Bijlage 3: Ruimtelijke onderbouwing zonnepark Bekenschot
Tekst van het document
Een zonnepark met natuurontwikkeling in Barchem Duurzame energie en biodiversiteit in een landelijke omgeving
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot met EVZ
Versie 6.2 23-07-2025
Wijzigingshistorie Wijzigingen ten opzichte van Versie 5.3 van deze Ruimtelijke Onderbouwing
Hoofdstuk/paragraaf
Wijziging
1. Aanleiding
Wijziging naar 16 ha toegevoegd
1.1 Plangebied
Aangepast i.v.m. wijziging naar 16 ha.
2.2.1 Inrichting
16 ha + deels oost/westopstelling (vlinder).
2.2.2 Kengetallen
Aangepast i.v.m. wijziging naar 16 ha.
2.2.5 Techniek
Toegevoegd: deels oost/westopstelling, schrikdraadinstallatie, extra camera’s.
4.2 Archeologie
Verstoringen opnieuw berekend i.v.m. wijziging naar 16 ha en extra cameramasten – geen invloed op conclusie.
4.6.1 Rekenregels GO
Aangepaste berekeningen toegevoegd i.v.m. wijziging naar 16 ha - geen invloed op conclusie.
4.8 Reflectie
Toegevoegd: situatie bij oost/westopstelling – geen invloed op conclusie.
4.14 Stikstofdepositie Aangepast op nieuwe AERIUS-berekeningen (11-2023) – geen invloed op conclusie. 4.15 Water
Geactualiseerd beleid waterschap (hydrologische situatie blijft ongewijzigd).
Bijlagen
Toegevoegd: tekening cameramast. Aangegeven welke bijlagen geactualiseerd zijn ten opzichte van de vorige versie.
Afbeeldingen
Alle afbeeldingen geactualiseerd en voorzien van de nieuwe plancontouren.
Wijzigingen ten opzichte van Versie 6.0
Hoofdstuk/paragraaf
Wijziging
4.6.1 Rekenregels GO
Gecorrigeerd n.a.v. invoerfout (positiever resultaat)
Bijlagen
Geactualiseerd
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
1
Wijzigingen ten opzichte van Versie 6.1
Hoofdstuk/paragraaf
Wijziging
2.2 Beoogde situatie
Details aangepast aan beheerplan en/of aan de actualiteit
3.2 Provinciaal beleid
Toetsing op enkele punten verduidelijkt
4.1 Landschap
Toetsing op enkele punten verduidelijkt
4.5 Bodem
Toetsing op enkele punten verduidelijkt
4.9 EMS
Toetsing op enkele punten verduidelijkt
4.12 Geluid
Toetsing op enkele punten verduidelijkt
4.14 Stikstofdepositie
Datum laatste Aerius-berekening aangepast
4.15 Water en Klimaatadaptatie
Toetsing op enkele punten verduidelijkt en aangevuld
5 Beheer
Kleine aanpassing
6.1.3 Participatie
Kleine toevoeging
Bijlagen
Geactualiseerd
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
2
Inhoud 1
2
3
4
Aanleiding .................................................................................................................... 5 1.1
Plangebied............................................................................................................ 6
1.2
Bestemming.......................................................................................................... 6
1.3
Omgevingsvergunning in afwijking van het bestemmingsplan ................................ 7
1.4
Werkwijze en proces ............................................................................................. 7
Planbeschrijving............................................................................................................ 8 2.1
Huidige situatie ..................................................................................................... 8
2.2
Beoogde situatie ................................................................................................... 8
2.2.1
Inrichting .................................................................................................................................................9
2.2.2
Enkele kengetallen ............................................................................................................................. 11
2.2.3
Landschappelijke inrichting .............................................................................................................. 11
2.2.4
Permanente landschapselementen ................................................................................................ 12
2.2.5
Techniek en bouwwerken ................................................................................................................. 13
2.2.6
Natuur en biodiversiteit .................................................................................................................... 15
Beleidskader ................................................................................................................16 3.1
Rijksbeleid ...........................................................................................................16
3.2
Provinciaal/Regionaal beleid ................................................................................17
3.3
Gemeentelijk beleid .............................................................................................21
Omgevingsaspecten .....................................................................................................23 4.1
Landschap ............................................................................................................23
4.1.1
Nationaal Landschap De Graafschap .............................................................................................. 23
4.1.2
Beschermingszone natte landnatuur .............................................................................................. 24
4.1.3
Gemeentelijke richtlijnen.................................................................................................................. 24
4.2
Archeologie..........................................................................................................25
4.3
Cultuurhistorie .....................................................................................................27
4.4
Bodemkwaliteit....................................................................................................29
4.5
Invloed op de bodem- en grondwaterkwaliteit......................................................29
4.6
Natuur .................................................................................................................32
4.6.1
Groene Ontwikkelingszone ............................................................................................................... 32
4.6.2
Rekenregels versterking Groene Ontwikkelingszone................................................................... 33
4.6.3
Ecologische verbindingszone (GO Ontwikkeldoel) ....................................................................... 34
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
3
4.6.4
Quickscan Flora en Fauna ................................................................................................................. 35
4.7
Externe veiligheid.................................................................................................36
4.8
Reflectie/schittering.............................................................................................37
4.9
Elektromagnetische straling..................................................................................39
4.10
Brandveiligheid en elektrocutierisico ....................................................................39
4.11
Kabels en leidingen ..............................................................................................40
4.12
Geluid..................................................................................................................40
4.13
Luchtkwaliteit ......................................................................................................41
4.14
Stikstofdepositie ..................................................................................................41
4.15
Water en klimaatadaptatie...................................................................................42
4.15.1
Watertoets ..................................................................................................................................... 43
4.15.2
Invloed op lokale omgevingstemperatuur (hitte) ................................................................... 47
4.16
Verkeer................................................................................................................48
4.17
Milieuzonering.....................................................................................................48
4.18
Melding Activiteitenbesluit...................................................................................49
5
Onderhoud en beheer...................................................................................................50
6
Uitvoerbaarheid...........................................................................................................51 6.1
7
Maatschappelijke Uitvoerbaarheid .......................................................................51
6.1.1
Vooroverleg ......................................................................................................................................... 51
6.1.2
Omwonenden/Belanghebbenden ................................................................................................... 51
6.1.3
Participatie en social return.............................................................................................................. 52
6.2
Economische Uitvoerbaarheid ..............................................................................52
6.3
Circulariteit ..........................................................................................................53
Conclusie......................................................................................................................54
Bijlagen ...............................................................................................................................55
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
4
1 Aanleiding TPSolar is een Nederlandse ontwikkelaar en exploitant van grote grond- en watergebonden zonneparken. Zij beoogt een zonnepark van 15,99 ha te gaan realiseren in een gebied ten noorden van de Bekenschot te Barchem (Lochem), in overeenstemming en samenwerking met de grondeigenaar. Met Liander is een overeenkomst gevestigd om dit park te ontsluiten naar haar onderstation te Borculo. Voor dit initiatief is in 2020 omgevingsvergunning aangevraagd, onder het toen geldende zonneparkbeleid. Ondanks een college-akkoord resulterend in een ontwerpbesluit heeft de raad in dat jaar besloten de Verklaring van Geen Bedenkingen vooralsnog niet af te geven. Voornaamste oorzaken waren een stroef verlopen participatieproces en het feit dat de provincie vlak voor de raadsvergadering liet weten dat zij de mate van natuurontwikkeling onvoldoende vond in relatie tot het feit dat het plangebied in de Groene Ontwikkelingszone lag. Het plan werd teruggegeven aan het college, zodat TPSolar de mogelijkheid had om met omwonenden en provincie in overleg te gaan en een verbeterd plan in te leveren. Dit proces heeft 2 jaar geduurd. In 2021 heeft de gemeente een poging gedaan om door middel van externe mediation de inhoudelijke discussie tussen omwonenden – vertegenwoordigd door Vereniging Hobama – en TPSolar weer vlot te trekken.
