Bijlage 1 eindrapport Toekomstplan De Elze

Toekomstplan de Elze Eind rapport

Aan

Gemeente Lochem T.a.v. Astrid Hoks Hanzeweg 8 7241 CR Lochem

Van

Hospitality Group Nijverheidsweg-Noord 78 Postbus 2186 3800 CD Amersfoort Auteurs

Ruud Manenschijn Robin Reverda Project

Toekomstplan De Elze Betreft

Eind Rapport Ons kenmerk

230315.D01/RM/RR/LS Datum

5-2-2024

© 2024 Hospitality Group

Behoudens uitzonderingen door de wet gesteld mag, zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de rechthebbenden c.q. door de rechthebbenden gemachtigden, niets uit deze uitgave worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of anderszins, hetgeen ook van toepassing is op de gehele of gedeeltelijke bewerking.

2

Inhoud

1.

2.

3.

4.

De context

4

1.1.

De aanleiding

4

1.2.

De opdracht

4

1.3.

De werkwijze

5

1.4.

Samenvatting

6

De bouwstenen

8

2.1.

Inleiding

8

2.2.

Sportpark De Elze

8

2.3.

De sociale en sportieve staat

9

2.4.

Voorzieningen

10

2.5.

De sportieve en maatschappelijke opgave

13

2.6.

De wensen en eisen

14

2.7.

Conclusies

16

Het toekomstige sportpark

18

3.1.

Inleiding

18

3.2.

Uitgangspunten

18

3.3.

Scenario’s

19

3.4.

Vergelijkende beoordeling

33

Conclusie

35

4.1.

Algemeen

35

4.2.

Oordeel Hospitality Group

35

4.3.

Hoe verder?

36

BIJLAGE 1: De sociale en sportieve staat

39

BIJLAGE 2: Bevolkingsprognose en trends

42

BIJLAGE 3: Behoeftebepaling voetbal

43

BIJLAGE 4: Sportieve en maatschappelijke opgave

45

BIJLAGE 5: Impressie Athletic Skills Garden

47

BIJLAGE 6: Verslaglegging klankbordgroepen

48

BIJLAGE 7: Addendum IJsclub Lochem

56

BIJLAGE 8: Addendum SC Lochem

58

3

1. De context 1.1. De aanleiding In de gemeente Lochem is Sportpark De Elze gevestigd. Het sportpark wordt gebruikt door V.V. Sportclub Lochem, Lochemse IJsclub, Wielerclub de Paaschberg en voormalig Korfbalvereniging ’t Overschotje. ’t Overschotje biedt geen korfbal meer aan, maar de vereniging bestaat nog wel voor leden die bowls, jeu des boules en/of combi-fit beoefenen. De wielerclub maakt het hele jaar door gebruik van het terrein van de ijsclub voor onder andere mountainbike trainingen op een daarvoor aangelegd parcours. Het Staring College (bewegingsonderwijs) en een BSO maken ook gebruik van de accommodatie van V.V. Sportclub Lochem. De verenigingen die gebruik maken van Sportpark De Elze hebben behoefte aan een toekomstvisie en toekomstperspectief. Wat is het toekomstige beeld voor De Elze? Achterliggende oorzaken zijn verschillende uitdagingen waar de verenigingen mee geconfronteerd worden. De huidige ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld de groei van dames- en meidenvoetbal, multifunctioneel gebruik van het terrein van de ijsclub en toename van interesse en nieuw aanbod in de fietssport, maken dat de gewenste ruimte en faciliteiten niet meer aansluiten op de inrichting zoals deze 25 jaar geleden is vormgegeven.

De genoemde behoefte aan toekomstperspectief komt daarbij ook voort uit het feit dat de erfpachtovereenkomsten van de verenigingen met de gemeente in 2026 afloopt en dat er tot dusver geen afspraken zijn gemaakt over een verlengingsduur van deze overeenkomsten.

1.2. De opdracht De gemeente Lochem heeft een onderzoek laten uitvoeren om te komen tot een gedragen (ruimtelijk) toekomstplan voor de gebruikers van Sportpark De Elze en voor de gemeente en haar inwoners. Dat onderzoek moest zicht geven op realistische scenario’s om – met behulp van de genoemde sportverenigingen en de gemeente Lochem – de inwoners van Lochem een buitensportmogelijkheid op een passend niveau aan te bieden. Onder scenario’s verstaat de gemeente Lochem een projectplan met daarin plattegronden, kostenramingen, planning en mogelijke financierings- en organisatievormen. De volgende kaders en uitgangspunten zijn hierbij van toepassing: ▪ Inventariseren wensen en behoefte aan ruimte van de huidige gebruikers van Sportpark De Elze; ▪ Inventariseren demografische ontwikkelingen als gevolg van onder meer geplande woningbouw en vergrijzing; ▪ Verkennen mogelijke samenwerkingsvormen tussen verenigingen; ▪ In kaart brengen van gemeentelijke visie op het gebied van sport en bewegen; ▪ Onderzoeken van de mogelijkheden om activiteiten en/of voorzieningen te delen en /of te combineren; ▪ Onderzoeken aanvullend aanbod voorzieningen op het Sportpark (bijv.

fysiotherapie, BSO); ▪ Onderzoeken mogelijkheden herinrichting Sportpark De Elze (ruimtelijke inpassing); ▪ Onderzoeken van de mogelijkheid en /of de noodzaak om een deel van het sportaanbod te verplaatsen naar andere locatie buiten De Elze; ▪ Vergelijken verschillende scenario’s en deze rangschikken op ambitieniveau en haalbaarheid; ▪ In kaart brengen financiële draagkracht verenigingen (toekomstbestendigheid); ▪ Inventariseren op welke andere relevante ontwikkelingen met name op sportgebied landelijk of lokaal ingespeeld kan worden;

4

▪

Denk waar mogelijk/wenselijk breder dan de huidige gebruikers van het sportpark voor sportaanbod.

1.3. De werkwijze De volgende activiteiten zijn door ons uitgevoerd:

De bouwstenen in kaart Met deze activiteiten hebben wij alle informatie in kaart gebracht die nodig zijn om onderbouwde uitgangspunten vast te stellen en keuzes te maken voor een toekomstplan, dat gedragen wordt door de huidige gebruikers, de gemeente en mogelijke potentiële nieuwkomers. ▪ Oriëntatie op het verzorgingsgebied: we zijn gestart met het in kaart brengen van de ‘sociale en sportieve staat’ van de gemeente Lochem en specifiek de kern Lochem, waar het sportpark gevestigd is. ▪ Oriëntatie op de gebruikers: met de bestaande gebruikers (verenigingen, BSO en het Staring college) hebben wij gesprekken gevoerd. Tijdens die gesprekken is ingegaan op de vereniging /organisaties zelf, de toekomstverwachtingen, de visie op de sportieve samenwerking op het sportpark en de wensen en eisen t.a.v. de accommodatie. Ook is gesproken met disciplines van Stichting Welzijn Lochem (buurtsportcoach, jeugd- en jongerenwerk, Uniek Sporten en senioren). ▪ Oriëntatie op beleid en ambities: wij hebben de kenmerken van het beleid van de gemeente in kaart gebracht vanuit disciplines die directe raakvlakken hebben met het sportpark. Dat hebben wij gedaan door het bestuderen van de beleidsdocumenten (sport- en beweegakkoord, beleidskader sociaal domein, coalitieakkoord, et cetera) en door middel van gesprekken met beleidsmedewerkers.

▪ Oriëntatie op de accommodatie: we hebben een aantal bezoeken gebracht aan het sportpark om ons een beeld te vormen van de omvang, huidige staat en ontwikkelmogelijkheden. ▪ Alle informatie is door ons verwerkt en overzichtelijk in tabellen, grafieken, schema’s en sheets omgezet. De resultaten van deze werkzaamheden hebben wij gepresenteerd aan de gemeentelijke projectgroep, bestaande uit beleidsmedewerker sport, - ruimtelijke ontwikkeling en de wethouder sport.

Scenario ontwikkeling Vervolgens hebben we scenario’s op hoofdlijnen ontwikkeld. Op basis van alle verkregen informatie en interactieve sessies met de projectgroep en klankbordgroep (bestaande uit de huidige verenigingen op het sportpark aangevuld met de BSO, het Staring College en Stichting Welzijn Lochem) zijn uitgangspunten geformuleerd en zijn scenario’s met in totaal 4 varianten uitgewerkt. De uitwerking per variant bevat: ▪ Situatieschets inclusief de omvang van het aantal velden en voorzieningen ▪ Globale raming van de financiële gevolgen ▪ Voor- en nadelen De scenario’s met haar varianten zijn wederom besproken met de projectgroep en klankbordgroep. Ook heeft de klankbordgroep de varianten beoordeeld en zijn voorkeuren doorgegeven. Na wat wenselijke aanpassingen in de verschillende varianten hebben we de varianten vergelijkend beoordeeld.

