Bijlage 1. Ruimtelijke Motivering BOPA

FIGUURRUIMTELIJKE MOTIVERING VOOR EEN BUITENPLANSE OMGEVINGSPLANACTIVITEIT (BOPA)

NIEUW DRINKWATERPRODUCTIEBEDRIJF ONDER LANGS ONG., LOCHEM GEMEENTE LOCHEM

Opdrachtnummer

: 99.589

Datum

: 18 mei 2026

Versie

:4

Auteurs

: mRO b.v.

Behorend bij besluit college van burgemeester en wethouders d.d.

:

mRO b.v. • Leeuwenveldseweg 16 H • 1382 LX • Weesp • 033 461 43 42 • info@mro.nl • www.mro.nl

INHOUDSOPGAVE 1

2

3

4

5

6

7

1.1 1.2 1.3 1.4

INLEIDING...................................................................................... 3 Aanleiding ....................................................................................... 3 Juridische grondslag en beoordelingskader ........................................... 3 Procedure ........................................................................................ 4 Leeswijzer ....................................................................................... 4

2.1 2.2 2.3

BESCHRIJVING PROJECT ................................................................ 6 Situering projectgebied...................................................................... 6 De bestaande situatie ........................................................................ 7 De beoogde ontwikkeling ................................................................. 10

3.1 3.2 3.3

TOETSING AAN HET OMGEVINGSPLAN .......................................... 16 Huidige bouw- en gebruiksmogelijkheden ........................................... 16 Strijdigheid activiteiten .................................................................... 17 Afwijken van het omgevingsplan ....................................................... 17

4.1 4.2 4.3 4.4

TOETSING BELEID EN INSTRUCTIEREGELS ................................... 18 Inleiding ........................................................................................ 18 Toetsing gemeentelijke visie en beleid ............................................... 18 Toetsing beleid en Instructieregels Rijk .............................................. 19 Toetsing beleid Instructieregels Provincie ........................................... 19

GEVOLGEN VOOR DE FYSIEKE LEEFOMGEVING ............................. 22 5.1 Inleiding ........................................................................................ 22 5.2 Archeologie .................................................................................... 22 5.3 Bodem(kwaliteit) ............................................................................ 24 5.4 Cultuurhistorie en cultureel erfgoed ................................................... 25 5.5 Geluid ........................................................................................... 26 5.6 Geur ............................................................................................. 28 5.7 Gezondheid.................................................................................... 29 5.8 Klimaatadaptie en duurzaamheid ...................................................... 29 5.9 Kwaliteit van de buitenlucht ............................................................. 29 5.10 Ladder voor duurzame verstedelijking................................................ 30 5.11 Natuur .......................................................................................... 31 5.12 Omgevingsveiligheid (Externe veiligheid) ........................................... 35 5.13 Ontplofbare oorlogsresten ................................................................

36 5.14 Trillingen ....................................................................................... 36 5.15 Verkeer en parkeren ....................................................................... 37 5.16 Weging van het waterbelang ............................................................ 38 5.17 M.e.r.-beoordeling .......................................................................... 41 6.1 6.2

HAALBAARHEID ............................................................................ 43 Maatschappelijke uitvoerbaarheid ..................................................... 43 Financiële uitvoerbaarheid................................................................ 43 CONCLUSIE: EVENWICHTIGE TOEDELING FUNCTIES AAN LOCATIES ..................................................................................... 44

BIJLAGEN BIJ DE MOTIVERING ................................................................ 47 Bijlage 1. Voorlopig Ontwerp – def. versie Bijlage 2. Archeologisch onderzoek (Bureau- en verkennend booronderzoek) Bijlage 3. Verkennend bodemonderzoek Bijlage 4. Geluidonderzoek (Activiteiten) Bijlage 5. Quickscan Natuurtoets Bijlage 6. Compensatieplan GNN Bijlage 7. Stikstofdepositieonderzoek Bijlage 8. Vooronderzoek Ontplofbare Oorlogsresten Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

1

Motivering BOPA

Bijlage 9. Resultaat digitaal wateradvies Bijlage 10. M.e.r.-beoordeling Bijlage 11. Participatieverslag Bijlage 12. Kaartbijlage voorschriften Bouwregels Bijlage 13. Kaartbijlage voorschriften terreininrichting

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

2

Motivering BOPA

1

INLEIDING

1.1

AANLEIDING

Op het perceel aan de Paasberg 4 in Lochem is een productiebedrijf voor drinkwater van Vitens gevestigd waar grondwater wordt gewonnen en gezuiverd tot veilig en betrouwbaar drinkwater. De locatie maakt deel uit van het cluster Gelderland-Oost waar Vitens meerdere winningen heeft. Vanwege de toenemende vraag naar drinkwater (door onder meer bevolkingsgroei, de bouw van nieuwe woningen en bedrijven) en ook klimatologische veranderingen (langere periodes van hitte en droogte of juist extremere regenval) is het noodzakelijk de productiecapaciteit uit te breiden. Hoewel de productielocatie Lochem een winvergunning heeft van 3 miljoen m3 op jaarbasis, is de bestaande locatie aan de Paasberg sterk verouderd en kan de gewenste productiecapaciteit niet leveren (huidige jaarproductie bedraagt ca. 1,7 miljoen m3). Ook is de ruimte rondom het bestaande productiegebouw beperkt, waarmee uitbreiding op de bestaande locatie niet mogelijk is. En omdat de productie en levering van drinkwater tijdens de bouw van een nieuwe zuivering continu door moet blijven gaan, kan nieuwbouw ook niet worden gerealiseerd op de huidige locatie. Daarom is gezocht om op een nieuwe locatie een nieuw productiebedrijf te ontwikkelen om ook in de toekomst 24 uur per dag en 7 dagen in de week betrouwbaar en beschikbaar drinkwater te kunnen garanderen. In dit kader zijn diverse locaties beschouwd.

Uiteindelijk is in overleg met de gemeente Lochem besloten om het grasveld op de hoek Hessenweg – Onder Langs, aan de overzijde van de huidige productielocatie, hiervoor aan te wenden. Juist omdat deze locatie het beste inpasbaar is, zowel bezien vanuit de omgeving alsook vanuit een bedrijfsmatige insteek. De regeling in het geldende (tijdelijke deel van het) omgevingsplan van de gemeente Lochem staat de realisatie van het nieuwe productiebedrijf op het perceel aan de Onder Langs niet toe. Drinkwaterbedrijf Vitens vraagt als initiatiefnemer van het plan aan de gemeente Lochem om de activiteiten hiervoor toe te staan middels een omgevingsvergunning. Bij de vergunningverlening wijkt de gemeente af van het geldende omgevingsplan met een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (hierna: BOPA). 1.2

JURIDISCHE GRONDSLAG EN BEOORDELINGSKADER

De bevoegdheid om met een BOPA af te wijken van het Omgevingsplan komt volgens artikel 5.8 en 5.12 Omgevingswet (Ow) in beginsel toe aan het College van Burgemeester en Wethouders (hierna: het College). In voorliggende situatie is dat ook het geval. Volgens artikel 8.0a, lid 2 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (hierna: Bkl) mag het College een omgevingsvergunning BOPA alleen verlenen met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, afgekort als ETFAL. Daarbij moet een balans worden gevonden tussen het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving, een belangenafweging van het algemeen belang en de belangen van de aanvrager en van anderen. Volgens artikel 8.0b Bkl moet de vergunningaanvraag bovendien worden getoetst aan de wet en de instructies van het Rijk (in hoofdstuk 5 Bkl) en de provincie (in de provinciale omgevingsverordening). Daarnaast mag een BOPA niet in strijd zijn met Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

