Bijlage 2. Fietsplan Lochem 2024 - 2035

Op de wegen rondom het centrum van Lochem geven we meer ruimte aan langzame vervoerswijzen als de fiets- en voetgangers. Dit hebben we al voor een deel gedaan, bijvoorbeeld op de Julianaweg en de Prins Bernhard weg.

Ruimte maken voor de fiets op bedrijventerreinen Bedrijventerreinen zijn op dit moment vooral gericht op (groot) gemotoriseerd verkeer, zoals vrachtauto’s. Bij (her)ontwikkeling of herinrichting van bedrijventerreinen gaan we meer ruimte reserveren voor de fiets. In de huidige situatie wordt niet veel gefietst op bedrijventerreinen. Hier ligt wel een kans. De woonwerkafstand in de Achterhoek is namelijk relatief kort (ongeveer 8,5 kilometer). Door meer ruimte te geven aan fietsers, wordt fietsen op bedrijven-terreinen aantrekkelijker en veiliger. Op het bedrijventerrein Aalsvoort leggen we al een vrijliggend fietspad aan.

De Tramstraat en de Larenseweg worden in 2024/2025 uitgevoerd. Daarna zijn de Graaf Ottoweg en de Nieuwstad aan de beurt. In de huidige situatie is het gemotoriseerde verkeer (auto, vrachtauto, motor etc.) op de wegen rondom het centrum nadrukkelijk aanwezig. Dit veroorzaakt hinder en knelpunten.

door de binnenstad te laten gaan en om aan de randen van de binnenstad ruimte te reserveren voor het stallen van fietsen. Daarmee ontstaan mogelijkheden om de positie van de voetganger en mogelijk de leefbaarheid en beleving van de binnenstad te verbeteren. Anderzijds houden sommige bedrijven en doelgroepen liever de fiets in de binnenstad. Dit vraagstuk moeten we verder uitwerken. In de binnenstad zijn de belangen namelijk zeer verschillend. Deze moeten we zorgvuldig afwegen.

In de binnenstad van Lochem is momenteel de fietser te gast. Dit betekent dat we fietsers toestaan, maar dat ze wel rekening moeten houden met de voetgangers. Het winkelgebied gebruiken we ook als fietsverbinding om van de ene naar de andere kant van Lochem te komen. We zetten in op goed gedrag van fietsers, zodat fietsers en voetgangers samen gebruik kunnen maken van de binnenstad. Het stallen van fietsen in de binnenstad is op dit moment overal toegestaan. We zien dat mensen er vaak voor kiezen de fiets direct voor de winkel te stallen. In de inventarisatie is gebleken dat meerdere partijen dat graag anders zouden zien. Zij denken dat het beter is om de fiets niet

35

Thema 3 | Ruimtelijke ontwikkelingen

Wat doen we al? •

STOMP-principe is onderdeel van verkeersbeleid Lochem (Mobiliteitsplan gemeente Lochem).

•

Realisatie vrijliggend fietspad op bedrijventerrein Aalsvoort.

Wat gaan we nog doen? •

STOMP-principe introduceren en implementeren in parkeerbeleid en parkeernormen, voor zowel fiets- als gemotoriseerd verkeer.

•

Onderzoek naar de positie van de fiets in de binnenstad van Lochem.

•

Opstarten aanpak ‘Introductie fiets op bedrijventerreinen’, samen met de bedrijventerreinen.

36

Thema 4 | Stallen en overstappen Aanleiding

Speerpunten

Uit de enquête blijkt dat er behoefte is aan meer fietsenstallingen in en rondom het centrum van Lochem. Een aantal mensen heeft ingevuld dat het fietsgebruik kan worden verbeterd door het realiseren van fietsenstallingen voor elektrische fietsen.

▪ We stimuleren dat er bij de belangrijke voorzieningen, overstappunten en ov- haltes voldoende stallingsvoorzieningen zijn.

Tijdens het overleg met stakeholders kwam naar voren dat er in de kernen buiten Lochem behoefte is aan fietsenstallingen bij bushaltes. In Lochem is behoefte aan optimalisatie van de fietsenstalling bij het station. De gemeente heeft de wens om inrichtingseisen voor fietsenstallingen op te stellen, stallingen moeten voldoende ruim zijn en geschikt voor verschillende soorten fietsen.

▪ We stimuleren ketenmobiliteit door te voorzien in goede overstaplocaties en –voorzieningen. ▪ We geven bij nieuwbouw- en herontwikkelingen prioriteit aan het realiseren van voldoende, goede stallingsvoorzieningen voor fietsen en schenken daarbij aandacht aan ‘nieuwe’ fietsmodellen.

Ambitie

"Overal in de gemeente Lochem kun je veilig en dichtbij je bestemming je fiets stallen en opladen.”

