CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2025

Raadsvergadering 7 november 2024, gemeente LingewaardBij agendapunt: Begroting 2025 (bespreekstuk)31.144 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

OZB De onroerendezaakbelastingen (OZB) zijn de belangrijkste gemeentelijke belastingen. Deze heffen we over woningen (eigenaren) en niet-woningen (eigenaren en gebruikers). Beleidskader Artikelen 220 tot en met 220h van de Gemeentewet Verordening Onroerende-zaakbelastingen 2024. Algemeen Jaarlijks stellen wij de WOZ-waarden voor woningen en niet-woningen vast. Deze WOZ-waarde is de grondslag voor de aanslag OZB. Wij zorgen voor een tijdige en correcte verzending van de waardebeschikkingen (WOZ-waarde) en belastingaanslagen. Beschikkingen verzenden wij zoveel mogelijk met dagtekening 28 februari 2025 (wettelijke termijn). Ook de afhandeling van bezwaarschriften vindt tijdig plaats. De termijn voor het doen van een uitspraak is het einde van het kalenderjaar. Tarief Het tarief is afhankelijk van de WOZ-waarde van het object op 1 januari 2024. Deze waarde stellen wij vast op basis van de gemiddelde waardeontwikkeling in de gemeente Lingewaard. Deze gegevens zijn eind november 2024 bekend. Wij stellen voor om vanaf 2025 voor de indexering van de OZB aan te sluiten bij de aangepaste systematiek van het gemeentefonds. Dit betekent dat de indexering is op basis van de gecombineerde index bruto binnenlands product (bbp). Dit betreft de ontwikkeling van de bbp prijs (prijspeil) plus de historisch 8-jarige gemiddelde ontwikkeling van het bbp (economische groei en daarmee het volume).

Het uitgangspunt hiervoor is het historische 8-jarige gemiddelde zoals opgenomen in de meicirculaire 2024 en de laatste cijfers met betrekking tot de ontwikkeling van de bbp prijs (augustus 2024). Dit komt neer op een indexering van 4,8%. In de Kadernota 2024 hebben we aangegeven dat we in de periode 2024-2027 de tarieven jaarlijks extra verhogen met 1,5%. De indexering voor 2025 komt hiermee uit op 6,3%. 61

Bij het vaststellen (in december 2024) van het daadwerkelijke tarief voor 2025 houden wij rekening met de ontwikkeling van de WOZ-waarden. Herwaardering WOZ-objecten Bij een stijging van de gemiddelde WOZ-waarde daalt het tarief voor de OZB. Omdat we de waardeontwikkeling op de peildatum 1 januari 2024 nog niet kennen, gaan we uit van een gelijkblijvende WOZ-waardering. Bij het vaststellen van de belastingverordeningen in december 2024 wordt de dan bekende waardeontwikkeling verdisconteerd in de OZB-tarieven. Vanaf 1 januari 2024 zijn de woningen getaxeerd op basis van de gebruiksoppervlakte (GBO) en niet meer op bruto inhoud. De Waarderingskamer heeft alle gemeenten daartoe verplicht. Hiermee wordt aangesloten bij wat er in de branche bij de waardering van objecten de tendens is. Uitgangspunt is dat schommelingen van WOZ-waarden geen invloed hebben op de hoogte van de gemiddelde aanslag van de OZB. Niet alleen wanneer waarden dalen, maar ook niet als waarden stijgen. Wel kan het natuurlijk zo zijn dat bepaalde typen onroerende zaken een waardeontwikkeling laten zien die van het gemiddelde afwijkt. Wat dan ook tot een hogere of lagere belastingaanslag leidt. Tarieven OZB Woningen - eigenarenheffing Niet-woningen - eigenarenheffing - gebruikersheffing * Voorlopig tarief (t.o.v. 2024 + 3,8%)

2022

2023

2024

2025 *

0,1435%

0,1296%

0,1283%

0,1332%

0,3022% 0,2415%

0,2969% 0,2374%

0,3103% 0,2480%

0,3221% 0,2574%

Afvalstoffenheffing Beleidskader - Artikel 15.33 van de Wet milieubeheer - Verordening Reinigingsheffingen 2024 - Afvalstoffenverordening gemeente Lingewaard 2022 - Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening gemeente Lingewaard 2023 Algemeen Het uitgangspunt voor het tarief van de afvalstoffenheffing is 100% kostendekking. Voor het dekken van de kosten van de afvalinzameling en -verwerking heffen we afvalstoffenheffing. Tarieven Elk huishouden betaalt een vast bedrag aan vastrecht. Daarnaast wordt per lediging van de restafvalcontainer of opening van de ondergrondse container een tarief in rekening gebracht. Voor gebruikers van bovengrondse containers geldt een vast tarief. Dit is gebaseerd op de grootte van het huishouden. Tarief Vast bedrag

2023 € 198,00

2024 € 203,88

2025 € 208,56

per lediging van de 180-liter restafvalcontainer per klepopening ondergrondse container * Eenpersoonshuishouden bovengrondse container (vast bedrag) Meerpersoonshuishouden bovengrondse container (vast bedrag)

€ 7,95 € 2,65

€ 8,19 € 2,73

€ 8,40 € 2,80

€ 233,40

€ 240,36

€ 245,88

€ 280,20

€ 288,60

€ 295,20

62

* Uitgangspunt is de inhoud van een 60 liter-zak. Op basis van de 180 liter-container is dit tarief berekend op 33,3% van dat tarief. Het tarief afvalstoffenheffing is exclusief de tariefaanpassing die voor 2025 noodzakelijk is voor 100% kostendekking. De toename van lasten afvalstoffenheffing bedraagt € 579.000. Dat komt neer op circa € 29 extra lasten per huisaansluiting. Deze stijging is inclusief de extra lasten die voortkomen uit het afvalstoffenbeleid Samen werken aan een circulair Lingewaard.

Kostendekking (bedragen x € 1.000) Afvalinzameling

Taakveld

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

LASTEN Afvalstoffen algemeen

7.3 Afval

-136

-136

-136

-136

Huishoudafval

7.3 Afval

-4.003

-3.959

-3.932

-3.904

Overige afvalstoffen

7.3 Afval

-801

-776

-768

-784

Straatreiniging

2.1 Verkeer en vervoer

-64

-64

-64

-64

Perceptiekosten afvalstoffenheffing

0.64 Belastingen overig

-202

-202

-202

-202

Overhead

0.4 Overhead

-292

-292

-292

-292

Compensabele BTW

n.v.t.

-1.001

-1.001

-1.001

-1.001

-6.648

-6.580

-6.544

-6.532

Subtotaal Lasten BATEN Huishoudelijk afval

7.3 Afval

650

650

650

650

Overige afvalstoffen

7.3 Afval

101

101

101

101

Afvalstoffenheffing

7.3 Afval

5.318

5.318

5.318

5.318

Kwijtscheldingen afvalstoffenheffing

6.3 Inkomensregelingen

-150

-150

-150

-150

5.919

5.919

5.919

5.919

-579

-511

-475

-463

91,3%

92,2%

92,7%

92,9%

0

0

0

0

579

511

475

463

100,0%

100,0%

100,0%

100,0%

Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage Egalisatie bestemmingsreserve 0.10 Mutatie Afval reserves Extra opbrengst afvalstoffenheffing Dekkingspercentage na egalisatie (+ = voordeel, - =nadeel)

7.3 Afval

63

Ontwikkelingen 2024 en 2025 in relatie tot de bestemmingsreserve Het doel van de bestemmingsreserve is het egaliseren van de tarieven voor inzameling en verwerking van afval. Het werkelijke saldo van baten en lasten wordt gemuteerd op deze reserve. In 2023 is de egalisatiereserve afval volledig ingezet ter dekking van het nadeel op afval. Hiermee is de stand van deze reserve € 0.