De mediators hebben uiteindelijk moeten concluderen dat de onveranderlijke houding van Hobama hiervoor geen aanknopingspunten bood. Tegelijkertijd is TPSolar de discussie aangegaan met de provincie over de Groene Ontwikkelingszone, waarbij bleek dat de provincie wel gevoelig was voor enkele tegenargumenten. De provincie erkende bovendien dat de beoordelingscriteria om tot de juiste mate van natuurcompensatie te komen niet goed werkbaar waren, en dat er behoefte was aan een beter instrument. In het afgelopen jaar is dat instrument daadwerkelijk ontwikkeld, onder meer met input van TPSolar tijdens het ontwikkelproces en met inachtneming van enkele van onze zienswijzen op de conceptversie. Op 30 mei 2022 hebben Gedeputeerde Staten van Gelderland de nieuwe rekenregels voor de Groene ontwikkelingszone vastgesteld. Tussen zomer 2021 en juni 2022 is TPSolar opnieuw de dialoog aangegaan met de direct omwonenden over de inrichting en contouren van het zonnepark. Door in te zetten op individuele gesprekken en reacties en de daaruit voortkomende wijzigingen te toetsen op informatiebijeenkomsten, is uiteindelijk veel bruikbare input opgehaald die zoveel mogelijk in het aangepaste ontwerp is meegenomen.
De onderhavige ruimtelijke onderbouwing is eveneens aangepast aan het gewijzigde plan en is op alle relevante punten geactualiseerd, evenals de bijlagen voor zover deze op wijzigingen betrekking hadden. De gewijzigde documenten zijn opnieuw ingediend binnen de bestaande vergunningaanvraag, en worden volgens het in 2020 geldende zonneparkenbeleid (uit 2018) opnieuw beoordeeld. Op het laatste moment is tevens besloten om zowel het zonnepark als de extra natuurontwikkeling samen binnen de maximale plangrootte van 16 ha te realiseren, om eventuele discussie over de grootte van het plangebied in relatie tot het gemeentelijk beleid te voorkomen. Om de samenhang van het plan te behouden en de wijzigingen minimaal te houden is ervoor gekozen om aan de noordzijde van het plangebied ruim 2 ha zonnepark te laten vervallen. De landschappelijke inrichting en de natuurontwikkeling zijn waar mogelijk versterkt.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
5
1.1 Plangebied Het plangebied beslaat 15,99 hectare zonnepark, waarvan 3,08 hectare nieuw te ontwikkelen natuur/ecologische verbindingszone, gelegen in het buitengebied ten zuiden van Barchem, tussen de Oude Ruurloseweg en de Ruurloseweg. (zie Figuur 1). Het bestaat uit (delen van) drie akkerbouwpercelen van één eigenaar, die kadastraal bekend staan als gemeente Lochem, sectie K, perceelnummers 447 (deels), 449 en 450 (deels). Het plangebied ligt in een agrarisch landschap. Er zijn geen direct aanwonenden, de dichtstbijzijnde woning bevindt zich op 100 meter afstand. De contouren van het plangebied zijn onder meer op verzoek van omwonenden aangepast, maar het plangebied ligt nog steeds binnen dezelfde percelen als in de oorspronkelijke vergunningaanvraag.
Figuur 1: Ligging planlocatie ten opzichte van de omgeving
1.2 Bestemming Het plangebied kent in het vigerende bestemmingsplan “Buitengebied Lochem geconsolideerde versie 2015” de enkelbestemming ‘agrarisch’ en ‘agrarisch met waarden’, met als dubbelbestemming ‘waarde - archeologie 7’ (zie Figuur 2 voor uitsnede uit het bestemmingsplan). In paragraaf 4.2 wordt toegelicht wat de consequenties zijn van de archeologische verwachtingswaarde. Er zijn vier gebiedsaanduidingen: beschermingszone natte landnatuur, ecologische verbindingszone en kleinschalig kampenlandschap. De eerste drie gebiedsaanduidingen zijn als uitgangspunt meegenomen in de landschappelijke inrichting en worden verderop in dit plan toegelicht (3.2 en 4.1). De vierde aanduiding levert voor de voorgenomen ontwikkeling geen beperkingen op.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
6
Figuur 2: uitsnede uit bestemmingsplan, met planlocatie ingetekend
1.3 Omgevingsvergunning in afwijking van het bestemmingsplan De voorgenomen ontwikkeling past niet in het vigerend bestemmingsplan. Gemeente Lochem moet derhalve voor het verlenen van een omgevingsvergunning afwijken van het bestemmingsplan ex artikel 2.12, lid 1, sub a, onder 3 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (uitgebreide voorbereidingsprocedure). Hiervoor is noodzakelijk dat kan worden aangetoond dat er sprake is van een ‘goede ruimtelijke ordening’. Voorliggend plan zal dit aspect in voldoende mate onderbouwen.
1.4 Werkwijze en proces Een zonneparkproject kan niet gerealiseerd worden zonder SDE+ -subsidie. Totdat deze subsidie is toegekend, is er feitelijk sprake van een hypothetisch project. Alle inzet tot aan de SDEaanvraag is erop gericht om de haalbaarheid zo groot mogelijk te maken, bij een acceptabele inspanning/risico. We doorlopen daartoe dan ook een gestructureerd en gefaseerd proces. Voor de SDE-aanvraag is een verleende Wabo-vergunning nodig. Sommige details van de technische installatie kunnen in dit stadium nog niet worden ingevuld omdat deze pas in een veel later stadium van het proces worden bepaald. Zo wordt de definitieve keuze van typen panelen, omvormers en onderaannemers pas gemaakt in de maanden na de SDE-toekenning. TPSolar is immers voor een dergelijk groot bouwproces afhankelijk van de voorraad, productiecapaciteit, levermogelijkheden en beschikbare menskracht van alle toeleveranciers, en die kan pas worden ingeschat wanneer de eerst mogelijke aanvangsmaand van de bouw bekend is. Wel kan worden gesteld dat er gebruik wordt gemaakt van op de markt courante en hoogkwalitatieve kristallijne zonnepanelen, zodat de beoogde prestaties gedurende de gehele exploitatieperiode kunnen worden gegarandeerd. In geen geval zal TPSolar gebruik maken van cadmiumhoudende zonnepanelen. Ook voor de omvormers en andere installatiedelen gelden hoogwaardige kwaliteitscriteria.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
7
2 Planbeschrijving 2.1 Huidige situatie In het proces van bedrijfsopvolging heeft de grondeigenaar – een agrarisch ondernemer met grondbezit op meerdere plaatsen in Nederland - samen met zijn zoon gekeken naar toekomstige toepassingen voor delen van hun gronden. Voor de genoemde locaties is gekozen voor de inrichting van een zonnepark. De percelen worden momenteel gebruikt voor akkerbouw, waarvoor de grondeigenaar een loonwerker heeft ingehuurd. Er lopen geen kabels en/of leidingen door het plangebied.
Figuur 3: blik op het plangebied vanaf de Ruurloseweg
Aan de noordwestzijde grenst het plangebied aan de afwatering van de Doktersdijk (BER36.005, leidingvak: LV80720006), die in onderhoud/eigendom is van Waterschap Rijn en IJssel, en waarvoor een beschermingszone van 4 meter in acht moet worden genomen.