5

Conclusie en vervolg Tot slot hebben we een algemene conclusie beschreven en ons eigen oordeel over de toekomst van Sportpark De Elze gevormd. Ook hebben we de vervolgstappen voor de volgende fases samengevat beschreven.

Rapporteren De resultaten van alle werkzaamheden zijn neergelegd in een concept eindrapport. Deze notitie is het concept eindrapport.

1.4. Samenvatting Sportpark De Elze, met meer dan 25 jaar geschiedenis, staat voor de uitdaging om zich aan te passen aan de veranderende behoeften van diverse verenigingen en andere stakeholders. De nadruk ligt vooral op de renovatie en/of vernieuwing van kleed- en clubgebouwen, opstallen, de wens van een extra voetbalveld en het creëren van een aantrekkelijke buitenruimte. De sporttechnische voorzieningen (voetbalvelden en complex ijsclub) op zichzelf hebben geen dringende renovatie nodig, met uitzondering van het terrein van voormalig korfbalvereniging ’t Overschotje waar momenteel bowls, jeu des boules en combifit worden aangeboden. Wel is er behoefte aan toekomstperspectief. Er is voldoende ruimte op Sportpark De Elze om aan de wensen en eisen van de huidige gebruikers te voldoen, ook wanneer er een extra voetbalveld gerealiseerd zou worden. Ondanks dat de behoeftebepaling van het aantal voetbalvelden (normering van de KNVB) aangeeft dat vier voetbalvelden in de huidige situatie voldoende zijn, geeft SC Lochem te kennen dat de nood aan een vijfde veld nu al zeer groot is. Bij de analyse in voorliggende notitie wordt namelijk geen rekening gehouden met extra activiteiten als keeperstrainingen, recreatieve voetbalgroepen, inhaalwedstrijden et cetera.

Met de stijgende ledenaantallen van SC Lochem, waarbij aangetekend moet worden dat dit alleen gebaseerd kan worden op de ledenaantallen van 2019 en 2023, meer teams die op de zaterdag willen spelen en de geplande woningbouw in de stad Lochem is het niet uitgesloten dat een vijfde veld, ook volgens de KNVB normeringen, in de nabije toekomst nodig is. Demografische ontwikkelingen laten zien dat Lochem gaat vergrijzen. Om de maatschappelijke opgaven, die onder andere gepaard gaan met vergrijzing, het hoofd te kunnen bieden wordt de rol van de sportverenigingen en maatschappelijke partners des te belangrijker. Naast de georganiseerde sport is er ook een groeiende vraag naar faciliteiten voor de ongeorganiseerde sporter, wat het belang van een veelzijdig sportpark onderstreept. De wensen en behoeftes van de IJsclub, wielervereniging en ’t Overschotje, sluiten goed aan bij de groeiende vraag naar faciliteiten voor de ongeorganiseerde sporter en de groeiende groep senioren. Zo zorgt een combibaan (verharde ijsbaan), naast snellere ijsvorming, ook voor mogelijk extra sportaanbod, denk aan (leren)fietsen, skeeleren en diverse onderdelen van de atletieksport. Een aantrekkelijke bowls en jeu des boules faciliteit past goed bij een multifunctioneel sportpark, waarbij er ook volop ruimte is voor activiteiten voor recreanten.

In hoofdstuk 3 zijn 4 varianten voor Sportpark De Elze uitgewerkt, inclusief schetsen, kostenramingen en voor- en nadelen. Drie van de vier varianten voldoen aan het gros van de

6

wensen en eisen van de huidige gebruikers. Het betreft hier varianten waar de term ‘open sportpark’ een rol van betekenis kan spelen. De term Open Sportpark impliceert een verbinding tussen de terreinen van de verschillende verenigingen, meerdere toegangspunten, recreatieve voorzieningen ook voor de ongeorganiseerde sporter, ruime openingstijden en daarmee een brede maatschappelijke functie voor diverse doelgroepen. Een sterke voorkeur gaat uit naar de laatste variant (2C), uitgebreid beschreven op pagina 30. De mate van openheid biedt keuzemogelijkheden, waarbij een meer open sportpark met diverse faciliteiten voor een breder publiek een grotere maatschappelijke bijdrage kan leveren. Een Open Sportpark vraagt wel om extra aandacht voor beheer en programmering, hierover zijn zorgen bij de huidige gebruikers. Die zorgen uitten zich vooral in de extra druk op vrijwilligers, denk onder andere aan het uitvoeren van beheertaken als openen en sluiten van faciliteiten, schoonmaak, toezicht. Dit rapport geeft een beeld van datgene wat ruimtelijk mogelijk is, maatschappelijk wenselijk is, draagvlak en zorgen van (potentiële) gebruikers en van de globale financiële gevolgen. Voordat een nieuw/gerenoveerd sportpark daadwerkelijk gerealiseerd kan worden, moet nog het nodige werk worden verzet.

Denk hierbij aan het opstellen van exploitatieramingen, de keuze voor een specifieke financierings- en organisatievorm en verdere planontwikkeling, zoals ruimtelijke onderzoeken, maatvast schetsontwerp, opstellen programma van eisen voor kleed- en clubgebouw(en). Een uitgebreidere beschrijving van de vervolgstappen staat beschreven in paragraaf 4.3.

7

2. De bouwstenen 2.1. Inleiding In dit hoofdstuk geven we een beknopte samenvatting van alle informatie die nodig is om een onderbouwd beeld te krijgen van de huidige en toekomstige behoefte op Sportpark De Elze. Achtereenvolgens treft u een beschrijving aan van het bestaande sportpark, de sociale en sportieve staat van gemeente Lochem, de behoefte aan sport en bewegen en de maatschappelijke en sportieve opgave. Voor gedetailleerde informatie, die gebruikt is als onderbouwing, verwijzen we u door naar de bijlage. We eindigen dit hoofdstuk met de wensen en eisen van de huidige gebruikers.

2.2. Sportpark De Elze Sportpark De Elze is een sportpark met een oppervlakte van 10,7 hectare en ligt in het westen van de kern Lochem. De inwoners die aan de oostkant van de kern Lochem wonen moeten de grootste afstand overbruggen richting het sportpark, we hebben het dan over een hemelsbrede afstand van circa 2,5 km.

Gebruikers en voorzieningen Sportpark de Elze vormt momenteel de thuisbasis voor: ▪ Voetbalvereniging SC Lochem: 4 voetbalvelden, waarvan 2x kunstgras, kleed- clubgebouw en opstallen voor materiaal ▪ De Lochemse IJsclub: 400m natuurijsbaan en krabbelbaan, inclusief verlichting, clubhuis met kantine en werkplaats en container voor opslag ▪ Wielervereniging De Paaschberg: Mountainbikeparcours op het binnenterrein 400m natuurijsbaan en op de vrije ruimte daarbuiten en een container voor opslag materiaal ▪ Korfbalvereniging ’t Overschotje: kunstgras korfbalveld, beachbak, jeu des boules bak en kleedclubgebouw ▪ Het Staring College (Bewegingsonderwijs): gebruik voorzieningen SC Lochem ▪ BSO Konijn & Co: gebruik voorzieningen SC Lochem Daarnaast zijn er nog drie openbare voorzieningen rondom het sportpark, te weten: ▪ Voetbalkooi ▪ Fitpad inclusief beweegtoestellen ▪ Skatepark

De kwaliteit Het sportpark is ruim 25 jaar in gebruik en dat is te merken. De voetbalvelden zijn functioneel en eigentijds en de natuurijsbaan inclusief het mountainbikeparcours worden voldoende onderhouden en zijn functioneel. Het kunstgras korfbalveld is volledig afgeschreven en van het voormalige natuurgrasveld van de korfbalvereniging is niets meer terug te vinden in de 'wildernis'. De bowlssport kan niet lang meer beoefend worden op het huidige kunstgras korfbalveld. De opstallen van de vier verenigingen zijn verouderd en voor de voetbalvereniging matig functioneel. Het clubgebouw van SC Lochem is relatief jong (1996) en toch al verouderd. Investeringen zijn voornamelijk gedaan om de kwaliteit van de velden op orde te houden. Er is echter ook het nodige op te merken aan de kwaliteit van het park. Zo heeft de afrastering rondom het park zijn beste tijd gehad en ontbreekt er visuele samenhang, denk aan: ieder een eigen entree en afscheidingen

8

tussen de verschillende functies op het park. In wezen heeft het sportpark een 'facelift' nodig en is renovatie/vernieuwing of het afstoten van enkele afgeschreven velden (korfbal) en gebouwen nodig.