Rioolheffing Beleidskader - Artikel 228a van de Gemeentewet - Verordening Rioolheffing 2024 Algemeen De riool- en waterzorgheffing wordt geheven voor de bekostiging van de gemeentelijke watertaken. Voor het tarief geldt het uitgangspunt van 100% kostendekking. Het voordelig saldo wordt toegevoegd aan de voorziening riolering, een nadelig saldo wordt onttrokken. In het Gemeentelijk Watertakenplan (GWP) 2023-2027 is aangegeven dat een deel van de huidige voorziening voor riolering wordt ingezet. Deze voorziening is bedoeld om jaarlijkse schommelingen in de heffing te voorkomen, maar is nu hoger dan nodig. Door de inzet van de voorziening is de riool- en waterzorgheffing vanaf 2023 verlaagd en komt de voorziening binnen de planperiode weer op het gewenste niveau. Op de riool- en waterzorgheffing is een jaarlijkse inflatiecorrectie van toepassing. Voor 2025 is dat 2,3%. Tarieven Tarief Rioolheffing - Vast bedrag woningen

2023 € 214,00

2024

2025 -

-

Rioolheffing - Vast bedrag niet-woning € 214,00 Riool- en waterzorgheffing – gebruiker € 144,12 € 147,36 Riool- en waterzorgheffing – eigenaar € 74,16 € 75,84 3 Vermeerdering niet-woning vanaf 350 m € 33,63 € 34,64 € 35,44 (per volledige 100 m3) * Met ingang van 2024 bestaat de nieuwe riool- en waterzorgheffing uit een belasting voor het eigenarendeel. Deze wordt geheven naar een vast bedrag per perceel (WOZ-object). Daarnaast is er een belasting voor het gebruikersdeel (vast bedrag voor perceel met woonhuis en overige percelen naar het aantal kubieke meters water dat wordt afgevoerd). Kostendekking (bedragen x € 1.000) Riool- en Waterzorgheffing Taakveld LASTEN Algemeen rioolbeheer *) Riolering en waterzuivering Klimaatadaptatie Straatreiniging Perceptiekosten Overhead Compensabele BTW Subtotaal Lasten

2025

7.2 Riolering 7.2 Riolering 7.2 Riolering 2.1 Verkeer, vervoer 0.64 Belastingen overig 0.4 Overhead n.v.t.

64

2026

2027

2028

-2.331 -1.316 -16 -299

-2.465 -1.317 -16 -299

-2.571 -1.313 -16 -299

-2.646 -1.315 -16 -299

-115

-115

-115

-115

-440 -712 -5.229

-440 -740 -5.392

-440 -763 -5.517

-440 -778 -5.609

BATEN Riolering en waterzuivering 7.2 Riolering Riool- en waterzorgheffing 7.2 Riolering Kwijtscheldingen riool- en 6.3 Inkomenswaterzorgheffing regelingen Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage Onttrekking Voorziening

7.2 Riolering

30 4.914 -80

30 4.914 -80

30 4.914 -80

30 4.914 -80

4.864

4.864

4.864

4.864

-365

-528

-653

-745

93,0%

90,2%

88,2%

86,7%

-365

-528

-653

-745

Dekkingspercentage na 100% 100% 100% 100% egalisatie (+ = voordeel, - =nadeel) *) De toename van de lasten vindt zijn oorsprong in de toekomstige investeringen volgens het GWP, zie Investeringsplan in programma 7. De toelichting in de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen kunt u hier vinden. Voorziening Riolering Deze voorziening valt onder de categorie “voorziening van derden verkregen middelen met een specifieke bestemming”. Dit is conform het gestelde in artikel 44 lid 2 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). "Tot de voorzieningen worden ook gerekend van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden, met uitzondering van de voorschotbedragen, bedoeld in artikel 49, onderdeel b." Hiermee wordt duidelijk dat het om gelden gaat die bij de inwoner zijn opgehaald voor de taak riolering. Zijn de lasten hoger dan de baten, dan wordt aan deze voorziening onttrokken. Deze voorziening wordt alleen voor riooltaken ingezet. De middelen blijven voor de in het GWP genoemde taken beschikbaar. Het verloop van de voorziening is als volgt: Voorziening Riolering (#923002)

2025

2026

2027

2028

LASTEN Beginsaldo 1 januari *) 5.244 4.879 4.351 3.689 Onttrekking begrotingsjaar -365 -528 -653 -745 Saldo 31 december 4.879 4.351 3.689 2.953 *) Het beginsaldo per 1 januari 2025 is bepaald door het saldo per 31 december 2023 te verminderen met de geraamde onttrekking volgens de begroting 2024.

65

Lijkbezorgingsrechten Beleidskader Artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, van de Gemeentewet Verordening Lijkbezorgingsrechten 2024 Algemeen Voor het gebruik van een algemene begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats worden rechten geheven. In de gemeente Lingewaard zijn er vijf algemene begraafplaatsen. Twee van deze begraafplaatsen zijn juridisch gesloten, namelijk Huissen-Stad en HuissenZand. Dat betekent dat hier geen begrafenissen meer plaatsvinden, maar bestaande grafrechten in stand blijven. De drie open begraafplaatsen bevinden zich in Bemmel, Gendt en Huissen-Hoeve. Baten Het grootste gedeelte van de heffing bestaat uit vooruitbetalingen van grafrechten. Aangezien dit een verplichting vormt voor latere jaren, wordt dit gedeelte in een voorziening gestort. Elk jaar onttrekken we dat deel uit de voorziening dat voor dat jaar is vooruitbetaald. Doordat we in 2017 met deze methodiek zijn begonnen, valt het dekkingspercentage lager uit. In de komende jaren gaat dit dekkingspercentage weer oplopen. Tarieven Uit het kostendekkendheidsonderzoek uit 2019 kwam als belangrijkste conclusie dat we nagenoeg kostendekkend werken.

Op basis van het voorstel in de Kadernota 2020 is besloten om de tarieven voor de lijkbezorgingsrechten niet verder aan te passen in de begroting 2020 en aansluitend in de betreffende verordening. Ontwikkelingen In oktober 2024 neemt de gemeenteraad een besluit op ons voorstel tot wijziging van de Verordening Lijkbezorgingsrechten 2024. Het voorstel luidt om een vrijstelling op te nemen bij het verlenen of verlengen van het grafrecht van KNIL-graven op onze gemeentelijke begraafplaatsen. De financiële effecten zijn beperkt, maar nog niet in onderstaand overzicht verwerkt. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Lijkbezorgingsrechten

Taakveld

Begroting 2025

LASTEN Lijkbezorging

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

-73

Gemeentelijke uren

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

-161

Overhead

0.4 Overhead

-107 -341

Subtotaal Lasten BATEN Opbrengst lijkbezorgingsrechten 2025 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Opbrengsten uit voorgaande jaren 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage

65 100 165 -176 48,4%

(+ = voordeel, - =nadeel) 66

De ontwikkeling van het dekkingspercentage over de jaren 2017 t/m 2025 is: Jaar

Percentage

Jaarverslag 2017

18,1%

Jaarverslag 2018

23,8%

Jaarverslag 2019

29,0%

Jaarverslag 2020

30,8%

Jaarverslag 2021

31,5%

Jaarverslag 2022

34,4%

Jaarverslag 2023

44,3%

Begroting 2024

47,1%

Begroting 2025

48,4%

Hondenbelasting Beleidskader Artikel 226 van de Gemeentewet Verordening Hondenbelasting 2024 Algemeen Hondenbelasting heffen we op basis van het aantal honden dat een eigenaar in bezit heeft. De opbrengsten van hondenbelasting geven we uit aan de uitvoering van het hondenbeleid. Onderdeel hiervan is dat jaarlijks een deel van de gemeente gecontroleerd wordt op hondenbezit. Op 10 maart 2022 heeft de gemeenteraad zich in een motie (nr. 20220310-03) uitgesproken om de hondenbelasting met ingang van 2023 af te schaffen. Op 10 november 2022 is door de gemeenteraad het voorstel voor het afschaffen van de hondenbelasting van de agenda gehaald. Tarieven Bij handhaving van de hondenbelasting wordt het tarief geïndexeerd met 2,3%, waarmee het tarief per hond op € 63,36 uitkomt. Om de lasten kostendekkend te maken is een extra verhoging van 15,5% nodig. Het tarief per hond wordt dan € 73,16. Vrijstellingen (niet limitatief)  Honden voor de begeleiding van een gehandicapte of een slechtziende.  Honden verblijvend in een hondenasiel. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Hondenbelasting

Taakveld

LASTEN Aanleg, beheer en reinigen hondentoiletten 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Gemeentelijke uren 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Overhead 0.4 Overhead Controle hondenbelasting 0.64 Belastingen overig Perceptiekosten 0.64 Belastingen overig Subtotaal Lasten

67

Begroting 2025

-129 -85 -57 -6 -27 -304

BATEN Opbrengst hondenbelasting 0.64 Belastingen overig Kwijtscheldingen hondenbelasting 6.3 Inkomensregelingen Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage Verhoging hondenbelasting 0.64 Belastingen overig Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)

