Bijlage 2 beheer en exploitatie De Elze
Tekst van het document
Beheer en exploitatie Sportpark De Elze Eindrapport
Aan
Gemeente Lochem T.a.v. Annelies Umans Hanzeweg 8, 7241 CR LOCHEM
Van
Hospitality Group Nijverheidsweg-Noord 78 Postbus 2186 3800 CD Amersfoort Auteurs
Ruud Manenschijn Project
Beheer en Exploitatie – De Elze Betreft
Eindrapport Ons kenmerk
240308.D01/RM/LS Datum
22-1-2025
© 2025 Hospitality Group
Behoudens uitzonderingen door de wet gesteld mag, zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de rechthebbenden c.q. door de rechthebbenden gemachtigden, niets uit deze uitgave worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of anderszins, hetgeen ook van toepassing is op de gehele of gedeeltelijke bewerking.
2
Inhoud 1.
2.
3.
4.
De context
4
1.1.
Aanleiding
4
1.2.
De opdracht
4
1.3.
Leeswijzer
5
Exploitatie van het sportpark
6
2.1.
Inleiding
6
2.2.
De varianten
6
2.3.
Financiering scenario’s
7
2.4.
Exploitatieramingen
9
2.5.
Werkelijke kosten verenigingen
14
2.6.
Samenvattende conclusie
14
Beheer
16
3.1.
Inleiding
16
3.2.
De huidige situatie
16
3.3.
Varianten voor toekomstige situatie
17
3.4.
Vergelijkende beoordeling
19
Conclusie
21
4.1.
Inleiding
21
4.2.
Ons advies
21
4.3.
Vervolgstappen
22
Bijlage 1: Voorbeeld demarcatielijst buitensportvoorzieningen
24
Bijlage 2: Werkelijke kosten verenigingen
26
Bijlage 3: Exploitatieramingen variant 1
27
Bijlage 4: Exploitatieramingen variant 2c
27
Bijlage 5: Bevindingen verenigingen
27
3
1. De context 1.1. Aanleiding In de gemeente Lochem is Sportpark De Elze gevestigd. Het sportpark wordt gebruikt door Sportclub Lochem, Lochemse IJsclub, Wielerclub de Paaschberg en Korfbalvereniging ’t Overschotje. Van de accommodatie van ’t Overschotje maken ook de bowlsvereniging, jeu des boules en combifit gebruik. De wielerclub maakt gebruik van het terrein van de ijsclub. Het Staring College (bewegingsonderwijs) en een BSO maken ook gebruik van de accommodatie van Sportclub Lochem. De verenigingen die gebruik maken van Sportpark De Elze hebben behoefte aan een toekomstvisie en een toekomstplan. Achterliggende oorzaken zijn verschillende uitdagingen waar de verenigingen mee geconfronteerd worden. De gemeente Lochem heeft een onderzoek laten uitvoeren om, samen met de huidige gebruikers en de gemeente, te komen tot een gedragen toekomstplan voor Sportpark De Elze. Het toekomstplan van Sportpark De Elze geeft een beeld van datgene wat ruimtelijk mogelijk is, maatschappelijk wenselijk is, draagvlak en zorgen van (potentiële) gebruikers en van de globale financiële gevolgen. De gemeente Lochem heeft inmiddels kennis genomen van de verschillende varianten van mogelijke toekomstplannen van Sportpark De Elze, inclusief bijbehorende kostenramingen.
De gemeente wenst meer inzicht in de kosten voor beheer en onderhoud van de varianten en hoe toekomstig sportparkbeheer ingericht kan worden. De exploitatie is afhankelijk van het programma op het sportpark en de mate van openheid, maar in alle gevallen is sprake van kosten en inkomsten. Het ligt niet voor de hand dat de huidige gebruikers investeringen van nieuwe sporttechnische voorzieningen en accommodatie(s), ook voor de ongeorganiseerde sporter, volledig voor hun rekening kunnen nemen.
1.2. De opdracht De opdracht bestaan uit twee delen. 1. Ontwikkel per variant, uit het onderzoeksrapport ‘Toekomstplan De Elze’, bijpassende exploitatieramingen. Denk hierbij ook aan sub variaties afhankelijk van het programma op het sportpark en de mate van openheid. Denk bij exploitatiekosten aan directe-, indirecte kosten en vaste lasten: ▪ Directe exploitatiekosten: Dit betreft schoonmaakkosten, vuilafvoer, beveiliging en bewaking ▪ Indirecte exploitatiekosten: Denk hierbij aan energiekosten en kosten voor klein onderhoud ▪ Personele kosten: Denk hierbij aan parkbeheer indien er sprake is van een ‘open sportpark’ waar meerdere doelgroepen activiteiten kunnen ontplooien ▪ Vaste lasten: dit betreft verzekeringen, belastingen, rente en afschrijvingen (kapitaallasten) en voorziening groot onderhoud Tegenover deze kosten staat ook inkomsten, denk aan: ▪ Inkomsten afkomstig uit de verhuur van velden en voorzieningen ▪ Inkomsten afkomstig uit contributies ▪ Opbrengsten uit de kantine(s)
4
2.
Ontwikkel twee/drie varianten voor passend sportparkbeheer.
Voorliggende notitie is de conceptrapportage. Deze wordt achtereenvolgens besproken met de ambtelijke projectgroep, wethouder en met de verenigingen.
1.3. Leeswijzer In het volgende hoofdstuk worden drie financieringsscenario's met de bijbehorende exploitatieramingen gepresenteerd, inclusief een samenvattende conclusie. Hoofdstuk drie beschrijft verschillende beheermogelijkheden, die vervolgens worden vergeleken op basis van relevante criteria. Tot slot bevat hoofdstuk vier een conclusie met aanbevelingen en een overzicht van de vervolgstappen die genomen moeten worden.
5
2. Exploitatie van het sportpark 2.1. Inleiding In dit hoofdstuk zijn de twee varianten beschreven waarvoor verschillende exploitatieramingen zijn gemaakt. Met varianten bedoelen we twee van de vier verschillende schetsen voor een toekomstig sportpark, uit het onderzoek ‘Toekomstplan De Elze’. Met scenario’s bedoelen we in deze rapportage de scenario’s voor beheer en exploitatie. We hebben per variant drie exploitatiescenario’s uitgewerkt.
2.2. De varianten In het rapport ‘Toekomstplan De Elze’ zijn vier varianten voor een toekomstig sportpark uitgewerkt. Het geeft een beeld van datgene wat ruimtelijk mogelijk is, maatschappelijk wenselijk is, waar draagvlak voor is en waar zorgen van (potentiële) gebruikers over zijn. Ook zijn de globale stichtingskosten per variant inzichtelijk gemaakt. In deze paragraaf volgt een beknopte weergave van twee van de vier varianten inclusief de globale stichtingskosten. De meeste ‘sobere’ variant op verzoek van de gemeente en de gemiddelde voorkeursvariant van de verenigingen. De stichtingskosten zijn hoger dan geraamd in de rapportage ‘Toekomstplan De Elze’. Dat komt omdat we uitgaan van een nieuwbouwvariant van de kleed- en clubaccommodatie. De stichtingskosten zijn daardoor hoger, maar doordat deze over een langere periode kunnen worden afgeschreven zijn de jaarlijkse instandhoudingskosten lager. Daarnaast nog twee extra toevoegingen: Variant 1: ▪ Kosten voor extra verlichting, om met vier voetbalvelden ‘beter’ uit de voeten te kunnen. ▪ Toevoeging van Jeu des Boules en bowlsbaan. Variant 2C: ▪ Kosten voor extra verlichting rondom het nieuwe veld. ▪ Toevoeging van Jeu des Boules en bowlsbaan. De uitgebreide uiteenzetting van de stichtingskosten is te vinden in het rapport ‘Toekomstplan De Elze’.