De capaciteit De capaciteit voor het schaatsen bij IJsclub Lochem spreekt voor zich. Zodra er ijs ligt, voldoet de 400m natuurijsbaan en de krabbelbaan ruimschoots aan de capaciteit om grote groepen schaatsers te accommoderen. Wielerclub De Paaschberg kan voor het mountainbiken voldoende uit de voeten met de huidige capaciteit, maar voor de uitbreiding van fietsdisciplines op het park is een verharde ondergrond ook wenselijk. Hierover wordt later meer gezegd. Voor de jeu des boules en bowls vereniging is er momenteel geen bruikbare bowlsbaan meer. Een bowlsbaan neemt – net als jeu des boules banen – weinig ruimte in beslag. In alle toekomstscenario's is er de ruimtelijke mogelijkheid om een bowlsbaan op het sportpark te realiseren. De vier voetbalvelden voldoen momenteel aan de normen vanuit de KNVB om het huidige aantal teams van SC Lochem te kunnen huisvesten. Er is echter een aantal argumenten om een vijfde voetbalveld, te overwegen. In paragraaf 2.5 wordt hier verder op ingegaan. Het kleed- en clubgebouw voldoet niet aan de huidige KNVB-normen. De afmetingen zijn te klein en de aanwezigheid van verschillende mixteams in de jeugd vraagt om extra kleedruimtes. Dat is ook de reden dat er, door SC Lochem, geïnvesteerd is in vier nood-kleedkamers.

2.3. De sociale en sportieve staat De kern Lochem vertoont een divers beeld met betrekking tot demografische kenmerken, zoals vergrijzing en het percentage jeugdigen, alsook in inkomensverschillen en opleidingsniveau per wijk. Deze variatie heeft invloed op de behoefte in sport- en beweegactiviteiten, evenals de vraag naar specifieke maatschappelijke voorzieningen. De gemeente Lochem vertoont over het algemeen een bovengemiddelde sport- en beweegdeelname, fitnessactiviteiten uitgezonderd. Dat is niet verrassend, gezien het type inwoners in en rondom de kern Lochem. Een groot deel van hen is gericht op groepsactiviteiten en vindt makkelijk de weg naar de sportvereniging, terwijl een ander deel meer individueel is ingesteld en de voorkeur geeft aan ongeorganiseerde sporten zoals fietsen, wielrennen en hardlopen. Momenteel is Sportpark De Elze voornamelijk ingericht voor verenigingsactiviteiten, terwijl schaatsen, fietsen, combifit en jeu des boules ook aantrekkelijke activiteiten zijn voor de ongeorganiseerde sporter. In specifieke delen van de kern, zoals Lochem Noord, Zuiderenk en Vesting, is een lagere sportdeelname en zijn negatieve gezondheidsindicatoren waar te nemen. Dit sluit aan bij het algemene beeld waar een lager inkomen en opleidingsniveau vaak samengaan met een negatief effect op gezondheidskenmerken.

Een uitgebreide analyse en tabellen van de sportieve staat is te vinden in de bijlage.

9

Toekomstige behoefte aan sport en bewegen De behoefte van de inwoners van de gemeente Lochem aan sport en beweging zal de komende jaren dalen en voor een deel van karakter veranderen. Dat komt voornamelijk door de toenemende vergrijzing. In 2040 zal ruim 36% van de inwoners 65 jaar of ouder zijn. Het aantal jeugd en jongeren, die doorgaans in grote getalen lid zijn van een sportvereniging, zal daarentegen min of meer gelijk blijven. De gemeente Lochem zal de komende jaren ongeveer 600 nieuwe woningen ontwikkelen in de kern Lochem. Dat betekent dat er ongeveer 1.300 nieuwe inwoners bij komen die op relatief korte afstand van Sportpark De Elze wonen. De landelijk dalende trend van sporten in verenigingsverband, die wordt versterkt door de toenemende vergrijzing, zal deels worden opgevangen door nieuwe sporters vanuit de geplande woningbouwontwikkelingen. Een en ander is sterk afhankelijk van het woonmilieu. Voor SC Lochem is er sprake van een stijging wanneer we de ledenaantallen van 2019 vergelijken met 2023. De doelgroep van de ongeorganiseerde sporter wordt steeds groter, dat biedt extra kansen en groeipotentieel voor de fietsvereniging en ’t Overschotje, met activiteiten die bij uitstek geschikt zijn voor de groeiende groep senioren en op ieder moment van de dag kunnen plaatsvinden. Schaatsen blijft onverminderd populair onder alle doelgroepen.

Zodra er geschaatst kan worden zal Sportpark De Elze door veel inwoners bezocht worden. De huidige omvang van Sportpark De Elze biedt voldoende ruimte om de toekomstige behoefte aan (on)georganiseerde sport en beweegactiviteiten te faciliteren.

2.4. Voorzieningen Benodigde voorzieningen Om de benodigde aantallen voorzieningen te bepalen, is uitgegaan van het streven om de huidige verenigingen te huisvesten op Sportpark De Elze. Op basis van onze prognose van het huidige en toekomstige aantal leden van de sportverenigingen, hebben wij een berekening gemaakt van de behoefte aan sporttechnische capaciteit van de bestaande verenigingen op Sportpark De Elze. In de volgende tabel wordt deze berekening weergegeven. Vervolgens wordt per voorziening een toelichting gegeven. Tabel 1 : Minimale behoefte aan sporttechnische capaciteit van huidige gebruikers Huidige Sporttechnische voorzieningen

Alternatief

Aantal

Voetbalvelden 400m natuurijsbaan Natuurijs krabbelbaan Jeu des Boules bak (4 banen) Bowls baan Mountainbike parcours

Kunstgras i.p.v. natuurgras 333m combibaan Asfalt multifunctionele krabbelbaan

4-5* 1 1 1 2 1

Bowls mat

*4 o.b.v. KNVB behoeftetool 5 o.b.v. breder toekomstperspectief

10

Voetbalvelden Zoals eerder vermeld, rijst de vraag of het realistisch is om voor voetbalclub SC Lochem een vijfde veld te realiseren. In de volgende tabel wordt een analyse van het benodigde aantal velden, voor KNVB competitieteams, weergegeven. De veldbehoefte is tot stand gekomen met behulp van de KNVB behoeftebepaling rekentool. Het aantal wedstrijdvelden vanuit de KNVB behoeftebepaling geeft het minimaal aantal velden weer om op de zaterdag alle voetbalteams te kunnen faciliteren tussen 09:00 – 16:30u. Ook de voetbalschool is in deze behoeftebepaling meegenomen uitgaande van een vergelijkende situatie van een vereniging met 10 teams in de leeftijd 7-8 jaar. In geval van SC Lochem zijn dat vier velden, waarvan er 2,5 ook als trainingsveld inzetbaar moeten zijn. Tabel 2 : Veldbehoefte SC Lochem uitgesplitst naar varianten BEHOEFTE Voetbal SC Lochem Situatie 2022

# wedstrijd

# training

3,2

2

Inclusief voetbalschool (10x u7 team)

3,4

2,5

Indien alles op zaterdag

4,1

2

Inclusief voetbalschool (10x u7 team)

4,3

2

Situatie 2023

3,2

2,5

Inclusief voetbalschool (10x u8 team)

3,4

2,5

Indien alles op zaterdag

4,2

2

Inclusief voetbalschool (10x u8 team)

4,4

2,5

Huidige behoefte Uit de vorige tabel blijkt dat het huidige aanbod in de huidige behoefte van SC Lochem, inclusief de voetbalschool, kan voorzien. De voetbal SC Lochem draagt een aantal argumenten aan die het nut en de noodzaak voor een vijfde veld in de huidige situatie pretenderen. Dat zijn: ▪

▪

▪

▪ ▪ ▪

▪

Er zijn 4 recreatieve trainingsgroepen, die niet als KNVB-team worden aangemerkt. Deze groepen spelen geen wedstrijden, maar leggen wel beslag op veldcapaciteit op trainingsavonden. Bij SC Lochem mogen kinderen t/m 6 jaar gratis meedoen aan de zogeheten Sport-In op de zaterdagochtend. Het is een inlooptraining om kennis te maken met de voetbalsport en zorgt voor een goede doorstroom naar de voetbalschool, waar de kinderen ook echt lid worden. Doordeweekse wedstrijden zorgen voor annuleringen van trainingen. Denk hierbij aan bekerwedstrijden en aan wedstrijden die in het weekend zijn afgelast vanwege slecht weer en doordeweeks moeten worden ingehaald. Het faciliteren van keeperstrainingen. Het faciliteren van trainersopleidingen. Om de natuurgrasmatten in goede conditie te houden, kan er beperkt op getraind worden indien de velden in het weekend volop bespeeld worden. (Momenteel wordt het hoofdveld niet gebruikt voor trainingen). Het intensieve gebruik door sportclub Lochem belemmert het plegen van goed onderhoud. Dit wordt verergerd door het aanvullende gebruik van het Staring College.