2.2 Beoogde situatie TPSolar huurt een deel van de percelen (alle gronden voor het zonnepark en de tijdelijke inpassing) voor een periode van 25 jaar, waarna de installatie wordt verwijderd en de gronden weer in agrarische staat worden gebracht. Daarnaast koopt zij van dezelfde grondeigenaar ruim 5 hectare van dezelfde percelen voor het aanleggen van de Ecologische Verbindingszone Bekenschot en de permanente landschapselementen. Rekening houdend met de wensen van omwonenden, gemeente en waterschap en de bestaande landschapskenmerken is een inrichtingsplan gemaakt waarin op verantwoorde wijze het optimale aantal zonnepanelen is gesitueerd (Figuur 4). Het gaat hierbij om ca. 25.000 panelen, die bijna 16 MWp energie opwekken, gelijk aan het jaarverbruik van ca. 4.500 gemiddelde gezinnen. Het plangebied wordt via het bestaande verharde kavelpad ontsloten vanaf Bekenschot/Ruurloseweg.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
8
2.2.1
Inrichting
Figuur 4: Inrichtingstekening Zonnepark en Ecologische Verbindingszone (zie ook Bijlage 1)
De belangrijkste kenmerken van het inrichtingsplan (Figuur 4) zijn: •
• • •
•
Het bestaande verharde kavelpad wordt doorgetrokken als een halfverhard bouw/onderhoudspad van 4m breedte, dat het zonnepark in noord-zuidrichting grotendeels doorsnijdt. De hoofdingang komt aan de zijde van Bekenschot. De vier inverter/transformatorstations staan links en rechts van dit pad opgesteld, op grote afstand (>250 m) van omringende woningen. Aan de noordzijde, richting de Doktersdijk, wordt een struweelstrook voor het hekwerk geplaatst om de installatie uiteindelijk aan het zicht te onttrekken. Aan de westzijde grenst de noordelijke planlocatie aan de afwateringssloot van de Doktersdijk. Hier wordt ook een struweelstrook ingericht. Aan de oostzijde komt in het noordelijk deel een stevige houtsingel die aansluit op de relicten van een bestaande houtsingel, die deels wordt versterkt. In het zuidoostelijk deel wordt aan de Ruurloseweg een struweelstrook aangebracht. Zowel geraadpleegde ecologen als Gemeente Lochem geven aan geen extra aantrekkende werking daarvan op reeën te verwachten (geen toename in oversteek/ongevalrisico). Tussen struweel en wegrand wordt bloemrijk grasland ingezaaid, dat echter met intensief maaibeheer onaantrekkelijk wordt gemaakt voor reeën. Het inkoopstation van Liander wordt wel meegenomen in deze aanvraag (zie bijlage 18), maar de exacte locatie kan pas worden bepaald als het kabeltracé bekend is.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
9
•
•
•
•
•
Vermoedelijk wordt dit inkoopstation aan de zuidzijde van het zonnepark in het hekwerk opgenomen (het dient vanaf de openbare weg toegankelijk te zijn). Aan de zuidzijde wordt over de gehele breedte van het plangebied een ecologische verbindingszone (EVZ) ingericht, die ruim 4 ha beslaat. De inrichting hiervan is afgestemd op de door provincie Gelderland vastgestelde natuurdoeltypen (model Vuurvlinder – Kamsalamander). De provincie geeft zelf aan dat een effectieve ecologische verbindingszone 10 tot 50 meter breed kan zijn. Voor de doelsoorten (amfibieën en bestuivers) is de ruimtebehoefte niet groot. Gekeken is daarom naar de benodigde ruimte voor het inrichten van de juiste habitats. Zie verder ook 4.6 en bijlage 10 voor de inrichting van de EVZ. Voor de samenstelling van de plantlijst is gebruik gemaakt van de PNV -lijst van gemeente Lochem, met inachtneming van omgevingsfactoren als grondsamenstelling en grondwatersituatie. Bladhoudende soorten zijn niet breed toepasbaar omdat die van oorsprong weinig in het gebied voorkomen of niet passen bij de lokale omgevingsfactoren. Midden door het zonnepark park loopt van oost naar west een wildcorridor. Deze doorgang van ca. 20 meter breed met trechtervormige in/uitgangen van meer dan 50 meter breed, voorkomt dat de hekwerken een obstakel zijn voor met name reeën en eventueel ander groot wild in de omgeving.
Het hekwerk aan weerszijden van de corridor wordt pluksgewijs begroeid met overblijvende inheemse klimplanten. Ook wordt pluksgewijs struweel aan de rand geplaatst. Voor deze corridor wordt geen bestaande beplanting verwijderd. EXTRA: Aangeplant struweel heeft 4-7 jaar nodig om voldoende hoogte en dichtheid te bereiken om de installatie effectief aan het zicht te onttrekken. Vanuit de wens van omwonenden om vanaf de aanleg al geen zicht op het zonnepark te hebben, is in overeenstemming met de grondeigenaar besloten aan de randen van diens aanliggende kavels stroken de eerste jaren olifantsgras aan te planten. Dit is een extra maatregel, puur om omwonenden tegemoet te komen, en maakt géén deel uit van de landschappelijke inpassing. Het olifantsgras is een landbouwgewas, dat tenminste gehandhaafd blijft tot het achterliggende struweel voldoende is uitgegroeid. Dit zal worden geborgd in de opstalovereenkomst met de grondeigenaar. EXTRA: om tegemoet te komen aan de eisen die provincie Gelderland stelt aan natuurcompensatie in relatie tot ontwikkelingen in de Groene Ontwikkelingszone , gaat TPSolar niet alleen de EVZ inrichten, maar ook de grond van de EVZ aankopen en borgen dat deze EVZ permanent in stand wordt gehouden.
Voor het volledige landschapsinrichtingsplan en een toelichting op de genoemde beplantingselementen en het beheer daarvan verwijzen wij u naar bijlagen 1 (plantekening) en 5 (landschapsanalyse, beplanting en beheer).
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
10
2.2.2
Enkele kengetallen
Ten opzichte van het oorspronkelijke plan uit 2020 is het zonnepark binnen het hekwerk bijna tweeënhalve hectare kleiner geworden, is de totale oppervlakte groen buiten het hekwerk met ruim 2,5 hectare toegenomen, en worden een kleine 10.000 panelen minder geplaatst. In de nieuwe situatie is gerekend met de nieuwste generatie zonnepanelen voor veldopstellingen. Deze hebben een iets groter formaat en leveren meer opbrengst. Toch wordt er in het nieuwe plan iets minder energie opgewekt. Huidige planversie
Planversie 2020
Eenheid
Paneeltype en vermogen
615
450 (TSM-DE 17M)
Wp
Aantal panelen
25.368
34.911
panelen
Oppervlakte per paneel
2,703
2,186
m²
Hellingshoek
14
13
graden
Totale oppervlakte afgedekt door panelen
68.581
73.718
m²
Max DC-vermogen
15,6
15,7
MWp
Max AC-vermogen
12
15
MVA
Bruto oppervlakte
15,9
15,9
hectare
Oppervlakte binnen hekwerk
10
12,5
hectare
Oppervlakte landschappelijke inpassing
1,8
3,3 (incl. EVZ)
hectare
Oppervlakte extra natuurontwikkeling
4,1
0
hectare
Onderdeel
2.2.3 Landschappelijke inrichting Een landschapsanalyse (zie bijlage 5) heeft handreikingen gegeven voor de groene inpassing van het zonnepark. De hoofditems zijn: • Geen aantasting landschapsstructuur en (grotere) landschapselementen; • Versterken en eventueel aanvullen van bestaande karakteristieken/kwaliteiten van het landschap op basis van de aanwezige (kenmerkende) landschappelijke elementen; • Toepassing van gebiedseigen (erf)beplanting passend bij het jonge heideontginningslandschap; • Robuuste maatvoering en uitstraling. De uitwerking van de landschappelijke inrichting in een inrichtingsontwerp vindt u in Bijlage 1 en Figuur 4 op pagina 9.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
11
2.2.4 Permanente landschapselementen Het zonnepark wordt voor een periode van 25 jaar geëxploiteerd, waarna het wordt geruimd en de locatie weer als landbouwgrond kan worden gebruikt. Een fors deel van de omzomende beplanting van het zonnepark blijft echter na het ruimen van het zonnepark permanent behouden (zie Figuur 5). Er is specifiek voor behoud van deze beplanting gekozen omdat zij aansluit bij relicten van een oudere beplanting (die tevens wordt versterkt), waarmee verloren gegane cultuurhistorische waarde wordt teruggebracht. De overige omzomende beplanting heeft deze meerwaarde niet en wordt geruimd omdat het weer beschikbaar komen van de desbetreffende gronden van groot belang is voor de grondeigenaar. Ook de aan te leggen aanvullende natuurontwikkeling (ecologische verbindingszone) blijft permanent behouden. Het permanente karakter wordt geborgd doordat de gemeente tijdens de exploitatieperiode planologisch een passende bestemming vastlegt voor de desbetreffende elementen. Voor wat betreft de EVZ geldt dat TPSolar de onderliggende grond aankoopt en enkele jaren voor de afloop van de exploitatietermijn samen met gemeente en/of provincie op zoek gaat naar een passende nieuwe eigenaar (bijvoorbeeld de provincie, agrarische natuurvereniging ’t Onderholt, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer of een vergelijkbare partij).