37

Thema 4 | Stallen en overstappen Hoe gaan we dit bereiken? Inzetten op ketenmobiliteit

We zetten actief in op ketenmobiliteit en HUBS. Bij belangrijke ovhaltes in de gemeente worden voldoende en goede stallingsvoorzieningen voor fietsen gerealiseerd. Daarnaast zetten we in op deelvoorzieningen als deelauto’s en waar mogelijk deelfietsen en zetten we ons in voor goede informatievoorzieningen. Ketenmobiliteit: Verzamelbegrip voor het mogelijk maken van het gebruik van diverse vervoersmiddelen tijdens een reis.

HUB: Een fysieke locatie die de overstap naar een volgende vervoerswijze mogelijk maakt. HUBS zijn niet alleen geschikt voor stedelijke gebieden, juist in landelijke gebieden kunnen HUBS bijdragen aan het opwaarderen van het bestaande vervoersnet. Een HUB kan verschillende doelen hebben, van ov-knooppunt tot locatie waar de focus ligt op leefbaarheid en mobiliteit onderdeel is van het geheel. Ook kan een HUB een rol spelen in het tegengaan van vervoersarmoede. In de gemeente Lochem liggen kansen voor het ontwikkelen van HUBS op plekken waar de focus ligt op leefbaarheid en deze te

koppelen zijn aan startpunten voor recreatieve fiets- en wandelroutes. De basis ligt op deze locaties altijd bij het aanbieden van goede fietsvoorzieningen in de vorm van stallingen. Ontwikkelen fietsparkeernormen De gemeente Lochem werkt bij nieuwe ontwikkelingen vanuit het STOMP-principe (zie pagina 33 voor toelichting STOMP). Dit betekent onder andere meer ruimte voor de fiets. Om dit kracht bij te zetten gaan we aan de slag met het opstellen van fietsparkeernormen. Dit zorgt ervoor dat ontwikkelaars bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen voorzien in passende fietsparkeervoorzieningen. De basis voor het formaliseren van fietsparkeernormen is te vinden in de CROW-publicatie handreiking fietsparkeer-normen. In de Leidraad Fietsparkeren (2023) staan suggesties voor fietsparkeernormen. Grote gemeenten als Amsterdam, Utrecht en Nijmegen hebben al fietsparkeernormen geformuleerd. Ook een kleinere gemeente als Houten heeft deze normen al opgesteld. Fietsparkeernormen (en eventueel kwaliteitseisen) moeten sinds de introductie van de Omgevingswet opgenomen worden in omgevingsplannen.

38

Thema 4 | Stallen en overstappen Opstellen inrichtingseisen fietsparkeren De gemeente heeft een belangrijke rol in het plaatsen, onderhouden en updaten van stallingsvoorzieningen in de openbare ruimte. Fietsenstallingen worden ingericht volgens de richtlijnen in de CROW-publicatie Leidraad Fietsparkeren (2023). Stallingsvoorzieningen richten we ook inclusief in. We bieden daardoor ruimte aan diverse soorten fietsen. Voor de inrichtingseisen kijken we niet enkel naar de typen stallingssystemen op zich, maar ook naar het verbeteren van de voorzieningen door onder andere herkenbaarheid en toegankelijkheid van fietsparkeerlocaties te verbeteren. Op basis van deze inrichtingseisen worden vervolgens de stallingen in de gemeente aangepast. Met beginnen met prominente locaties als in centrumgebieden en bij ov-haltes.

Wat doen we al?

Wat gaan we nog doen?

•

Onderzoek haalbaarheid en potentie overstapvoorzieningen in kernen Lochem, Harfsen, Almen en Gorssel.

•

Starten met implementatie HUB’s aan de hand van kleine maatregelen.

•

Ontwikkelen fietsparkeernormen.

•

Onderzoeken basisvoorzieningen en uitstraling HUBs. •

Opstellen inrichtingseisen fietsparkeren.

•

Opruimen weesfietsen bij station Lochem.

39

Thema 5 | Recreatie Aanleiding Uit de enquête en de gesprekken met stakeholders zijn verschillende aandachtspunten voor het recreatieve fietsnetwerk en recreatief fietsen naar voren gekomen. De stakeholders wensen verbetering van de recreatieve voorzieningen, zoals bankjes of prullenbakken.

Ambitie “De gemeente Lochem is de perfecte recreatiebestemming voor fietsers in Nederland.”

Daarnaast zijn, tijdens de netwerkscan, fietspaaltjes in kaart gebracht. De nog aanwezige fietspaaltjes in Lochem staan voornamelijk op het recreatieve fietsnetwerk. Het grootste deel van deze fietspaaltjes is nog niet ingericht volgens de richtlijnen van het CROW.

Speerpunten

Wij willen de inrichting van recreatieve fietspaden verbeteren, met name vanuit het verkeersveiligheidsperspectief. Ook willen we kijken hoe we de recreatieve fietsbeleving in de gemeente een impuls kunnen geven, bijvoorbeeld door samenwerking te zoeken met lokale initiatieven en ondernemers.

▪ We werken aan de kwaliteit van de fietsnetwerken.

▪ We zetten in op het verbeteren van het recreatieve fietsroutenetwerk. ▪ We streven naar aantrekkelijke en gevarieerde fietsroutes.