3

Motivering BOPA

instructies die door het rijk of de provincie gegeven zijn en een BOPA mag het uitvoeren van een projectbesluit van rijk of provincie niet belemmeren. In de voorliggende motivering wordt het onderhavige project (de realisatie van een nieuw drinkwaterproductiebedrijf op de hoek Hessenweg – Onder Langs in Lochem) getoetst aan de instructieregels en wordt onderbouwd dat er bij dit project sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. 1.3

PROCEDURE

Algemeen Voor een BOPA is de reguliere procedure van titel 4.1 Algemene wet bestuursrecht (Awb) het uitgangspunt. In de reguliere procedure beslist het bevoegd gezag binnen 8 weken na een aanvraag. Eventueel is deze periode te verlengen met 6 weken. Voor dit project is dat ook het geval. Daarbij is van belang dat voor dit project wordt uitgegaan van een gefaseerde BOPA (zie ook paragraaf 1.3.2). Nadat het besluit is genomen, is er nog bezwaar bij de gemeente, beroep bij de rechtbank en hoger beroep bij de Raad van State mogelijk. Gefaseerde BOPA Voor dit project wordt uitgegaan van een gefaseerde BOPA, gebaseerd op artikel 12.27a Bkl. Er is nog geen definitief ontwerp met uitgewerkte bouw- en inrichtingstekeningen voor de realisatie van het nieuwe drinkwaterproductiebedrijf. Met toepassing van artikel 12.27a Bkl kunnen de omgevingsvergunningen voor de activiteiten met betrekking tot het bouwen en aanleggen in een opvolgende fase worden verleend. Op die wijze kan eerst de omgevingsvergunning voor de functiewijziging (ruimtelijk deel) worden verleend op basis van de bekende uitgangspunten en afbakening van het project. Dit wordt ook wel een ‘planologisch basisbesluit’ genoemd (fase 1). Daarna, in een tweede fase, kunnen de omgevingsvergunningen voor het bouwen en uitvoeren van werken en werkzaamheden worden aangevraagd op basis van de vergunde functiewijziging.

Van belang daarbij is dat aspecten die in fase 1 zijn beoordeeld niet meer in de opvolgende (2e) fase hoeven worden betrokken. De onderhavige aanvraag ziet alleen toe op de eerste fase, de functiewijziging. Het betreft de planologische toestemming om de gronden binnen het projectgebied te wijzigen; van een groenbestemming zonder noemenswaardige bouwmogelijkheden naar een specifieke bedrijfsmatige functie met de mogelijkheid een nieuw drinkwaterproductiebedrijf op te richten, inclusief bijbehorende voorzieningen zoals een calamiteitenvijver en parkeerplaatsen. In de tweede fase volgt dan een aanvraag voor de bouw- en aanlegactiviteiten, gebaseerd op de planologische toestemming uit fase 1. 1.4

LEESWIJZER

Deze motivering voor een BOPA is verder als volgt opgebouwd. Hoofdstuk 2 omvat een beschrijving van de locatie en het plan waar de omgevingsvergunning voor is aangevraagd; de situering en begrenzing wordt beschreven en in beeld gebracht, waarbij ook de ruimtelijke en functionele aspecten aan de orde komen. Vervolgens wordt ingegaan op de nieuwe ontwikkeling binnen het projectgebied.

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

4

Motivering BOPA

In hoofdstuk 3 wordt het voorgenomen project getoetst aan het omgevingsplan (van rechtswege) en worden de strijdigheden inzichtelijk gemaakt. In hoofdstuk 4 volgt de toetsing van de aanvraag aan het relevante beleid en de instructieregels van het rijk en de provincie. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de gevolgen van het plan op de relevante aspecten voor de fysieke leefomgeving en wordt onderbouwd waarom het voorgenomen project acceptabel is. In hoofdstuk 6 komt de haalbaarheid van het project aan de orde. Ingegaan wordt op de maatschappelijke uitvoerbaarheid, waaronder de participatie met de omgeving, en de financiële haalbaarheid van het initiatief. Hoofdstuk 7 bevat, het geheel samennemend, een beschouwing waaruit blijkt dat deze aanvraag zich verenigt met een ‘evenwichtige toedeling van functies aan locaties’.

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

5

Motivering BOPA

2

BESCHRIJVING PROJECT

2.1

SITUERING PROJECTGEBIED

Het projectgebied ligt in het zuiden van de kern Lochem, net binnen het stedelijk gebied, en heeft betrekking op de gronden westelijk van de weg Onder Langs en noordelijk van de Hessenweg die voornamelijk als grasveld annex speelveld/ uitlaatveld in gebruik zijn. De locatie is kadastraal bekend onder de gemeente Lochem, sectie B, perceelnummers 6292, 9148 en 11898 (gedeeltelijk). De begrenzing van het projectgebied is afgestemd op de kadastrale perceelsgrenzen van het bestaande veld, in combinatie met de grens van de huidige groenbestemming. Het projectgebied is daarmee circa 8.900 m2 (circa 0,89 hectare) groot. De ligging en begrenzing van het projectgebied zijn in figuur 1 en figuur 2 weergegeven.

Figuur 1 - Globale ligging projectgebied op een topografische kaart (bron: PDOK)

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

6

Motivering BOPA

Figuur 2 - Ligging en begrenzing projectgebied op een luchtfoto, in combinatie met de kadastrale gegevens (bron: PDOK)

2.2

DE BESTAANDE SITUATIE

Het projectgebied ligt in het zuiden van de kern Lochem, aan de rand van het bebouwde gebied. De locatie ligt aan de voet van de Paasberg, een circa 25 meter hoge beboste heuvel die deel uitmaakt van de bredere stuwwalstructuur van de Lochemse Berg die is gevormd tijdens de voorlaatste ijstijd (het Saalien). De Paasberg vormt het noordelijke deel van deze stuwwal en is herkenbaar aan zijn licht glooiende hellingen. Het zuidelijke deel van de stad Lochem is deels gebouwd op deze hellingen, waaronder de woonwijk Tusseler’ die ten noorden van het projectgebied ligt. Deze wijk bestaat voornamelijk uit grondgebonden, vrijstaande woningen. Het verzorgingshuis Tusselerhof, dat ten westen van het projectgebied is gesitueerd, vormt hierop een uitzondering. Op en rondom de Paasberg zijn verder allerlei vormen van horeca en recreatie te vinden, zoals het noordelijk gelegen openluchttheater en het oostelijk gelegen hotel de Scheperskamp. Ook liggen er veel (fiets-, wandel- en ruiter-)paden die het bosgebied toegankelijk maken voor recreanten. Even ten zuiden van het projectgebied liggen de lagergelegen en meer open essen (akkers) en weilanden die worden geflankeerd door houtwallen, houtsingels en bomenrijen. In dit gebied zijn enkele agrarische bedrijven aanwezig in combinatie met burgerwoningen, alsook een sportcomplex aan de Koopsdijk met diverse sporten grasvelden.

Een groot deel van de bosgronden op de Paasberg is eigendom van Vitens, en in gebruik als waterwinning. Door de bodemsamenstelling, de aanwezige hoogtes en functies in het gebied, is het al vele jaren een geschikt gebied voor de winning van

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

7

Motivering BOPA

drinkwater. De markante watertoren (uit 1924) op de Paasberg maakt, samen met verspreide winputten en de productielocatie op het perceel aan de Paasberg nr. 4, de waterwinning ook zichtbaar. Het projectgebied zelf is voornamelijk in gebruik als open grasveld, zonder aanwezige bebouwing of verharding. In het midden van het terrein bevindt zich een infiltratievijver met daaromheen een groep bomen met ondergroei, die het gebied zowel visueel als functioneel in twee delen verdeelt. Het zuidelijke deel is ingericht als speelveld (trapveldje). Het noordelijke deel fungeert hoofdzakelijk als hondenuitlaatplaats en wordt incidenteel benut voor het stallen van fietsen tijdens evenementen bij het nabijgelegen openluchttheater. Bovendien zijn in het noordelijke en zuidelijke deel enkele winputten aanwezig, evenals diverse ondergrondse leidingen. Het projectgebied wordt aan meerdere zijden omzoomd door een strook met bomen, waaronder langs de Hessenweg, de Onder Langs en aan de zijde van het verzorgingshuis Tusselerhof. Bijgaande foto’s geven een impressie van de huidige situatie van het projectgebied en haar directe omgeving.