11

Toekomstige behoeftebepaling Voor de toekomstige behoeftebepaling hebben we ook gekeken naar de demografische ontwikkelingen en de geplande woningbouw. Er mag verwacht worden dat er circa 100 voetballers bijkomen zodra de nieuw te bouwen woningen gerealiseerd zijn. Landelijke trends laten een daling van het aantal jeugdleden zien en een stijging van het aantal seniorenleden. Deze landelijke trend lijkt niet te gelden voor SC Lochem. Als we naar het verschil in leden kijken tussen 2019 en 2023 is er een stijging van ongeveer 10% zichtbaar. Door een gebrekkige ledenadministratie in het verleden zijn er geen valide gegevens bekend vóór 2019 om de stijgende trend van SC Lochem nog beter te duiden. De ledenaantallen in 2020 t/m 2022 laten grote schommelingen zien als gevolg van Corona. Naast demografische ontwikkelingen en de stijgende lijn van het aantal leden binnen SC Lochem, worden er nog enkele andere argumenten aangedragen door SC Lochem die het nut en de noodzaak van een vijfde veld naar hun mening kunnen versterken. Dat zijn: ▪

▪

Jaarlijks maken verenigingen de overstap van de zondag naar de zaterdag, omdat met name de jonge generatie (tot zo’n 30 jaar) niet meer op zondag wil spelen. Een aantal redenen zijn; ▪ Zondag wordt steeds meer de dag van het gezin ▪ Jongere senioren willen op zaterdag graag op stap en daarom niet op zondag voetballen ▪ Reisafstanden in het zondagvoetbal worden groter Enkele verenigingen in de nabije omgeving hebben het steeds moeilijker om volledige teams op de been te brengen. Dit kan een extra toestroom van leden als gevolg hebben. Dit is echter niet onderbouwd met data.

Alternatieve opties voor het creëren van extra veldcapaciteit Om de druk op de voetbalvelden, tijdens piekmomenten, te verlichten kan de mogelijkheid onderzocht worden of gebruik kan worden gemaakt van de voetbalvelden in Klein Dochteren die in eigendom zijn van De Zonnebloem. Daarnaast zorgt een volledig verlicht extra kunstgrasveld op Sportpark De Elze in plaats van een natuurgrasveld ook voor meer capaciteit, voornamelijk op de doordeweekse avonden. Kunstgras is ontworpen om bestand te zijn tegen intensief gebruik en verschillende weersomstandigheden, waardoor een kunstgrasveld het hele jaar door bespeelbaar is. Opgemerkt dient te worden dat voor zowel het vervangen van natuurgras voor kunstgras als incidenteel gebruik van velden bij Klein Dochteren momenteel geen draagvlak is bij SC Lochem.

400m natuurijsbaan of 333m combibaan Het veranderende klimaat heeft een negatieve impact op natuurijsbanen, wat de Lochemse IJsclub heeft aangezet tot verbeteringen aan hun accommodatie. Door slimme ingrepen op de huidige accommodatie lukt het de IJsclub nu al om veilig schaatsen aan te bieden op een dunne ijsvloer. Met de realisatie van een combibaan is hier nog meer winst te behalen, omdat een geïsoleerde verharde ondergrond bij vorst snel geschikt kan zijn om op te schaatsen. Ook biedt een combibaan de mogelijkheid om andere sporten te faciliteren gedurende het hele jaar, zoals skeeleren, wielrennen en zelfs hardlopen of fitness. Ook het middenterrein zou het hele jaar gebruik kunnen worden voor sport- en beweegactiviteiten. De variaties in afmetingen, vorm, materiaalkeuze en gebruik van het middenterrein benadrukken de flxibiliteit van dit concept.

12

Krabbelbaan Een krabbelbaan is een vlakke ijsvloer met afmetingen tussen de 20x40 meter en 30x60 meter. Een krabbelbaan wordt gebruikt om te leren schaatsen en ijspret. Een krabbelbaan naast een rondbaan voorkomt dat mensen die nog niet goed kunnen schaatsen voor onveilige situaties zorgen op de rondbaan. Bij een vlakke geasfalteerde en geïsoleerde uitvoering geldt dat hier nog sneller ijs ligt dan op een afschot liggende verharde rondbaan, laat staan een grasvlakte. Net als bij een combibaan geldt dat er mogelijkheden zijn voor multifunctioneel gebruik het hele jaar door.

Jeu des Boules bak Voormalig korfbalvereniging ’t Overschotje heeft een groep van 15 à 20 mensen die Jeu des boules spelen. Op basis van de norm van de Nederlandse Jeu de Boules Bond, uitgaande van maximaal 20 personen die gelijktijdig aanwezig zijn, zijn er vier banen benodigd. Bij een groeiend aantal leden of intensivering van het gebruik door parkbezoekers die geen lid zijn, zijn geen extra banen nodig. Er zijn immers voldoende dagdelen in een week waarop er gespeeld kan worden.

Bowlsbaan of mat Momenteel wordt bowls gespeeld op een gedeelte van het afgeschreven korfbalveld. Bowls kan ook binnen in de sporthal gespeeld worden op een speciale bowlsmat. Om bowls buiten te spelen heeft het de voorkeur om een speciale bowlsbaan aan te leggen, die echter matig multifunctioneel in te zetten is, door het specifieke tapijt. De matten die binnen worden gebruikt kunnen ook buiten worden gebruikt op een harde ondergrond als asfalt, mits er geen sprake is van afschot. Op deze manier kan een ruimte voor bowls gecombineerd worden met andere activiteiten. Denk aan een combinatie van een krabbelbaan, fiets- en skeelerterrein en Combifit. Het is geen ideale situatie, omdat de matten niet bestand zijn tegen slecht weer.

Mountainbike parcours Met een mountainbike parcours kan je alle kanten op. Er zijn geen vaste afmetingen of onderdelen die verplicht aanwezig moeten zijn. Voor een voldoende uitdagend parcours zijn hoogteverschillen en kombochten wel een voorwaarde. Deze kunnen in het terrein rond de combibaan aangelegd worden. Ook zou het parcours ingepast kunnen worden rondom de andere sportvelden.

2.5. De sportieve en maatschappelijke opgave In verschillende beleidsdocumenten heeft de gemeente Lochem haar ambities vastgelegd op het gebied van bewegen, sporten, jeugd, gezondheid, ontmoeting en participatie. Deze ambities hebben gevolgen voor het aanbod en het gebruik van accommodaties. Ook Sportpark De Elze levert een bijdrage aan het verwezenlijken van deze ambities. Het lokale sport- en beweegakkoord richt zich op verschillende aspecten, waaronder ontmoeting en deelname, openbare ruimte, sportverenigingen en gezondheid. Dit omvat het bevorderen van een inclusieve sportcultuur, duurzame sportomgevingen en vitale sportaanbieders, evenals het stimuleren van gezonde leefstijlkeuzes en het vergroten van mentaal welzijn. De gemeente streeft ook naar een brede aanpak van gezondheidsvraagstukken, waarbij gezondheid wordt geïntegreerd in alle beleidsdomeinen. Dit omvat thema’s zoals gezonde leefstijl, mentale gezondheid en gezonde leefomgeving. In het bijzonder richt de gemeente zich op het aanpakken van gezondheidsachterstanden en het bevorderen van vitaal ouder worden.

13

Een uitgebreide beschrijving van de sportieve en maatschappelijke opgave per thema is te vinden in de bijlage.

2.6. De wensen en eisen In het kader van dit onderzoek hebben wij gesprekken gevoerd met de bestaande gebruikers van Sportpark De Elze en met verschillende afdelingen van Stichting Welzijn Lochem. Tijdens die gesprekken is ingegaan op hun visie op de functie die het sportpark moet/kan vervullen, op de wensen en eisen die zij hebben ten aanzien van de voorzieningen en op hun visie op samenwerking. In deze paragraaf worden de resultaten van die gesprekken samengevat.