▪ We ondersteunen de belevingsroutes voor fietsers. ▪ We streven naar het behouden van de fietsvoetveer tussen Gorssel en Wilp.

40

Thema 5 | Recreatie Hoe gaan we dit bereiken? Verbeteren recreatief fietsnetwerk We hebben de wens om het fietsknooppuntennetwerk uit te breiden. Wel gaat kwaliteit boven kwantiteit. Het fietsnetwerk wordt alleen uitgebreid als we een volwaardige en kwalitatief goede fietsvoorziening kunnen aanleggen en onderhouden. Het fietsknooppuntennetwerk loopt op dit moment ook door de binnenstad van Lochem, via de Molenstraat. Het vraagstuk van fietsen in het centrum van Lochem onderzoeken we nader. Hierbij kijken we wat de voor- en nadelen zijn, ook rekening houdend met de recreatieve waarde. Ondersteunen belevingsroutes Fietsen in Lochem is al ontzettend mooi. Deze beleving kunnen we verder verbeteren door meer in te zetten op de belevingsroutes. Voorbeelden zijn kunst-, smaak- of geschiedenisroutes die door de gehele Achterhoek te vinden zijn. We gaan samen met de VVV, Achterhoek Toerisme en ondernemers verkennen wat de mogelijkheden hierin zijn. Verbeteren inrichting recreatieve fietspaden Recreatieve fietspaden in de gemeente Lochem worden, waar

mogelijk, veilig ingericht volgens de richtlijnen van het CROW. Dit houdt in de basis in dat de richtlijnen die gelden voor utilitaire fietsroutes ook van toepassing zijn voor recreatieve fietsroutes. Recreatieve fietsers fietsen namelijk vaak naast elkaar of zelfs in groepen en hebben het liefst ook voldoende brede fietspaden. Bij recreatieve fietspaden moet de ideale inrichting, volgens de richtlijnen van het CROW, altijd afgewogen worden tegen de landschappelijke inpassing. We streven naar een zo ideaal mogelijk situatie die past bij het gebruik en de omgeving. We houden voor situaties waar de landschappelijke waarden of natuurwaarden belangrijker zijn een minimale afmeting aan van 1,50 meter verhardingsbreedte met daarnaast voldoende overrijdbare berm.

richtlijnen als voor utilitaire fietsroutes. Ook op recreatieve fietsroutes streven we naar veilige kruispunten, oversteekplaatsen en bermen. Samen met de Fietsersbond, Achterhoek Toerisme en de VVV brengen we in kaart welke recreatieve fietspaden druk zijn en waar we mogelijk extra maatregelen kunnen treffen.

Daarbij geldt dat recreatieve fietsroutes ook kunnen worden ingericht met semi-verharde of onverharde paden. Op veel plekken past een breed betonnen fietspad niet in het landschap en sluit dit niet aan bij de gewenste beleving van recreanten. Deze afweging maken we per locatie. Een vlak betonnen fietspad zorgt namelijk voor comfortabeler fietsen dan een hobbelig onverhard pad. Dit heeft als gevolg dat de semi- of onverharde routes meer onderhoud vragen om de kwaliteit van de verharding te waarborgen en daarmee het comfort op deze routes in stand te houden. Als het gaat om veiligheid gebruiken we dezelfde

41

Thema 5 | Recreatie Zandwegen Een bijzonder aandachtspunt in de gemeente Lochem zijn de zandwegen. We hebben veel zandwegen. Deze kennen hun eigen uitdagingen. Vaak is sprake van een zandweg met daarnaast, eventueel gescheiden door paaltjes, een smal semi-verhard fietspad. De kwaliteit van deze fietspaden wordt sterk beïnvloed door het weer. Bij gebruik van de paden door bijvoorbeeld (landbouw)verkeer onder invloed van het weer kan de kwaliteit achteruit gaan. Het is daarom wenselijk dat gemotoriseerd verkeer op de zandweg blijft en dat we voorkomen dat het over de semi-verharde fietspaden rijdt.

In de basis geldt dat we willen zorgen voor veilige recreatieve fietsroutes. Belangrijke aandachtspunten zijn daarbij veilige vergevingsgezinde bermen en comfortabele fietspaden. We kijken naar de beschikbare richtlijnen, maar we houden wel in ons achterhoofd dat recreatieve fietsroutes geen utilitaire fietsroutes zijn. Om te bepalen of we paaltjes op of naast het fietspad kunnen plaatsen, maken we gebruik van het afwegingsschema fietspaaltjes. Voor de breedte kijken we naar de richtlijnen, maar vinden we ook de landelijke inpassing belangrijk. We accepteren dat landelijke routes met semi- of onverharde fietspaden meer onderhoud nodig hebben.