In de koopovereenkomst met de nieuwe eigenaar wordt een kettingbeding opgenomen waarin de instandhouding van de natuur wordt geborgd.
Figuur 5: Landschapselementen die behouden blijven (oranje omlijnd: delen van de inpassing van het zonnepark en alle extra natuurontwikkeling). De nabij de ingang gelegen beregeningsput (rode stip) en het kavelpad blijven eigendom van de huidige grondeigenaar.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
12
2.2.5
Techniek en bouwwerken
Het zonnepark bestaat uit een met hekwerk omheind terrein, met daarop rijen van zogeheten paneeltafels, waarop steeds 92 zonnepanelen zijn bevestigd ( 3 panelen hoog in landscape). De aluminium paneeltafels zijn in het zuidelijk deel van het plangebied georiënteerd op het zuiden, onder een hoek van 14 graden. In het noordelijk deel van het plangebied wordt een oost/westopstelling gebruikt in zogeheten ‘vlindervorm’. De paneeltafels worden gemonteerd op stalen H-profielen, die ca. 1,5 meter in de grond worden gedrukt/getrild (er wordt dus niet geheid). De paneelrijen zijn aan de voorkant 80 cm hoog en aan de achterkant 250 cm. Tussen de rijen panelen is ruim 2,5 meter ruimte, en tussen de panelen en het hekwerk is 3 tot 5 meter ruimte voor onderhoudsdoeleinden. Zie ook Figuur 6.
Figuur 6: principetekening beoogde constructies: boven de zuidopstelling, onder de oost/westopstelling in ‘vlindervorm’.
Op vier plaatsen in de paneelvelden komt een gecombineerd inverter/trafostation te staan. Deze units zijn ca. 6 x 2,45 x 2,90 m groot (L x B x H), staan op de grond op een fundering van betonelementen, en worden uitgevoerd in een neutrale kleur (zie Figuur 7 en bijlage 3).
Figuur 7: impressie transformator/inverterstation
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
13
Er zullen geen lichtmasten geplaatst worden, dus het is ’s avonds compleet donker. Op de perceelhoeken en bij de ingang, de nooduitgang en de beide doorgangen van het zonnepark komt camerabewaking met dynamisch infrarood licht (schakelt alleen in bij bewegingsdetectie en is onzichtbaar voor mensen, vleermuizen en vele andere dieren) op een mast van ca. 4 meter hoog. De camera’s staan op de installatie gericht en hebben geen zicht op de omgeving. Omdat het zonnepark als een elektriciteitscentrale gezien kan worden, moet er beveiliging zijn tegen bedoelde en onbedoelde toegang (diefstal en vandalisme, maar ook nieuwsgierigen en spelende kinderen). Dit kan alleen worden bereikt met een stevig hekwerk dat voldoende hoog is. Een dergelijk hekwerk moet niet alleen voldoen aan wettelijke normen, maar ook aan eisen van de verzekeringsmaatschappij. Een landelijk uitziend hekwerk met houten palen en grofmazig gaas voldoet bij installaties van de beoogde omvang helaas niet aan deze vereisten, omdat het te makkelijk is om overheen te klimmen en er bovendien juist ‘uitnodigend’ uitziet. Het toe te passen hekwerk wordt daarom een eenvoudig groen gaashekwerk van ca. 2,50 m hoog, met een prikkeldraadrand aan de bovenzijde en een maaswijdte van 5 x 5 cm (zie Figuur 8).
Op vrijwel alle plaatsen wordt het hekwerk rondom afgeschermd met groen, waardoor het na enkele jaren niet of nauwelijks meer zichtbaar is. Vanaf enige afstand (meer dan 100 meter) valt dit hekwerk bovendien weg tegen de omgeving. In het hekwerk worden elke 100-200 meter, zoveel mogelijk op strategische plekken, doorgangen aangebracht voor kleine (zoog)dieren. Tussen maaiveld en het gaas wordt gemiddeld ca. 10 cm ruimte gehouden (e.e.a. conform het bepaalde in Artikel 4.2.4 van het vigerende bestemmingsplan). Aan de binnenzijde van het hekwerk komt tot 2,50 meter hoogte een schrikdraadsysteem om toetreding door sabotage van het hekwerk te voorkomen.
Figuur 8: impressie hekwerk (in het zonnepark wordt een groene uitvoering toegepast)
In overleg met netbeheerder Liander zal ergens in het hekwerk een inkoopstation worden ingericht, waar de door het park opgewekte elektriciteit aan het elektriciteitsnet wordt overgedragen. Dit is een klein bouwwerk (ca. 3,0 x 3,0 meter en 2,5 meter hoog, zie Bijlage 18) dat altijd in het hekwerk wordt geplaatst zodat de zijde aan de openbare weg te allen tijde bereikbaar is voor medewerkers van Liander en de zonnepark-zijde alleen voor medewerkers van TPSolar (of door haar ingehuurde bedrijven).
Het zonnepark wordt aangesloten op het onderstation van Liander in Borculo, op een afstand van ca. 10 kilometer (gemeten langs de openbare weg).
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
14
Tijdens de bouwfase, die circa 3-4 maanden zal duren, wordt een deel van het terrein bij de ingang dat later wordt ingericht als EVZ tijdelijk als bouwplaats gebruikt. Er worden enkele 20voets bouwketen en enkele containers (voor tijdelijke materiaalopslag) geplaatst, en het terrein wordt verder onder meer gebruikt voor afladen van vrachtwagens, distributie en afvalscheiding. Een 20-voets container met reservemateriaal blijft gedurende de exploitatieperiode op het terrein aanwezig, maar wordt naast de trafostations uit het zicht geplaatst.
2.2.6
Natuur en biodiversiteit
TPSolar wil met haar zonneparken optimaal bijdragen aan biodiversiteit en de omringende natuur. Graag verwijzen wij naar paragraaf 4.6 en bijlagen 5, 6, en 10 voor een verdere uitwerking van de invulling daarvan in Zonnepark Bekenschot en de Ecologische Verbindingszone.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
15
3 Beleidskader 3.1 Rijksbeleid Energieakkoord en Klimaatakkoord In september 2013 werd het Energieakkoord voor duurzame groei gesloten. Het akkoord heeft als doel het terugbrengen van de energievraag door middel van energiebesparingen met gemiddeld 1,5% per jaar, het terugdringen van het gebruik van aardgas en een toename van het aandeel hernieuwbare energieopwekking naar 14% in 2020 en 16% in 2023. Echter werd er in 2020 pas 11,1% hernieuwbare energie opgewekt. Dit vraagt een intensieve inzet op verschillende bronnen van hernieuwbare opwekking, zoals wind op land, wind op zee, diverse vormen van lokale opwekking zoals zonne-energie, en de inzet van biomassa. In 2019 is het Klimaatakkoord tot stand gekomen uit onder andere het Energieakkoord en op 28 juni 2019 is het gepresenteerd door het kabinet. In het akkoord staan meer dan 600 afspraken om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Hierin ligt de nadruk op CO2-reductie. In het klimaatakkoord (hoofdstuk C5.5) wordt zonne-energie, samen met wind op land, benoemd als een van de primaire manieren van energieopwekking op land. Onderhavig project draagt bij aan deze doelstellingen. Nationale Omgevingsvisie De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is een instrument van de nieuwe Omgevingswet en loopt vooruit op de inwerkingtreding van die wet op 1 januari 2023.