Basishouding In het algemeen geldt dat de huidige gebruikers gezamenlijk de ambitie hebben om van Sportpark De Elze een eigentijds en toekomstbestendig (minimaal 30 jaar) sportpark te maken, waarbij er sprake is van een samenhangend geheel en waarvoor een gemeentelijke bijdrage noodzakelijk is. Bij alle gebruikers is bereidheid tot het delen van voorzieningen en ook het vervullen van een brede maatschappelijke functie kan op veel draagvlak rekenen. Met potentiële gebruikers wordt met name gedoeld op maatschappelijke partners, denk aan Stichting Welzijn Lochem, fysiopraktijken en het primaire onderwijs. Er wordt ook speciaal aandacht gevraagd voor een veilige ontsluiting vanaf de Koedijk. De ontsluiting wordt als krap, donker en onoverzichtelijk ervaren.

De functie van het park Tijdens de gesprekken is ingegaan op de functie die het sportpark kan vervullen voor de huidige en toekomstige leden en de inwoners van Lochem. Dit betreft de doelgroepen die kunnen worden bediend, de vormen van sport en bewegen die kunnen worden aangeboden, en in welke mate er kan worden samengewerkt op het sportpark. Uit deze gesprekken is het volgende beeld ontstaan: ▪

▪

▪

Eigentijdse verenigingsaccommodatie: de bestaande gebruikers zijn van mening dat het sportpark een toekomstbestendige accommodatie moet bieden voor trainingen en competities gedurende minstens 30 jaar. Het 'reguliere' aanbod van verenigingen moet goed ondergebracht kunnen worden. Met een stevige basis kunnen de verenigingen zich ook inzetten voor andere maatschappelijke functies. Denk hierbij aan: aanbod voor de ongeorganiseerde sporter, een rol voor recreanten en binnen het sociale domein. Multifunctionele verenigingsaccommodatie: de verenigingen staan open voor het delen van voorzieningen en voor inhoudelijke samenwerking. Het delen van voorzieningen gebeurt op dit moment al regelmatig. Zo maken de schaats- en wielervereniging gebruik van hetzelfde clubgebouw en maakt het Staring College en een BSO gebruik van de voorzieningen van SC Lochem. Ook zien zij de voordelen van inhoudelijke samenwerking om elkaar te versterken en een brede maatschappelijke functie te vervullen. Ruimte voor recreanten: een aanzienlijke groep inwoners van Lochem beweegt en sport buiten in verenigingsverband. Sportpark De Elze kan ook voor deze inwoners een rol vervullen. Momenteel wordt ongeorganiseerd sporten aangeboden in fitnesscentra, maar het is ook mogelijk om recreatieve vormen van bewegen en sporten aan te bieden op en rondom het sportpark.

Denk aan het delen van verenigingsaccommodatie, het creëren van recreatieve voorzieningen op het park, het gebruiken van het park als start- en eindpunt voor wandel-, hardloop- en mountainbikegroepen, enzovoort. Zulke recreatieve voorzieningen kunnen ook

14

▪ ▪

door verenigingen worden gebruikt voor trainingen, blessureherstel, en dergelijke. Zowel de bestaande gebruikers als Stichting Welzijn Lochem zien veel kansen voor het gebruik van het sportpark door recreanten. Bewegingsonderwijs: het sportpark kan ook een rol spelen in het bewegingsonderwijs voor CBS De Rank en OBS de Vennegotte. De loopafstand valt binnen de wettelijke norm. Een rol in het sociale domein: de kern van Lochem vergrijst al en zal verder vergrijzen, wat betekent dat er behoefte ontstaat aan andere vormen van bewegen en sporten. Er is behoefte aan arrangementen waarin bewegen, ontmoeten, leefstijlverbetering en zorg worden gecombineerd. De gebruikers van Sportpark De Elze en Stichting Welzijn Lochem zijn van mening dat het sportpark een rol kan en moet spelen binnen het sociale domein. Concrete mogelijkheden zijn onder andere: ▪ Senioren: het ontwikkelen en aanbieden van arrangementen voor bewegen, ontmoeten, leefstijlverbetering en zorg. ▪ Inwoners met een beperking: het ontwikkelen en aanbieden van arrangementen voor bewegen, leren en werken. ▪ Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt: het inzetten van bewegen en sporten als middel voor participatie. Ook kunnen zij een rol spelen in bepaalde onderhoudswerkzaamheden. ▪ Niet-sporters: bijdragen aan het stimuleren van beweging.

Vereniging specifiek Een aantal gebruikers heeft nog een aantal specifieke wensen en eisen kenbaar gemaakt, die niet in de hiervoor beschreven functie van het toekomstige park beschreven staan, maar een grote impact kunnen hebben op ontwerp en vervolgtraject. SC Lochem: Het is al vaker vermeld, maar de voetbalvereniging heeft een sterke behoefte aan meer ruimte op zowel sporttechnisch vlak als aan het gedateerde kleed- en clubgebouw. Het betreft: ▪ een extra kunstgras voetbalveld, inclusief verlichting ▪ verlichting op het hoofdveld, zodat er een extra wedstrijdveld is op de donkere herfst- en wintermaanden ▪ nieuw en uitgebreid kleed- en clubgebouw De Lochemse IJsclub: de 400m natuurijsbaan neemt veel ruimte in beslag. Indien verplaatsing of aanpassing van de ruimte van de IJsclub wenselijk is voor een beter toekomstbestendig ontwerp (het realiseren van een 5e voetbalveld), wil de IJsclub wel dat er een geïsoleerde combibaan aangelegd wordt inclusief een geïsoleerde krabbelbaan om bij een korte vorstperiode schaatsactiviteiten te organiseren. Verder is er behoefte aan een clubhuis in de directe nabijheid van de krabbel- en combibaan zoals dat in wezen nu ook het geval is. Wielerclub De Paaschberg: Het realiseren van een verharde combibaan biedt de wielerclub een geweldige kans om wielrennen aan de jeugd te kunnen aanbieden.

Op een verkeersvrij asfaltparcours kan deze sport op veilige wijze beoefend worden. Een geschikt wielerparcours bestaat uit een asfaltweg van circa 3 meter breed en ±1200 meter lang die op de combibaan aangesloten wordt. Deze weg kan aangelegd worden tussen de andere sportvelden door. Ook kan er op dit parcours geskeelerd worden.

15

2.7. Conclusies Sportpark De Elze is meer dan 25 jaar oud en heeft een facelift nodig om ten minste de huidige activiteiten van diverse verenigingen en overige stakeholders toekomstbestendig te kunnen faciliteren. Er is behoefte aan toekomstperspectief voor De Elze in de vorm van renovatie/vernieuwing van het park. Het betreft vooral de kleed- en clubgebouwen, opstallen en een aantrekkelijke en uitnodigende buitenruimte om ook extra doelgroepen te faciliteren. Indien we de sporttechnische voorzieningen op zichzelf bekijken is er in wezen geen urgentie om de huidige vier voetbalvelden en de natuurijsbaan te renoveren of te vernieuwen. Er is voldoende ruimte binnen het bestemmingsplan sport om diverse wensen en behoeftes van de huidige- en mogelijk toekomstige gebruikers te faciliteren. De bowlssport kan niet veel langer door op het huidige korfbalveld gespeeld worden. Op de korte termijn is het wenselijk hiervoor een tussenoplossing te vinden. De noodzaak van een vijfde voetbalveld is er alleen als het overgrote deel van de huidige zondagteams hun wedstrijden op zaterdag gaat spelen. De noodzaak wordt groter als de stijgende trend van het aantal leden bij SC Lochem doorzet. De sociale en sportieve staat van de gemeente en de kern Lochem kenmerkt zich in zijn algemeenheid door de grote groep senioren en het hoge percentage sporters.

De verschillen per wijk betreffen met name het percentage hoog opgeleiden en het inkomen. Deze kenmerken hebben een direct verband met de sport- en beweegdeelname en diverse gezondheidskenmerken. In wijken waar het inkomen en opleiding hoger ligt, is de score beter. De demografische ontwikkelingen zorgen voor een verdere vergrijzing binnen de gemeente Lochem. Het aantal jeugdigen zal min of meer gelijk blijven, de grote middengroep t/m 64 jaar gaat krimpen en de populatie 65 plussers wordt groter. Het aantal nieuw te realiseren woningen kan zorgen voor extra aanwas binnen de groep tot 65 jaar, maar dat weegt niet op tegen het globale beeld. De verenigingen hebben een belangrijke rol binnen de gemeente Lochem, een groot deel van de inwoner is lid van een sportvereniging. Naast een actief verenigingsgezinde gemeente zijn er ook veel inwoners die onvoldoende bewegen of juist bij voorkeur ongeorganiseerd willen sporten zoals hardlopen, fietsen, en fitness. Dit leidt tot een grotere vraag naar faciliteiten voor individuele sportbeoefening. Veel mensen zien sporten als manier om hun fysieke en mentale gezondheid te verbeteren met meer belangstelling voor outdoor activiteiten zoals wandelen, wielrennen en mountainbiken. De verschillende type inwoners en haar leefstijlen laten ook zien dat er voldoende potentiële (sport)park bezoekers aanwezig zijn rondom De Elze.