260 -3 257 -47 84,5% 47 100%

Toeristenbelasting Beleidskader Artikel 224 van de Gemeentewet Verordening Toeristenbelasting 2024 Nota toerisme en recreatie Lingewaard en Overbetuwe 2023 - 2028 Algemeen Toeristenbelasting heffen we voor elke toeristische overnachting in de gemeente Lingewaard. De opbrengsten worden ingezet voor de ontwikkeling van toerisme binnen de gemeente. Concreet is dit opgenomen in de Nota toerisme & recreatie 2023-2028. De uitvoering hiervan vindt in overleg met ondernemers en overige participanten plaats. Bij de vaststelling van het tarief is afgesproken het tarief niet te indexeren. Tarief Het tarief is vanaf 2012 € 1,00 per persoon per nacht. In de Kadernota 2024 zijn voorstellen tot tariefsverhoging gedaan:  met ingang van 2025 naar € 1,25  met ingang van 2026 naar € 1,50  met ingang van 2027 naar € 1,67. In onderstaande meerjarenraming is hiermee rekening gehouden. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Toeristenbelasting LASTEN Toerisme / Algemene kosten en subsidies Toeristische bewegwijzering Controle toeristenbelasting / perceptiekosten Gemeentelijke uren Overhead

Begroting 2025

Taakveld

3.4 Economische promotie 2.1 Verkeer en Vervoer 0.64 Belastingen overig 3.4 Economische promotie 0.4 Overhead

68

Begrotng 2026

Begroting 2027

-88

-88

-88

-4

-4

-4

-4

-4

-4

-47

-47

-47

-32

-32

-32

Samenwerkingsverbanden: Groene 3.4 Economische Metropoolregio - Opgave ontwikkeling Ontspannen regio (25%) Subtotaal Lasten BATEN 0.64 Belastingen Opbrengst toeristenbelasting overig Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)

-11

-11

-11

-186

-186

-186

138

165

184

138 -49 74,2%

165 -21 88,7%

184 -2 98,8%

De lasten voortvloeiend uit de investering (investeringsplan programma 5) in een gastvrije Waaldijk spelen nog geen rol in de kostendekking, Ontwikkelingen Wij hebben een onderzoek laten uitvoeren naar het aantal tijdelijke internationale werknemers (arbeidsmigranten) die in Lingewaard verblijven. Op het moment van schrijven hebben wij nog geen beeld hiervan. Op basis van deze gegevens plannen we om vanaf het belastingjaar 2025 een verblijfsbelasting te heffen. De belastingverordening wordt hierop aangepast. Dit staat gepland voor bespreking met uw raad op 12 december 2024. Voor 2025 hebben wij nog geen inkomsten en bijbehorende controlekosten voor de verblijfsbelasting opgenomen in de begroting. We verwachten in 2025 wel enige netto-opbrengst. Vanaf 2026 is een netto-opbrengst opgenomen van jaarlijks € 100.000. Hier is nog niet duidelijk of deze opbrengst ook daadwerkelijk gerealiseerd kan worden.

Reclamebelasting Beleidskader Artikel 227 van de Gemeentewet Verordening Reclamebelasting 2024 incl. bijlagen Algemeen Reclamebelasting heffen we in de dorpscentra van Bemmel, Huissen en Gendt. De opbrengst hiervan wordt, na aftrek van perceptiekosten, beschikbaar gesteld aan het ondernemersfonds. De voorzitters van de ondernemersverenigingen zitten in het bestuur van Centrum Management Lingewaard (CML). De mogelijkheid tot verhoging van de reclamebelasting (eventueel deels ter financiering van CML, maar ook ter compensatie van eventuele leegstand die gaat ontstaan) is gespreksonderwerp in het CML. De voorzitters trekken ook samen op in het bepalen van de tarieven voor 2025. Tarieven Het tarief is afhankelijk van de locatie en de WOZ-waarde van de vestiging. De belasting voor heffingsgebied Bemmel kent voor 2024 een verhoging van het basisbedrag met € 50 tot een bedrag van € 360. De tarieven voor Huissen blijven ongewijzigd. Voor Gendt geld een verhoging van € 30 daarmee komt het tarief op € 300.

69

Kostendekking (bedragen x € 1.000) Reclamebelasting

Taakveld

LASTEN Bijdrage ondernemersfonds

3.4 Economische promotie

-93,5

Perceptiekosten

0.64 Belastingen overig

-3,5

Subtotaal Lasten BATEN Opbrengst reclamebelasting

Begroting 2025

-97,0 0.64 Belastingen overig

Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)

97,0 97,0 0,0 100%

BIZ-bijdrage Beleidskader Verordening Bedrijveninvesteringzone Bedrijvenpark Houtakker Bemmel 2021-2025 Verordening Bedrijveninvesteringzone Bedrijventerrein Pannenhuis 2023-2027 De verordeningen Bedrijveninvesteringszone (BIZ) zijn voor een bepaalde periode vastgesteld en daarmee dus ook de tarieven en het afgebakende gebied. Na die periode vervalt de BIZ-verordening en moet er weer een nieuwe draagvlakmeting worden opgestart. De tarieven staan dus vast in die periode waarvoor de BIZ geldt. Ze worden ook niet geïndexeerd. De ondernemers hebben namelijk gestemd voor die BIZ, dus ook voor die betreffende verordening en het activiteitenplan met de begroting wat ze in deze periode gaan uitgeven. Algemeen Met ingang van 2021 kennen we de 'Verordening Bedrijveninvesteringzone Bedrijvenpark Houtakker Bemmel 2021-2025'. In 2023 is voor Pannenhuis ook een BIZ ingesteld voor de periode 2023-2027. Zowel de eigenaar als de gebruiker van een WOZ-object (gelegen binnen het aangewezen gebied) betalen een belasting. Deze belasting is vergelijkbaar met de reclamebelasting, waarbij de opbrengst van de belasting, na aftrek van perceptiekosten, aan de twee stichtingen Bedrijveninvesteringszone beschikbaar worden gesteld. In deze stichtingen zijn de verschillende ondernemers op het bedrijventerrein verenigd. Het initiatief van de BIZ ligt dan ook bij de ondernemers.

De gemeente helpt onder andere met de uitvoering van deze verordening. Tarieven De BIZ-bijdragen zijn ingesteld voor een periode van vijf jaar. Ontwikkelingen Met ingang van 2026 moet een nieuwe verordening voor bedrijvenpark Houtakker in Bemmel gemaakt worden. De verordening waarbij de BIZ-bijdrage wordt ingesteld, treedt niet in werking dan nadat gebleken is dat er voldoende steun onder de bijdrageplichtigen bestaat (draagvlakmeting).

70

Kostendekking (bedragen x € 1.000) BIZ-bijdrage

Taakveld

LASTEN Bijdrage ondernemersfonds

3.4 Economische promotie

-101,5

Perceptiekosten

0.64 Belastingen overig

-1,5

Subtotaal Lasten BATEN Opbrengst reclamebelasting - Houtakker - Pannenhuis

Begroting 2025

-103,0 0.64 Belastingen overig 46,0 57,0 103,0 0 100%

Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)

Marktgelden Beleidskader Artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, van de Gemeentewet Marktverordening gemeente Lingewaard 2018 Verordening Marktgelden 2024 Algemeen Marktgeld wordt geheven van degene die goederen of koopwaren uitstalt tijdens de wekelijkse markt. Het is een recht, geheven voor het gebruik van de openbare grond op het marktterrein, gedurende de tijd dat het markt is. Tarieven De tarieven voor de straatmarkten worden geïndexeerd met 2,3%. In mei 2022 hebben we besloten om een gedeelte van de elektriciteitskosten in rekening te brengen voor het innemen van marktstandplaatsen. De lasten en baten hiervan hebben we buiten beschouwing gelaten in onderstaand overzicht. Kostendekking (bedragen x € 1.000) Straatmarkten

Taakveld

Begroting 2025

LASTEN Kosten markt

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-6

Gemeentelijke uren Overhead

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 0.4 Overhead

-47 -31 -84

Subtotaal Lasten

71

BATEN Marktgelden

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

20

Subtotaal Baten

20 -80 24,0%

SALDO Dekkingspercentage (+ = voordeel, - =nadeel)

Leges Beleidskader Artikel 229 Gemeentewet Legesverordening 2024 incl. bijlagen Algemeen We heffen leges om een gedeelte van onze taken te bekostigen. Deze taken worden in de vorm van een dienst individueel afgenomen door bewoners of bedrijven. In de Legesverordening is geregeld voor welke diensten leges verschuldigd zijn. Belastingplichtig is degene die de dienst aanvraagt, dan wel degene ten behoeve van wie de dienst is verleend. Voor de Legesverordening nemen wij de modelverordening van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten als basis. Kostendekkingsoverzichten In onderstaande kostendekkingsoverzichten zijn alle ramingen opgenomen die in onze legesverordening voorkomen. Wanneer deze niet in onze legesverordening voorkomen, is hier een waarde van 0 opgenomen. Hierdoor is per hoofdstuk, titel en totaal de mate van kostendekkendheid te zien. De tarieven in de Legesverordening worden met ingang van 2024 verhoogd met het prijsindexcijfer 2,3%. Deze verhoging geldt niet voor de bouw gerelateerde leges voor omgevingsvergunningen die geheven worden met de bouwkosten als grondslag (hoofdstuk 2). Een stijging van de bouwkosten leidt immers al tot een verhoging van de leges.