De NOVI komt als structuurvisie uit onder de bestaande Wet ruimtelijke ordening (WRO). Het bestaande Nationaal Milieubeleidsplan (NMP4, 2001) en de Rijksnatuurvisie 2014 gaan op in en worden vervangen door de NOVI en het bijbehorende Nationaal Milieubeleidskader. De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) vervalt geheel. In de NOVI schetst het Rijk ambities van het ruimtelijk en mobiliteitsbeleid voor Nederland in 2040, door deze te vertalen naar een aantal Nationale Belangen. Hierin is onder meer gesteld dat er voorzien dient te zijn in ruimte voor het hoofdnetwerk voor (duurzame) energievoorziening en energietransitie. Voor de economische ontwikkeling op lange termijn is een transitie naar een duurzame, hernieuwbare energievoorziening nodig, zowel vanwege geopolitieke verhoudingen en uitputting van fossiele brandstoffen als vanwege de ambities voor beperking van de CO2-uitstoot. Daarbij zijn de Europese doelstellingen op het gebied van energietransitie het uitgangspunt. In de NOVI is opgenomen dat het primair de taak is van provincies en gemeenten om voldoende ruimte te bieden voor duurzame energievoorziening zoals zonne -energie en biomassa. Het ruimtelijk rijksbeleid voor (duurzame) energie beperkt zich daarom enkel tot grootschalige windenergie op land en op zee, gelet op de grote invloed op de omgeving en de omvang van deze opgave.
Voor andere energiefuncties is geen nationaal ruimtelijk beleid nodig, hier focust de overheid op het faciliteren van ontwikkelingen door het aanpassen van wet- en regelgeving en het delen en ontwikkelen van kennis.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
16
Ladder voor duurzame verstedelijking In het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de ladder voor duurzame verstedelijking (gebaseerd op de ‘SER-ladder’) vastgelegd. Hieruit volgt de verplichte motivering die moet worden opgenomen bij ieder plan voor een nieuwe stedelijk ontwikkeling, waarbij het initiatief aan de ladder wordt getoetst. De Raad van State oordeelt in haar uitspraken van 23 januari 2019, ECLI:NL:RVS:2019:178 en 23 oktober 2019, ECLI:NL:RVS:2019:3591 dat een zonnepark geen stedelijke ontwikkeling is als bedoeld in artikel 3.1.6, tweede lid, in samenhang met artikel 1.1.1, eerste lid, onder i, van het Bro. Daarbij acht de Afdeling van belang dat een zonnepark naar zijn aard niet kan worden aangemerkt als een stedelijke voorziening als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, aanhef en onder i, van het Bro. Dit betekent dat de ladder voor duurzame verstedelijking niet van toepassing is. Gedragscode Zon op Land In november 2019 heeft Holland Solar, binnen een consortium met meerdere landelijke natuurorganisaties en projectontwikkelaars (waaronder de initiatiefnemer zelf, Greenpeace, Vogelbescherming, Milieudefensie en Natuurmonumenten) een gedragscode opgesteld. Een code voor de fysieke en procesmatige wijze van ontwikkeling, inpassing, vormgeving en beheer van zon”-op-land-projecten”.
Er worden principes geschetst die bij de vormgeving en totstandkoming van een zonnepark in acht genomen dienen te worden. Drie principes zijn daarbij leidend: • Samenwerking met stakeholders • Meerwaarde voor de omgeving • Oorspronkelijk grondgebruik mogelijk Elk van deze drie principes is vanaf het begin van de planvorming meegenomen in het werkproces. De initiatiefnemer is met omwonenden en andere stakeholders, zoals Contact Barchem, Hobama, het waterschap en gemeente in gesprek gegaan (zowel informerend als consulterend). De wensen van de omwonenden zijn meegenomen in de verdere uitwerking van het plan. Bij beëindiging van het zonnepark (25 jaar ingaand vanaf de datum van ingebruikname van het zonnepark), wordt deze volledig geruimd en wordt de locatie wederom geschikt gemaakt voor agrarisch gebruik. Onderhavig project is volgens de principes van de Gedragscode Zon op Land ontwikkeld. Conclusie Rijksbeleid Het voornemen past binnen de nationale ambities om te komen tot een meer duurzame vorm van energievoorziening. Er is geen sprake van strijdigheid met Rijksbeleid.
3.2 Provinciaal/Regionaal beleid Omgevingsvisie ‘Gaaf Gelderland’ In december 2018 stelde de provincie Gelderland haar nieuwste omgevingsvisie ‘Gaaf Gelderland’ vast, Hierin wordt beschreven hoe Gelderland richting wil geven aan haar toekomst. Als eerste van zeven ambities staat de energietransitie genoemd. Het streven is dat Gelderland in 2050 volledig klimaatneutraal is. Daarbij wordt onderkend dat het tempo en de kracht van de Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
17
transitie flink omhoog moet om Gelderland in de toekomst schoon en gezond te houden. De provincie heeft dan ook als doel gesteld om al in 2030 verder te zijn met de energietransitie dan landelijk is afgesproken. Over de manier waarop dit doel behaald moet worden zegt de Omgevingsvisie: “Een versnelde energietransitie, gericht op forse vergroting van het aandeel duurzame energie en passend bij de Gelderse kwaliteiten; dat is wat wij nastreven. Zo versterken wij Gelderland: nu en in de toekomst.” De opwekking van duurzame energie is dus één van de voornaamste pijlers om deze doelstellingen in te vullen. De provincie zet daarbij breed in op alle technieken, waaronder ook zonneparken. In de Geconsolideerde Omgevingsvisie van januari 2018 was al een apart beleidskader vastgesteld voor grote zonneparken. De nieuwe Omgevingsvisie ‘Gaaf Gelderland’ handhaaft dit beleid in ongewijzigde vorm. Dat betekent dat voor de gehele provincie gebieden zijn vastgesteld conform de volgende onderverdeling: • Grote zonneparken niet mogelijk: glastuinbouwgebied, glastuinbouw regionaal cluster en zoekzone regionaal cluster; Gelders natuurnetwerk (GNN); Natura 2000-gebied; weidevogelgebieden; ganzenfoerageergebieden 2015; Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW); Stiltegebieden die in het GNN vallen.
• Grote zonneparken onder voorwaarden mogelijk: Groene ontwikkelingszone (GO); Waterwingebied; Nationaal landschap en Dagrecreatiegebieden. • Grote zonneparken mogelijk: glastuinbouw extensiveringsgebied; Plussenbeleid en ammoniakbuffergebied; Grondwaterbeschermingsgebieden; Romeinse Limes; Molenbiotopen en Stiltegebieden die buiten het GNN vallen. • Ook in alle gebieden die niet onder één van de hiervoor genoemde thema’s vallen, zijn grote zonneparken mogelijk.