42

Thema 5 | Recreatie Verbeteren recreatieve voorzieningen

Zorgen voor toegankelijke fietsroutes

Langs recreatieve fietsroutes in de gemeente Lochem zijn al veel recreatieve voorzieningen (bankjes, prullenbakken e.d.) aanwezig. Het verbeteren van recreatieve voorzieningen langs recreatieve routes is gewenst, maar stuitte in het verleden op bezwaren. Het vraagt namelijk meer onderhoud, het risico op vandalisme wordt groter en het kunnen hangplekken worden.

Lochem wil een toegankelijke gemeente zijn voor iedereen. Door de gemeente lopen al een aantal uitgezette toegankelijke fietsroutes. Deze zijn geschikt om te fietsen met bijvoorbeeld een driewieler of duo-fiets.

Stakeholders geven de voorkeur aan het verbeteren van voorzieningen op zicht- en rustpunten, in plaats van (extra) voorzieningen te plaatsen op fietsknooppunten. Fietsknooppunten zijn namelijk niet altijd de meest fraaie punten om stil te staan of uit te rusten. We gaan met de VVV om tafel om te kijken welke wensen en mogelijkheden er zijn voor het (ver)plaatsen van extra recreatieve voorzieningen. Hierbij schenken we specifiek aandacht aan het realiseren van degelijke voorzieningen die hufterproof zijn. Ook kijken we of we de voorzieningen kunnen plaatsen op locaties waar relatief veel publiek komt, zodat sprake is van sociale controle.

We wensen echter dat ook deze recreatieve fietsers vrijheid ervaren in het kiezen van fietsroutes. Daarom is het belangrijk dat we onze fietspaden zodanig inrichten dat ook fietsen als een duobike of handbike daar goed gebruik van kunnen maken. De inrichtingseisen houden hier al rekening mee. Op deze manier willen we het aanbod aan toegankelijke fietsroutes vergroten. Daarnaast willen we de communicatie hierover verbeteren en zien we mogelijkheden om bijvoorbeeld samen met een lokale fietsenwinkel in te zetten op de verhuur van toegankelijke fietsen. Door samen met fietsvierdaagse Achterhoek routes te zoeken die toegankelijk zijn voor alle fietstypes zorgen we dat iedereen mee kan doen.

Wat doen we al? •

Verbeteren inrichting fietsroutes zandwegen bij onderhoudswerkzaamheden op of langs routes.

Wat gaan we nog doen? •

Onderzoek naar de positie van de fiets in de binnenstad van Lochem.

•

Verkennen mogelijkheden uitrollen belevingsroutes.

•

Inzetten op verbeteren inrichting recreatieve fietspaden samen met Fietsersbond, Achterhoek Toerisme en VVV.

•

Samen met VVV in kaart brengen mogelijkheden uitbreiden recreatieve voorzieningen langs recreatieve fietsroutes.

•

Verbeteren toegankelijkheid van onze fietspaden.

43

Thema 6 | Onderhoud Aanleiding

Speerpunten

Uit de verkenning komt naar voren dat de staat van het onderhoud van fietspaden en -routes in de gemeente Lochem over het algemeen goed is, met uitzondering van een aantal wegen in het buitengebied. Uit de enquête die is uitgezet onder inwoners komt echter een ander beeld naar voren. Hier komen een aantal locaties uit waar volgens de respondenten het onderhoud ondermaats is.

▪ We streven ernaar dat het onderhoudsniveau van fietspaden die onderdeel uitmaken van het hoofdfietsnetwerk altijd voldoen aan de daarvoor geldende richtlijnen. ▪ We streven naar veilige en goed begaanbare recreatieve routes, waarbij de landschappelijke inpassing ook een factor van belang is. ▪ We zetten in op het voorkomen van gladheid op wegen en fietspaden die onderdeel uitmaken van het hoofdfietsnetwerk.

Ambitie “Fietsers kunnen comfortabel en veilig fietsen in de gemeente Lochem.”

44

Thema 6 | Onderhoud Hoe gaan we dit bereiken? Onderhoudsniveau fietsvoorzieningen op peil houden

Fietsvoorzieningen in de gemeente Lochem onderhouden we volgens de richtlijnen van het CROW. De staat van het onderhoud van het bestaande fietsnetwerk is over het algemeen redelijk goed. We maken geen onderscheid in onderhoudsniveaus. Wanneer de staat van onderhoud van een fietsvoorziening niet voldoende is, worden fietsroutes die onderdeel zijn van het hoofdfietsnetwerk in de volgende onderhoudsronde meegenomen. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen primaire, secundaire en recreatieve fietsroutes. Een belangrijk aandachtspunt is dat de onderhoudsinspanning en het onderhoudsbudget meegroeien met de ambities van de gemeente Lochem. Gladheid bestrijden op fietsvoorzieningen

van de gemeente Lochem strooit Circulus. Het primaire fietsnetwerk wordt bijna helemaal gestrooid door of de gemeente of door de provincie. De strooiroutes wijken op dit moment op enkele plekken af van routes die binnen het secundaire netwerk vallen; tussen Almen en de Lage Lochemseweg, een deel van de Braakhekkeweg bij Harfsen en een deel van de Dijkmansweg tussen Exel en Laren zijn delen die niet gestrooid worden. Verbeteren zichtbaarheid bewegwijzering In de gemeente Lochem zijn ongeveer 4000 wegwijzers voor fietsers. Bewegwijzering voor fietsers en fietsknooppunten zijn niet altijd even goed zichtbaar. We organiseren in het voorjaar een schoonmaakactie, waarbij we schoonmaken en rondom bewegwijzering grasmaaien. Dit is tevens de aftrap van het fietsseizoen.