Totaal

Overhead

-1.025

-334

-86

-2.901

2.610

90%

-818 -2 -46

-228 -17

-34 -0 -3

-1.079 -3 -65

1.126 50

104% 0% 76%

-464

-76

-7

-548

600

109%

-118

-51

-6

-175

226

129%

Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening Niet op paragraafniveau toegerekende lasten Paragraaf 1.1 Burgerlijke stand Paragraaf 1.2

CompenKosten sabele totaal BTW

Directe kosten

Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart

Paragraaf 1.3 Rijbewijzen

OpPercenbrengst tage

Paragraaf 1.4

Verstrekkingen in het kader van de Basisregistratie Personen

-3

-3

-0

-6

4

64%

Paragraaf 1.5 Paragraaf 1.6 Paragraaf 1.7 Paragraaf 1.8 Paragraaf 1.9 1.30

Bestuursstukken Vastgoedinformatie Overige publiekszaken Gemeentearchief Bijzondere Wetten - Leegstandswet

-10 -0

-2 -0

-0 -0

-12 -1

10 0

0% 0% 82% 0% 0% 60%

72

1.31 1.32 1.33 1.34 Paragraaf 1.10

-1 -149 -8 -10

-0 -68 -5 -3

-0 -16 -1 -1

-1 -233 -14 -14

1 203 19 6

70% 87% 134% 43%

-5

-1

-1

-7

7

113%

-160

-86

-50

-1.751

1.469

84%

-147

-67

-5

-220

69

0% 32%

-653

-

-137

-790

1.016

129%

-

-

-

-

-

-

Milieubelastende activiteiten Lozingsactiviteiten Aanlegactiviteiten Overige activiteiten Maatwerkvoorschriften

-48 -13 -58 -160 -14

-

-10 -3 -12 -34 -3

-58 -16 -70 -194 -17

48 13 26 80 14

83% 83% 37% 41% 83%

Gelijkwaardigheid

-11

-

-2

-14

11

83%

Overige tarieven

-49

-17

-4

-70

52

75%

Modaliteiten

-205

-2

-42

-249

166

67%

Vermindering

-7

-

-2

-9

-28

309%

Teruggaaf

-37

-

-8

-44

-

0%

Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn en niet vallend onder titel 2

-48

-20

-2

-70

15

20%

-37 -1

-15 -1

-2 -0

-54 -2

9 0

0% 17% 0% 12%

Paragraaf 3.4 Organiseren evenement of markt

-

-

-

-

-

0%

Paragraaf 3.5 Standplaatsen

-4

-3

-0

-7

4

59%

Hoofdstuk 2

- Wet op de kansspelen - Telecommunicatiewet - Verkeer en vervoer - Wegenverkeerswetgeving Diversen Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunn ing

Paragraaf 2.1 Algemene bepalingen Paragraaf 2.2 Voorfase Paragraaf 2.3

Activiteiten met betrekking tot bouwwerken

Gereserveerd: Activiteiten met Paragraaf 2.4 betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed Paragraaf 2.5 Paragraaf 2.6 Paragraaf 2.7 Paragraaf 2.8 Paragraaf 2.9 Paragraaf 2.10 Paragraaf 2.11 Paragraaf 2.12 Paragraaf 2.13 Paragraaf 2.14

Hoofdstuk 3

Niet op paragraafniveau toegerekende lasten Paragraaf 3.1 Horeca Paragraaf 3.2 Seksbedrijven Paragraaf 3.3 Winkeltijdenwet

Paragraaf 3.6

Huisvestingswet 2024 / Wet Goed Verhuurderschap [gereserveerd]

-

-

-

-

-

0%

Paragraaf 3.7

In dit hoofdstuk niet benoemd besluit

-5

-2

-0

-7

2

26%

73

Kwijtschelding gemeentelijke heffingen Beleidskader Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 Kwijtscheldingsregeling gemeentelijke belastingen 2024 Algemeen Wanneer inwoners onoverkomelijke problemen hebben met het voldoen van gemeentelijke belastingen, bestaat de mogelijkheid tot kwijtschelding hiervan. Kwijtschelding is mogelijk voor de afvalstoffenheffing, rioolen waterzorgheffing en voor de eerste hond bij de hondenbelasting. Kwijtschelding van afvalstoffenheffing is alleen mogelijk voor:   

het bedrag van het vastrecht. het bedrag van het aantal containerledigingen of stortingen in een ondergrondse container, met een maximum van 11 ledigingen of 33 stortingen. het vaste bedrag van de aanslag voor de gebruikers van percelen, waarbij het huishoudelijk afval wordt aangeboden via een bovengrondse verzamelcontainer of op een andere wijze.

Of kwijtschelding wordt verleend hangt af van de betalingscapaciteit van belastingschuldigen. Bij de bepaling daarvan houden wij rekening met 100% van de kosten van levensonderhoud zoals die normatief zijn opgenomen in de landelijke richtlijnen voor het kwijtscheldingsbeleid. Natuurlijke personen die een bedrijf of zelfstandig beroep uitoefenen kunnen voor kwijtschelding van de privé-aanslag in aanmerking komen. Verenigingen en stichtingen kunnen per definitie geen kwijtschelding aanvragen. Ramingen In de begroting zijn de in de onderstaande tabel genoemde bedragen voor kwijtschelding opgenomen. In de afzonderlijke kostendekkendheidsoverzichten is hier al rekening mee gehouden. Bedragen x € 1.000 Programma

Begroting 2025

LASTEN Kwijtschelding afvalstoffenheffing

6.3 Inkomensregelingen

- 150

Kwijtschelding riool- en waterzorgheffing

6.3 Inkomensregelingen

- 80

Kwijtschelding hondenbelasting

6.3 Inkomensregelingen

-3

74

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft aan welke risico's de gemeente loopt en welke mogelijkheden de gemeente heeft om eventuele risico’s op te vangen.

1. Inleiding Artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat gemeenten beleid moeten formuleren over de weerstandscapaciteit en de risico’s. Op basis hiervan geven we tweemaal per jaar een oordeel over de toereikendheid van het weerstandsvermogen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing aan de hand van de op dat moment aanwezige risico's. Dat doen we op basis van de nota risicomanagement & weerstandsvermogen in de gemeentebegroting en de jaarstukken.

2. Risico's In deze paragraaf rapporteren we de risico’s die de gemeente loopt. In het onderstaande overzicht met de top 8 risico’s is per risico aangegeven of het een incidenteel of structureel risico (I/S) is. De ontwikkeling van het risico ten opzichte van de jaarrekening 2023 is aangegeven met een pijl. Nr.

Risico

Omschrijving

Type

Kans

Gevolg

▼/▲

> €1.000.000

Risico score 20

Het risico op prijsstijgingen op producten en diensten. Het risico op schendingen van de privacy, datalekken of cyberincidenten en de mogelijke claims daardoor.

S

5070% 5070%

> €1.000.000

20

►

1

Prijsstijgingen

2

Informatiebeveiliging en privacy

3

Tekorten jeugdbudgetten

Het risico dat de uitgaven op het maatwerk voor de jeugd hoger uitvallen dan begroot.

S

7090%

€500.000 ≤ €1.000.000

20

►

4

Warmtenet Lingewaard

Het risico dat de gemeente een garantstelling moet afgeven om de gezamenlijke investering in WNL te borgen.

I

5070%

€500.000 ≤ €1.000.000

16

►

5

Onvoldoende aansluiting BUIG-middelen met ontwikkeling Lingewaard

Het risico dat door faillissementen en inkrimping in het bedrijfsleven meer mensen in de bijstand komen.