6
Variant 1: Verenigingsaccommodatie Stichtingskosten: 4,8 Miljoen
Variant 2: Open sportpark variant C Stichtingskosten: 7,4 Miljoen
2.3. Financiering scenario’s Voor de twee varianten zoals geschetst zijn exploitatieramingen opgesteld die inzicht verschaffen in de jaarlijkse instandhoudingskosten. Met instandhoudingskosten wordt bedoeld: afschrijving van de investering, groot onderhoud en reserveren voor vervangingen. Op dit moment draagt de gemeente Lochem niet structureel bij aan de totstandkoming en instandhouding van buitensportaccommodaties, los van de investeringssubsidie waar verenigingen/stichtingen jaarlijks een beroep op mogen doen. Dat betreft 25% van de investeringskosten tot een maximum van €125.000. Het is niet realistisch dat de buitensportverenigingen de totale instandhoudingskosten voor hun rekening kunnen nemen. Wij hebben vier scenario’s uitgewerkt die navolgend beschreven worden inclusief de bijbehorende exploitatieraming, waarbij scenario 1 de huidige beleidslijn is. Scenario 3a en 3b zijn niet ‘uit de lucht gegrepen’, maar is een beleidslijn die veel gemeenten hanteren voor de buitensport. Dit geldt voor sporten met relatief kostbare voorzieningen zoals voetbal, korfbal, atletiek, hockey etc.. Dergelijke voorzieningen, voor breedtesport, worden niet door marktpartijen gerealiseerd, zoals bij padel bijvoorbeeld wel het geval is. In de scenario’s staat ook het begrip basisvoorziening beschreven.
Dat zijn alle voorzieningen die nodig zijn voor het uitoefenen van de sport (kleed- en wasruimten, scheidsrechterslokalen, EHBOruimte, etc.). Kantines, bestuurskamers, e.d. vallen niet binnen de definitie van ‘basisvoorziening’. In de bijlage is een voorbeeld van een uitgebreidere demarcatielijst opgenomen. Exploitatielasten als schoonmaak, energie, klein onderhoud kleed- en wasruimten en administratie zijn in alle scenario’s toebedeeld aan de gebruikers.
7
Scenario 1: De huidige beleidslijn blijft gehandhaafd. De gemeente is eigenaar van de grond. Opstallen en velden zijn van de verenigingen. ▪ Verenigingen zijn volledig geprivatiseerd en daarmee verantwoordelijk voor: ▪ 100% totstandkoming van zowel de basis als niet- basisvoorzieningen. ▪ 100% instandhouding van zowel de basis als niet- basisvoorzieningen. ▪ Gemeente is verantwoordelijk voor 100% totstandkoming en instandhouding van de overige parkinfrastructuur en verstrekt investeringssubsidies: 25% van de investeringskosten tot een maximum van €125.000. Scenario 2: De huidige beleidslijn blijft deels gehandhaafd. De gemeente is eigenaar van de grond. Opstallen en velden zijn van de verenigingen. ▪ Verenigingen zijn verantwoordelijk voor: ▪ 100% totstandkoming van de niet- basisvoorzieningen. ▪ 100% instandhouding van zowel de basis als niet- basisvoorzieningen. ▪ Gemeente is verantwoordelijk voor: ▪ 100% totstandkoming van de basisvoorziening ▪ 100% van den instandhouding van de overige parkinfrastructuur. Scenario 3a: Velden en voorzieningen zijn eigendom van de gemeente. ▪ Verenigingen zijn verantwoordelijk voor: ▪ 100% totstandkoming van de niet- basisvoorzieningen. ▪ 100% instandhouding van de niet- basisvoorzieningen. ▪ 25% instandhouding van de basisvoorziening. ▪ Gemeente is verantwoordelijk voor: ▪ 100% totstandkoming van de basisvoorzieningen.
▪ 75% instandhouding van de basisvoorzieningen en 100% van de overige parkinfrastructuur. ▪ Verenigingen betalen een huur voor het gebruik van de velden en kleedruimtes. Scenario 3b: Velden en voorzieningen zijn eigendom van de gemeente. ▪ Verenigingen zijn verantwoordelijk voor: ▪ 100% totstandkoming van de niet- basisvoorzieningen. ▪ 100% instandhouding van de niet- basisvoorzieningen. ▪ Gemeente is verantwoordelijk voor: ▪ 100% totstandkoming van de basisvoorzieningen. ▪ 100% instandhouding van de basisvoorzieningen en de overige parkinfrastructuur. ▪ Verenigingen betalen een huur voor het gebruik van de velden en kleedruimtes.
8
2.4. Exploitatieramingen De varianten 1 en 2c zijn doorgerekend aan de hand van de vier scenario’s zoals hiervoor beschreven. Voor het inzichtelijk maken van de kosten zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: ▪ Afschrijvingen velden: 30 jaar ▪ Vervanging toplaag voetbalvelden: 12 tot 15 jaar. ▪ Afschrijving kleed- clubaccommodaties: 40 jaar. ▪ Kapitaallasten (rente en afschrijvingen) op basis van annuïteit. ▪ Rentepercentage van 2,2%. ▪ Onderhoudskosten en reserveringen voor vervangingen op basis van benchmarkgegevens en kengetallen. Hierbij moet worden opgemerkt dat de werkelijke onderhoudskosten voor de verenigingen lager zullen zijn doordat enkele onderhoudswerkzaamheden door vrijwilligers opgepakt kunnen worden. ▪ Verenigingslasten: Afdracht sportbond, vergoedingen trainers en vrijwilligers, kleding. ▪ Er is in de ramingen geen rekening gehouden met rijkssubsidies, zoals de BOSA en de SPUK stimulering sport. ▪ De kosten voor de Skills Garden Hubs in variant 2C zijn voor alle scenario’s toegerekend aan de gemeente. ▪ Personeelskosten voor eventueel professioneel parkbeheer bij een open sportpark variant zijn buiten beschouwing gelaten.
▪ De huurprijzen zijn gebaseerd op de volgende prijzen per jaar: ▪ Natuurgras voetbalveld: €3.000 ▪ Kunstgras voetbalveld: €6.000 ▪ Gebruik kleedruimtes: €1.000 per veld ▪ Combibaan: €2.000 ▪ Krabbelbaan: €1.000 ▪ Jeu des boules baan: €0 (openbaar) ▪ Bowlsbaan: €500 ▪ Fietsbaan (niet zijnde combibaan): €0 (openbaar) ▪ Extra huurinkomsten Staring College en BSO is circa: €24.500 Voor de leesbaarheid volgt een beknopte weergave van de exploitatieramingen. De uitgebreidere ramingen zijn weergegeven in de bijlage.