Figuur 3 – Huidige situatie zuidelijk deel, ter hoogte van de Hessenwegweg (links) en de Onder Langs (rechts)

Figuur 4 – Entree naar plangebied vanaf de Onder Langs Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

8

Motivering BOPA

Figuur 5 – Beplanting rondom huidige infiltratievijver (links) en het noordelijk veld (rechts)

Figuur 6 – Zicht op het zuidelijk veld, vanuit het midden van het plangebied

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

9

Motivering BOPA

Figuur 7 – Luchtfoto huidige situatie – vogelvluchtperspectief, bezien vanuit het zuiden (bron: Cyclomedia)

2.3

DE BEOOGDE ONTWIKKELING

Vitens wil op het grasveld op de hoek Hessenweg – Onder Langs in Lochem een nieuwe drinkwaterproductielocatie realiseren. Dit ter vervanging van de bestaande en verouderde productielocatie aan de Paasberg 4, gelegen aan de overzijde van de Onder Langs. In de toekomstige situatie wordt een nieuw productiegebouw gerealiseerd, waarin de verschillende onderdelen voor de waterproductie zijn ondergebracht zoals zandfilters, pompen, verdelers en de bijbehorende bedieningsruimte. Maar ook bijbehorende en noodzakelijke voorzieningen zoals een reinwaterkelder (de ‘opslagkelder’ van het geproduceerde water voordat het leidingnet in gaat), opslagtanks voor spoelwater en ingedikt slib en een calamiteitenvijver behoren tot het project. Daarbij worden diverse onderhoudspaden aangelegd, evenals verharding ten behoeve van de ontsluiting van het terrein, logistiek, en ook enkele parkeerplaatsen. Verder wordt het geheel landschappelijk ingepast. Locatiekeuze Er zijn voor de realisatie van de nieuwe drinkwaterproductielocatie meerdere locaties in het (buiten)gebied van Lochem beschouwd. Naast het nu gekozen veld, een locatie nabij de hockeyvelden, diverse buitengebiedslocaties en op verzoek van omwonenden ook een locatie op het industrieterrein. De gemeente Lochem en Vitens hebben gezamenlijk een voorkeurslocatie bepaald. De locatie is een afweging van diverse eisen.

Er zijn onder ander ruimtelijk planologische criteria in samenhang met de ligging in/nabij het Gelders Natuur Netwerk (GNN) in het ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied afgewogen, als ook (bouw)technische eisen zoals aanlegkosten en de mogelijkheid voor onderhoud. De locatie op de hoek Hessenweg – Onder Langs bleek al snel het meest geschikt, te meer omdat voor een groot deel gebruik gemaakt kan worden van het bestaande (ondergrondse) Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

10

Motivering BOPA

leidingwerk, in combinatie met het feit dat deze locatie aan de rand van het stedelijk gebied ligt. Al met al wordt uitgegaan van een verzorgde en technisch optimale bedrijfskavel die nodig is voor een toekomstbestendige, duurzame en natuurinclusieve drinkwatervoorziening. In bijgaande figuur 8 is de toekomstige inrichting (voorlopig ontwerp) van het perceel weergeven. Voor een beter leesbare versie wordt ook verwezen naar bijlage 1 van deze motivering.

Figuur 8 – Voorlopig Ontwerp nieuwe drinkwaterproductielocatie aan de Onder Langs in Lochem (bron: Vitens)

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

11

Motivering BOPA

Bebouwing Het nieuwe productiegebouw wordt in het zuidelijk deel (en daarmee laagstgelegen gebied) gepositioneerd, op minimaal 25 meter van de zuidelijk gelegen Hessenweg. Hoewel er nog geen definitief bouwplan bekend is, wordt in de nu voorliggende plannen uitgegaan van een gebouw met een oppervlakte van ruim 1.400 m2 (afmeting van ongeveer 55m x 20-25m) waarvan de begane grondvloer op 15,15 meter boven NAP ligt. Dit is ongeveer 1 meter hoger ten opzichte van de Hessenweg (14 m +NAP).

Figuur 9 – Situering bouwwerken als onderdeel van het nieuwe productiebedrijf Lochem, waarbij het hogere deel van het nieuwe productiegebouw groen is gekleurd (bron: Vitens)

Het grootste deel van het gebouw bestaat uit één bouwlaag en is ca. 6 meter hoog, gemeten vanaf het maaiveld (15 m +NAP). Het zuidoostelijk deel van het gebouw heeft een tweede verdieping met daarboven een filterruimte en is met een Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

12

Motivering BOPA

bouwhoogte van ca. 12,5 meter (27,50 m +NAP) wel hoger. Maar door dit gedeelte van het gebouw met een gebogen daklijn uit te voeren, en daarbij uit te gaan van een groen dak, ontstaat er een zachtere overgang naar het omliggende gebied. Daarbij wordt opgemerkt dat een deel van het gebouw (met o.a. de pompruimte) ook ondergronds wordt aangelegd. Direct ten westen van het productiegebouw zijn enkele bijgebouwen (trafo, inkoopstation e.d.) voorzien met een bouwhoogte van ca. 3 meter. Ten noorden van het productiegebouw worden bijbehorende bouwwerken opgericht, onder meer in de vorm van een reinwaterkelder, opslagtanks, zandvangers en wanden. Deze zullen niet hoger worden dan 4 meter (ca. 19,10 m +NAP). Zie ook bijlage 1 en figuur 8.

Figuur 10 – Indicatieve doorsnede productiebedrijf Lochem, ter hoogte van het nieuwe productiegebouw met aan de westzijde de Hessenweg (bron: Vitens)

Figuur 11 – Indicatieve doorsnede productiebedrijf Lochem, noordelijk van het nieuwe productiegebouw, inclusief de calamiteitenvijver (bron: Vitens)

Figuur 12 – Indicatieve schetsimpressie van het nieuwe drinkwaterproductiebedrijf Lochem (bron: Vitens)

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

13

Motivering BOPA

Figuur 13 – Indicatieve schetsimpressie gevelaanzichten (bron: Vitens)

Landschappelijke inpassing Het plangebied is in de huidige situatie aan meerdere zijden al omzoomd door een strook met bomen, waaronder langs de Hessenweg en de Onder Langs. De bedoeling is dat een groot deel van deze bomen blijft staan, en wordt aangevuld met de aanplant van nieuwe heestergroepen. Hiermee wordt niet alleen de bestaande groenstructuur grotendeels behouden, maar ook versterkt. Ook aan de westzijde van het plangebied, in de strook tussen het nieuw te bouwen gebouw en het verzorgingshuis Tusselerhof, staan bomen. In verband met het nieuw aan te leggen leidingwerk zal echter een groot deel hiervan gekapt worden. Maar in dezelfde strook zullen weer nieuwe bomen worden aangeplant, zodat het groene karakter ook aan deze zijde behouden blijft. En hoewel er wordt gestreefd naar het behouden van enkele bestaande bomen in het midden van het plangebied, is het onvermijdelijk dat ook hier bomen verwijderd moeten worden. Voor de kap van bomen zullen de benodigde vergunningen worden aangevraagd. Verder is het de bedoeling dat het noordelijk deel van het terrein een meer natuurlijke inrichting krijgt. Een relatief grote vijverpartij zorgt er voor dat er in geval van een calamiteit of spoeling water op het terrein kan worden vastgehouden.