De huidige functie van het sportpark biedt echter nog weinig tot geen voorzieningen om deze potentiële doelgroepen te faciliteren. Dit vraagt voor Sportpark De Elze en haar verenigingen en de gemeente om een andere kijk op de toekomst, zowel in het aanbod van de verenigingen en overige stakeholders als de inrichting van het park. Sportpark De Elze kan een aanzienlijke bijdrage leveren aan het verwezenlijken van de sportieve en maatschappelijke ambities van de gemeente. Dit geldt in meerdere mate bij een transformatie van een sportpark, naar een park om in te sporten. Denk hierbij aan: ▪ Ontmoeting en deelname: het sportpark kan dienen als centrale ontmoetingsplaats voor inwoners, waar ze kunnen deelnemen aan diverse sport- en beweegactiviteiten. Ook voor mensen met een beperking.

16

▪ ▪

▪

▪

▪

▪

▪ ▪

Openbare ruimte: met een goed beheersysteem kan het sportpark als openbare voorziening worden ingezet voor omwonenden. Dit kan de leefbaarheid van de kern Lochem verbeteren. Sportverenigingen: de sportverenigingen op het sportpark kunnen een cruciale rol spelen in het realiseren van vitale sportaanbieders. Samenwerking tussen verenigingen, kennisdeling en werving en behoud van vrijwilligers kunnen worden gestimuleerd binnen het park. Gezondheid: het sportpark kan bijdragen aan het bereiken van de beweegnormen voor kinderen en volwassenen door een breed scala aan sportfaciliteiten aan te bieden. Hierdoor wordt beweging gestimuleerd en wordt het belang van een gezonde leefstijl benadrukt. Gezonde leefstijl: het sportpark kan fungeren als een hub voor gezondheidsbevordering, waar inwoners kunnen deelnemen aan fysieke activiteiten en gezonde leefstijlkeuzes worden gestimuleerd. Roken en overmatig alcoholgebruik worden ontmoedigd op het park. Mentale gezondheid: het sportpark kan ruimte bieden voor activiteiten die de mentale gezondheid bevorderen, zoals yogalessen, meditatieruimtes of groepssporten waarbij sociale interactie wordt gestimuleerd om eenzaamheid te verminderen. Gezonde leefomgeving: het ontwerp van het sportpark kan gericht zijn op het bevorderen van een gezonde leefomgeving. Denk aan groene ruimtes en ruimtes voor sociale interactie, zoals picknickplaatsen.

Extra sportaanbod: Binnen het huidige bestemmingsplan sport is er ook ruimte voor extra activiteiten. Hierbij kan gedacht worden aan Padel, trimbanen in de bossen, skeeleren, etc. Samenwerking: het sportpark kan fungeren als hub voor samenwerking tussen de gemeente, lokale zorginstellingen, scholen en andere belanghebbenden om gezondheidsachterstanden aan te pakken en gezondheidsinitiatieven te bevorderen.

Een goed ontworpen sportpark kan dienen als een extra stimulans voor positieve veranderingen in de gemeente, zowel op sportief als maatschappelijk vlak. De huidige en potentiële gebruikers zien ook deze kansen die het sportpark kan bieden om een bijdrage te leveren aan de sportieve en maatschappelijke opgave en ze staan hier ook voor open om de breed maatschappelijke functie verder handen en voeten te geven. Hierbij is het wel van belang eerst oog te hebben voor faciliteiten om trainingen en competities toekomstbestendig te organiseren. Naarmate het sportpark een meer open karakter krijgt, zodat het sportpark ook toegankelijk is voor alle inwoners van de gemeente Lochem, moet er goed gekeken worden naar beheer en programmering van het sportpark.

17

3. Het toekomstige sportpark 3.1. Inleiding In dit hoofdstuk wordt een tweetal scenario’s beschreven en zijn in totaal vier varianten uitgewerkt. Alle varianten zijn voorzien van een ruimtelijke schets inclusief kostenramingen en diverse voor- en nadelen. We eindigen dit hoofdstuk met een vergelijkende beoordeling.

3.2. Uitgangspunten In deze paragraaf worden verschillende uitgangspunten beschreven die van toepassing zijn op de toekomstscenario’s van het sportpark.

Sportpark de Elze blijft een sportbestemming Zoals eerder vermeld zijn er in de kern Lochem ook plannen voor woningbouwontwikkeling. In theorie is Sportpark De Elze een locatie waarop woningbouwontwikkeling verder onderzocht kan worden. De gemeente heeft er echter voor gekozen om de woningbouwopgave voor kern Lochem verder handen en voeten te geven in Lochem Oost. Om een toekomstbestendig sportpark te realiseren is dan ook het uitgangspunt dat de huidige sportbestemming gewaarborgd blijft.

Streven naar behoud locatie voor bestaande verenigingen Uitgangspunt is het streven om tenminste de bestaande verenigingen een plek te bieden op sportpark De Elze. Met de bestaande verenigingen wordt bedoeld; ▪ ▪ ▪ ▪

Voetbalvereniging SC Lochem Wielervereniging De Paaschberg IJsclub Lochem Korfbalvereniging ‘t Overschotje

Zoals eerder vermeld wordt er niet meer gekorfbald bij korfbalvereniging ’t Overschotje. De vereniging huisvest wel leden die bowls beoefenen, jeu des boules spelen of deelnemen aan het combi-fit programma. Het uitgangspunt is om deze activiteiten wel te faciliteren op sportpark De Elze, echter zijn hier de opstallen en de vierkante meters ‘korfbalterrein’ niet nodig. Bij de uitwerking van de toekomstvarianten van het sportpark wordt beschreven binnen welke structuur deze activiteiten in de toekomst zich verder kunnen ontplooien.

Diversiteit Op dit moment wordt er het sportpark hoofdzakelijk gebruikt voor bewegingsonderwijs overdag en de voetbalsport. Ook wordt de accommodatie (clubhuis en natuurijsbaan) van de ijsclub twee middagen per week gebruikt door wielervereniging De Paaschberg en wordt er door ‘een handje vol’ mensen jeu des boules, bowls en combifit beoefend op verschillende voorzieningen. Deze accommodaties blijven echter voor een groot tijdsbestek onbenut. Het is wenselijk dat in de toekomst meer diversiteit aan sporten wordt aangeboden op de De Elze, omdat: ▪ De behoefte aan sporten en bewegen in Lochem is divers. Sportpark De Elze wint aan aantrekkingskracht als de veelzijdigheid van de behoefte ook tot uitdrukking komt in de opzet van het park.

18

▪

Een meer divers aanbod aan sporten versterkt de mogelijkheden en voordelen van inhoudelijke samenwerking tussen de verenigingen en de mogelijkheden voor een brede maatschappelijke functie.

Multifunctionaliteit Uit het vorige hoofdstuk/gesprekken met de verenigingen is gebleken dat de verenigingen bereid zijn om voorzieningen (meer) te delen. Ook voor het toevoegen van eventuele recreatieve voorzieningen zou multifunctionaliteit uitgangspunten kunnen en moeten zijn. Dergelijke voorzieningen kunnen vanzelfsprekend worden gebruikt door de groeiende groep recreanten, maar ook door: ▪ ▪

(Nieuwe) verenigingen als nieuw onderkomen of als onderdeel van hun training Scholen voor eigentijds bewegingsonderwijs van voortgezet onderwijs en bijvoorbeeld de bovenbouw van primair onderwijs

Het uitgangspunt multifunctionaliteit houdt ook direct in dat uitgegaan moet worden van een ruime openstelling van het park (de hele dag) en een openbaar karakter.