S

5070%

€500.000 ≤ €1.000.000

16

►

6

Afval

Het risico dat de kosten van afvalverwerking en verkoop van plastic verpakkingsmateriaal negatief uitvallen ten opzichte van de ramingen.

S

5070%

€500.000 ≤ €1.000.000

16

►

7

Migratie en integratie in Lingewaard

Het risico dat de huisvesting van vluchtelingen en statushouders meer geld kost dan daarvoor wordt gedekt vanuit het Rijk.

I

7090%

€250.000 ≤ €500.000

15

►

75

S

▲

8

Schadeclaims

Het risico op financiële claims van derden ten laste van de gemeente.

I

3050%

€500.000 ≤ €1.000.000

12

▲

Uit de Monte Carlo simulatie komt een benodigde weerstandscapaciteit voor de risico’s van € 6.249.265. Dit is € 232.205 hoger dan in de jaarrekening 2023. Toelichting risico’s en beheersmaatregelen De risico’s in de rode en oranje gebieden worden hieronder toegelicht: hoe ontwikkelt een risico zich en welke beheersmaatregelen worden genomen. Prijsstijgingen (▲) In deze begroting is er sprake van € 2,8 miljoen aan prijsstijgingen en areaalvergroting. We hebben hiervoor € 1,5 miljoen structureel per jaar gereserveerd, wat € 1,3 miljoen hoger is. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door prijsstijgingen. We houden voor nu de reservering van € 1,5 miljoen per jaar in stand. Gezien het grote verschil met de werkelijk verwachte prijsstijgingen en areaalvergroting betekent dit een groter risico dat dit niet voldoende is, zowel in kans als in gevolg. De verwachting is dat wij structureel meer geld moeten reserveren voor prijsstijgingen, hiervoor gaan wij een nadere analyse uitvoeren. In de Kadernota 2026 zullen wij mogelijk voorstellen om de jaarlijkse reservering te verhogen. Informatiebeveiliging en privacy (►) Dit risico is onveranderd ten opzichte van de jaarrekening 2023. Ervaringen in het land leren dat de impact van dit risico groot kan zijn wanneer het zich voordoet.

Voor de gemeente blijft de kans op digitale indringing, ontoereikende, onjuiste of onrechtmatige gegevensverwerking van personen, datalekken en/of cyberincidenten bestaan. Hierdoor ontstaan er risico’s voor het bestuur en de organisatie op het gebied van continuïteit van de bedrijfsvoering en dienstverlening. Om de risico’s te beheersen, worden penetratietesten uitgevoerd op systemen. Ter verbetering van de bewustwording van de organisatie vinden onder andere elearnings, mystery guest en een phishing campagne plaats. Ingevolge de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) worden daarnaast verplichte risicoanalyses (DPIA’s) uitgevoerd ten behoeve van de informatieveiligheid en privacy. De aanbevelingen uit dit onderzoek door de Rekenkamer zijn meegenomen in de ontwikkeling van informatiebeveiliging. Vanaf 1 oktober 2024 wordt de Europese wetgeving op Informatiebeveiliging (NIS2) ingevoerd. Dit zal ambtelijk gevolgen hebben voor de controle op informatiebeveiliging. Mede door de nieuwe Europese wetgeving zal de gemeente de monitoring, detectie en response (MDR) moeten gaan verbeteren. Hiermee zal de kans op het risico op cyberincidenten verlagen. Tekorten jeugdbudget (►) Landelijk zien we een blijvende toename van het aantal jeugdigen dat zorg ontvangt. Ook in Lingewaard zien we deze trend.

Echter, niet elke hulpvraag behoeft een zorgantwoord. Hierover is een stevig maatschappelijk dialoog nodig. In deze begroting gaan we ervan uit dat de groei niet verder toeneemt. Echter, de maatregelen die getroffen worden om deze groei niet verder te laten toenemen, kennen een lange adem. Warmtenet Lingewaard (►) De gemeente is deelnemer binnen het warmtenetwerkbedrijf WNL en kan met een uitbreiding van het warmtenet toewerken naar een toekomst vast tuinbouwgebied. Daarnaast kan het warmtenet een rol gaan spelen in de energietransitie in de bebouwde omgeving. De gemeente moet mogelijk een garantstelling afgeven voor een investering in de overdimensionering van het warmtenet die wordt gerealiseerd in 2024. De overdimensionering dient om het warmtenet geschikt te maken voor uitbreidingen vanuit Bergerden. 76

Onvoldoende aansluiting BUIG-middelen met ontwikkeling Lingewaard (►) Het aantal uitkeringsgerechtigden Participatiewet neemt toe ten opzichte van de lagere toekenning van het budget vanuit het verdeelmodel (BUIG Budget). Om dit risico te beheersen, wordt onder meer ingezet op loonkostensubsidie, begeleiding en re-integratiemiddelen. De beheersmaatregelen zijn erop gericht om de verminderde opbrengsten vanuit het Rijk op te vangen door meer mensen te laten uitstromen naar werk. We hebben als gemeente echter niet direct invloed op het verdeelmodel waarmee het Rijk geld toekent aan gemeenten. Daarnaast moeten we elk jaar de toets doen of we in aanmerking komen voor de Vangnetuitkering. Daar was tot en met 2024 nog geen sprake van. Afval (►) Het risico afval is onveranderd. Aan de inzamelkant is het risico kleiner door het gebruik van het afvaldashboard. Hiermee kunnen we veranderingen in het aanbiedgedrag van afval sneller waarnemen. Echter staat daar een verwachte tariefverhoging op de verwerking van GFT en restafval tegenover. Daarnaast werkt de regering aan een CO2 heffing op het verbranden van afval. De exacte uitwerking van de heffing en daarmee de financiële gevolgen zijn nog onbekend. Daarnaast komt de onzekerheid hoe producenten van verschillende productgroepen de producentenverantwoordelijkheid (UPV) gaan organiseren.

Het is nog onvoldoende bekend of gemeenten hierin een rol gaan krijgen. Het zal een effect hebben op de hoeveelheid en de kwaliteit van de aangeleverde grondstoffen, maar hoeveel is nog onvoldoende in te schatten. Migratie en integratie in Lingewaard (►) Binnen de gemeente zijn we verantwoordelijk voor de opvang van Oekraïners en de huisvesting van statushouders. Wij vangen Oekraïners op in eigen en gehuurde gemeentelijke opvanglocaties. Daarnaast dragen we zorg voor onder andere primaire levensbehoeftes, onderwijs, zorg en dagbesteding voor de Oekraïners. De kosten die gemaakt worden met de opvang en huisvesting van Oekraïners worden vergoed vanuit het Rijk. Bij de huur van opvanglocaties zijn we langjarige huurcontracten aangegaan. Daarnaast hebben we opvanglocaties verbouwd om ze geschikt te maken voor huisvesting, deze transitiekosten zijn niet langjarig afgedekt. Wij onderkennen het risico dat op enig moment de vergoeding vanuit het Rijk niet toereikend is om de (gemaakte) kosten te dekken. Statushouders worden gehuisvest door de woningcorporaties in Lingewaard. Wij onderkennen het risico dat op enig moment het huidige aanbod qua woningen voor statushouders niet toereikend is, waardoor de gemeente extra investeringen moet doen om te voldoen aan de taakstelling voor huisvesting statushouders.

Als beheersmaatregel om toekomstige financiële tegenvallers in de opvang van Oekraïners op te vangen, reserveren we de niet-uitgegeven bedragen. Reputatie risico's Naast de genoemde risico's met een mogelijk financieel gevolg zijn er ook onderwerpen waarbij ook schade aan de reputatie van de gemeente mogelijk is. Arbeidsmarkt Het risico op personeelstekort als gevolg van vertrekkende medewerkers blijft relevant. Ondanks alle inspanningen op het gebied van werving verliezen we kennis, ervaring en netwerken. Het risico is structureel en neemt toe door de vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt. Door het (tijdelijk) wegvallen van personeel vertragen processen en uitvoeringsprogramma’s. De veranderende arbeidsmarkt heeft mogelijk ook gevolgen voor de ambities in het coalitieakkoord.