Sneeuwval en bevriezing van fietspaden leidt tot gladheid. Als de weersvoorspellingen aangeven dat er een grote kans is op gladheid, strooien we preventief op fietspaden. We willen gladheid zoveel mogelijk voorkomen, in plaats van bestrijden.

Via een meldactie vragen we de Fietsersbond, VVV en inwoners om locaties bij ons te melden waar de wegwijzers niet goed zichtbaar zijn. Dit kan gemeld worden bij Circulus.

Het primaire- en snelfietsnetwerk van de gemeente Lochem ligt voor een groot deel langs provinciale wegen. Daar is de provincie verantwoordelijk voor het strooibeleid. Voor de wegen in beheer

Om zeker te weten dat fietsvoorzieningen goed kunnen worden onderhouden, wordt beheer en onderhoud vanaf het begin meegenomen in (toekomstige) fietsprojecten.

Wat doen we al? •

Onderhoud conform richtlijnen CROW.

•

Meldpunt fietsknelpunten bij Circulus.

Wat gaan we nog doen? •

Aandacht voor meegroeien onderhoudsinspanning en –budget met ambities op het gebied van fietsen.

•

Actualiseren strooiroutes.

•

Opzetten jaarlijkse maai- en schoonmaakactie bewegwijzering.

•

Agenderen onderhoud in fietsprojecten.

Integraal werken

45

Thema 7 | Stimuleren fietsgebruik Aanleiding

Speerpunten

Het Rijk wil een krachtige impuls geven aan het fietsverkeer, met als doelstelling om voor 2027 het fietsgebruik met 20% te laten groeien. De provincie Gelderland wil inzetten op het bevorderen van de fiets op korte afstanden. De gemeente Lochem heeft in het Mobiliteitsplan een hoofdambitie voor de fiets opgenomen, namelijk het optimaliseren en stimuleren van de bereikbaarheid per fiets, zodat deze een volwaardig alternatief vormt voor de auto.

▪ We stimuleren werknemers in de gemeente Lochem om vaker gebruik te maken van de fiets als vervoersmiddel voor woonwerk verkeer.

We staan voor een opgave ten aanzien van duurzaamheid. Ook daarvoor zien we dat fiets een grote rol kan spelen. Het is immers een duurzame methode van verplaatsen. Dat is voor ons een extra reden om fietsgebruik te stimuleren.

Ambitie

▪ We stimuleren het gebruik van de fiets als belangrijkste vervoerswijze bij scholen (basis- en middelbaar). ▪ We vinden vanuit vitaliteit, gezondheid en zelfredzaamheid het belangrijk dat ouderen de fiets als voorname vervoerwijze gebruiken. ▪ We zorgen dat fietsen mogelijk is voor iedere inwoner van de gemeente Lochem en stimuleren het gebruik van de fiets door Nieuwe Nederlanders. ▪ We streven ernaar dat de gemeente Lochem de hoogst gewaardeerde recreatieve fietsgemeente van Nederland wordt.

“De gemeente Lochem wenst een toename van het aandeel fietsverplaatsingen op verplaatsingen tot 15 kilometer. We streven ernaar dat 35% van alle verplaatsingen met de fiets gebeurt.”

46

Thema 7 | Stimuleren fietsgebruik Hoe gaan we dit bereiken? Stimuleren fietsgebruik forenzen

Naast dat we bij herinrichting en ontwikkeling van bedrijventerreinen meer ruimte reserveren voor fietsers, zetten we ook in op het stimuleren van fietsgebruik bij werknemers. Veel forenzen stappen dagelijks automatisch in de auto, terwijl ze op een afstand wonen die ook goed te fietsen is. De fiets wordt door veel mensen momenteel nauwelijks als alternatief gezien. Om de (elektrische) fiets onder de aandacht te brengen als alternatief is het belangrijk om forenzen op een makkelijke manier kennis te laten maken met de elektrische fiets. Dit kan door voor een bepaalde periode elektrische testfietsen beschikbaar te stellen. Zo kunnen werknemers een bepaalde periode proberen of de elektrische fiets hen bevalt als alternatief voor woonwerkritten. Het inrichten en aanbieden van een testpool vraagt een gezamenlijke inzet van zowel overheden als bedrijven. Het is belangrijk om ook bedrijven te betrekken, omdat het voor hen ook voordelen biedt. Als meer mensen op de fiets naar het werk gaan, worden werknemers gezonder. Bovendien zijn reiskostenvergoedingen mogelijk lager. Dit vraagt ook

commitment van werkgevers, bijvoorbeeld door het voorzien in douches en goede fietsenstallingen. Om een testpool mogelijk te maken willen we de mobiliteitsmakelaar (via de regio Stedendriehoek) actiever ondersteunen en onder de aandacht brengen bij bedrijven. De mobiliteitsmakelaar gaat vanuit zijn functie in gesprek met bedrijven om mogelijkheden te verkennen en te realiseren.