Om voldoende capaciteit te creëren wordt er richting het gebouw een wand met een natuurlijke uitstraling geplaatst, waardoor het totale ruimtebeslag wordt beperkt. Een laag hekwerk om de vijver zorgt dat het een veilige en rustige plek kan worden. Ook in dit gedeelte van het terrein worden nieuwe heestergroepen aangebracht. In combinatie met de aanplant van nieuwe bomen en de aanleg van een kruidenrijk grasveld, wordt een robuuste natuurlijke inrichting voorgestaan. Ook ontstaat er meer variatie in beplanting, wordt de ecologische waarde vergroot en wordt bijgedragen aan een klimaatadaptieve inrichting van het gebied. Daarbij wordt opgemerkt dat de beoogde (landschappelijke) inrichting van het terrein in hoofdlijnen is uitgewerkt. In een latere fase, de definitieve ontwerpfase (DO-fase) zal deze inrichting samen met de omgeving verder in detail uitgewerkt worden. Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

14

Motivering BOPA

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

15

Motivering BOPA

3

TOETSING AAN HET OMGEVINGSPLAN

3.1

HUIDIGE BOUW- EN GEBRUIKSMOGELIJKHEDEN

De gemeente Lochem heeft nog geen nieuw omgevingsplan opgesteld. Het Omgevingsplan Lochem bestaat op dit moment dan ook uit het tijdelijk deel van rechtswege: de geldende bestemmingsplannen, de lokale verordeningen en de en de bruidsschat (een pakket regels dat door het rijk aan elk omgevingsplan is toegevoegd). In relatie tot het voorliggende project zijn de geldende bestemmingsplannen van belang; er wordt niet afgeweken van de lokale verordeningen of de bruidsschat. Ter plaatse van het projectgebied gelden de volgende bestemmingsplannen: • ‘Lochem Oost 2011’ (vastgesteld door de gemeenteraad op 3 december 2011); • ‘Paraplubestemmingsplan Archeologie’ (vastgesteld op 20 januari 2014); • ‘Parapluplan Parkeernormen’ (vastgesteld op 8 november 2021);

Figuur 14 – Uitsnede tijdelijk deel omgevingsplan bestemmingsplan ‘Lochem Oost 2011’). In rood aangeduid het projectgebied (bron: omgevingswet.overheid.nl/regels-op-dekaart/viewer, bewerking mRO)

Lochem Oost 2011 De gronden in het projectgebied hebben in dit bestemmingsplan geheel de bestemming ‘Groen’ als bedoeld in artikel 8 van de regels. Gronden met deze bestemming zijn bestemd voor plantsoenen, groenvoorzieningen (waaronder begrepen fiets- en voetpaden, water en waterberging, taluds), beplanting en speelvoorzieningen. Daarbij is expliciet bepaald dat de gronden niet voor parkeren mogen worden gebruikt. Gebouwen zijn ook niet toegestaan. Verder heeft een strook in het zuidelijk deel (parallel aan de Hessenweg) alsook een smalle strook in het uiterste oosten, de dubbelbestemming ‘Waarde – EHS’. De Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

16

Motivering BOPA

gronden binnen deze dubbelbestemming zijn behalve voor de bestemming ‘Groen’, mede bestemd voor het ontwikkelen en in stand houden van de natuur- en landschapswaarden. Overigens is dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologische verwachting 2’ met de vaststelling van het ‘Paraplubestemmingsplan Archeologie’ (zie hierna) komen te vervallen. Tot slot is voor het gehele projectgebied de gebiedsaanduiding ‘milieuzone – grondwaterbeschermingsgebied’ van toepassing, ter bescherming van de kwaliteit van het grondwater. Paraplubestemmingsplan Archeologie Het projectgebied heeft hierin de dubbelbestemmingen ‘Waarde – Archeologie 5’ en ‘Waarde – Archeologie 6’ gekregen. De gronden zijn daarmee mede bestemd voor terreinen met een hoge archeologische verwachting en terreinen met een middelmatige archeologische verwachting. Parapluplan Parkeernormen In dit plan is het geldende parkeerbeleid, de parkeernota van de gemeente Lochem vastgelegd. 3.2

STRIJDIGHEID ACTIVITEITEN

De realisatie van een nieuw productiebedrijf voor drinkwater met bijbehorende voorzieningen vindt plaats binnen de groenbestemming van het bestemmingsplan “Lochem Oost 2011” als onderdeel van het tijdelijk deel van het Omgevingsplan gemeente Lochem. De gebruiksregels van de bestemming ‘Groen’ in artikel 8.1 alsook de bouwregels in artikel 8.2 laten dit niet toe. Het project is hiermee in strijd (activiteit gebruik en bouwen). 3.3

AFWIJKEN VAN HET OMGEVINGSPLAN

Om deze strijdigheid op te heffen is een omgevingsvergunning nodig voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). Daarmee kan worden afgeweken van het onderliggende omgevingsplan. Omdat het een gefaseerde BOPA betreft dienen ook voorschriften worden opgenomen voor de latere bouw van het productiegebouw. In hoofdstuk 7 van deze motivering is nog eens opgesomd welke voorschriften bij de vergunning nodig zijn om een evenwichtige toedeling van functies aan locaties te borgen.

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

17

Motivering BOPA

4

TOETSING BELEID EN INSTRUCTIEREGELS

4.1

INLEIDING

In dit hoofdstuk wordt het project – de realisatie van een nieuw productiebedrijf voor drinkwater met bijbehorende voorzieningen aan de Onder Langs in Lochem – getoetst aan beleid en instructieregels. In de Omgevingswet is de afweging van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties heel nadrukkelijk op het lokale niveau gelegd. De evenwichtige toedeling van functies aan locaties is een gemeentelijke taak en de verlening van een BOPA is een gemeentelijke bevoegdheid. Daarom wordt in dit hoofdstuk als eerste getoetst aan de gemeentelijke visie en het gemeentelijk beleid (§4.2). Vervolgens komt de toetsing aan de instructieregels van het rijk (§4.3) en de provincie (§4.4) aan de orde. Vanwege de aard, omvang en locatie van het project heeft het rijks-, provinciaal en regionaal beleid geen invloed op de locatie en is een nadere afweging niet nodig. 4.2

TOETSING GEMEENTELIJKE VISIE EN BELEID

Omgevingsvisie Lochem 2040 De gemeenteraad heeft de Omgevingsvisie Lochem 2040 ‘Krachtig en in balans’ op 9 september 2024 vastgesteld. De Omgevingsvisie Lochem 2040 is een strategische visie voor de lange termijn waarin ambities en gewenste toekomstige ontwikkelingen in de gemeente Lochem op hoofdlijnen zijn beschreven. In de visie kijkt de gemeente vanuit verschillende invalshoeken en in samenhang naar de gehele fysieke leefomgeving. Het doel van de Omgevingsvisie is om de gemeente nog leefbaarder, veiliger, toekomstbestendiger en duurzamer te maken. Daarbij wordt ingezet op 6 hoofdambities. Met de omgevingsvisie wordt duidelijk wat de gemeente belangrijk vindt, wat het toekomstperspectief is en wat de gemeente wil behouden en beschermen. De visie stelt de gemeente in staat een betere, integrale afweging te maken bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. In de nieuwe Omgevingsvisie is aangegeven dat wordt ingezet op een klimaatadaptieve leefomgeving met een gezond en weerbaar water- en bodemsysteem. Onderdeel van een robuust watersysteem is ook de waterwinning uit de Lochemse berg specifiek benoemd, een winning die voorziet in een toenemende drinkwaterbehoefte. De robuustheid is van belang voor de instandhouding van de waterwinning zelf, maar ook om een negatief effect van de winning op de grondwaterstand zoveel mogelijk tegen te gaan.