Figuur 9 Uitsnede 'zonnekaart' uit Omgevingsvisie Gaaf Gelderland met het plangebied blauw omlijnd
Het beoogde plangebied voor Zonnepark Bekenschot valt in de categorie ‘Grote zonneparken onder voorwaarden mogelijk’, zoals hiervoor bij de Omgevingsvisie behorende kaart te zien is in Figuur 9. Het provinciaal ruimtelijk beleid staat het beoogde initiatief dus niet in de weg, mits aan de voorwaarden wordt voldaan.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
18
Geconsolideerde Omgevingsverordening In de vigerende Geconsolideerde Omgevingsverordening van januari 2023 zijn alle geldende provinciale ruimtelijke regels te vinden, evenals locatiegebonden regels en vergunningvereisten. Voor het realiseren van een zonnepark zijn sommige van deze regels relevant en deze worden dan ook in deze ruimtelijke onderbouwing getoetst. Artikel 2.65a stelt: Als een (omgevingsvergunning in afwijking van het) bestemmingsplan zonneparken in het buitengebied mogelijk maakt, wordt met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik rekening gehouden met: 1. De bijdrage van zonne-energie aan de lokale energiebehoefte; 2. De mogelijkheden om binnen het stedelijk gebied en op daken van gebouwen in die behoefte te voorzien; 3. De gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit van gebieden of locaties waar zonneparken mogelijk zijn en de wijze waarop deze kwaliteit behouden of blijvend versterkt kan worden; 4. De samenhang met het omringende landschap; 5. De consequenties voor het elektriciteitsnet; en 6. Het huidige grondgebruik. Het plan is op de volgende wijze aan dit artikel getoetst: Ad. 1 en 2 In 2017 zijn in opdracht van gemeente Lochem klimaatscenario’s opgesteld. Van daaruit is berekend wat de opwekopgave voor gemeente Lochem is. Daarbij is vastgesteld dat Lochem tot 2030 100 hectare aan zonneparken en 10 hectare aan zon-op-dak nodig heeft.
Deze opgave is vastgelegd in het door de raad vastgestelde Beleidskader Zonne -energie uit 2018. In 2020 had gemeente Lochem pas ca. 60 ha zonneparken vergund. Momenteel (2025) is nog maar ca. 75 ha vergund. Ad. 3 De gekozen locatie is deel van een open agrarisch gebied van >50 ha dat minder goed aansluit bij het kleinschaligere landschap ter plaatse. Door delen van de landschappelijke inrichting van het zonnepark permanent te handhaven, voortbouwend op relicten uit het verleden, komt er meer verscheidenheid in maatvoering en verbetert de ruimtelijke kwaliteit. Zie ook bijlage 5. Ad. 4 Het bestaande grootschalige karakter ter plaatse geeft ruimte aan een grootschaligere ontwikkeling als het voorgenomen zonnepark. Door een in de omgeving passende landschappelijke inrichting wordt het zonnepark goed geïntegreerd. Ad. 5 Met Liander is al in 2019 een overeenkomst afgesloten voor de aansluiting van het zonnepark op het onderstation in Borculo. Hiervoor is inmiddels een tracéstudie uitgevoerd. De aansluiting is dus sinds 2019 al meegenomen in de beschikbare aansluitcapaciteit van het onderstation en heeft derhalve geen invloed op de huidige wachtlijsten. De opgewekte elektriciteit wordt ingevoed op het hoogspanningsstation en heeft geen invloed op eventuele lokale netcongestie. Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
19
Ad. 6 Het huidige grondgebruik is akkerbouw, hetgeen geen significante belemmeringen of extra (maatschappelijke) kosten oplevert als de grond wordt ingezet voor de voorgenomen activiteit. Voor zonneparken geldt verder een gebruikstermijn van maximaal 30 jaar en het zonnepark dient na beëindiging van het gebruik te worden verwijderd. Vooraf dient te worden vastgelegd in welke mate de bij aanleg en gebruik van een zonnepark gerealiseerde versterking van de ruimtelijke kwaliteit na verwijdering van het zonnepark in stand wordt gehouden. De vergunning van het onderhavige zonnepark wordt aangevraagd voor een periode van 25 jaar en in paragraaf 2.2.4 wordt aangetoond dat de essentiële delen van de landschappelijke verbetering permanent gehandhaafd blijven. De omgevingsverordening bevat verder (instructie)regels over de volgende onderwerpen: •
•
• • • •
Ontwikkeling in Nationaal Landschap (art. 2.56) en Bijlage ‘Kernkwaliteiten Nationale Landschappen’ – paragraaf 4.1 beschrijft hoe het plan voldoet aan de gestelde regels op dit gebied. Ontwikkelingen in de GO (art. 2.52 t/m 2.54) en Bijlage 'Kernkwaliteiten Gelders natuurnetwerken Groene ontwikkelingszone' – paragraaf 4.6 beschrijft hoe het plan voldoet aan de gestelde regels op dit gebied. Natte Landnatuur (art. 2.61 – paragrafen 4.1 en 4.6 beschrijven hoe het plan voldoet aan de gestelde regels op dit gebied Klimaatadaptatie (art. 2.65b) – paragrafen 4.5 en 4.15 beschrijven hoe het plan voldoet aan de gestelde regels op dit gebied. Erfgoed – Niet van toepassing op de voorgenomen ontwikkeling. Veilige leefomgeving – Niet van toepassing op de voorgenomen ontwikkeling.
Gelders Energieakkoord en Regionale Energiestrategie (RES) Provincie Gelderland heeft samen met inmiddels 190 andere partijen, waaronder gemeente Lochem en 49 andere gemeenten, het Gelders Energieakkoord ondertekend. Doel van dit akkoord is om door middel van samenwerking en concrete actieplannen invulling te geven aan de doelstelling dat provincie Gelderland in 2050 klimaatneutraal moet zijn. In het daarin opgenomen Uitvoeringsplan Zon is de realisatie van zonneparken één van de focusgebieden. Lochem is samen met 7 aangelegen gemeenten onderdeel van de Cleantech Regio, een samenwerkingsverband waarin ook samengewerkt wordt aan de Regionale Energiestrategie. In November 2021 is de RES 1.0 gepresenteerd. In deze RES staat onder meer dat de regio tot 2030 bovenop de reeds gebouwde en vergunde installaties nog 0,45 TWh (600 ha) zonneparken zou moeten realiseren. Er wordt een eigen variant van de zonneladder gebruikt om te bepalen welke gebieden daarbij de voorkeur krijgen. De Groene Ontwikkelingszones vallen daarbij in de ‘Ja, mits’-trede (mits ze “ze een substantieel waardevolle bijdrage leveren aan doelstellingen op het vlak van bodem, biodiversiteit, klimaatbestendig landschap of gezonde groene omgevingen”). Het plangebied van zonnepark Bekenschot ligt grotendeels in een Groene Ontwikkelingszone.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
20
Conclusie provinciaal/regionaal beleid Het zonneparkinitiatief voldoet aan de regels van de omgevingsvisie ‘Gaaf Gelderland’ en de omgevingsverordening, evenals aan de voorwaarden die gesteld worden aan initiatieven in de Groene Ontwikkelingszone. Daarnaast levert de ontwikkeling een belangrijke bijdrage aan de doelen gesteld in het Gelders Energieakkoord.
3.3 Gemeentelijk beleid Toekomstvisie 2030 In april 2011 heeft de gemeenteraad de Toekomstvisie Lochem 2030 ‘Lochem verbindt prachtig’ vastgesteld. Deze bevat een aantal elementen die de toekomstige ruimtelijke inrichting van Lochem raken, zoals duurzaamheid, wonen en bedrijvigheid. Belangrijke wens is dat Lochem in 2030 volledig zelfvoorzienend in energie is. Met de ontwikkeling van zogenaamde ‘energielandschappen’ introduceert de gemeente een nieuwe economische drager in het buitengebied, die een belangrijke bijdrage levert aan de doelstelling een klimaatneutrale gemeente te realiseren. De energie-infrastructuur kan sterk veranderen onder invloed van een overgang naar duurzame, lokale opwekking. Het uiteindelijke doel is dat elk dorp, elke buurtschap of wijk zijn eigen Duurzame Energielandschap vormgeeft. Het gaat om een brede scala van mogelijkheden; van kleinschalige zonne-energie op daken in een wijk in de stad Lochem tot buurtschappen die klimaatpositief zijn door voorzieningen als algenkweek, windenergie, biovergisting, duurzame landbouw en zonne -energie. Uitvoeringsprogramma Klimaat en energie 2021-2023 Het uitvoeringsprogramma Klimaat & Energie 2021-2023 beschrijft de stappen die gemeente Lochem neemt op weg naar klimaatneutraliteit.