Voor een andere groep is de fiets financieel onbereikbaar. Daarmee zijn ook andere voorzieningen, zoals werk, slecht bereikbaar. Deze mobiliteitsarmoede is een zorgpunt. Samen met het sociale domein willen we deze groep in kaart brengen en een passende aanpak opstellen, zodat deze mensen toegang krijgen tot een fiets.

We vinden voor het stimuleren van fietsgebruik ook het verbeteren van de mogelijkheden van ketenreizen belangrijk. We zouden bijvoorbeeld bedrijfsfietsen kunnen plaatsen op het station of bij belangrijke ov-haltes. Daarmee is altijd natransport beschikbaar en hebben werknemers geen zorgen over het al dan niet beschikbaar zijn van ov-fietsen. Wij zijn als gemeente bovendien zelf een relatief grote werkgever in de regio. Ons past dan ook een voorbeeldfunctie. Daarom neemt de gemeente een trekkende rol op binnen de werkgeversaanpak van de regio Stedendriehoek. Niet alleen door zelf deel te nemen en te verkennen of een testpool elektrische fietsen beschikbaar gesteld kan worden voor werknemers, maar ook door actief de mogelijkheden en voordelen van zo’n werkgeversaanpak onder de aandacht te brengen bij andere partijen.

47

Thema 7 | Stimuleren fietsgebruik Stimuleren fietsgebruik oudere fietsers We zien graag dat onze ouderen blijven fietsen. Omdat het aantal ouderen in de gemeente Lochem toeneemt, zullen de fietskilometers door ouderen dat ook doen. Dit is een goede ontwikkeling, als we kijken naar het fit en vitaal blijven van deze generatie. Toch zien we in de ongevallengegevens dat de ouderen in negatieve zin opvallen, vooral in de categorie letsel-ongevallen. Dat is een belangrijk aandachtspunt, vooral als het aantal fietsende ouderen ook toeneemt. Het is daarom belangrijk dat we ouderen stimuleren om veilig te fietsen. Dit kan door hen daar hulp bij te bieden in de vorm van trainingen of de mogelijkheden voor duofietsen te organiseren. Daarnaast willen we inzetten op campagnes waarin we fietsen aanmoedigen en aandacht vragen voor de veiligheid van deze doelgroep. Stimuleren fietsgebruik recreanten Recreanten weten de gemeente Lochem goed te vinden. De gemeente Lochem wil de perfecte recreatiebestemming in Nederland worden. Dit kunnen we bereiken door het verbeteren van de fietsbeleving en het beter communiceren van onze ‘fietskwaliteiten’. We kunnen dit doen door aan te sluiten op de gebruikelijke communicatiekanalen voor recreanten als Achterhoek Toerisme en VVV Lochem.

Een andere mogelijkheid is het stimuleren van de gemeente als recreatiebestemming door het ontwikkelen en aankondigen van nieuwe fietsconcepten. Daarbij kunnen we aansluiten op de reeds bestaande specifieke routes met een thema, zoals cultuurroutes of culinaire routes. Door samenwerking met ondernemers in de cultuur- en recreatiesector kunnen we deze concepten verder verbeteren. Om nog meer fietsers te trekken kan het ook interessant zijn om speciale fietspaden te ontwikkelen, bijvoorbeeld vrijliggende fietspaden door unieke gebieden of routes die op bijzondere wijze geconstrueerd zijn waardoor mooie uitzichten ontstaan. Verder is het aanbieden van kwalitatief goede fietspaden van belang, net als goede voorzieningen voor mountainbikers en racefietsen. Stimuleren fietsgebruik scholieren Basisscholen hebben over het algemeen een beperkt verzorgingsgebied. De meeste kinderen komen uit de directe omgeving. Vaak ligt de school dus op fietsafstand. Toch wordt voor het halen en brengen van kinderen naar school nog vaak de auto gebruikt. Vaak is de school een tussenstop in de woon-werkrit van ouders of verzorgers. Kinderen hebben hierdoor een passieve rol in het verkeer. Ze ontwikkelen maar beperkt vaardigheden die nodig zijn om uiteindelijk zelfstandig deel te kunnen nemen aan het verkeer.