77

3. Ontwikkeling risico's Wijzigingen risico’s ten opzichte van jaarrekening 2023 Ten opzichte van de jaarrekening 2023 zijn er een aantal wijzigingen in de risico’s met een risicoscore van 15 of hoger zichtbaar. Deze zijn hiervoor beschreven. Er zijn een aantal thema’s waar de gemeente mee te maken heeft, of gaat krijgen, die lastig te kwantificeren zijn. Deze onderwerpen gaan mogelijk een risico worden in de toekomst en daarom is het goed deze te benoemen.  De PFAS- en stikstofproblematiek is nog relevant en leidt tot vertraging in projecten voor woningbouw en infrastructuur. Ondanks dat al de nodige woningen zijn gerealiseerd, heeft het gevolgen voor de ambitie van woningbouwplannen.  Bij de aanleg van maatschappelijk vastgoed, bedrijventerreinen en woonwijken wordt de nieuwbouw aangesloten op het elektriciteitsnet door Alliander. Alliander heeft aangegeven dat er nog slechts beperkt capaciteit is op het net door netwerkcongestie. Dit probleem zal zich de komende jaren blijven voordoen. Het financiële gevolg van de netwerkcongestie is meegenomen in de benodigde weerstandscapaciteit.  De Omgevingswet is in werking getreden op 1 januari 2024. De wet beoogt onder meer procedures in aantal en omvang te vereenvoudigen. Juridisch is er sprake van een overgangstermijn. In de praktijk betekent dat een transitie naar plannen en procedures volgens de nieuwe wet.

Die transitieperiode is nodig voor inwoners, bestuur en organisatie om zich nieuwe planvormen en procedures eigen te maken. Om dit proces te beheersen, is het budget voor implementatie verlengd tot en met in eerste instantie 2025, worden interne opleidingen en trainingen gevolgd en monitoren we interne werkafspraken met de omgevingsdienst. Daarnaast inventariseren we de gevolgen voor verschillende teams zodat benodigde middelen in uren en menskracht duidelijk worden en kunnen worden verwerkt in de reguliere exploitatiebudgetten.  Voor de ontwikkeling van bedrijventerrein Agropark III wordt voor glastuinbouw gereserveerde ruimte ingewisseld. De provincie heeft schriftelijk bevestigd onder welke voorwaarden Agropark III kan worden ontwikkeld en de gemeente kan hieraan voldoen. De verwachting blijft wel dat nieuwe kavels met enige vertraging beschikbaar komen en daarmee de verkoop langer op zich laat wachten.  De landelijke Hervormingsagenda Jeugd is op 19 juni 2023 definitief vastgesteld, ondertekend en aangeboden aan de Tweede Kamer en Eerste Kamer. Sinds de vaststelling zijn er al veel ontwikkelingen landelijk ingezet. Momenteel zijn we bezig om de Hervormingsagenda lokaal en regionaal te implementeren. De eerder opgenomen bezuinigingen (taakstelling) jeugd, hebben we niet gehaald.

Dit komt mede door de toenemende vraag naar jeugdzorg, maar ook door flinke tariefstijgingen die afgelopen jaren zijn doorgevoerd. Er is daarom besloten om de eerdere stelpost bij te stellen. Echter, ook of deze taakstelling haalbaar is, zal mede afhankelijk zijn van het beleid dat Landelijk wordt gevoerd (onder andere het tijdig aanpassen van de Jeugdwet).  We zijn gestart met het bovenregionaal inkopen van Essentiële Functies in de jeugdzorg. Hiermee willen we de beschikbaarheid van de zorg voor jeugdigen (en hun ouders) met hoog specialistische zorgvragen borgen, de kwaliteit verbeteren en de zorg betaalbaar houden. De aanbesteding van deze Essentiële Functies zorgt voor een kostenstijging. Een deel van deze kostenstijging komt door de vanuit het Rijk opgelegde transformatie van jeugdhulp met verblijf, waarbij we een beweging naar kleinschalige opvang moeten maken. Daarnaast zijn er met nieuw in te kopen producten hogere tarieven van toepassing. Op dit moment is nog niet met zekerheid te stellen hoeveel jeugdigen uit Lingewaard uiteindelijk gebruik gaan maken van deze integrale hoog specialistische zorg en verblijf en onder welke zorgproduct en dus tarief zij exact gaan vallen. Hiermee lopen we een financieel risico dat de bedragen die op dit moment in de begroting zijn opgenomen, ontoereikend zullen zijn.

78

Toekomstige risico’s Voor de komende jaren zijn er plannen die gevolgen kunnen hebben voor de financiele huishouding van de gemeente. Deze plannen krijgen de komende jaren vorm en hebben mogelijk gevolgen voor de benodigde weerstandscapaciteit en dus de ratio weerstandsvermogen. Het betreft de volgende ontwikkelingen: Gemeentefonds Voor de jaarlijkse indexering van de algemene uitkering in het gemeentefonds wordt vanaf 2024 een nieuwe methode gebruikt. In plaats van de oude “trap-op-trap-af-systematiek”, wordt nu uitgegaan van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Hiervoor wordt onder andere gekeken naar het historisch gemiddelde van de afgelopen acht jaar en het prijspeil bbp van het lopende jaar. Dit geeft meer stabiliteit, maar het is wel de vraag of het gemeentefonds voldoende blijft groeien om prijsstijgingen en areaaluitbreiding op te kunnen vangen. Als de bbp-groei en de prijsontwikkeling afwijken van de verwachtingen, kan dit betekenen dat Lingewaard moeite heeft om de budgetten op peil te houden en essentiële diensten te blijven leveren. Dit kan gevolgen hebben voor de kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners en de langetermijnontwikkeling van de gemeente. Hoewel de nieuwe financieringssystematiek stabiliteit kan brengen, schiet ze tekort om de groei van de uitgaven voor zorgkosten door vergrijzing en infrastructuur op te vangen.

Vanwege deze bedenkingen van de VNG en het IPO loopt er een discussie met de fondsbeheerders. Huisvesting scholen In het Integraal Huisvesting Plan (IHP) zijn verschillende fases opgenomen voor vervangingsinvesteringen van vier scholen. De investeringen in fase 1 zijn meegenomen in de meerjarenbegroting. Op basis van de evaluatie van het IHP worden de toekomstige investeringen in kaart gebracht. Hier kunnen aanvullende lasten uit voortvloeien die we nu nog niet in beeld hebben. Subsidie klimaat- en energiebeleid Voor 2025 krijgen wij een Rijkssubsidie uit de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaaten energiebeleid (CDOKE) van € 825.900,- voor personele lasten. Om de subsidie nu goed in te zetten, is de vaste formatie uitgebreid. Voor de jaren 2026 t/m 2030 zijn de afspraken al gemaakt en wordt een subsidieregeling opgezet. Een nieuw kabinet kan deze afspraken echter ter discussie stellen. Na 2030 is onbekend of er nog subsidiemogelijkheden zijn. Het risico bestaat dat er dan onvoldoende dekking is voor de nu uitgebreide vaste formatie. Duurzaamheidsplannen regering en provincie Eventuele wijzigingen in bijvoorbeeld het regerings- of provinciaal beleid ten aanzien van de inzet op zon en wind als duurzame elektriciteitsbron, kunnen tot gevolg hebben dat de gemeente via deze route niet de beleidsdoelen haalt.

De begrote inzet van personeel en middelen om dit doel te bereiken, zijn dan mogelijk niet voldoende. Inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo Om de houdbaarheid van de Wmo te verbeteren, heeft het kabinet besloten om voor alle Wmo voorzieningen waar nu het abonnementstarief geldt, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Hiermee wordt de hoogte van de eigen bijdrage afhankelijk van het inkomen van onze inwoners. Deze wetswijziging zorgt voor een korting in het gemeentefonds. Echter, op dit moment is nog niet geheel duidelijk hoe het abonnementstarief er exact uit komt te zien en of de abonnementstarieven voldoende dekkend zijn voor de korting die het rijk ons oplegt via het gemeentefonds.

79

4. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de risico’s die we lopen (de benodigde weerstandscapaciteit) en de financiële middelen die we hebben om de risico’s te dekken (de beschikbare weerstandscapaciteit). Deze relatie noemen we de ratio van het weerstandsvermogen en bedraagt 4,9. De gemeente streeft naar een minimale ratio van 1,0 (raadsbesluit bij nota Risicomanagement & weerstandsvermogen). Ratio weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen Kwalificatie

€ 30.875.879 € 6.249.265 4,9 Uitstekend

In de afgelopen jaren was het verloop van de ratio weerstandsvermogen als volgt: Ratio weerstandvermogen 5.4

6

4.7

5 4 3

3.4

3

2.46

4.9

4.3

2.24

1.52

2 1

02 -2 -8

20

4

24 31

11-

02 -2

20

02

3

23

-8 31

11-

-2

20

2

22

-8 31

02

1

11-

20

-2 -8 31

11-

31

-8

-2

02

0

21

0

Ratio

Continuïteit Op basis van de door ons uitgevoerde risico-inventarisatie, de weerstandsratio van 4,9 en het beeld van onze meerjarenbegroting is het college van burgemeester en wethouders van mening dat de normale bedrijfsvoering financieel kan worden voortgezet.