9
Tabel 1: Exploitatieramingen variant 1, uitgesplitst naar 4 financiering scenario’s Variant 1 – Scenario 1 Gemeente Inkomsten Kosten basis terrein Verenigingen SC Lochem Paaschberg IJsclub Overschotje Inkomsten horeca en verhuur contributie en sponsoring Overig Inkomsten totaal €334.000 €18.000 €3.500 Kosten basisvoorziening niet-basisvoorzieningen huur Verenigingslasten Kosten totaal €602.000 €13.500 €48.000 €4.000
Variant 1 – Scenario 2 Gemeente Inkomsten Kosten totstandkoming basisvoorziening Verenigingen SC Lochem Paaschberg IJsclub Inkomsten horeca en verhuur contributie en sponsoring Overig Inkomsten totaal €334.000 €18.000 €3.500 Kosten basisvoorziening niet-basisvoorzieningen huur Verenigingslasten Kosten totaal €536.000 €13.500 €48.000
Totaal €0,€15.000,-
€355.500
€667.500
€0,€83.000,Overschotje
€355.500
€2.000
€599.500
10
Variant 1 – Scenario 3a Gemeente Inkomsten verhuur velden en kleedruimtes Kosten basisvoorzieningen Verenigingen SC Lochem Paaschberg IJsclub Inkomsten horeca en verhuur contributie en sponsoring Overig Inkomsten totaal €310.000 €18.000 €3.500 Kosten basisvoorziening niet-basisvoorzieningen huur Verenigingslasten Kosten totaal €415.000 €13.500 €46.000
Variant 1 – Scenario 3b Gemeente Inkomsten verhuur velden en kleedruimtes Kosten basisvoorzieningen Verenigingen SC Lochem Paaschberg IJsclub Inkomsten horeca en verhuur contributie en sponsoring Overig Inkomsten totaal €310.000 €18.000 €3.500 Kosten basisvoorziening niet-basisvoorzieningen huur Verenigingslasten Kosten totaal €345.500 €13.500 €45.000
Totaal €50.000,€232.000,Overschotje
€331.500
€2.000
€476.500
Totaal €50.000,€304.000,Overschotje
€331.500
€500
€404.500
11
Tabel 2: Exploitatieramingen variant 2C, uitgesplitst naar 4 financiering scenario’s Variant 2C – Scenario 1 Gemeente Inkomsten Kosten terrein & Skills Garden Verenigingen SC Lochem Paaschberg IJsclub Overschotje Inkomsten horeca en verhuur contributie en sponsoring Overig Inkomsten totaal €334.000 €18.000 €3.500 Kosten basisvoorziening niet-basisvoorzieningen huur Verenigingslasten Kosten totaal €701.000 €13.500 €66.500 €4.000
Totaal €0,€41.500,-
€355.500
€785.000
Variant 2C – Scenario 2 Gemeente Inkomsten Kosten terrein & Skills Garden Verenigingen Inkomsten horeca en verhuur contributie en sponsoring Overig Inkomsten totaal Kosten basisvoorziening niet-basisvoorzieningen huur Verenigingslasten Kosten totaal
Totaal €0,€123.000,SC Lochem
Paaschberg
IJsclub
€334.000
€18.000
€3.500
€635.000
€13.500
€53.000
Overschotje
€355.500
€2.000
€703.500
12
Variant 2C – Scenario 3a Gemeente Inkomsten verhuur velden en kleedruimtes Kosten basisvoorzieningen Verenigingen SC Lochem Paaschberg IJsclub Inkomsten horeca en verhuur contributie en sponsoring Overig Inkomsten totaal €310.000 €18.000 €3.500 Kosten basisvoorziening niet-basisvoorzieningen huur Verenigingslasten Kosten totaal €514.000 €13.500 €51.000
Variant 2C – Scenario 3b Gemeente Inkomsten verhuur velden en kleedruimtes Kosten basisvoorzieningen Verenigingen SC Lochem Paaschberg IJsclub Inkomsten horeca en verhuur contributie en sponsoring Overig Inkomsten totaal €310.000 €18.000 €3.500 Kosten basisvoorziening niet-basisvoorzieningen huur Verenigingslasten Kosten totaal €445.500 €13.500 €45.000
Totaal €50.000,€273.000,Overschotje
€331.500
€1.500
€580.000
Totaal €50.000,€350.000,Overschotje
€331.500
€500
€504.500
* Dit bedrag is relatief hoog, dat komt omdat de kosten voor totstandkoming en instandhouding van het 5e voetbalveld niet tot een basisvoorziening is gerekend.
13
2.5. Werkelijke kosten verenigingen De exploitatieramingen in de vorige paragraaf tonen de kosten waar de gemeente rekening mee moet houden als zij een grotere verantwoordelijkheid krijgt. Deze kosten liggen echter aanzienlijk hoger dan de werkelijke kosten die de verenigingen nu maken. Dit verschil is deels te verklaren door de inzet van vrijwilligers door de verenigingen, maar ook doordat verenigingen onvoldoende middelen reserveren voor toekomstige vervangingen en groot onderhoud van velden, kleed- en wasruimtes, en opstallen. Voor de voetbalvereniging geldt bijvoorbeeld dat de kleed- en clubaccommodatie financieel pas in 2036 is afgeschreven, terwijl de huidige technische staat al gebreken vertoont. In de volgende tabel zijn de huidige jaarlijkse kosten van de verenigingen weergegeven en vergeleken met de globale kosten zoals door Hospitality-Group (HG) geraamd. Dat geldt alleen voor variant 1 in combinatie met scenario 1, omdat die correspondeert met de huidige situatie. In de bijlage is de uitsplitsing van de diverse kostenposten van de verenigingen anno 2024 weergegeven. Tabel 3: Jaarlijks geraamde kosten HG variant 1, scenario 1, vergeleken met de huidige werkelijke kosten
Huidige situatie (variant & scenario 1)
SC Lochem Geraamde Werkelijke kosten HG kosten €602.000 €403.000
Verschil €199.000
De Paaschberg, IJsclub en Overschotje Geraamde Werkelijke Verschil kosten HG kosten €65.500 €16.000 €49.500
2.6. Samenvattende conclusie De exploitatieramingen laten een sterk wisselend beeld zien aan de kostenkant van voornamelijk de voetbalvereniging SC Lochem. Variant 1 Voor alle scenario’s geldt dat de inkomsten niet toereikend zijn om de jaarlijkse instandhoudingskosten van de accommodatie en bijbehorende voorzieningen te dekken op basis van de kengetallen en uitgangspunten, zoals beschreven in paragraaf 2.3 en 2.4. Dit geldt voor alle verenigingen. Scenario 3a en 3b komen echter dichter in de buurt, mits bespaard kan worden op gemeentelijke kosten door zelfwerkzaamheid en mogelijke rijkssubsidies.
14
Variant 2C Voor variant 2C geldt hetzelfde als voor variant 1, alleen is het te overbruggen verschil voor SC Lochem wat groter. Dit komt doordat het vijfde veld niet tot de basisvoorziening wordt gerekend, waardoor er in vergelijking met variant 1 (vier velden) circa €100.000 aan de jaarlijkse kostenkant bij komt voor alle scenario’s.
Besparingsmogelijkheden In scenario 3a en 3b is de gemeente grotendeels verantwoordelijk voor de kosten van groot onderhoud en vervanging van basisvoorzieningen. De gemeente kan echter met de verenigingen in gesprek gaan over het zelf uitvoeren van regulier onderhoud, onder toezicht van de gemeente. Dit betreft het cultuurtechnisch onderhoud aan velden en banen, zoals maaien, prikken, rollen, bemesten, beregenen, vegen, et cetera. Dit kan voordelen opleveren voor beide partijen: de vereniging kan bepaalde onderhoudstaken, zoals nu al het geval is, goedkoper uitvoeren met behulp van vrijwilligers. Als compensatie kan de vereniging een percentage ontvangen van het bedrag dat de gemeente anders aan deze werkzaamheden zou besteden. Op deze manier bespaart de gemeente kosten, en kan de vereniging extra inkomsten genereren. Wel moet worden opgemerkt dat delen van het cultuurtechnisch onderhoud specifieke expertise en kostbaar materieel vereisen, die ook veel ruimte in beslag nemen. Voor SC Lochem wordt dit onderhoud bijvoorbeeld grotendeels uitgevoerd door een externe gespecialiseerde partij, waardoor de potentiële besparing beperkt is. Daarnaast kunnen rijkssubsidies ook bijdragen aan de verlaging van de jaarlijkse kosten, deze niet zijn verwerkt in de exploitatieramingen. In geen van de scenario’s blijkt dat de IJsvereniging de theoretische instandhoudingskosten kan dekken.
Momenteel lukt dit wel, maar dat komt door de inzet van vrijwilligers en het gebruik van een clubgebouw dat in wezen een oude blokhut is. Hoewel dit voor de IJsvereniging voldoet, is het niet eigentijds en vormt het een doorn in het oog bij een revitalisatie van het complete sportpark. Wij kunnen ons voorstellen dat een nieuwe blokhut van circa 180m² ook volstaat, en dat de IJsvereniging, samen met de Paaschberg en ’t Overschotje, in staat is om deze in stand te houden zonder extra bijdragen van de gemeente, afgezien van een eenmalige investering. Indien de ijsbaan verplaatst moet worden om variant 2C met een extra voetbalveld te realiseren, wil de IJsvereniging niet inleveren op de huidige situatie. Met andere woorden, indien de jaarlijkse lasten stijgen doordat de gemeente niet voldoende bijdraagt aan een schaats- en skeelervoorziening, geven zij de voorkeur aan het behouden van de huidige situatie.