Ontwerpkwaliteit De ontwerpkwaliteit van sportpark De Elze, in de huidige opzet, laat te wensen over. Los van het feit dat de voetbalvelden er uitstekend bij liggen is er geen sprake van samenhang, zijn er versnipperde en verouderde opstallen, zijn er onvoldoende zichtrelaties en is de ontsluiting gebrekkig. Voor de ontwikkeling van een toekomstbestendig (semi) open sportpark zijn de volgende punten van belang: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Open karakter, waarbij het park – via meerdere entrees – wordt ontsloten. Zichtlijnen op het park, maar ook van buiten naar binnen. Visuele samenhang met een eenheid in paden, parkmeubilair, afrastering, groen en bebording. Bij voorkeur recreatieve en multifunctionele voorzieningen in het park. Goede, aantrekkelijke en uitnodigende entrees en veilige ontsluiting. Renovatie of vernieuwing van de genoemde verouderde en versnipperde opstallen.

3.3. Scenario’s In deze paragraaf worden twee toekomstscenario’s uitgewerkt, te weten: een verenigingsaccommodatie en een open sportpark. Het open sportpark scenario kent een drietal varianten. Iedere variant is uitgewerkt in de vorm van een globale situatieschets, een opsomming van velden en voorzieningen, een kostenraming en de voor- en nadelen. Bij de schetsen dient te worden opgemerkt dat het vooral belangrijk is om te laten zien wat er inpasbaar is en met welke kosten er grofweg rekening gehouden kan worden. In een eventuele volgende fase vindt verdere uitwerking plaats. Hierover later meer.

Scenario 1: Verenigingsaccommodatie Binnen dit scenario wordt De Elze ingericht als accommodatie voor de bestaande verenigingen, gegeven de beschikbare ruimte. De voetbalvereniging, ijsvereniging en wielervereniging behouden hun eigen voorzieningen en worden zo multifunctioneel als mogelijk gerealiseerd. Dit om het

19

gedeelde gebruik van voorzieningen zo eenvoudig mogelijk te maken. De voorzieningen van ’t Overschotje worden aan het gebruik onttrokken. Om de activiteiten van ’t Overschotje in dezelfde structuur voort te zetten zijn er 2 bowlslanen nodig en een viertal jeu des boules banen. Combi-fit kan altijd wel ‘ergens’ op het park geprogrammeerd worden. Sportpark De Elze wordt in deze variant een voorziening voor ten minste de reeds gevestigde orde. In de volgende figuur treft u de schets van scenario 1 aan. Figuur 1.

Schets scenario 1 - Verenigingsaccommodatie

20

Velden en voorzieningen Er zijn diverse subvarianten denkbaar voor sportieve invullingen binnen Sportpark De Elze als verenigingsaccommodatie, waarin een ieder binnen zijn of haar ‘domein’ activiteiten organiseert. Er zijn tal van mogelijkheden om de vrijgekomen ruimte bij het afstoten van de voormalige korfbalaccommodatie inclusief het beachveld invulling te geven. Daarnaast zijn er variaties denkbaar voor een extra voetbalveld en de ijsbaan. Sporttechnisch ▪ Voetbal: 4 velden waarvan 2x natuurgras en 2x kunstgras ▪ IJsclub: 400m natuurijsbaan ▪ Wielerclub: in en rondom 400m natuurijsbaan ▪ Multisport: 4 Jeu des boules banen, 2 bowlsbanen Opstallen ▪ Verzamel kleed- en clubgebouw en opstallen (Circa 1.100m2 BVO exclusief specifieke extra ruimtes voor maatschappelijke partners) voor: ▪ Voetbal ▪ Staring College ▪ BSO ▪ Optie: maatschappelijke partners (Stichting Welzijn Lochem) inclusief eventuele fysiopraktijk / dependance ▪ Verzamel kleed- en clubgebouw en opstallen (circa 200m2) voor: ▪ IJsclub ▪ Wielerclub Parkeren In dit scenario zijn geen wijzigingen aangebracht met betrekking tot parkeren. Omvang blijft ca. 180 parkeerplaatsen en beperkte parkeermogelijkheden bij de ijsbaan.

21

Kosten Voor scenario 1 zijn de kosten inzichtelijk gemaakt zonder de toevoeging van mogelijke variaties. In het tweede scenario – met een drietal varianten – wordt duidelijk welke globale extra kosten bepaalde subvariaties met zich meebrengen. In de volgende tabel is een globale kostenraming weergegeven die gerelateerd is aan voorgaande schets (figuur 1). Tabel 3 : Stichtingskostenraming scenario 1 – verenigingsaccommodatie Omschrijving Opruimingswerkzaamheden: Terrein en sportvoorziening Opruimingswerkzaamheden: Accommodaties Grondwerkzaamheden, riolering, bekabeling en verharding Inrichting (afrastering, verlichting en terreinmeubilair) Groenvoorzieningen (incl. 10 bomen) Gebouw: Renovatie en uitbreiding voetbal Gebouw: Renovatie clubgebouw ijsbaan Subtotaal Staartposten (eenmalig) Uitvoering / algemeen / winst & risico Onvoorzien Subtotaal bouwkosten Bijkomende kosten (Architecten, grondonderzoek, legeskosten, projectmanagement, bouwbegeleiding) Totaal

m2 opstallen 324 m2

1.100 m2 200 m2

Bedrag 37.000,16.000,57.000,137.000,27.000,2.200.000,200.000,2.674.000,24.000,405.000,465.000,3.568.000,369.000,3.937.000

Voor- en nadelen Scenario één in de geschetste variant kent een aantal voor- en nadelen. Voordelen ▪ Toekomstbestendig voor circa 30 jaar ▪ Renovatie en uitbreiding voetbalaccommodatie maakt het meer multifunctioneel en toegankelijk Nadelen ▪ Voetbal is niet of nauwelijks verbonden met de wieler- en schaatsclub ▪ IJs- en wielerclub kunnen hun activiteiten niet uitbreiden met meer ijsdagen, fiets- en skeelermogelijkheden ▪ Geen extra voetbalveld, zorgt voor: ▪ Snellere slijtage huidige velden ▪ Minder ruimte voor onderhoud ▪ Minder ruimte om stijgend aantal teams op te vangen en mogelijk leden daling omdat er geen passend aanbod is ▪ Geen recreatieve voorzieningen voor een grotere breed maatschappelijke functie van het sportpark

22

Scenario 2: Open sportpark Binnen de kern van dit scenario wordt De Elze ingericht als (semi) open sportpark. Sportpark De Elze biedt in ieder geval huisvesting aan dezelfde partijen zoals in scenario 1 beschreven. Met een open sportpark wordt bedoeld dat de terreinen van de diverse verenigingen met elkaar verbonden worden, dat het park met verschillende entrees toegankelijk is, dat er recreatieve voorzieningen aanwezig zijn en het sportpark zodoende een breed maatschappelijke functie kan vervullen voor diverse doelgroepen. De mate van openheid, kent meerdere keuzemogelijkheden. Hoe meer ‘open’ het Sportpark wordt ingericht met diverse faciliteiten voor een breed publiek hoe groter de mogelijke maatschappelijke bijdrage. Tegelijkertijd vraagt een open sportpark ook om extra aandacht voor beheer en programmering. Hierover later meer. Scenario 2 kent een drietal varianten. Het grote verschil met scenario 1 is dat er opstallen aan het gebruik onttrokken worden, dat de afscheiding tussen de verschillende verenigingsaccommodaties plaatsmaken voor verbindingspaden al dan niet met het toevoegen van recreatieve voorzieningen, ook wel Athletic Skills Hubs genoemd.

23

Variant A: Deze variant laat zien dat het mogelijk is om een vijfde voetbalveld te realiseren op de huidige plek van voormalig korfbalvereniging ’t Overschotje. Dit betekent wel dat het huidige hoofdveld gedraaid moet worden. Het gezamenlijke kleed- en clubgebouw is ook verplaatst om zowel goed overzicht te houden op het hoofdveld van de voetbal als ook op de schaats- en skeelerbaan. De parkeervoorzieningen en de ijsbaan kunnen in deze variant op de huidige locatie blijven. Er zal mogelijk wel beslag gelegd worden op een deel van het ijsbaan complex. Figuur 2.

