44

(gegroeid), zou dit een vertegenwoordiger van de gemeente of het COA kunnen zijn. ▪ Er moet een klachtenmeldsysteem opgezet worden, zodanig dat omwonenden zich niet bezwaard voelen om klachten te melden. Een klachtenmeldsysteem houdt wat ons betreft niet alleen het bijhouden van een klacht in, maar ook de adequate opvolging na een klacht en de terugkoppeling van de ondernomen actie richting de klager. Dit zijn naar onze mening de drie kernelementen van een goed klachtenmeldsysteem. Overigens bedoelen we met dit systeem niet de COA Klachtenregeling.15 Wij doelen op een eenvoudig klachtenmeldsysteem waarin omwonenden via telefoon/mail/WhatsApp een concrete overlastklacht kunnen melden, het COA of een andere ketenpartner hierop actie onderneemt en deze actie terugkoppelt naar de omwonende. Naar onze mening kan een dergelijk systeem in een Excelformat worden vervat en bij de beveiliging van het COA worden belegd, om de COA-medewerkers niet onnodig te belasten met administratietaken. De afhandeling van klachten kan vervolgens ook meegenomen worden in de monitoring rondom de opvanglocatie. ▪ Er zal nog nader bepaald moeten worden welke elementen uit deze risicoanalyse overgenomen en vastgelegd kunnen worden in nadere werkafspraken. Ook kan gedacht worden aan een afzonderlijk risico- en maatregelenschema.

Dit is een schema waarin rekening gehouden wordt met het dynamisch karakter van het beheersen van de veiligheid en leefbaarheid rondom de opvanglocatie.

5.2 Specifieke randvoorwaarden De risicosituatie rondom de opvanglocatie in Lochem is dermate specifiek dat niet alleen kan worden volstaan met algemene randvoorwaarden. In ieder geval zien we nog drie extra randvoorwaarden die naar onze mening relevant zijn voor het zo optimaal mogelijk borgen van de veiligheid en leefbaarheid op en rondom de locatie. Dit zijn achtereenvolgens de inbreng van de politie in de beheergroep, het door het COA nader invulling geven aan een zogenaamde ‘afsprakenmatrix’ en de randvoorwaardelijke kaders voor het azc met 300 asielzoekers.

Nadere invulling geven aan afspraken met organisaties via de zogenaamde ‘afsprakenmatrix’ In hoofdstuk 4 is regelmatig geschreven dat het COA nadere afspraken zal moeten maken met diverse betrokken instellingen. Deze organisaties zouden met amv’ers/asielzoekers te maken kunnen krijgen. We beschouwen de inhoud van de matrix niet als verplichtend, maar zien dit meer als suggesties waarover tussen de partijen afspraken gemaakt kunnen worden.

15. Zie www.coa.nl/nl/coa-klachtenregeling.

45

We noemen deze instellingen in alfabetische volgorde, met daarachter de te bespreken thema’s:16 Figuur 5.1: de Afsprakenmatrix Instantie Direct aangrenzende (naastgelegen) boerderij Lions Lochem Helpt! Phoenix Sterrenwacht

Politie (wijkagent) Stichting Al Islah Stichting Reubezorg Winkels (in ieder Jumbo en Primera)

geval

Te bespreken thema’s • Afspraken over betreden terrein • Afspraken over betreden terrein • Mogelijkheden om vrijwilligers van de sterrenwacht te informeren/gerust te stellen • Lichtplan • Afspraken over opvolging klachten/meldingen • Afspraken over betreden terrein • Afspraken over vermijden conflicten • Afspraken over betreden terrein • Afspraken over winkelkar • Hoe te handelen bij overlastgevende/stelende vreemdelingen

Randvoorwaarden voor de toekomstige azc-locatie met 300 asielzoekers17 Uit de risicoanalyse komt naar voren dat nader invulling gegeven moet worden aan minimaal elf thema’s in de randvoorwaardelijke sfeer. Dit om op het gebied van veiligheid en leefbaarheid voldoende rekening te houden met bepaalde cruciale elementen. Hierbij is het van belang dat het gaat over de situatie van zowel de 300 asielzoekers als de 65 amv’ers. Het gaat dan om de volgende elementen: • Hoogte nieuwbouw: niet hoger dan de nu bestaande bouw (twee woonlagen) • Nabijheid nieuwbouw: op voldoende afstand van de woningen van de omwonenden (voorkomen te veel zichtlijnen op de opvang) • Parkeermogelijkheden: voldoende parkeerplaatsen op het terrein • (Behoud) van zo veel mogelijk groenvoorziening, zodat zichtlijnen op de opvang beperkt blijven en het natuurlijke karakter overeind blijft • Plaatsing en richting kunstlicht, zodat omwonenden en fauna hier geen last van ondervinden. Hierbij moet ook rekening gehouden worden met de lichtgevoelige apparatuur van Phoenix Sterrenwacht • Veilig vervoer van asielzoekers over de Ampsenseweg van/naar de opvang • Brandveiligheidsvoorschriften op het terrein en in de gebouwen

16. We gaan er vanuit dat het COA in ieder geval afspraken met de gemeente Lochem maakt over bepaalde thema’s 17. Indien enkele van deze punten ook van toepassing zijn op de amv’ers, dan achten wij het wenselijk om deze punten ook voor deze groep door te voeren.

46

• Beveiligingsplan: voldoende beveiliging op het terrein • Samenwerkingsplan tussen de twee COA-modaliteiten, om de processen te stroomlijnen • Extern communicatieplan: opstellen plan in geval van twee opvangmodaliteiten • Personeelsplan: voldoende COA-personeel

47

Bijlage 1: suggesties bordje ‘privéterrein’

48

Bureau Beke Turfstraat 1 6811 HL Arnhem T 026 443 86 19 info@beke.nl

bureaubeke.nl