15
3. Beheer 3.1. Inleiding Er zijn in theorie tal van beheermogelijkheden en rolverdelingen mogelijk voor het beheren en exploiteren van een sportpark. Voordat we enkele varianten beschrijven, schetsen we de typen beheer. Dit zijn: Eigenaarbeheer: Dit omvat de beheertaken die voortvloeien uit het eigendom van de voorzieningen. Het gaat om groot, planmatig onderhoud aan velden, banen, kleed- en clubaccommodaties, en installaties, evenals het eigenaardeel van verzekeringen en heffingen, en contractbeheer. Facilitair en gebruikerbeheer: Dit betreft beheertaken zoals klein gebruikersonderhoud, schoonmaak, openen en sluiten, toezicht houden en de exploitatie van de horeca. Programmabeheer: Dit omvat alle taken die voortvloeien uit het ontwikkelen, uitvoeren en onderhouden van de inhoudelijke samenwerking tussen de bestaande en nieuwe gebruikers, evenals het ontwikkelen, uitvoeren en onderhouden van aanvullende programmering/activiteiten. In dit hoofdstuk geven we een beeld van de huidige situatie van beheer en exploitatie en wordt duidelijk welke voor- en nadelen gemoeid zijn met de huidige situatie. Daarna schetsen we enkele varianten voor de toekomstige situatie die vervolgens vergelijkend worden beoordeeld.
3.2. De huidige situatie De accommodaties en voorzieningen op Sportpark De Elze worden beheerd en geëxploiteerd door verenigingen die verantwoordelijk zijn voor de totale instandhouding van hun voorzieningen. De gemeente is eigenaar van de grond, maar de velden/banen en accommodaties zijn, met uitzondering van het Overschotje, eigendom van de verenigingen. Voor deze voorzieningen is een recht van opstal gevestigd dat in 2026 afloopt. Voordelen ▪ Er gaan geen financiële middelen van de gemeente naar de buitensportverenigingen (de investeringssubsidie uitgezonderd) en er is geen ambtelijke inzet nodig voor de instandhouding, uitgezonderd enkele onderhoudswerkzaamheden voor het parkeerterrein en de omheining. Met de huidige beleidslijn stimuleert de gemeente zelfstandigheid en verantwoordelijkheidsgevoel binnen de buitensportverenigingen, wat kan leiden tot meer betrokkenheid en zorg voor de faciliteiten. ▪ De verenigingen kunnen eigen regie voeren op investeringen, beheer en onderhoud, waarbij echter wel moet worden voldaan aan wettelijke verplichtingen en eisen die sportbonden stellen aan de kwaliteit van voorzieningen. Nadelen ▪ De gemeente heeft weinig tot geen invloed op de kwaliteit en veiligheid van sportvoorzieningen.
Hetzelfde geldt voor de invloed op toekomstige ontwikkelingen en het inpassen van maatschappelijke activiteiten om beleidsambities op het gebied van ontmoeten en gezondheid te realiseren. ▪ Het dragen van de volledige verantwoordelijkheid voor onderhoud en renovaties door verenigingen vormt voor hen een aanzienlijke financiële last, vooral voor de
16
voetbalverenigingen, omdat voetbal relatief dure voorzieningen heeft. Dit leidt tot moeilijke keuzes tussen onderhoud, investeringen en andere clubuitgaven.
3.3. Varianten voor toekomstige situatie De toekomstige beheersituatie hangt af van besluitvorming van het betreffende scenario over de rolverdeling tussen buitensportverenigingen en gemeente. Indien het eigendom van de voorzieningen en verantwoordelijkheid voor het (groot)onderhoud en reservering voor vervangingen (deels) bij de verenigingen blijft liggen, is een ander beheer en exploitatie-model van toepassing, dan wanneer de gemeente verantwoordelijk is voor groot onderhoud en vervangingen. De keuze heeft ook effect op de mate waarin een Open Sportpark realistisch is. De term Open Sportpark impliceert een verbinding tussen de terreinen van de verschillende verenigingen, meerdere toegangspunten, recreatieve voorzieningen ook voor de ongeorganiseerde sporter, ruime openingstijden en daarmee een brede maatschappelijke functie voor diverse doelgroepen. Een Open Sportpark vraagt wel om extra aandacht voor beheer en programmering; hierover zijn zorgen bij de huidige gebruikers. Die zorgen uiten zich in: ▪ Extra druk op vrijwilligers, denk onder andere aan het uitvoeren van beheertaken als openen en sluiten van faciliteiten, schoonmaak en toezicht. ▪ Extra kosten vanuit intensiever onderhoud, versnelde afschrijving en mogelijk meer gebruik van gas, water en elektriciteit.
Eigenaarbeheer De uitvoering van het eigenaarbeheer voor Sportpark De Elze kent meerdere mogelijkheden. De gemeente is momenteel geen eigenaar van de voorzieningen. Bij de meeste Nederlandse gemeenten is de gemeente eigenaar van de sportparken en verantwoordelijk voor het eigenaarbeheer. Dit geldt voornamelijk voor sporten zoals voetbal, korfbal en atletiek. Voorzieningen voor tennis, natuurijsverenigingen en golf zijn doorgaans geprivatiseerd, omdat ze hun eigen financiële lasten kunnen dragen. Verantwoordelijk voor het eigenaarbeheer betekent niet per definitie dat de gemeente ook de volledige lasten voor groot onderhoud en vervangingen van de basisvoorzieningen voor haar rekening moet nemen (zie scenario 3a in hoofdstuk 2). Bij gemeenten waar voetbalaccommodaties, net als in Lochem, zelf aan de lat staan voor het toekomstbestendig in stand houden van haar voorzieningen, lopen deze verenigingen vroeg of laat tegen financiële beperkingen aan. Grote investeringen zijn voor een reguliere voetbalvereniging vaak moeilijk te dragen. Het cultuurtechnisch (reguliere) onderhoud valt ook onder het eigenaarbeheer. Denk hierbij aan maaien, prikken, rollen, bemesten, beregenen, vegen, et cetera. In wezen alle kosten voor het onderhoud aan de velden en banen (zowel natuurgras als kunstgras). Met het cultuurtechnisch onderhoud van de voetbalvereniging zijn forse kosten gemoeid.
Voor het onderhouden van een natuurgrasveld moet rekening gehouden worden met circa €14.000 per jaar. Voor een kunstgrasveld is dit €4.000. Dergelijke kosten kunnen worden beperkt door zelfwerkzaamheid van vrijwilligers. Indien de gemeente verantwoordelijk is voor de instandhouding van de basisvoorzieningen houdt dit niet in dat de gemeente deze taken zelf moet uitvoeren. Zoals geschetst bij ‘besparingsmogelijkheden, Het is ook mogelijk dat de gebruikers (verenigingen/stichtingen), onder
17
voorwaarden, een vergoeding ontvangen voor het uitvoeren van het onderhoud aan de velden/banen. Die voorwaarden hebben betrekking op de kwaliteit van het onderhoudswerk (bestek en controle).