Schets scenario 2 – Variant A

24

Velden en voorzieningen Sporttechnisch ▪ Voetbal: 5 velden waarvan 2x natuurgras en 3x kunstgras ▪ IJsclub: 400m combibaan en 30x30 multifunctionele krabbelbaan ▪ Wielerclub: In en rondom 400m combibaan ▪ Multisport: 4 Jeu des boules banen, 2 bowlsbanen ▪ Optie: 4 Athletic Skills Hubs totaal circa 1.250m2 Opstallen Verzamel kleed- en clubgebouw en opstallen (Circa 1.100m2 BVO exclusief specifieke extra ruimtes voor maatschappelijke partners) voor: ▪ Huidige verenigingen ▪ Staring College ▪ BSO ▪ Optie: Maatschappelijke partners (SWL) inclusief eventuele fysiopraktijk / dependance Parkeren In deze variant A zijn geen wijzigingen aangebracht met betrekking tot parkeren. Omvang blijft ca. 180 parkeerplaatsen

Kosten In de volgende tabel is de kostenraming weergegeven. Tabel 4 : Stichtingskostenraming scenario 2 – open sportpark, variant A Omschrijving Opruimingswerkzaamheden: Terrein en sportvoorziening Opruimingswerkzaamheden: Accommodaties Grondwerkzaamheden, riolering, bekabeling en verharding Realisatie Natuurgrasveld Realisatie Kunstgrasveld Verharden ijsbaan Multifunctionele Krabbelbaan Inrichting (afrastering, verlichting en terreinmeubilair en ASM) Groenvoorzieningen (incl. 75 bomen) Nieuw multifunctionele accommodatie Subtotaal Staartposten (eenmalig) Uitvoering / algemeen / winst & risico Onvoorzien Subtotaal bouwkosten Bijkomende kosten (Architecten, grondonderzoek, legeskosten, projectmanagement, bouwbegeleiding) Totaal

m2 opstallen 1.466 m2

1.100 m2

Bedrag 125.000,73.000,202.000,150.000,650.000,207.000,90.000,412.000,152.000,3.162.000,5.223.000,34.000,789.000,907.000,6.953.000,678.000,7.631.000,-

25

Voor- en nadelen Variant A kent een aantal voor- en nadelen. Voordelen ▪ Toekomstbestendig voor circa 30 jaar ▪ Multifunctioneel clubgebouw voor voetbal, ijsvereniging en wielerclub ▪ 1 voorziening voor alle (toekomstige) gebruikers (welzijn, onderwijs, dagbesteding etc.) ▪ Uitzicht op voetbal én op schaats of fiets- en skeeleractiviteiten (gehele terrein) ▪ Uitbreiding van activiteiten voor ijs- en wielerclub en toekomstige gebruikers ▪ Met de toevoeging van de Skills Garden worden extra mogelijkheden voor een brede doelgroep, ook overdag, gecreëerd. Het gaat om: ▪ Verenigingen ▪ Ongeorganiseerde sporters ▪ Recreanten Nadelen ▪ Parkeren verder weg (dan gewenst) voor gebruik ijs- en wielerclub accommodatie ▪ Minder sociale controle ongewenste praktijken parkeerplaats

26

Variant B: Deze variant lijkt sterk op variant A, alleen is hier de parkeervoorziening verplaatst. Hierdoor is de entree van het park dichterbij de centrale voorziening. Figuur 3.

Schets scenario 2 – Variant B

27

Velden en voorzieningen Sporttechnisch ▪ Voetbal: 5 velden waarvan 2x natuurgras en 3x kunstgras ▪ IJsclub: 400m combibaan en 30x30 multifunctionele krabbelbaan ▪ Wielerclub: In en rondom 400m combibaan ▪ Multisport: 4 Jeu des boules banen, 2 bowlsbanen ▪ Optie: 4 Athletic Skills Hubs totaal circa 1.250m2 Opstallen Verzamel kleed- en clubgebouw en opstallen (Circa 1.100m2 BVO exclusief specifieke extra ruimtes voor maatschappelijke partners) voor: ▪ Huidige verenigingen ▪ Staring College ▪ BSO ▪ Optie: Maatschappelijke partners (SWL) inclusief eventuele fysiopraktijk / dependance Parkeren In deze variant B is de parkeerplaats wel verplaatst, maar is rekening gehouden met eenzelfde omvang.

Kosten In de volgende tabel is de kostenraming weergegeven. Tabel 5 : Stichtingskostenraming scenario 2 – open sportpark, variant B Omschrijving Opruimingswerkzaamheden: Terrein en sportvoorziening Opruimingswerkzaamheden: Accommodaties Grondwerkzaamheden, riolering, bekabeling en verharding Realisatie Natuurgrasveld Realisatie Kunstgrasveld Verharden ijsbaan Multifunctionele krabbelbaan Inrichting (afrastering, verlichting en terreinmeubilair en ASM) Groenvoorzieningen (incl. 85 bomen) Nieuw multifunctionele accommodatie Subtotaal Staartposten (eenmalig) Uitvoering / algemeen / winst & risico Onvoorzien Subtotaal bouwkosten Bijkomende kosten (Architecten, grondonderzoek, legeskosten, projectmanagement, bouwbegeleiding) Totaal

m2 opstallen 1.466 m2

1.100 m2

Bedrag 131.000,73.000,349.000,150.000,650.000,207.000,90.000,442.000,182.000,3.162.000,5.436.000,35.000,821.000,944.000,7.236.000,639.000,7.875.000,-

28

Voor- en nadelen Variant B kent een aantal voor- en nadelen. Voordelen ▪ Toekomstbestendig voor circa 30 jaar ▪ Multifunctioneel clubgebouw voor voetbal, ijsvereniging en wielerclub ▪ Uitzicht op voetbal én op schaats of fiets- en skeeleractiviteiten. ▪ 1 voorziening voor alle (toekomstige) gebruikers (welzijn, onderwijs, dagbesteding etc) ▪ Ingang bij centrale ‘sportboulevard’ ▪ Parkeren vooraan het sportpark en dichtbij de centrale ‘sportboulevard’ ▪ Meer sociale controle ongewenste praktijken parkeerplaats ▪ Uitbreiding van activiteiten voor ijs- en wielerclub ▪ Met de toevoeging van de Skills Garden worden extra mogelijkheden voor een brede doelgroep, ook overdag, gecreëerd. Het gaat om: ▪ Verenigingen ▪ Ongeorganiseerde sporters ▪ Recreanten Nadelen ▪ Minder grote zone voor mountainbike activiteiten ▪ Hoge kosten totaal ▪ Parkeren dichter bij woonwijk aandachtspunt voor openingstijden en lichtinval

29

Variant C: Deze variant is mede tot stand gekomen door de gevestigde verenigingen. Het toont aan dat het mogelijk is om een vijfde voetbalveld te realiseren zonder een bestaand veld te verplaatsen. Wel betekent dit dat de huidige ijsbaan verkleind en verplaatst moet worden. De kleed- en clubaccommodatie van de voetbalvereniging wordt gerenoveerd, maar blijft op dezelfde locatie. De ijsvereniging heeft de wens om een eigen voorziening dichtbij de schaats- en skeelerbaan te hebben. Daarom is er een tweede gebouw ingetekend. Figuur 4.

Schets scenario 2 – Variant C

30

Velden en voorzieningen Sporttechnisch ▪ Voetbal: 5 velden waarvan 2x natuurgras en 3x kunstgras ▪ IJsclub: 333m combibaan en 30x30 multifunctionele krabbelbaan ▪ Wielerclub: Rondom 333m combibaan ▪ Multisport: 4 Jeu des boules banen, 2 bowlsbanen ▪ Optie: 4 Athletic Skills Hubs totaal circa 1.250m2 Opstallen ▪ Verzamel kleed- en clubgebouw en opstallen (Circa 1.100m2 BVO exclusief specifieke extra ruimtes voor maatschappelijke partners) voor: ▪ Voetbal ▪ Staring College ▪ BSO ▪ Optie: Maatschappelijke partners (SWL) inclusief eventuele fysiopraktijk / dependance ▪ Verzamel kleed- en clubgebouw en opstallen (circa 180m2) voor IJs- en wielerclub Parkeren In deze variant C zijn geen wijzigingen aangebracht met betrekking tot parkeren. Omvang blijft ca. 180 parkeerplaatsen

Kosten In de volgende tabel is de kostenraming weergegeven. Tabel 6 : Stichtingskostenraming scenario 2 – open sportpark, variant C Omschrijving Opruimingswerkzaamheden: Terrein en sportvoorziening Opruimingswerkzaamheden: Accommodaties Grondwerkzaamheden, riolering, bekabeling en verharding Realisatie Kunstgrasveld Verharden ijsbaan (333m) Multifunctionele krabbelbaan Inrichting (afrastering, verlichting en terreinmeubilair en ASM) Groenvoorzieningen (incl. 75 bomen) Gebouw: Renovatie en uitbreiding voetbal Gebouw: Nieuwbouw clubgebouw IJsclub Subtotaal Staartposten (eenmalig) Uitvoering / algemeen / winst & risico Onvoorzien Totaal Bijkomende kosten (Architecten, grondonderzoek, legeskosten, projectmanagement, bouwbegeleiding) Totaal