Een ander probleem is dat er steeds meer auto’s aanwezig zijn in de schoolomgevingen. Dit geeft een verkeersonveilig gevoel. Deze auto’s zijn voor veel ouders de reden dat ze kinderen niet op de fiets naar school laten gaan. Hierdoor houdt het probleem zichzelf in stand. Bij basisscholen is het wenselijk om ons te richten op het haal- en brenggedrag van ouders en kinderen. Daarnaast schenken we meer aandacht aan het ontwikkelen van fietsvaardigheden en veilige verkeersdeelname onder kinderen. Kinderen en jongeren gaan vaak zelfstandig naar de middelbare school. De fiets is voor hen vaak het belangrijkste vervoersmiddel. Bij slechter weer wordt soms voor een andere vervoerwijze gekozen. Fietsende jeugd in de middelbare schoolleeftijd is relatief vaak betrokken bij een ongeval. Een kenmerk van jongeren in deze leeftijdsgroep is dat ze hun eigen vaardigheden in het verkeer overschatten en gevaar onderschatten. Daarnaast wordt deze groep vaak afgeleid door mobiele telefoons, hebben ze beperkt aandacht voor goede fietsverlichting en is er sprake van groepsdruk.

48

Thema 7 | Stimuleren fietsgebruik Voor deze groep in de leeftijd tussen circa 12 en 18 jaar is het belangrijk dat we ons focussen op het stimuleren van veilig verkeersgedrag. Het voeren van goede verlichting en het niet laten afleiden in het verkeer hebben de eerste prioriteit, pas daarna het stimuleren van fietsbewegingen. Stimuleren fietsgebruik nieuwe Nederlanders Over het algemeen is fietsbezit minder hoog en zijn fietsvaardigheden minder goed bij nieuwe Nederlanders. Veel nieuwe Nederlanders hebben niet van jongs af aan leren fietsen. Het belang van leren fietsen is groot, juist voor deze groep. Fietsen biedt een vorm van onafhankelijkheid en zelfredzaamheid. Het is daarnaast een onderdeel van de Nederlandse identiteit. Toegang tot de fiets betekent daardoor ook toegang tot andere aspecten van de maatschappij, zoals het kunnen bereiken van instanties, werk en sport. De fiets is een middel om mee te kunnen doen in de Nederlandse maatschappij.

Voor 2e of 3e generatie inwoners met een migratieachtergrond ligt dit iets anders. Zij zijn gewend aan fietsers als verkeersdeelnemers. Veel van hen willen de fiets echter niet graag gebruiken. We zien kansen om het fietsgebruik onder deze groep te bevorderen. Het is daarbij belangrijk om beleving van fietsen en het imago te verbeteren, zodat zij de fiets gaan overwegen als alternatieve vervoerwijze. Voor een andere groep is de fiets financieel onbereikbaar. Daarmee zijn ook andere voorzieningen (bijv. werk) slecht bereikbaar. Deze mobiliteitsarmoede is een zorgpunt. In samenwerking met het sociale domein moet deze groep in kaart worden gebracht en moet een passende aanpak worden opgesteld. Ons doel is dat ook deze mensen toegang krijgen tot een fiets.

Dat begint met de basis: veilig leren fietsen en de beschikking hebben over een fiets. Tijdens een fietstraining kan deze groep de eerste meters op een fiets maken. Vervolgens moet deze groep leren hoe ze veilig kunnen deelnemen aan het verkeer. Dit geldt voor zowel volwassenen als kinderen.

49

Thema 7 | Stimuleren fietsgebruik Wat doen we al?

Wat gaan we nog doen?

•

FLUOkids fietsstimulering basisscholen.

•

Pilot ’Maak kennis met de e-bike’.

•

Fietslessen voor statushouders met Welzijn Lochem.

•

Starten met aanpak mobiliteitsmakelaar/werkgeversaanpak.

•

Fietsenwerkplaats Eefde: Circulair Ambachtscentrum voor opknappen fietsen en voor een redelijk bedrag verkopen aan inwoners met laag budget.

•

Opzetten campagnes en trainingen voor oudere fietsers.

•

Promoten gemeente Lochem als fietsgemeente.

•

Fietseducatie programma scholieren voortzetten. •

Inzetten op fietsles nieuwe Nederlanders.

•

Deelname wereldfietsweek inclusief acties stimuleren fiets.

•

Actieplan mobiliteitsarmoede, o.a. deelnemen netwerk ANWB kinderfietsenplan

Gedragsinterventie fietsen naar school (basisschool) in samenwerking met Regio Stedendriehoek.

•

Opzetten campagne imago fiets.

•

Uitvoeren van fietsstimuleringscampagne bij elk nieuw fietsproject + vrijmaken middelen.

•

Voortrekker werkgeversaanpak (gemeente Lochem als werkgever).

•

Opzetten testpool elektrische fiets (gemeente Lochem als werkgever).

•

•

Lokale vertaling van de landelijke campagne 'das zo gefietst’.

50

4. Uitvoering De ambities en maatregelen die staan beschreven in dit fietsplan voeren we de komende jaren gefaseerd uit. We koppelen de uitvoering deels aan onderhoud of aan lopende (ruimtelijke) projecten. De uitvoering van andere maatregelen pakken we projectmatig aan. In de periodieke uitvoeringsprogramma’s werken we de aanpak verder uit.