Facilitair en gebruikerbeheer Voor de uitvoering van het facilitair en gebruikerbeheer op een sportpark als De Elze zijn er doorgaans minder opties. In de huidige situatie zijn de verenigingen zelf verantwoordelijk voor de facilitaire taken en kiest de voetbalvereniging ervoor om schoonmaakwerkzaamheden deels uit te laten voeren door een externe partij. Het sleutelbeheer, toezicht en de dagelijkse gang van zaken op het sportpark is momenteel de verantwoordelijkheid van de verenigingen. Met de geschetste exploitatiescenario’s in het vorige hoofdstuk staat de gemeente niet aan de lat voor kosten die gemoeid zijn met het dagelijks onderhoud. Denk hierbij aan schoonmaakwerkzaamheden, bladblazen en herstellen van eventuele speelschade. Dat is overigens ook landelijk gebruikelijk. Zodra het sportpark een meer multifunctioneel en open karakter krijgt ligt het echter voor de hand om het facilitair en gebruikerbeheer anders in te richten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het aanstellen van een parkbeheerder die (delen van) het sportpark kan openen (vooral overdag als sportverenigingen nog niet actief zijn), toezicht kan houden op het naleven van de parkregels, aanspreekpunt is bij calamiteiten et cetera.
Programmabeheer Het programmabeheer is onderwerp van aandacht, omdat dit kansen biedt om de huidige en toekomstige maatschappelijke opgave het hoofd te bieden. In het rapport ‘Toekomstplan De Elze’ is een helder beeld geschetst van de vitaliteit en zelfredzaamheid van de inwoners in de nabijheid van sportpark De Elze. Momenteel is er voor De Elze geen programmabeheer ingericht. Het is ook niet realistisch om dit zonder gemeentelijke ondersteuning van de sportverenigingen te verwachten, gezien de taken en verantwoordelijkheden die zij nu hebben. Om de gemeentelijke beleidsdoelstellingen te realiseren en Sportpark De Elze effectief in te zetten, is het naast een vernieuwde aanpak van facilitair en gebruikerbeheer essentieel om programmabeheer in te richten. Voorbeeld Programmabeheer voor Sportpark De Elze richt zich op het realiseren van een duidelijke visie, waarbij gezondheid, sociale cohesie, en sportparticipatie centraal staan. Een programmamanager/sportparkmanager wordt aangesteld om de coördinatie van activiteiten en samenwerking tussen de gemeente, sportverenigingen, en andere betrokkenen te waarborgen. Een centrale activiteitenkalender helpt om de faciliteiten optimaal te benutten en evenementen effectief te promoten. Het aanbod van sport- en recreatieprogramma's wordt gevarieerd en afgestemd op de behoeften van de lokale gemeenschap.
Daarnaast wordt er samengewerkt met lokale organisaties, waaronder Stichting Welzijn Lochem, om gezamenlijke programma's te ontwikkelen en wordt de betrokkenheid van buurtbewoners gestimuleerd door vrijwilligerswerk en participatie in de organisatie van evenementen. Tot slot is er een communicatieplan nodig om gebruikers te informeren over het aanbod en de ontwikkelingen binnen het park, en worden er gerichte promotiecampagnes ingezet om het gebruik van het park te stimuleren en nieuwe doelgroepen aan te trekken.
18
Samenvattend Voorgaande opsomming laat zien dat er binnen de typen beheer ook nog verschillende keuzes gemaakt kunnen worden. In de volgende tabel is een aantal beheermogelijkheden op hoofdlijnen en schematisch weergegeven die gekoppeld zijn aan de financiering van de scenario’s uit hoofdstuk 2. Toelichting op de tabel en enkele uitgangspunten: V = Vereniging (of stichting) is verantwoordelijk G = Gemeente is verantwoordelijk D = Derden (Sportparkmanager en/of andere maatschappelijke organisatie, bijvoorbeeld Stichting Welzijn Lochem) zijn verantwoordelijk Een combinatie betekent een gedeelde verantwoordelijkheid waarvoor op detailniveau afspraken moeten worden gemaakt.
Uitgangspunten ▪ ▪ ▪ ▪
Indien de gemeente investeert, is dit alleen in een basisvoorziening. Als de gemeente voor 100% bijdraagt aan investeringen in basisvoorzieningen en reserveringen voor groot onderhoud, komt het eigendom bij de gemeente te liggen. Er wordt te allen tijde gekeken naar beschikbare subsidiemogelijkheden om de financiële lasten voor zowel de gemeente als de verenigingen te verlichten. De beheermogelijkheid en afspraken kunnen per sportaanbieder en bijbehorende voorzieningen variëren. Wij gaan in deze rapportage en fase echter uit van een beheermogelijkheid voor het hele sportpark.
Tabel 4: Beheermogelijkheden uitgesplitst naar financiering scenario’s
Scenario Beheermogelijkheden Eigenaarbeheer Eigendom Groot onderhoud Gemeentelijke bijdrage Facilitair/gebruikerbeheer Sleutelbeheer Klein onderhoud en schoonmaak Toezicht Horeca Gemeentelijke bijdrage Programmabeheer Extra programmering Uitvoering Gemeentelijke bijdrage
1 1
2 2
3
3a 4
V V Nee
6
3b 7
5
8
V V Nee*
V V 75%
V V 75%
G G/V 75%
G G 100%
G G 100%
G G/V 100%
V V V V Nee
V V V V Nee
V V V V Nee
G/V G/V G/V G/V Ja
G/V G/V G/V G/V Ja
V V V V Nee
G/V G/V G/V G/V Ja
V V V V Nee
V V Nee
V V Nee
V V Nee
D D/V Ja
D D/V Ja
V V Nee
D D/V Ja
V V Nee
*Kapitaallasten (rente en afschrijvingen) van de basisvoorziening wél voor rekening gemeente
3.4. Vergelijkende beoordeling De vorige paragraaf laat zien dat er meerdere smaken voor beheer en exploitatie zijn. In deze paragraaf onderwerpen wij de beheermogelijkheden aan een vergelijkende beoordeling. Voor de beoordeling staan de volgende punten centraal:
19
▪
▪
▪
▪ ▪ ▪
Passendheid bij de maatschappelijke functie: De maatschappelijke functie van het sportpark is gericht op het bevorderen van sport en beweging, het versterken van de sociale cohesie en bij voorkeur het bieden van een plek voor de ongeorganiseerde sporter en ontmoeting. Toekomstbestendigheid: In welke mate kan verwacht worden dat de kwaliteit van de voorzieningen en dienstverlening op pijl blijft? Met toekomstige kwaliteit van dienstverlening wordt bedoeld of er over een aantal jaar nog steeds mensen (vrijwilligers) en middelen beschikbaar zijn om de maatschappelijke functie te kunnen vervullen. Creëren van randvoorwaarden voor samenwerking (in ruimtegebruik, beheer en inhoudelijk): samenwerking is cruciaal in het beheer van een sportpark, zowel tussen verschillende gebruikers als tussen beheerder(s)/sportparkmanager(s). In welke mate biedt de beheermogelijkheid voldoende ruimte voor gezamenlijk gebruik van faciliteiten en inhoudelijke afstemming tussen betrokken partijen? Financiën: In welke mate is er sprake van een betaalbare variant voor zowel de gebruikers als de gemeente? Risico’s: In welke mate kunnen financiële, operationele, en organisatorische risico’s de continuïteit van het sportparkbeheer bedreigen? Te verwachten draagvlak: In welke mate kan de beheer- en exploitatievariant rekenen op draagvlak van de gebruikers en van de gemeente?
Tabel 5: Beoordelingskader beheermogelijkheden uitgesplitst naar 3 financiering scenario’s
Scenario Beheermogelijkheid Maatschappelijke functie Toekomstbestendigheid Randvoorwaarden samenwerking Gemeentelijke bijdrage* Risico’s Draagvlak SC Lochem IJsclub Lochem Gemeente Lochem
1 1 +/-++ --
2 2 +/+ -
---
-+/-
3 +/+/+/+/+/+/-
3a 4 ++ +/+ +/+/+/-
5 ++ + + +
6 + + +/+
+/-
+
3b 7 ++ ++ ++ -++ ++ ++
8 + + +/+ +
*Vanuit de gemeente bekeken: Dus hoe lager de benodigde structurele gemeentelijke bijdrage, hoe gunstiger de beoordeling
Samenvattende conclusie Een grotere rol van de gemeente draagt direct bij aan de toekomstbestendigheid van het sportpark, doordat de risico’s voor verenigingen worden beperkt. Hoewel verenigingen nu al een waardevolle maatschappelijke functie vervullen, zoals het bevorderen van sport en sociale cohesie, ontstaat er met extra gemeentelijke ondersteuning meer ruimte om deze functie uit te breiden. Door programmabeheer in te richten, kunnen nieuwe activiteiten en programma’s worden ontwikkeld die inspelen op maatschappelijke uitdagingen.