De gemeente wil haar bijdrage leveren aan het halen van de klimaatdoelen die zijn vastgelegd in het Nederlandse Klimaatakkoord: klimaatneutraal in 2050 en in 2030 49% broeikasgasuitstoot besparen ten opzichte van 1990. De Lochemse ambitie is om allereerst te werken aan een energieneutrale gemeente. Er wordt geconcludeerd dat Lochem al goede stappen heeft gezet, onder meer door meerdere zonneparken te vergunnen, maar dat er nog veel meer grootschalige opwek nodig is. Daarvoor zijn ook meer zonneparken in agrarisch gebied nodig. Het zonneparkenbeleid uit 2018 is inmiddels geëvalueerd, maar er is nog geen nieuw beleid ontwikkeld. Beleidskader Zonne-energie Op 19 juli 2018 is het beleidskader zonne-energie vastgesteld door de gemeenteraad van Lochem. Het beleidskader beschrijft het beleid voor zonne -energie, met de nadruk op zonnepanelen in een grondopstelling. Het bevat de randvoorwaarden en uitgangspunten voor zowel kleinschalige als grootschalige zonneparken.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
21
Het voorgenomen project valt in de categorie ‘grootschalige zonneparken’ en voldoet aan de daarvoor in het beleid van gemeente Lochem vastgestelde voorwaarden: • • • • • •
Maximale omvang van 16 hectare: het plangebied van het zonnepark is 15,9 ha groot (zie ook 1.1). Vroegtijdig betrekken van omwonenden: zie de toelichting in paragraaf 6.1.2 en Bijlage 7. Participatie van omwonenden mogelijk maken: zie de toelichting in paragraaf 6.1.3 en Bijlage 7. Goede landschappelijke inpassing: zie de toelichting en toetsing aan de negen voorwaarden in het landschappelijk inpassingsplan (Bijlage 6). Maximale looptijd van 25 jaar: de vergunning wordt aangevraagd voor een exploitatieperiode van 25 jaar. Verwijderingsplicht: het beoogde zonnepark wordt na 25 jaar weer afgebroken, afgevoerd en gerecycled (zie ook 6.3). Hierover worden ook afspraken gemaakt met de grondeigenaar, en vastgelegd in de Opstalovereenkomst. Dit kan de gemeente bovendien borgen in de vergunning en/of in een separate overeenkomst.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
22
4 Omgevingsaspecten 4.1 Landschap 4.1.1 Nationaal Landschap De Graafschap Uit de Landschapskaart van de provinciale Omgevingsverordening (Figuur 10) blijkt dat de planlocatie zich in het Nationaal Landschap De Graafschap bevindt. Slechts een paar procent daarvan ligt echter buiten de Groene Ontwikkelingszone, waardoor art. 2.56 van de omgevingsverordening alleen op dat deel van toepassing is (zie Figuur 10) . Uitgangspunt is dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in Nationale landschappen de kernkwaliteiten van dat specifieke deel van het Nationaal landschap niet aantasten. Door een goed ontwerp en een goede landschappelijke inpassing is het zelfs mogelijk om soms een bijdrage aan die kernkwaliteiten te leveren. Voor de Groene Ontwikkelingszone geldt dat de kernkwaliteiten van natuur en landschap integraal in de regels opgenomen en dat de GO-regels leidend zijn. Hoe het plan invulling geeft aan de GO-voorwaarden wordt toegelicht in 4.6.
Figuur 10: Landschapskaart Geconsolideerde Omgevingsverordening 2023 met het plangebied ingetekend
In Bijlage 6 van de provinciale Omgevingsverordening ‘Kernkwaliteiten Gelderse Nationale Landschappen’ hebben Provinciale Staten van Gelderland in 2014 deze kernkwaliteiten vastgesteld. Voor het onderhavige nationaal landschap zijn deze onderverdeeld naar vier deelgebieden. De planlocatie valt binnen het deelgebied De Graafschap. Hiervoor zijn de volgende kernkwaliteiten benoemd: • Talrijke landgoederen als samenhangende ruimtelijke eenheden bestaande uit een statig huis, (oprij)lanen, historische tuin, bos, landerijen • Oost-west stromende gekanaliseerde beken in halfgesloten landschap • Halfgesloten landschap met mozaïek van bossen, weilanden en grote boerderijen; parkachtige uitstraling • Karakteristieke, ook cultuurhistorisch waardevolle open essen en esdorpen Voor (de omgeving van) het plangebied is alleen de volgende kernkwaliteit relevant: • Halfgesloten landschap met mozaïek van bossen, weilanden en grote boerderijen, parkachtige uitstraling.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
23
Het ruimtelijk beleid moet erop gericht zijn om de kernkwaliteiten te behouden en verder te ontwikkelen. In de huidige situatie is het plangebied juist weids en open en dus niet bepaald kenmerkend voor De Graafschap. Het aanleggen van een goed ingepast zonnepark zou dus juist voor deze locatie de kernkwaliteiten versterken, zeker aangezien een groot deel van de beplanting permanent wordt gehandhaafd. Daarmee wordt het halfopen karakter met een parkachtige uitstraling beter ingevuld dan nu het geval is. De kernkwaliteiten van De Graafschap worden dus niet aangetast. 4.1.2
Beschermingszone natte landnatuur
Figuur 11: Uitsnede uit de Geconsolideerde Omgevingsverordening Gelderland ( januari 2023), met het plangebied ingetekend.
Zoals blijkt uit bovenstaande figuur ligt het plangebied deels in een beschermingszone natte landnatuur. Hier mogen geen ontwikkelingen plaatsvinden die significant nadelige effecten kunnen hebben op de instandhouding van de natte landnatuur, met name op de kwantitatieve grondwatersituatie. Het voorgenomen initiatief kent geen activiteiten of functies die een (wezenlijke) negatieve invloed op de grondwaterstand hebben en de ontwikkeling is hydrologisch neutraal. Ook zijn er geen andere effecten die mogelijk buiten de plangrenzen hydrologische gevolgen kunnen hebben. Er is derhalve geen sprake van een nadelige invloed op de instandhouding van de natte landnatuur (zie ook de waterparagraaf 4.15). 4.1.3 Gemeentelijke richtlijnen Bij het ontwerp van de landschappelijke inrichting is tevens invulling gegeven aan de kernkwaliteiten en uitgangspunten die zijn benoemd in verschillende gemeentelijke plannen: • Bestemmingsplan Buitengebied Lochem geconsolideerde versie 2015 Hieruit blijkt dat het plangebied zich bevindt in een kleinschalig kampenlandschap. In het bestemmingsplan wordt beoogd de bestaande landschappelijke kwaliteiten te beschermen en waar mogelijk te versterken. Zoals eerder betoogd voldoet specifiek de grootschaligheid van het plangebied niet bijzonder aan de kwaliteiten van een kleinschalig kampenlandschap.
Het zonneparkinitiatief zorgt met een aantal (permanente) landschapselementen (houtsingels) derhalve juist voor versterking van deze waarden.