Uitvoering op verschillende sporen De ambities en actiepunten zoals verwoord in dit Fietsplan vormen de basis voor de uitvoering van maatregelen in de komende jaren. De uitvoering gebeurt op een aantal verschillende manieren:

•

Implementatie van ambities en maatregelen binnen lopende (ruimtelijke) projecten en ontwikkelingen (vanuit andere beleidsterreinen);

We schrijven dit op in een uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma moet gezien worden als een dynamisch document waarmee het college op een concreet niveau inspeelt op de actualiteit, bestuurlijke speerpunten, prioriteiten en de financiële mogelijkheden. Om dit goed te kunnen doen, stellen we voor om met meerdere na elkaar volgende uitvoeringsprogramma’s te werken. Het eerste uitvoeringsprogramma heeft betrekking op de periode 2025 tot en met 2030. We geven ook aan welke maatregelen pas in het volgende uitvoeringsprogramma worden gepland. In 2029 stellen we vervolgens een tweede uitvoeringsprogramma op. Met dit programma werken we naar het horizonjaar (2035) toe.

Monitoring en evaluatie

•

Implementatie van ambities en maatregelen binnen onderhouds- en beheersmaatregelen;

Om de voortgang en effectiviteit van de maatregelen en acties uit het fietsplan te kunnen toetsen, maken we gebruik van verschillende indicatoren.

•

Uitvoering van nader onderzoek/studie en separate maatregelen en projecten.

Verbeteren verkeersveiligheid

Een vervolgstap van dit fietsplan is concreet maken hoe we de uitvoering van de ambities en maatregelen in tijd gaan wegzetten. Het is belangrijk om daarbij ook inzicht te geven in hoe de maatregelen en ambities gefinancierd gaan worden en waar de inzet vandaan moet komen.

Om de gewenste verbetering van de verkeersveiligheid te toetsen, gebruik we de (landelijke) ongevallencijfers. In de afgelopen jaren is veel geïnvesteerd in het verhogen van de registratiegraad van verkeersongevallen. Daardoor is dit een steeds betrouwbaardere indicator geworden. Het volgen van de VIA-database (software

voor het in beeld brengen van ongevallen) geeft een beeld van de ontwikkeling van de ongevallen en daarmee de verkeersveiligheid. Een andere goede indicator van verkeersveiligheid is de beleving van de verkeersdeelnemers. De dagelijkse meldingen van inwoners geven ons hierover informatie, maar ook een enquête zoals uitgezet voor dit fietsplan geeft een goede indruk. Door deze enquête over een aantal jaar te herhalen, krijgen we een goed beeld van de ontwikkeling van het gevoel van verkeers(on)veiligheid. Ontwikkeling fietstelcijfers Meer fiets- en ov-gebruik (ten koste van autogebruik) draagt bij aan veiligheid, leefbaarheid, gezondheid en duurzaamheid. Om te monitoren hoe het gebruik van de verschillende vervoerwijzen zich ontwikkelt, kijken we naar beschikbare (tel)data over auto, fiets en ov-gebruik. Hiermee krijgen we enigszins inzicht in de uitwerking van het STOMP-beleid in de gemeente Lochem. Let wel: dergelijke cijfers ontwikkelen zich over het algemeen langzaam. De recente ontwikkeling van live- en open datatechnieken geeft steeds meer inzichten in reis- en verkeersgedrag en is daarmee ook een geschikte bron van informatie.

51

4. Uitvoering Evaluatie Na het verlopen van het eerste uitvoeringsprogramma gaan we het beleid evalueren. De hiervoor beschreven indicatoren helpen daarbij. De beleidsdoelen die in het fietsplan staan, zijn veelal kwalitatief en beschrijvend. Er wordt gestreefd naar verbetering, verhoging of juist verlaging. Vaak staat niet aangegeven hoeveel de verhoging of verlaging moet zijn. Het is ook niet altijd mogelijk en zinvol om het succes van het beleid op te hangen aan het behalen van een bepaalde waarde. De cijfers moeten altijd in het juiste perspectief worden geplaatst en vanuit de actuele situatie en omstandigheden worden beoordeeld.

Verkiezing fietsgemeente We streven naar een uitverkiezing tot fietsgemeente van Nederland in 2026. Naast een mooie titel biedt de tweejaarlijkse verkiezing van de Fietsersbond ook een mooi monitoringsmoment. Het fietsen in de gemeente Lochem (en andere gemeenten) wordt in die verkiezing namelijk gescoord op tal van elementen. Door verschillende verkiezingen naast elkaar te leggen, kunnen we de ontwikkeling van fietsen in de gemeente Lochem monitoren.

52

5

Bijlagen

53

Kaart fietsbereikbaarheid Lochem

54

Kaart fietsbereikbaarheid Almen

55

Kaart fietsbereikbaarheid Barchem

56

Kaart fietsbereikbaarheid Eefde

57

Kaart fietsbereikbaarheid Epse

58

Kaart fietsbereikbaarheid Gorssel

59

Kaart fietsbereikbaarheid Harfsen

60

Kaart fietsbereikbaarheid Laren

61