20
4. Conclusie 4.1. Inleiding In hoofdstuk twee zijn vier financieringsscenario’s uitgewerkt met bijbehorende exploitatieramingen, waarbij de kosten voor zowel de gemeente als de verenigingen sterk van elkaar verschillen. In hoofdstuk drie hebben we vervolgens een aantal beheermogelijkheden beschreven en deze onderworpen aan een vergelijkende beoordeling. In dit hoofdstuk geven we onze visie en advies op de financieringsscenario's en de bijbehorende beheervormen. Tot slot beschrijven we in de laatste paragraaf hoe de vervolgstappen eruit kunnen zien. Een aandachtspunt bij het advies is de verwachte financiële onzekerheid vanaf 2026, het zogenaamde 'ravijnjaar'. Dit jaar markeert een ingrijpende verlaging van circa 3 miljard euro in het gemeentefonds door het rijk. De meeste gemeenten zullen daardoor fors moeten bezuinigen. Gezien deze verwachte druk op de gemeentelijke begroting is het belangrijk om bij de keuzes voor het beheer en de financiering van Sportpark De Elze rekening te houden met de mogelijkheid dat de financiële bijdrage van de gemeente aan sportaccommodaties (tijdelijk) beperkter kan zijn.
4.2. Ons advies Verenigingen spelen een cruciale rol in het realiseren van de beleidsdoelen van de gemeente op het gebied van sport, bewegen, gezondheid en het aanpakken van maatschappelijke uitdagingen. Dit geldt ook voor de sportverenigingen op Sportpark De Elze, waar met name leden van de voetbalvereniging, leerlingen van het Staring College en kinderen die de buitenschoolse opvang bezoeken, gefaciliteerd worden. Deze rapportage is een financiële uitwerking van 'Toekomstplan De Elze'. In het toekomstplan wordt niet alleen gekeken naar de ruimtelijke mogelijkheden, maar ook naar wat maatschappelijk wenselijk is, het draagvlak onder gebruikers, en de financiële gevolgen. Daarnaast is rekening gehouden met de situatie van de verenigingen en de bredere maatschappelijke opgaven in de gemeente Lochem. Gezien de maatschappelijke rol van Sportpark De Elze en de functie die het vervult, is het van belang het sportpark toekomstbestendig te maken. Dit hoeft echter niet uitsluitend een verantwoordelijkheid van de gemeente te zijn. Financiering scenario’s In deze rapportage zijn er meerdere scenario’s uitgewerkt. Voor relatief kostbare accommodaties is het niet realistisch dat de verenigingen deze zelfstandig toekomstbestendig in stand kunnen houden.
Dit is ook de reden dat de meeste Nederlandse gemeenten bijdragen aan het onderhoud van sportfaciliteiten, omdat de kosten om dergelijke accommodaties (in dit geval voetbalvelden met kleed- en wasruimten) toekomstbestendig in stand te houden niet gedekt kunnen worden met de inkomsten uit contributie, sponsoring en de horeca. Wij adviseren in de richting van scenario 3a, waarin nog steeds een financiële bijdrage van de verenigingen wordt verwacht, ook voor de instandhouding van basisvoorzieningen, maar de gemeente ook een groot deel van de kosten voor haar rekening neemt. Dit lijkt ons haalbaar voor de verenigingen, gezien de goed georganiseerde verenigingen op Sportpark De Elze, die zelfwerkzaamheid in hun DNA hebben. Dit blijkt ook uit de hoge kwaliteit van de velden en de ijsbaan, een prestatie van formaat zonder structurele gemeentelijke bijdrage. We onderkennen dat het ‘ravijnjaar’ in 2026 zal leiden tot bezuinigingen binnen de gemeente, hetgeen op gespannen voet staat met de behoefte om Sportpark De Elze en zijn maatschappelijke functie te behouden.
21
Beheermogelijkheden Het beheer van een sportpark kost ook tijd en geld, vooral wanneer het sportpark een meer open karakter krijgt om een bredere doelgroep te faciliteren. Ondanks dat de verenigingen op het sportpark momenteel over voldoende kader beschikken, blijft het ieder jaar een uitdaging om vrijwilligersfuncties goed in te vullen. De verenigingen willen wel een grotere rol vervullen, maar kunnen dat niet zonder gemeentelijke steun. Indien de breed maatschappelijke functie vanuit een Open Sportpark gedachte een belangrijke drive is, stellen wij voor om de richting van beheermogelijkheid ‘5’ verder te verkennen, waarbij de gemeente en de verenigingen beide een rol pakken in het eigenaarbeheer en facilitair beheer en waarbij programmabeheer wordt ingericht met behulp van een of meerdere professionals. Indien het vooral van belang is dat de verenigingen toekomstbestendig gehuisvest zijn en er geen extra (gemeentelijke) regie op de maatschappelijke opgave wenselijk is, volstaat beheermogelijkheid ‘3’. Deze beheervorm is in wezen hetzelfde als de huidige situatie, waarbij de gemeente nu wel een groot deel bijdraagt aan de kosten voor groot onderhoud en vervanging van de basisvoorzieningen.
Het is dan echter onwaarschijnlijk dat verenigingen in staat zullen zijn om een passende invulling te geven aan het beheer en het aanbod van programma’s voor ongeorganiseerde sporters die geen lid zijn van de vereniging. De IJsbaan/combibaan Hoewel het niet ongebruikelijk is dat gemeenten een rol spelen bij de ontwikkeling en instandhouding van grotere en kostbare sportaccommodaties, geldt dit in mindere mate voor (verharde) natuurijsbanen. Zeker wanneer deze banen uitsluitend worden gebruikt voor schaatsactiviteiten. In het geval van de natuurijsbaan van IJsclub Lochem is de gebruiksfunctie echter al uitgebreid, doordat ook de wielervereniging van de baan gebruikmaakt. Toch wordt de baan overdag zelden benut, wat voor de verenigingen op dit moment geen probleem vormt, mede omdat er geen gemeentelijke kosten mee gemoeid zijn. Indien wordt gekozen voor variant 1, waarbij er vier voetbalvelden zijn, achten wij de huidige locatie en configuratie van de natuurijsbaan voldoende voor de IJs- en wielerclub. De rolverdeling tussen de gemeente en de verenigingen kan daarbij ongewijzigd blijven. Indien echter variant 2C, met vijf voetbalvelden, als richting wordt gekozen, adviseren wij dat de aanleg en het onderhoud van een nieuwe gecombineerde baan in belangrijke mate voor rekening van de gemeente komt.
Daarnaast stellen wij een eenmalige gemeentelijke bijdrage voor ten behoeve van de realisatie van een nieuwe blokhut. Hierbij kunnen afspraken worden gemaakt over prestatie-indicatoren, gericht op het organiseren van extra activiteiten en het verder uitbreiden van de functies dan alleen schaatsen en fietsen.