De gemeente draagt zorg voor de kwaliteit van het drinkwater, door bij ontwikkelingen rekening te houden met grondwaterbeschermingsgebieden en drinkwaterreserveringsgebieden. Toetsing De huidige productielocatie aan de Paasberg in Lochem is sterk verouderd en kan de gewenste productiecapaciteit vanwege de toenemende vraag naar drinkwater en klimatologische veranderingen niet leveren. Om de drinkwatervoorziening voor toekomstige generaties veilig te stellen, en het feit dat uitbreiding of nieuwbouw op de bestaande locatie niet mogelijk is, is de realisatie van een nieuw drinkwaterproductiestation voorzien. Daarmee wordt concreet invulling gegeven aan een belangrijk doel uit de Omgevingsvisie; waterwinning die voorziet in een toenemende drinkwaterbehoefte. Bovendien biedt de nieuwbouw ook kansen om een toekomstbestendige, duurzame en natuurinclusieve drinkwatervoorziening te realiseren, waarmee wordt aangesloten bij de ambitie uit de Omgevingsvisie om nieuwe ontwikkelingen klimaatadaptief en natuurinclusief vorm te geven. Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

18

Motivering BOPA

Overig gemeentelijk beleid Overig (sectoraal) gemeentelijk beleid op het gebied van archeologie, water, welstand, parkeren, etc., komt in hoofdstuk 5 van deze motivering aan bod. 4.3

TOETSING BELEID EN INSTRUCTIEREGELS RIJK

Nationale Omgevingsvisie De kaders van het rijksbeleid op het gebied van de fysieke leefomgeving zijn opgenomen in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). In de NOVI worden echter geen specifieke uitspraken gedaan met betrekking tot het projectgebied. De realisatie van het nieuwe drinkwaterproductiestation door Vitens, als onderdeel van het cluster Gelderland-Oost, is evenwel noodzakelijk voor een verdere veiligstelling van het drinkwater voor toekomstige generaties. Ook is in het algemeen ‘het realiseren van een goede omgevingskwaliteit’ van belang. Ter onderbouwing hiervan wordt verwezen naar hoofdstuk 5 van deze motivering. Besluit kwaliteit leefomgeving In artikel 8.0b, eerste lid, van het Bkl is bepaald dat de instructieregels van hoofdstuk 5 uit het Bkl van toepassing zijn op een aanvraag voor een BOPA.

Met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties worden de volgende hoofdonderwerpen onderscheiden: • waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2 Bkl); • beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3 Bkl); • beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4 Bkl), waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid, geur en bodemkwaliteit; • beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5 Bkl), waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking; • het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6 Bkl) voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden; • het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7 Bkl), waaronder landsverdediging en nationale veiligheid, elektriciteitsvoorziening, rijksvaarwegen en luchtvaart, fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën; • het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8 Bkl). Toetsing De inhoudelijke afweging en toets aan de van toepassing zijnde onderwerpen in relatie tot het onderhavige project komt in hoofdstuk 5 van deze motivering aan bod. Derhalve wordt hiernaar verwezen. 4.4

TOETSING BELEID INSTRUCTIEREGELS PROVINCIE

Omgevingsvisie Gaaf Gelderland Op 19 december 2018 hebben Provinciale Staten de ‘Omgevingsvisie Gaaf Gelderland’ vastgesteld. De Omgevingsvisie beschrijft de lange termijn ambities en beleidsdoelen voor de fysiek leefomgeving aan de hand van verschillende thema’s. In dit kader zijn een viertal themakaarten opgesteld (Themakaart Ruimtelijk beleid, Themakaart Waterbeleid, Themakaart Milieubeleid en Themakaart Natuur- en landschapsbeleid) die bij de uitvoering van het provinciale een rol spelen.

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

19

Motivering BOPA

Toetsing Het projectgebied ligt in een waterwingebied (Themakaart Waterbeleid). Hier gelden provinciale regels ter bescherming van de kwaliteit van het grondwater ten behoeve van de drinkwatervoorziening. Zie hiervoor ook navolgende paragraaf 4.4.2. Aan de hand van de Themakaart Natuur- en landschapsbeleid blijkt dat het uiterste zuiden van het project (grenzend aan de Hessenweg) en een smalle strook in het noordoosten (parallel aan de Onder Langs) deel uitmaakt van het Gelders natuurnetwerk (GNN). In paragraaf 4.4.2 wordt hierop ook nader ingegaan. Omgevingsverordening Gelderland In artikel 8.0b, eerste lid, van het Bkl is bepaald dat de instructieregels uit de provinciale verordening (artikel 2.22 Ow) van toepassing zijn op een aanvraag voor een BOPA. Het project is daarop getoetst aan de instructieregels van de provincie, zoals vastgelegd in de ‘Omgevingsverordening provincie Gelderland’. In hoofdstuk 5 van de ‘Omgevingsverordening provincie Gelderland’ staan de instructieregels voor het omgevingsplan voor gemeenten.

In relatie tot het voorliggende project zijn met name de volgende artikelen van belang: • Artikel 4.18 (verboden grondwaterbedreigende activiteiten in waterwingebieden); • Artikel 5.5 beschermen kwaliteit Gelders natuurnetwerk; • Artikel 5.34 beschermen landschap Gelderse streken: Achterhoek; • Artikel 7.27 beoordelingsregel maatwerkvoorschrift herbeplanting op andere grond. Toetsing artikel 4.18 (verboden grondwaterbedreigende activiteiten in waterwingebieden) Met oog op het beschermen van de kwaliteit van het grondwater vanwege de openbare drinkwatervoorziening gelden diverse regels uit afdeling 4.3. Zo is er een lijst van verboden grondwaterbedreigende activiteiten in een waterwingebied. De verboden grondwaterbedreigende activiteiten gelden echter niet voor het drinkwaterbedrijf voor zover de activiteit noodzakelijk is voor de openbare drinkwatervoorziening. Dat laatste geldt ook voor dit project, aangezien drinkwaterbedrijf Vitens juist initiatiefnemer daarvan is. Belangrijk om daarbij te vermelden is dat de winvergunning van 3 miljoen m3 op jaarbasis niet wordt uitgebreid.

Toetsing artikel 5.5 (beschermen kwaliteit Gelders natuurnetwerk) In artikel 5.5 is bepaald dat een nieuwe activiteit of ontwikkeling binnen het Gelders natuurnetwerk (GNN) alleen is toegestaan, indien uit onderzoek blijkt dat die geen nadelige gevolgen kan hebben voor de oppervlakte, samenhang of kwaliteit van het GNN zoals genoemd in bijlage Kernkwaliteiten Gelders natuurnetwerk. Er is geen sprake van nadelige gevolgen voor de oppervlakte als die in overeenstemming met bepaalde regels uit de Omgevingsverordening worden gecompenseerd. Zoals reeds aangegeven zijn binnen het projectgebied twee stroken aanwezig die deel uitmaken van het GNN. Als onderdeel van het project, specifiek de beoogde aanleg van een bocht voor vrachtverkeer vanaf de Onder Langs naar het terrein, is sprake van oppervlakteverlies van maximaal 100 m2 (1 are), van het natuurbeheertype N16.03 Droog bos met productie. Conform de instructieregels uit de Omgevingsverordening Gelderland is hiervoor een compensatieplan opgesteld. Dit ‘Compensatieplan Gelders Natuurnetwerk,

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

20

Motivering BOPA

Vitens Lochem’ (Ecogroen, 2025) geeft een beschrijving van de te verdwijnen en de te compenseren natuur, en beschrijft ook waar de compensatie fysiek plaatsvindt en op welke wijze wordt geborgd dat deze compensatie daadwerkelijk wordt gerealiseerd. In dit kader wordt ook verwezen naar paragraaf 5.11.2 van deze motivering, evenals bijlage 6 waar het betreffende compensatieplan integraal is bijgevoegd. Toetsing artikel 5.34 (beschermen landschap Gelderse streken: Achterhoek) Het projectgebied maakt deel uit van de gebiedsaanwijzing Gelderse streek Achterhoek waarop artikel 5.34 van toepassing is. In dit artikel is bepaald dat bij een nieuwe activiteit of ontwikkeling rekening gehouden wordt met de voor de Gelderse streek Achterhoek vastgestelde kernkwaliteiten en ontwikkeldoelen van het landschap. Uitgangspunt is dat ruimtelijke ontwikkelingen bijdragen aan de versterking van de kernkwaliteiten van de Gelderse streken. Tegelijkertijd wordt bij de toelichting op dit artikel aangegeven dat het accent op het buitengebied ligt. De provincie verwacht dat gemeenten zelf met de kwaliteiten van hun steden en dorpen beschrijven rekening houden. Dat laatste geldt ook voor het projectgebied, aangezien het bestaand stedelijk gebied betreft, onderdeel van de kern Lochem.