80

5. Financiële kengetallen Gemeenten zijn verplicht om de financiële kengetallen op te nemen in de begroting conform het Besluit Begroting en Verantwoording. De kengetallen geven de financiële positie van onze gemeente weer en maken het mogelijk om deze te vergelijken met die van andere gemeenten. Ook geven ze een beeld van de ontwikkeling van de financiële positie ten opzichte van de begroting 2024 en de jaarstukken 2023. Financiële kengetallen 1.a. Netto schuldquote 1.b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit

Werkelijk 2023 32%

Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot 2024 2025 2026 2027 2028 44% 42% 67% 81% 88%

27%

40%

37%

62%

76%

84%

38% 0,07%

34% 2,46%

31% 5,41%

28% 5,44%

24% 5,14%

21% 1,59%

2,30%

0,99%

0,82%

-1,77%

-0,29%

-0,38%

108,69%

103,57% 102,71% 102,71% 102,71% 102,71%

De provincie hanteert bij de beoordeling drie categorieën. Deze sluiten aan bij de landelijk afgesproken signaleringswaarden. Financiële kengetallen 1.a. Netto schuldquote 1.b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie

Gelders gemiddelde 67,5%

Kengetal Categorie Categorie Categorie Lingewaard A B C 42% <90% 90-130% >130%

61%

37%

<90%

90-130%

>130%

31,1% 5%

31% 5,41%

>50% <20%

20-50% 20-35%

<20% >35%

4.a Structurele exploitatieruimte Begr 3,2% 0,82% > 0% 0% < 0% 4.b Structurele exploitatieruimte MJB nb -0,38% > 0% 0% < 0% 5. Belastingcapaciteit 99,2% 102,71% <95% 95-105% >105% Het Gelders gemiddelde is berekend op basis van de door de gemeenten in hun begroting 2024 opgenomen kengetallen. Categorie A is het minst risicovol en C het meest risicovol. Alhoewel de provincie onze financiële positie beoordeelt aan de hand van de kengetallen, is voor het behouden van preventief toezicht alleen van belang dat de meerjarenbegroting een positief saldo heeft (art. 203 GW). 1 a. Netto schuldquote De netto schuldquote = totale schulden / totale baten (excl. reserves) De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente. Hoe lager het percentage, hoe beter. De netto schuldquote loopt omhoog. Dit wordt vooral veroorzaakt door geplande investeringen en hiervoor benodigde geldleningen. We blijven in categorie A, de minst risicovolle categorie.

81

1 b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote wordt zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden berekend, omdat er onzekerheid kan bestaan of alle leningen terug worden betaald. Ook hier blijven we in categorie A, de minst risicovolle categorie. 2. De solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio = eigen vermogen / totaal balans De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin onze gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger het percentage, hoe beter. De solvabiliteit loopt in meerjarig perspectief terug. Dit wordt met name veroorzaakt door de tekorten in 2026 en verder zoals nu opgenomen in deze begroting. We zijn inmiddels een traject gestart om te komen tot een structureel sluitende begroting vanaf 2026. In de Kadernota 2026 worden hiervoor voorstellen opgenomen. Bij een structurele sluitende begroting vanaf 2026 loopt de solvabiliteitsratio maar beperkt terug in de jaren. Er dan nog wel sprake van enige teruggang door de geplande investeringen de hiervoor benodigde geldleningen. De solvabiliteitsratio zit in de middelste categorie. 3. Grondexploitatie Kengetal grondexploitatie = Boekwaarde bouwgrond in exploitatie / totale baten (excl. reserves) Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten.

De boekwaarde is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Of een hoog of laag percentage gunstig is, is afhankelijk van de markt. Bij een gunstige markt zou een hoog percentage meer winstpotentie kunnen hebben. Het kengetal is kleiner dan 20%. Hierdoor zit Lingewaard in categorie A, de minst risicovolle categorie. 4. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte = het saldo van de structurele baten en lasten + het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves / de totale baten (excl. reserves). Dit kengetal geeft aan welke structurele financiële ruimte de gemeente heeft. We nemen bij de berekening alleen de structurele baten en lasten mee en dus niet de incidentele. Hoe hoger het percentage, hoe beter. We zitten het eerste jaar in de minst risicovolle categorie en vanaf 2026 in de meest risicovolle categorie. Dit is het gevolg van de negatieve structurele begrotingssaldi. 5. Belastingcapaciteit Belastingcapaciteit = totale woonlasten gemeente Lingewaard / landelijk gemiddelde woonlasten Dit kengetal vergelijkt de totale woonlasten 2025 in Lingewaard met het landelijke gemiddelde 2024 (landelijk gemiddelde 2025 is nog niet bekend). De woonlasten zijn de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. We gaan daarbij uit van de woonlasten van meerpersoonshuishoudens. Hoe lager het percentage, hoe beter.

In 2025 komt de belastingcapaciteit uit in categorie B.

82

Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen De openbare ruimte bepaalt mede hoe aantrekkelijk het is om in Lingewaard te wonen, werken en recreëren. Het coalitieakkoord 2022 – 2026 geeft aan dat we die mooi, groen, gezond en voor iedereen veilig en goed toegankelijk ingericht willen hebben. Het beheer moet voldoen aan het afgesproken kwaliteitsniveau in de beleidsplannen. We investeren in dagelijks onderhoud, (groot)onderhoud en vervangingen. We gebruiken meerjarenprogramma’s voor de uitvoering van groot onderhoud en voor inzicht in toekomstige uitgaven. Leidt dit niet meer tot het minimaal vereiste kwaliteitsniveau, dan vervangen we de voorzieningen. Op dat moment zijn vervangingsinvesteringen noodzakelijk. In deze paragraaf geven we de volgende onderdelen per kapitaalgoed weer:  De kaders die we hanteren voor het onderhoud van de openbare ruimte.  Het actuele onderhoudsniveau.  Welke werkzaamheden we uit gaan voeren.  De financiële consequenties. Naast onze eigen beleidskaders is er een aantal wetten die regels bevatten voor het onderhoud. Bijvoorbeeld het Burgerlijk Wetboek, de Wegenwet of de Arbowet. Het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap doet dit onder meer op het gebied van fysieke toegankelijkheid.

De huidige toegankelijkheidssituatie toetsen we vóór de onderhoudswerkzaamheden aan bestaande regels en richtlijnen in onder meer het Bouwbesluit en het Handboek voor Toegankelijkheid. Blijkt dat er aanpassingen of verbeteringen noodzakelijk zijn dan brengen we de financiële consequenties hiervan in beeld. Daarmee doen we ook recht aan de bevindingen van de Rekenkamercommissie uit 2021.

1. Openbaar groen Programma 5. Sport, cultuur en recreatie Beleidskader Groenstructuurplan 2008:  De structuur- en beeldbepalende delen van het openbaar groen binnen de bebouwde kom van de kernen zijn hierin beschreven. Beeldkwaliteitsplan Openbaar Groen 2009:  Beschrijving van de onderhoudsniveaus van openbaar groen. Onderhoudsniveau Het onderhoud is over het algemeen op kwaliteitsniveau B (basis). Voor de centrumgebieden van de kernen is dit hoger. De leeftijd van de beplanting varieert sterk. Verouderde beplanting heeft vaak onvoldoende kwaliteit en geeft daarmee aanleiding voor selectieve vervanging. Wat doen we in 2025?  We onderhouden het openbare groen in de centrumgebieden en op begraafplaatsen op beeldkwaliteit A. Het openbare groen in de woon- en werkgebieden onderhouden we op beeldkwaliteit B en de dorpsranden, randen om sportparken en grotere groengebieden op beeldkwaliteit C.  In en rond Bemmel beoordelen we ongeveer 8.000 gemeentelijke bomen op veiligheid en onderhoud. 83

 

We vervangen de bestaande laanbomen langs de Floralaan en Parksingel in Bemmel om veiligheidsproblemen in de nabije toekomst te voorkomen. We vervangen bomen en plantsoenen aan de Gildestraat in Gendt.