4.3. Vervolgstappen De onderzoeken met betrekking tot Sportpark De Elze zijn ingegeven door diverse uitdagingen waar de betrokken verenigingen mee te maken hebben. De huidige ontwikkelingen, zoals de groei van dames- en meidenvoetbal, het multifunctioneel gebruik van het terrein van de ijsclub, en de toename van de fietssport, maken dat de huidige ruimte en faciliteiten niet meer aansluiten op de oorspronkelijke inrichting van 25 jaar geleden. Daarnaast komt de behoefte aan een
22
toekomstperspectief voort uit het feit dat de erfpacht- en opstalovereenkomsten tussen de verenigingen en de gemeente in 2026 aflopen. Zoals eerder beschreven biedt het rapport 'Toekomstplan De Elze' inzicht in de ruimtelijke mogelijkheden, de maatschappelijke wensen, het draagvlak onder gebruikers, en de globale financiële gevolgen. Deze rapportage geeft daarnaast een overzicht van de inkomsten en kosten binnen verschillende financieringsscenario’s. Hoewel het onderzoek zich beperkt tot Sportpark De Elze, kan een nieuwe koers waarin de gemeente een grotere (financiële) verantwoordelijkheid op zich neemt, een bredere visie vereisen ten aanzien van andere sportparken en buitensportverenigingen in de gemeente. Dit inzicht kan bijdragen aan de herijking van het accommodatiebeleid, waarvan de buitensport momenteel geen onderdeel uitmaakt. Samen met het rapport 'Toekomstplan De Elze' is het aan de gemeente om te beslissen hoe zij invulling wil geven aan de toekomstige richting van het sportpark. Afhankelijk van het bestuurlijke draagvlak voor een haalbaar financieringsmodel, blijven de vervolgstappen voor verdere planontwikkeling zoals beschreven in het Toekomstplan De Elze van kracht. Deze stappen omvatten onder meer: ▪
▪
▪
▪ ▪ ▪
▪
Ruimtelijke onderzoeken: Allereerst is het noodzakelijk dat ruimtelijke onderzoeken worden uitgevoerd, met betrekking tot archeologie, bestemmingsplannen, bodem, flora en fauna, geluid, geur, milieu, verkeer en water. Deze onderzoeken zijn nodig om de ruimtelijke kaders voor de ontwikkeling van het sportpark te bepalen. Tegelijkertijd moet het terrein worden ingemeten (afmetingen, hoogteverschillen, etc.). Gedetailleerd schetsontwerp / Masterplan: Er dient een gedetailleerd schetsontwerp te worden opgesteld voor het gehele sportpark, waarin de te realiseren voorzieningen worden opgenomen. Sommige voorzieningen zullen direct worden vastgelegd, terwijl voor andere een ruimtereservering wordt ingetekend. Ook infrastructuur, waterberging, parkeren en ontsluiting maken deel uit van dit masterplan. Kleed- en clubgebouwen: Voor de kleed- en clubgebouwen zal een architect worden geselecteerd via een aanbestedingsprocedure. In samenspraak met de gebruikers wordt een programma van eisen opgesteld, waarna er een voorlopig en definitief ontwerp wordt gemaakt. Stichtingskostenraming: Op basis van het schetsontwerp zal een nieuwe kostenraming worden opgesteld voor het gehele sportpark, inclusief de velden, infrastructuur en gebouwen.
Vergunningen: De benodigde vergunningen voor de bouw en exploitatie van het sportpark zullen moeten worden aangevraagd en verleend, waaronder bouw- en milieuvergunningen. Realisatieovereenkomst: Een overeenkomst wordt opgesteld waarin de gemeente, sportverenigingen en andere betrokken partijen afspraken maken over de realisatie van het sportpark. Hierbij worden verantwoordelijkheden, planning en financiering vastgelegd. Aanbesteding: De uitvoering van de werkzaamheden, zoals de verbouwing, renovatie en aanleg van nieuwe voorzieningen, wordt via een aanbestedingsprocedure uitbesteed aan geschikte aannemers en leveranciers.
23
Bijlage 1: Voorbeeld demarcatielijst buitensportvoorzieningen Voetbal Voor voetbalaccommodaties wordt het volgende onder een basisvoorziening verstaan: Velden ▪ Het aantal velden dat de vereniging nodig heeft voor trainingen en competities, conform de gezamenlijke norm van KNVB, Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG). ▪
Afmeting: 64 x 100 meter of 69 x 105 meter voor het hoofdveld, leunhekken rondom wedstrijdvelden, 4 meter uitloop rondom de velden.
▪
Voorzieningen per veld: ballenvangers (2 stuks 25 x 5 meter), 2 seniorendoelen, 4 hoekvlaggen met grondkokers, paden rondom velden (1,5 m breed), beregeningsinstallatie, verlichting (6 masten, 8 armaturen voor trainingsvelden) en 2 dug-outs per wedstrijdveld.
Parkinfrastructuur ▪ Paden (1,8 m breed), toegangspoort, werktoegangspoort (5 m breed), afvalbakken, hekwerk rondom het park, groen, parkeerplaats (aantal parkeerplaatsen volgens CROW-normen, afmeting per parkeerplek 2,5 x 5 meter (regulier) of 3,5 x 5 meter (Miva)) en fietsenstalling. Kleed-/clubgebouw ▪ Aantal kleed- en wasruimten conform KNVB/VNG/VSG-norm. ▪
Overige voorzieningen: opslag en wasruimte, EHBO/massage, scheidsrechtersruimten, teamlockers (bij dubbel gebruik van kleed- en wasruimten), wedstrijdsecretariaat, werkkast en sanitair sporters.
Kwaliteit en afwerkingsniveau De bonden maken onderscheid naar eisen/normen en aanbevelingen. De bijdrage in de gemeente Lochem bevat uitsluitend de eisen/normen en niet de aanbevelingen. Geen bijdrage – oftewel géén basisvoorziening De volgende accommodatiedelen wordt niet aan bijgedragen (geen uitputtende opsomming): ▪ Extra velden (meer velden dan nodig volgens de KNVB/VNG/VSG-norm). ▪ Grotere afmeting bijvelden en trainingsvelden dan 64 x 100 meter. ▪ Tribune, kassahokje. ▪ Extra kleed- en wasruimten (meer dan nodig volgens de KNVB/VNG/VSG-norm). ▪ De kantine inclusief keuken, opslagruimte voor keuken/kantine en sanitair. ▪ Bestuurskamer/vergaderruimten. ▪ Meubilair/inrichting. ▪ Alle sportattributen zoals ballen, hesjes, pionnen en overig trainingsmateriaal. ▪ Onderhoudsmaterialen.