Toetsing artikel 7.27 (beoordelingsregel maatwerkvoorschrift herbeplanting op andere grond) Een strook in het zuidelijk deel van het projectgebied (grenzend aan de Hessenweg) alsook een smalle strook in het uiterste oosten (parallel aan de Onder Langs) is aangewezen als ‘oude bosgroeiplaats’ waarop artikel 7.27 van toepassing is. In dit artikel zijn nadere regels voor herbeplanting opgenomen. Echter, omdat het projectgebied voor het nieuwe drinkwaterproductiebedrijf binnen de bebouwingscontour houtkap ligt, is het provinciale beleid voor oude bosgroeiplaatsen niet van toepassing. In de ‘Quickscan natuurtoets nieuwbouw Vitens Lochem’ (Ecogroen, 2025) is dit nader toegelicht en in beeld gebracht. In dit kader wordt ook verwezen naar bijlage 5 van deze motivering.

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

21

Motivering BOPA

5

GEVOLGEN VOOR DE FYSIEKE LEEFOMGEVING

5.1

INLEIDING

In dit hoofdstuk vindt een afweging plaats van aspecten van de fysieke leefomgeving in relatie tot het voorliggende project. Na een algemene beschrijving, gebaseerd op regelgeving en beleid, wordt voor elk aspect ingegaan op de relatie met het project, de realisatie van een nieuw productiebedrijf voor drinkwater met bijbehorende voorzieningen aan de Onder Langs in Lochem. 5.2

ARCHEOLOGIE

Regelgeving In artikel 5.130 Bkl is opgenomen dat in een omgevingsplan rekening moet worden gehouden met het belang van het behoud van cultureel erfgoed, waaronder bekende of aantoonbaar te verwachten archeologische monumenten. Aan de hand van het gemeentelijk archeologiebeleid zijn de archeologische verwachtingswaarden met een beschermingsregeling in het ‘Paraplubestemmingsplan Archeologie’ als tijdelijk deel van het Omgevingsplan gemeente Lochem vastgelegd. Het projectgebied heeft hierin grotendeels een hoge archeologische verwachtingswaarde (‘Waarde – Archeologie 5’). Dit betekent dat het zonder een omgevingsvergunning verboden is om grondwerkzaamheden uit te voeren met een oppervlakte groter dan 250 m2 én die dieper reiken dan 0,30 meter onder het bestaande maaiveld. Voor het zuidoostelijk deel van het projectgebied is een middelmatige archeologische verwachting (‘Waarde – Archeologie 6’) van toepassing. Hiervoor geldt dat dat het zonder een omgevingsvergunning verboden is om grondwerkzaamheden uit te voeren met een oppervlakte groter dan 1.000 m2 én die dieper reiken dan 0,30 meter onder het bestaande maaiveld. Toetsing Als onderdeel van het project zullen grondwerkzaamheden uitgevoerd worden die groter zijn en dieper reiken dan de hiervoor genoemde vrijstellingsgrenzen voor vergunningplicht.

Om deze reden is door archeologisch bureau Hamaland Advies een archeologisch bureau- en veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd. De onderzoeksrapportage 1 is als bijlage 2 bij deze motivering gevoegd. De belangrijkste resultaten en conclusies van het uitgevoerde archeologisch onderzoek worden hierna weergegeven. Daarbij wordt opgemerkt dat alleen ingegaan op de conclusies die betrekking hebben op het voorliggende plangebied. Het onderzoeksgebied is namelijk groter in verband met de aanleg van ondergrondse leidingtracés. Resultaten archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek Bureauonderzoek Uit het bureauonderzoek volgt dat ter plaatse van de nieuwe productielocatie een hoge archeologische verwachting aanwezig is op resten van bewoning en landgebruik voor zowel jagers/verzamelaars als voor landbouwende samenlevingen in alle perioden (Paleolithicum – Nieuwe Tijd). De eventuele archeologische resten bevinden zich mogelijk direct onder de bouwvoor in de top van het dekzand. Om meer duidelijkheid te krijgen over de

1

Hermelink, C.M.L., 2025. Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Paasberg 4 te Lochem, gemeente Lochem. Kenmerk CML/ALG/HAMA/244895. Zelhem.

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

22

Motivering BOPA

mate van verstoring en opbouw van de bodem wordt aangeraden om een verkennend booronderzoek uit te voeren. Booronderzoek In het plangebied voor de realisatie van het nieuwe waterproductiestation zijn verspreid over het gebied zeven boringen gezet (boorpunten 1 t/m 6 en 14). Onder de graszode van de meeste boringen is sprake van verstoorde bodems (A-C profielen). Echter, in boring 5 en boring 6 en het profielputje (beschreven als boring 14) is ter plaatse van de sport- en recreatievelden vanaf respectievelijk 35 cm-mv en 25 cm-mv een intact plaggendek van homogeen lichtbruin fijn zand aangetroffen. Bij het uitzeven van dit plaggendek is in boring 5 een fragmentje handgevormd aardewerk (kogelpot) uit de Volle Middeleeuwen aangetroffen. Om deze reden wordt geadviseerd om voor de zone rondom boring 5 en 6 (zie bijgaande figuur 15) een vervolgonderzoek door middel van een proefsleuf uit te laten voeren. Voorafgaand aan de uitvoering van een dergelijk onderzoek dient altijd eerst (verplicht) een Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld, dat de goedkeuring behoeft van de gemeente als bevoegd gezag.

Figuur 15 – Uitsnede Boorpuntenkaart Archeologisch onderzoek, met aangegeven de geselecteerde zone (paars kader) voor nader onderzoek door middel van een karterend en waarderend proefsleuvenonderzoek (bron: Hamaland Advies)

Ook blijft in alle gevallen onverminderd de meldingsplicht van archeologische toevalsvondsten conform de Erfgoedwet (artikel 5.10 en 5.11) van kracht. Concreet betekent dit dat indien bij het graafwerk onverhoopt archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, hiervan melding gemaakt dient te worden. Selectiebesluit De conclusies en aanbevelingen uit het archeologisch onderzoek worden bevestigd door de gemeente en de regioarcheoloog van de Stedendriehoek. Ook wordt met