Financieel In programma 5, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voor het onderhoud van openbaar groen. Het reguliere onderhoud aan openbaar groen en bomen bekostigen we uit de exploitatiebudgetten. Voor vervanging van groen en bomen investeren we jaarlijks € 123.000. We activeren deze investering (rente en afschrijving). Daarnaast zijn er voor verbetering en compensatie van openbaar groen middelen uit het Groenfonds beschikbaar. De budgetten en investeringen zijn ook de komende jaren voldoende om het vastgestelde kwaliteitsniveau te behouden.

2. Wegen Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Beleidskader Beleidsplan wegverhardingen 2017: Beschrijft de kaders voor onderhoud en vervanging van verhardingen. Onkruidbestrijdingsplan 2009:  Beschrijft de kaders voor niet-chemische onkruidbestrijding op verhardingen en in plantsoenen. Onderhoudsniveau Het onderhoud is over het algemeen op kwaliteitsniveau B (basis). Voor de centrumgebieden van de kernen is dit hoger. Wat doen we in 2025? Aan verschillende wegen plegen we groot onderhoud zodat het kwaliteitsniveau niet lager is dan B, zoals:  Kamervoort in Angeren;  Kattenleger in Bemmel;  Van Nispenlaan in Bemmel;  Klein Rome in Bemmel;  Wardstraat in Bemmel;  Duisterestraat in Doornenburg;  Pannerdenseweg in Doornenburg;  Lage Zandsestraat in Haalderen;  Loostraat in Huissen;  Azalealaan in Huissen. Bij de rioleringswerkzaamheden in Gochsestraat in Huissen en Vleumingen in Gendt pakken we ook alle verhardingen van trottoirs en parkeerstroken aan. Financieel In programma 2, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voor onderhoud wegen. Naast de exploitatiebudgetten zijn middelen uit de voorziening onderhoud wegen voor groot onderhoud en uit de bestemmingsreserve voor vervangingsinvesteringen beschikbaar. De voorziening en bestemmingsreserve zijn toereikend om de kosten voor planmatig onderhoud en vervanging te dekken. 84

3. Riolering en water Programma 7. Volksgezondheid en milieu Beleidskader Gemeentelijk Watertakenplan 2023-2027:  Bevat de beleidsvoornemens en (bijbehorende) activiteiten en maatregelen voor inzameling, transport en (lokale) verwerking van stedelijk afval-, hemel- en grondwater. Waterwet:  Bevat de zorgplicht voor het inzamelen en verwerken van afvloeiend hemelwater.  Bevat de zorgplicht voor het voorkomen/beperken van schade door grondwateronderlast en -overlast. Wet Milieubeheer:  Bevat de zorgplicht voor het inzamelen en transporteren van stedelijk afvalwater. Onderhoudsniveau De gemeenteraad heeft gekozen voor het ambitiescenario C (beschreven in het Gemeentelijk Watertakenplan 2023-2027). Wat doen we in 2025? Bij groot onderhoud beperken we de overlast voor onze inwoners tot een minimum. Dat doen we door het vervangen van de riolering zo veel mogelijk te combineren met het groot onderhoud aan wegen. De bestaande riolering vervangen we en tegelijk brengen we verbeteringen aan tegen wateroverlast en droogte op de volgende plaatsen:  De wijk de Klappenburg in Bemmel (start uitvoering).  De straat Vleumingen in Gendt (uitvoering).  De Deken dr. Mulderstraat in Bemmel (uitvoering).  We vervangen de drukrioolleiding langs de Krakkedel tussen Angeren en Doornenburg.  We vervangen alle wadibodems als dat noodzakelijk is na onderzoek.

 We onderhouden en vervangen pompen en gemalen en mechanische riolering. Financieel In programma 7, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voortkomend uit het Gemeentelijk Watertakenplan 2023-2027. Het reguliere onderhoud aan de riolering en de gemalen bekostigen we uit de exploitatiebudgetten. We activeren vervangingen en verbeteringen van het rioolstelsel (rente en afschrijving). Het totaal aan kosten in het GWP is in balans met de opbrengst uit de riool- en waterzorgheffing.

4. Gebouwen Programma 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal Domein 7. Volksgezondheid en milieu 9. Bestuur en ondersteuning Beleidskader Beleidsplan Gebouwd Vastgoed 2016:

85

Minimaal kwaliteitsniveau om de gebouwen in stand te houden, voor de functie en/of het gebruik, en het behoud van de bedrijfseconomische (vastgoed)waarde. Contourennota Accommodatie- en Vastgoedbeleid 2019: Relatie tussen de strategische doelen die de gemeente heeft en de manier waarop het maatschappelijk vastgoed gebruikt wordt om die doelen te bereiken. Onderhoudsniveau De huidige onderhoudstoestand van de gemeentelijke gebouwen, bouwwerken en de technische installaties is redelijk tot goed. Ze voldoen aan het minimale kwaliteitsniveau 3 (basis). Incidenteel kan de conditiescore van een bouwonderdeel onder de norm komen. Oorzaak hiervan is de (plan)ontwikkeling rondom deze gebouwen of locatie. De veiligheid, functionaliteit en de wind- en waterdichtheid blijft gegarandeerd. Wat doen we in 2025? We voeren regulier en planmatig onderhoud uit op basis van het nader uit te werken OnderhoudJaarPlan (OJP) 2025 en de vervangingsinvestering buitensport 2025. Onder andere:  Vervangen van de verwarmingsinstallatie in kasteel De Kinkelenburg.  Herstel van het stucwerk van de buitengracht van Fort Pannerden.  Onderzoek naar aanwezige gebouwschade als gevolg van bodemdaling en vervanging van de verwarmingsinstallatie en verdeelinrichting van het Gemeenschapshuis Huissen Zand.  Renoveren van de toplaag van de tennisbanen van TV Doornenburg.

 Renoveren van de toplaag van een natuurgras voetbalveld van RKHVV in Huissen.  Renoveren van de toplaag van het trainingsveld van VV Bataven in Gendt. We realiseren duurzame, betaalbare en toegankelijke maatschappelijke accommodaties in Lingewaard. Daarin is voldoende ruimte voor onze verenigingen en maatschappelijke organisaties en ontstaat een goede bezetting door multifunctioneel gebruik. Voor de locaties van accommodaties die we niet behouden, maken we een voorstel voor herontwikkeling. In Bemmel:  We realiseren een nieuwe sporthal bij de nieuwbouw van het OBC, afronding in 2026.  We stellen een maatschappelijk accommodatieplan op met voorstellen voor het verduurzamen en toegankelijker maken van de te behouden accommodaties. In Haalderen:  We leggen een kunstgras voetbalveld aan bij de verder te ontwikkelen multifunctionele cultuur- en sportaccommodatie (MFCSA) op het terrein van voetbalvereniging RKVV HAVO. In Gendt:  We verduurzamen sporthal Walburgen.  We verduurzamen de gymzaal aan de Nijmeegsestraat. In Doornenburg:  We verbeteren de toegankelijkheid van het Ontmoetingscentrum.  We stellen het accommodatieplan op voor deze kern. In Angeren:  We verbeteren de toegankelijkheid van het Dorpshuis.  We stellen het accommodatieplan op voor deze kern.

86

Financieel Onder 'Wat mag het kosten?', in de programma's 5, 6, 7 en 9, hebben we de lasten en baten voor onderhoud gebouwen opgenomen. Naast de exploitatiebudgetten zijn middelen uit de voorziening onderhoud gebouwen beschikbaar voor planmatig onderhoud. De voorziening is toereikend om de kosten voor planmatig onderhoud te dekken.

5. Civieltechnische kunstwerken Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Beleidskader Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken 2021: Kaders voor onderhoud en vervanging van kunstwerken. Onderhoudsniveau Het onderhoud is over het algemeen op kwaliteitsniveau B (basis) voor de kunstwerken. De oudere kunstwerken, veelal constructies uit de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw, vervangen we de komende jaren. Wat doen we in 2025? We voeren groot onderhoud en vervanging uit aan:  Fietsbrug Looveerweg;  Vissteiger Plakselaan. Financieel In programma 2, onder 'Wat mag het kosten?' staan de lasten en baten voor onderhoud civieltechnische kunstwerken. Naast het exploitatiebudget zijn middelen uit de voorziening onderhoud civieltechnische kunstwerken beschikbaar voor groot onderhoud en uit de bestemmingsreserve voor vervangingsinvesteringen. De voorziening en bestemmingsreserve zijn toereikend om de kosten voor planmatig onderhoud en vervanging te dekken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=4f92eca8-dcda-4011-9670-cf57efd7b98d