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
24
•
•
Landschapsontwikkelingsplan (LOP) Lochem-Bronckhorst-Zutphen In het LOP staan deelgebieden binnen het buitengebied van Lochem gedefinieerd, waarbij is aangegeven welke landschaptypologie en ontwikkeling er wordt nagestreefd. In dit plan valt het zonnepark in het deelgebied ‘Lochemse Berg’. In de visiekaart op pagina 44 van het LOP staat een lijn met ‘natte natuurontwikkeling’ aangegeven op de locatie waar in het voorgenomen plan de ‘natte EVZ’ (met moerasoevers en poelen) wordt gesitueerd. Daarnaast ligt het plangebied in de ‘landbouwdriehoek’, een open ontginningsgebied tussen de Lochemse Berg, het Groote Veld en de zone van de Baakse Beek en het gebied tussen Barchem en Ruurlo. In deze gebieden ligt volgens het LOP het accent op de combinatie van grondgebonden landbouw, natuurontwikkeling, leefbaarheid en versterking van het landschap. Het voorgenomen plan versterkt de ontwikkeling van natuur en landschap aanzienlijk, en heeft slechts beperkte invloed op de leefbaarheid en grondgebonden landbouw. Beleidskader zonne-energie In het beleidskader staat een aantal concrete richtlijnen benoemd waaraan de landschappelijke inpassing van een zonnepark-initiatief moet voldoen. Hieraan wordt ruimschoots invulling gegeven, zoals wordt onderbouwd in Bijlage 6 – Verantwoording Landschappelijke Inpassing.
Conclusie Het aspect landschap levert op deze locatie geen belemmeringen of extra voorwaarden op voor de aanleg van een zonnepark.
4.2 Archeologie In het bestemmingsplan heeft de planlocatie ‘Waarde – Archeologie 7’ gekregen. Deze bestemming is ingericht voor de bescherming van terreinen met een lage archeologische verwachting. Indien op het perceel over een totale oppervlakte van 2.500 m 2 of meer dieper dan 30 cm in de grond wordt geroerd, is een archeologisch vooronderzoek verplicht. Onderstaand wordt aangetoond dat de oppervlakte die voor het bouwen van het zonnepark wordt verstoord op een grotere diepte dan 30 cm kleiner is dan 2.500 m2. Algemene werkwijze • Er wordt gebouwd op het perceel zoals dat nu is. Er wordt niet dieper afgegraven dan 30 cm (in de EVZ), met uitzondering van de aanleg van poelen en flauwere taluds in de EVZ (uitkomende grond wordt op de planlocatie verwerkt). Er wordt verder niet opgehoogd. • Er komen in totaal 9 cameramasten te staan. • De bekabeling van de paneelrijen loopt door kabelgoten aan de bovenzijde van de panelen tot aan een verzamelkast, er wordt voor deze bekabeling dus niet gegraven. • De verzamelkasten (kast waarin alle bekabeling van een paneelrij samenkomt) worden aan de onderconstructie van de panelen bevestigd, en staan dus niet op/in de grond. • Aan de kant van de onderhoudsweg loopt per paneelrij één kabel ondergronds van de verzamelkast naar de inverter/trafostations.
Hiertoe wordt aan één zijde van de centrale onderhoudsweg met een sleuvenfrees een smalle geul gegraven van 60 cm diep en 10
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
25
•
•
• •
•
• •
•
cm breed die de trafo’s onderling verbindt en doorvoert naar het inkoopstation. De lengte van deze sleuf is ca. 320 m, met ca. 88 zijsleuven van (gemiddeld) 4 meter. De totale afstand van het hekwerk rondom ca. is 1.800 meter, dat betekent dat er daarvoor ca. 730 palen gezet gaan worden. Deze worden ca. 55 cm in de grond gedrukt, zonder graven of funderen. Alleen bij de zes poortstaanders wordt een betonfundering van 80 x 80 x 80 gebruikt. De ronde hekwerkpalen hebben een doorsnede van 6 cm, maar zijn hol. Voor de verstoringsberekening is echter toch uitgegaan van de gehele oppervlakte (28,27 cm2 ). De noodpoort aan de noordzijde is een looppoort met staanders zonder fundering. Er worden circa 25.000 panelen geplaatst op aluminium frames, die ongeveer per 16 panelen op twee stalen H-profielen worden gemonteerd, die elk 1,5 tot 2 meter de grond in worden gedrukt. Deze H-profielen hebben een oppervlakte van 7,24 cm 2. De palen staan onderling (voor en achter) 3m66 uit elkaar, en in de lengterichting ca. 4m. In totaal worden er bijna 3.200 funderingspalen gezet. Ook hierbij wordt verder niet gegraven en geen betonfundering gebruikt. Voor de 9 cameramasten wordt een betonfundering van 50 x 50 x 50 cm gebruikt. De onderhoudsweg is een halfverhard pad. Hiertoe wordt de grasmat tot ca.
20 cm diep uitgegraven, waarna 20-25 cm asfaltgranulaat (of vergelijkbaar) wordt aangebracht op de bestaande ondergrond. De uitkomende grond wordt ter plaatse verwerkt. De H-profielen van de paneelconstructie worden in de grond getrild/gedrukt met een speciaal apparaat, dat het formaat heeft van een kleine vorkheftruck en dat op rupsbanden staat. De profielen worden aangevoerd met een kleine loader/trekker. Deze zullen hooguit bij aanhoudende neerslag spoorvorming in de grasmat veroorzaken, minder dan 30 cm diep. De inverter/trafostations worden geplaatst met een kraan, vanaf de halfverharde onderhoudsweg, die dit gewicht goed aankan. De combistations (transformator/inverter in één behuizing) worden gefundeerd op drie betonnen segmenten die 80 cm diep worden ingegraven. Twee segmenten van 2,93 x 0,50 x 0,8 meter (1,47 m2) en een van 2,93 x 0,30 x 0,8 meter (0,88 m 2). Per combistation levert dit een verstoring op van 3,82 m 2. Er zijn vijf nieuwe poelen voorzien, die zeer flauwe, natuurvriendelijke oevers hebben en minder dan de helft van de oppervlakte dieper worden dan 30 cm. Oppervlakten poelen < 30 cm diep
>30 cm diep
totaal
1
338
261
599
m2
2
345
207
552
m2
3
612
353
965
m2
4
500
262
761
m2
5
408
288
696
m2
2.203
1.371
3.574
m2
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Bekenschot V6 | Lochem
26
•
•
Het talud van de noordoever van de bestaande sloot aan de onderzijde van het plangebied wordt afgeschuind/verflauwd over een lengte van 640 meter x 3 meter. Hiervan is ongeveer 0,50 meter dieper dan 30 cm (320 m2). Het talud van de oostoever van de bestaande A-watergang parallel aan de EVZ wordt afgeschuind/verflauwd over een lengte van 150 meter x 3 meter. Hiervan is ongeveer 1 meter dieper dan 30 cm (150 m2).
In de volgende tabel zijn alle werkzaamheden opgenomen die voor grondverstoring zorgen. Werkdiepte
Verstoorde m2
672 meter sleuf van 10 cm breed
60 cm
67,20
Poort
Betonfundering 6 poortstaanders (80x80 cm)
80 cm
3,84
Hekwerk
Ca. 730 palen van ø 6 cm (elk ca. 28 cm2 )
55 cm
2,05
Paneelconstructie
Ca. 3.200 H-profielen (elk ca. 8 cm2 )
150 cm
2,56
Wegenaanleg
Aanleg granulaatwegen
20 cm
-
Poelen
5 poelen, samen 3.574 m2 waarvan 33% dieper dan 30 cm
70-100 cm
1.371,00
Sloten
Natuurvriendelijke oevers, 320 + 150 m2
>30 cm
480,00
Combistations
4 stations x 3,82 m2
80 cm
15,28
Overige funderingen
Inkoopstation (5 m2), 9 x cameramast (2,25 m2 )
60 cm
7,25
Betreft
Werkzaamheden
Bekabeling
Totaal aantal te verstoren m2
1.949,18
Voor het realiseren van het zonnepark wordt dus 1.949 m2 verstoord tot een diepte van meer dan 30 cm, hetgeen ruim binnen de grens van 2.500 m 2 blijft. Hierdoor is er geen archeologisch vooronderzoek noodzakelijk. Het aspect archeologie levert op deze locatie geen belemmering op voor de aanleg van een zonnepark.