24
Combibaan Voor de combibaan (schaatsen, fietsen en skeeleren) wordt het volgende onder een basisvoorziening verstaan: Velden ▪ Rondbaan 333m ▪ Leunhekwerk ▪ Baanverlichting voor de combibaan Kleed-/clubgebouw ▪ Twee kleed- en wasruimten 25 m² per ruimte ▪ Sanitair sporters, twee toiletten, totaal 5m² Parkinfrastructuur, kwaliteit en afwerkingsniveau ▪ Gelijk aan voetbal
25
Bijlage 2: Werkelijke kosten verenigingen IJsclub: Type kostenpost Velden Gebouw Totaal
Bedrag p/j
€2.150
SC Lochem: Type kostenpost Kantine Inkoopkosten Horeca Kleed- en clubgebouw Afschrijvingen Verzekeringen Belastingen Noodzakelijke vervangingen 4 voetbalvelden Afschrijvingen Groot onderhoud Vervangingen Materiaal velden Vervangingen (onderhouds)materiaal Onderhoud materiaal Schoonmaak Deels uitbesteed aan externe partij Medewerker in dienst Schoonmaakmiddelen Energiekosten Energiekosten
Bedrag p/j
Opmerking
Verenigingslasten Afdracht KNVB Trainers / vrijwilligersvergoeding Kleding Totaal
€403.000
Besparing door vrijwilligers 4 vrijwilligers ‘parkbeheer’ Schoonmaak vrijwilligers
Uitgangspunten
De Paaschberg: Type kostenpost
Bedrag p/j
26
Opleidingskosten Huur MTB Circuit Klein onderhoud baan, caravan Huur clubgebouw IJsclub Aansluiting KNWU Aankoop kleding en reservering PR / advertentie Instandhouding bestuur/commissies Vergaderingen Totaal
€13.500
Bijlage 3: Exploitatieramingen variant 1 Separaat bijgevoegd
Bijlage 4: Exploitatieramingen variant 2c Separaat bijgevoegd
Bijlage 5: Bevindingen verenigingen Separaat bijgevoegd
27
BIJLAGE 3: EXPLOITATIERAMINGINGEN VARIANT 1 VARIANT 1 - Scenario 1 Kosten gemeente - Basisvoorziening
Kosten gemeente - Niet- Basisvoorziening
Vaste lasten terrein Kapitaallasten Voorzieningen groot onderhoud Indirecte exploitatiekosten velden/banen Terrein Totaal
Vaste lasten terrein Kapitaallasten Voorzieningen groot onderhoud Indirecte exploitatiekosten velden/banen Terrein Totaal
€ €
10.084 2.198
€ €
3.000 15.281
Kosten SC Lochem
Kosten SC Lochem
Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten Onderhoudskosten Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Subtotaal
Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten Onderhoudskosten Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Subtotaal
€ € € € €
38.561 1.542 1.233
€ € €
3.854 4.750 4.317
€ €
7.375 36.000
€ € €
8.094 30.660 66.313
€ € €
136.285 338.985
Kosten overige verenigingen Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten (IJs- en Wielerclub) Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten (IJs- en wielerclub) Onderhoudskosten Ijs- en Wielerclub Bowls Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Ijs- en Wielerclub Bowls Voorziening groot onderhoud Ijs- en Wielerclub Bowls Subtotaal
€ €
-
€ €
-
€ € € € €
70.000 7.251 871 697
€ € €
2.178 4.750 2.440
€ €
-
€ € €
4.574 17.326 37.474
€ € €
147.561
€ € € € €
4.356 477 382
€ € €
1.194 1.337
€ €
-
€ € €
2.506 9.494 20.534
€
-
€ € €
40.280
€ €
115.000 13.500
Kosten overige verenigingen € € € € €
-
€ € €
-
€
1.875
€ €
4.000 700
€ € €
-
€
1.835
€ € €
2.250 1.500 12.160
Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten (IJs- en Wielerclub) Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten (IJs- en wielerclub) Onderhoudskosten Ijs- en Wielerclub Bowls Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Ijs- en Wielerclub Bowls Voorziening groot onderhoud Ijs- en Wielerclub Bowls Subtotaal
Verenigingslasten Diverse SC Lochem Diverse De Paaschberg
VARIANT 1 - Scenario 2 Kosten gemeente - Basisvoorziening
Kosten gemeente - Niet- Basisvoorziening
Vaste lasten terrein Kapitaallasten Voorzieningen groot onderhoud Indirecte exploitatiekosten velden/banen Terrein Vaste lasten opstallen Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Totaal
Vaste lasten terrein Kapitaallasten Voorzieningen groot onderhoud Indirecte exploitatiekosten velden/banen Terrein Vaste lasten opstallen Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Totaal
€ €
10.084 2.198
€
3.000
€
66.313
€ €
1.835 83.430
Kosten SC Lochem
Kosten SC Lochem
Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten Onderhoudskosten Vaste lasten opstallen
Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten Onderhoudskosten Vaste lasten opstallen
€ € € € €
38.561 1.542 1.233
€ € €
3.854 4.750 4.317
€ €
7.375 36.000
€ €
-
€
-
€
-
€
-
€ € € € €
70.000 7.251 871 697
€ € €
2.178 4.750 2.440
€ €
-
Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Subtotaal
€ € €
8.094 30.660 -
€ € €
136.285 272.672
Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Subtotaal
Kosten overige verenigingen
Kosten overige verenigingen
Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten (IJs- en Wielerclub) Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten (IJs- en wielerclub) Onderhoudskosten Ijs- en Wielerclub Bowls Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Ijs- en Wielerclub Bowls Subtotaal
Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten (IJs- en Wielerclub) Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten (IJs- en wielerclub) Onderhoudskosten Ijs- en Wielerclub Bowls Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Ijs- en Wielerclub Bowls Subtotaal
€ € € € €
-
€ € €
-
€
1.875
€ €
4.000 700
€ € €
-
€
-
€ € €
2.250 1.500 10.325
€ € €
4.574 17.326 37.474
€ € €
147.561
€ € € € €
4.356 477 382
€ € €
1.194 1.337
€
-
€ €
-
€ € €
2.506 9.494 20.534
€
-
€ € €
40.280
€ €
115.000 13.500
Verenigingslasten Diverse SC Lochem Diverse De Paaschberg
VARIANT 1 - Scenario 3a Kosten gemeente - Basisvoorziening Vaste lasten terrein Kapitaallasten Voorzieningen groot onderhoud Indirecte exploitatiekosten velden/banen Terrein Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten Onderhoudskosten Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Subtotaal
75%
€ €
10.084 2.198
€
3.000
€ € € € €
925
€ € €
-
€ €
30.525
€ € €
6.071 22.995 49.735
€ € €
1.377 105.026 231.935
Kosten SC Lochem Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten Onderhoudskosten Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Subtotaal
25% € € € € €
38.561 1.542 308
€ € €
3.854 4.750 4.317
€ €
7.375 9.000
€ € €
2.024 7.665 16.578
€ € €
34.071 130.045
Kosten overige verenigingen Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten
-
€
-
€ €
-
€
-
€ € € € €
-
€ € €
-
€ €
-
€ € €
-
€ €
-
€ € € € €
70.000 7.251 871 697
€ € €
2.178 4.750 2.440
€ €
-
€ € €
4.574 17.326 37.474
€ € €
147.561
€ € € € €
4.356 477 382
€
1.194
Kosten SC Lochem Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten Onderhoudskosten Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Subtotaal
25% € € € € €
Kosten gemeente - Niet- Basisvoorziening Vaste lasten terrein Kapitaallasten Voorzieningen groot onderhoud Indirecte exploitatiekosten velden/banen Terrein Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten Onderhoudskosten Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Subtotaal
Kosten overige verenigingen Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten
Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten (IJs- en Wielerclub) Onderhoudskosten Ijs- en Wielerclub Bowls Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten (Bowls)
Voorziening groot onderhoud Ijs- en Wielerclub Bowls Subtotaal
€ €
-
€
1.875
€ €
100 175
€ € €
-
€
459
€ € €
562 376 3.547
Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten (IJs- en Wielerclub) Onderhoudskosten Ijs- en Wielerclub Bowls Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten
Voorziening groot onderhoud Ijs- en Wielerclub Bowls Subtotaal
€ €
1.337
€ € € €
-
€ € €
2.506 9.494 20.534
€
-
€ € €
40.280
€ €
115.000 13.500
Verenigingslasten Diverse SC Lochem Diverse De Paaschberg
VARIANT 1 - Scenario 3b Kosten gemeente - Basisvoorziening Vaste lasten terrein Kapitaallasten Voorzieningen groot onderhoud Indirecte exploitatiekosten velden/banen Terrein Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten Onderhoudskosten Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Subtotaal
100%
€ €
10.084 2.198
€
3.000
€ € € € €
1.233
€ € €
-
€ €
40.700
€ € €
8.094 30.660 66.313
€ € €
1.835 140.035 304.153
Kosten gemeente - Niet- Basisvoorziening Vaste lasten terrein Kapitaallasten Voorzieningen groot onderhoud Indirecte exploitatiekosten velden/banen Terrein Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten Onderhoudskosten Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Subtotaal
Kosten SC Lochem
Kosten SC Lochem
Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten Onderhoudskosten Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Subtotaal
Directe exploitatiekosten Inkoopkosten Personeelskosten Schoonmaakkosten Vuilafvoer Beveiliging en bewaking Indirecte exploitatiekosten opstallen Administratie en algemene kosten Energiekosten Onderhoudskosten Indirecte exploitatiekosten velden/banen Energiekosten Onderhoudskosten Vaste lasten opstallen Verzekeringen/belastingen Voorziening groot onderhoud Kapitaallasten Vaste lasten velden/banen Kapitaallasten Voorziening groot onderhoud Subtotaal
€ € € € €
38.561 1.542 -
€ € €
3.854 4.750 4.317