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

23

Motivering BOPA

het advies van het archeologisch adviesbureau ingestemd voor een proefsleuf op het recreatieveld rond boring 5 en 6 (zie het paarse kader in figuur 15). Voorafgaand aan een proefsleuvenonderzoek dient een Programma van Eisen te worden opgesteld dat getoetst zal worden door het bevoegd gezag. Het PvE dient zo ingericht te zijn dat een doorstart naar een beperkt DO mogelijk is en tevens als basis kan dienen voor mogelijk nog verder proefsleuven tijdens Fase 2. In dit kader is het ‘Programma van Eisen IVO-P De Paasberg fase 1 te Lochem’ (PvE-nummer 255620, d.d. 27 oktober 2025) opgesteld, welke op 28 oktober 2025 is goedgekeurd door het bevoegd gezag. Conclusie Het projectgebied is bezien vanuit het aspect archeologie nog niet geheel vrijgegeven. Borging met voorschriften Om zeker te stellen dat er geen archeologische waarden worden aangetast dienen voorschriften aan de BOPA te worden toegevoegd over de verplichte uitvoering van een inventariserend veldonderzoek met proefsleuven (IVO-P), voorafgegaan aan een goedgekeurd PvE door het bevoegd gezag. In hoofdstuk 7 van deze motivering is nog eens opgesomd welke voorschriften bij de vergunning nodig zijn om een evenwichtige toedeling van functies aan locaties te borgen. 5.3

BODEM(KWALITEIT)

Regelgeving Ter bescherming van de gezondheid en het milieu zijn in paragraaf 5.1.4.5 Bkl instructieregels voor het aspect bodem opgenomen. Bij wijzigingen van activiteiten geldt dat de bodem geschikt moet zijn voor het beoogde gebruik. En bij bodembelastende activiteiten, zoals onder meer bouwactiviteiten voor een bodemgevoelig gebouw op een bodemgevoelige locatie, geldt dat voorafgaand onderzoek verplicht is. Bovendien bevat het omgevingsplan van de gemeente Lochem regels over het aspect bodem. Dit zijn de regels uit de bruidsschat. Hierin is bepaald dat een omgevingsvergunning voor het bouwen van een bodemgevoelig gebouw alleen wordt verleend als de toelaatbare kwaliteit van de bodem niet wordt overschreden, of bij overschrijding, aannemelijk is dat sanerende of andere beschermende maatregelen worden getroffen. Toetsing Om vast te stellen of de gronden binnen het projectgebied geschikt zijn voor de realisatie (bouw) van een productiestation is door adviesbureau Ortageo een verkennend bodemonderzoek 2 uitgevoerd. De rapportage van het onderzoek is opgenomen als bijlage 3 bij deze motivering. De belangrijkste resultaten en conclusies kunnen als volgt samengevat worden weergegeven. •

Bovengrond: o er zijn visueel geen bodemvreemde bijmengingen aangetroffen; o er is in één mengmonster een licht verhoogd gehalten aan PAK aangetoond . In de overige mengmonsters zijn geen verhoogde gehalten aangetoond. PFAS in lichte mate is aangetoond, maar

2

Ortageo Nederland B.V., ‘Verkennend bodemonderzoek Hoek Onder Langs en Hessenweg in Lochem’ (Rapportnummer 221506/R01), 7 juni 2024

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

24

Motivering BOPA

•

• •

dusdanig laag dat dit geen beperkingen geeft. De bovengrond valt indicatief in kwaliteitsklasse ‘landbouw/natuur’. Ondergrond: o er zijn visueel geen bodemvreemde bijmengingen aangetroffen; o er zijn geen verontreinigende stoffen aangetoond boven de kwaliteitseis ‘landbouw/natuur’. Grondwater: o er zijn geen verhogingen aangetoond en de signaleringsparameter beoordeling grondwatersanering wordt daarmee niet overschreden. Waterbodem infiltratievijver: o er staat geen water in de infiltratievijver; o de gehele toplaag is tot de einddiepte van de boringen (0,5 m -mv) sterk roesthoudend; o er zijn verhoogde gehalten kobalt, koper en arseen aangetoond. De gehalten arseen hebben tot gevolg dat de waterbodem beperking heeft bij hergebruik op/in landbodem en in (bodem/oever) oppervlaktewater. De waterbodem is wel verspreidbaar op aangrenzend perceel, maar daarbij moet wel rekening worden gehouden met een duidelijk waarneembare roestkleur.

Verder worden er in de rapportage van het bodemonderzoek diverse aanbevelingen gedaan. Zo wordt onder meer aangegeven dat melding van het grondverzet gedaan moet worden en ook rekening gehouden moet worden dat vrijkomende grond niet zonder meer elders toepasbaar is. In het kader van kostenefficiëntie wordt geadviseerd om vrijkomende grond zoveel mogelijk binnen de onderzoekslocatie te hergebruiken. Conclusie Het aspect bodem vormt geen belemmering voor het project. 5.4

CULTUURHISTORIE EN CULTUREEL ERFGOED

Regelgeving Op grond van artikel 5.130 Bkl dient in een omgevingsplan rekening te worden gehouden met het belang van het behoud van cultureel erfgoed. In de Erfgoedwet is vastgelegd wat onder cultureel erfgoed wordt verstaan. Naast de bekende monumentenlijsten (Rijk en gemeente) heeft de gemeente Lochem een cultuurhistorische waardenkaart waarop de aanwezige cultuurhistorische waarden integraal in beeld zijn gebracht. Het sluit aan bij de ruimtelijke benadering van de zorg voor het cultureel erfgoed omdat behalve naar objecten vooral ook naar de samenhang en de (historisch) ruimtelijke structuur wordt gekeken. Toetsing Er zijn geen monumenten of monumentale beschermde structuren in of direct nabij het projectgebied aanwezig. En volgens de cultuurhistorische waardenkaart van Lochem ligt het projectgebied ook niet in een gebied die is aangemerkt als een zone met een verhoogde waardering met betrekking tot het cultuurlandschap en/ of stedenbouw (zie bijgaande figuur).

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

25

Motivering BOPA

Figuur 16 – Uitsnede cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Lochem, in relatie tot het projectgebied (bron: Integrale ensemblekaart RAAP-rapport 3307)

Conclusie Het initiatief leidt niet tot aantasting van cultuurhistorische waarden. 5.5

GELUID

Regelgeving Geluid afkomstig van wegen, spoorwegen en industrieterreinen hebben invloed op de omgeving. Indien er een nieuw geluidgevoelig gebouw wordt toegelaten, dient het geluid van deze bronnen beoordeeld te worden. Hiervoor zijn de instructieregels uit afdeling 3.5 (Bkl) van toepassing. Belangrijk daarbij is dat er een standaardwaarde en een grenswaarde op de gevel van een (nieuw) geluidgevoelig gebouw geldt. Verder is het onderdeel geluid geregeld in paragraaf 22.3.4 van het Omgevingsplan Lochem (bruidsschat). Daarin staan regels over geluid door een activiteit op of in een geluidgevoelig gebouw die op een locatie is toegelaten op grond van een omgevingsplan of een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit. Met het oog op het voorkomen of het beperken van geluidhinder gelden hiervoor geluidwaarden. Toetsing Binnen het projectgebied wordt de functie gewijzigd naar bedrijf/nutsvoorziening om in een latere fase de bouw van een productiebedrijf voor drinkwater met bijbehorende voorzieningen mogelijk te maken. Een drinkwaterproductiebedrijf wordt niet aangemerkt als een geluidgevoelig gebouw in de zin van het Bkl (artikel 3.21 Bkl). Voor de functiewijziging ten behoeve van de bouw van een drinkwaterproductiebedrijf is een nadere toetsing aan geluidwaarden afkomstig van geluidbronnen in de omgeving dan ook niet nodig.

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

26

Motivering BOPA

Maar het drinkwaterproductiebedrijf betreft zelf wel een bedrijfsactiviteit die geluid veroorzaakt, onder andere vanwege de pompinstallaties. Hoewel deze vooral ook binnen het nieuw te bouwen gebouw worden geplaatst, dient wel voldaan te worden aan de geluidwaarden die in het Omgevingsplan gemeente Lochem in artikel 22.63, onder 1 zijn opgenomen. In bijgaande tabel 1 zijn de bijbehorende en toegestane geluidwaarden op een geluidgevoelig gebouw weergegeven. Daarbij wordt opgemerkt dat gebouwen met een woonfunctie, zoals woningen en een verzorgingshuis, geluidgevoelige gebouwen zijn. 07.00 – 19.00 uur

19.00 – 23.00 uur

23.00 – 07.00 uur

Langtijdgemiddelde beoordelingsniveau LAr,LT als gevolg van activiteiten

50 dB(A)

45 dB(A)

40 dB(A)

Maximaal geluidniveau LAmax als gevolg van activiteiten

70 dB(A)

65 dB(A)

60 dB(A)

Tabel 1 - Waarde voor geluid op een geluidgevoelig gebouw, overeenkomstig tabel 22.3.1 uit het Omgevingsplan gemeente Lochem

Akoestisch onderzoek Het geluid vanwege het nieuwe productiebedrijf kan van invloed zijn op de geluidsituatie van het bestaande woon- en zorgcentrum Tusselerhof en omliggende geluidgevoelige functies. Om te bepalen of de functiewijziging en bijbehorende bouwmogelijkheden voor het nieuwe drinkwaterproductiebedrijf aan de Onder Langs in Lochem voldoet aan de geluidwaarden uit het Omgevingsplan gemeente Lochem, is een akoestisch onderzoek uitgevoerd 3. De rapportage met daarin de uitgangspunten en resultaten van het onderzoek, is opgenomen als bijlage 4 bij deze motivering. De belangrijkste resultaten conclusies van dit onderzoek luiden als volgt. Rekenresultaten representatieve bedrijfssituatie Uit de resultaten blijkt dat met de gehanteerde bronsterktes voor de installaties als onderdeel van het nieuwe drinkwaterproductiebedrijf niet kan worden voldaan aan de standaardwaarden uit het Bkl, voor wat betreft voor de langtijdgemiddelde beoordelingsniveaus. De overschrijding bedraagt: • Woon- en zorgcentrum Tusselerhof: 5 en 10 dB(A) in respectievelijk de avond- en nachtperiode; • Paasberg 3A: 4 dB(A) in de nachtperiode; • Woningen Hessenweg: 2 dB(A) in de nachtperiode. Aan de standaardwaarden voor de maximale geluidniveaus wordt wel voldaan. Specifiek voor het Fletcher hotel geldt dat dit geen geluidgevoelige functie is en daarom niet aan het Bkl hoeft te worden getoetst.

Echter, in het kader van ETFAL is het geluid op het hotel wel bepaald en getoetst aan de richtwaarden uit de VNGhandreiking. Geconstateerd wordt dat het geluidniveau in de avond- en nachtperiode hoger is dan de richtwaarden van respectievelijk 45 en 40 dB(A) uit de handreiking. De overschrijding bedraagt ten hoogste 3 en 8 dB(A) in respectievelijk de avond- en nachtperiode. Maatregelen

3

Alcedo B.V., ‘Geluidonderzoek nieuw drinkwaterproductiebedrijf Vitens Lochem’, 6 november 2025

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

27

Motivering BOPA

Om aan de standaardwaarden voor de langtijdgemiddelde beoordelingsniveaus te voldoen, alsook aan ETFAL, zijn maatregelen nodig. Omdat de installaties die gekoppeld zijn aan een gevelrooster, anders dan de pompinstallaties, bepalend zijn kunnen de volgende maatregelen worden overwogen: • Om de geluidniveaus te verlagen kan worden overwogen om stillere installaties dan gehanteerd toe te passen of de installaties van een demper te voorzien. Hierbij dient rekening te worden gehouden met een reductie van 15 dB. • Voor het reduceren van het geluid van de installaties kan worden overwogen om geluiddempende gevelroosters in de gevel toe te passen. • Overwogen kan worden om de voorgestelde maatregelen te combineren. Rekenresultaten indirecte hinder Uit de berekeningsresultaten blijkt dat vanwege de indirecte hinder van het verkeer van en naar het drinkwaterproductiebedrijf ten hoogste 36 dB(A) etmaalwaarde bedraagt. Hiermee wordt aan de voorkeursgrenswaarde van 50 dB(A) etmaalwaarde conform de circulaire voldaan. Conclusie Het aspect geluid vormt geen belemmering voor het project, maar daarvoor dienen bij de uitwerking van het (bouw)plan wel maatregelen getroffen te worden aan de installaties die gekoppeld zijn aan een gevelrooster, anders dan de pompinstallaties. Daarbij geldt dat rekening gehouden moet worden met een reductie van 15 dB.

Daarnaast mag het bronvermogen van de pompen niet meer dan 80 dB(A) per stuk bedragen. Hiervoor zullen (maatwerk)voorschriften worden opgenomen (zie ook hoofdstuk 7 van deze motivering). 5.6

GEUR

Regelgeving Voor het aspect geur zijn instructieregels opgenomen in paragraaf 5.1.4.6 van het Bkl. In artikel 5.92 van het Bkl is bepaald dat in een omgevingsplan rekening dient te worden gehouden met de geur door activiteiten op geurgevoelige gebouwen. In dat artikel is ook bepaald dat een omgevingsplan er in moet voorzien dat de geur door een activiteit op geurgevoelige gebouwen aanvaardbaar is. Hierop zijn in het Bkl instructieregels opgenomen, onder andere voor geur door het houden van landbouwhuisdieren in een dierenverblijf (zoals veehouderijen) en geur door andere agrarische activiteiten. In paragraaf 22.3.6 van het Omgevingsplan Lochem (de bruidsschat) is het onderdeel geur verder geregeld. Geur op geurgevoelige gebouwen is in ieder geval aanvaardbaar als aan de standaardwaarden/-afstanden uit het Bkl wordt voldaan. Toetsing Met het project wordt een functiewijziging voorzien met als doel de realisatie van een nieuw productiebedrijf voor drinkwater met bijbehorende voorzieningen mogelijk te maken. Daarmee worden geen nieuwe geurgevoelige gebouwen mogelijk gemaakt. Een drinkwaterproductiebedrijf wordt op grond van het Bkl/Omgevingsplan gemeente Lochem namelijk niet aangemerkt als geurgevoelig gebouw. Dit betekent dat geen toetsing aan de geurwaarden/-afstanden uit het Bkl/omgevingsplan nodig is.

Verder betreft het drinkwaterproductiebedrijf zelf ook geen activiteit die geur veroorzaakt op geurgevoelige gebouwen. Nader onderzoek is dan ook niet nodig.

Gemeente Lochem Nieuw drinkwaterproductiebedrijf Onder Langs ong., Lochem mRO b.v. / MOT / 99.589 – v4 / 18 mei 2026

28

Motivering BOPA

Conclusie Het aspect geur vormt geen belemmering voor het project. 5.7

GEZONDHEID

Binnen de fysieke leefomgeving zijn veel aspecten van invloed op de gezondheid, zoals milieuaspecten, voldoende groen, alsook de mogelijkheden voor sport en bewegen. Zoals ook uit andere paragrafen in dit hoofdstuk blijkt (zoals 5.3, 5.5, 5.6, 5.9), komt het aspect gezondheid vanwege diverse milieuaspecten niet in het geding. Ook blijven er in de buurt voldoende mogelijkheden voor sport en bewegen aanwezig, evenals genoeg groen. Bovendien speelt het voorliggende project nadrukkelijk in op de groeiende vraag naar drinkwater, mede als gevolg van bevolkingsgroei, verstedelijking en klimaatverandering. Door tijdig te anticiperen op deze trend, wordt niet alleen voorzien in de huidige behoefte, maar wordt ook ruimte geboden voor toekomstige groei en veerkracht binnen het watersysteem. Dit sluit aan bij de bredere beleidsdoelstellingen op het gebied van leefkwaliteit en volksgezondheid. 5.8

KLIMAATADAPTIE EN DUURZAAMHEID