CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

OUD 797303 Bijlage 1 Beleidskader energietransitie

Raadsvergadering 26 oktober 2023, gemeente LingewaardBij agendapunt: Actualiseren beleidskader energietransitie en uitgangspuntennotitie energievisie zone A15 (bespreekstuk)41.166 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 5

Dit geldt voor het geheel als voor de verschillende deelgebieden binnen het park. De zoekzone zonneparken ligt in Park Lingezegen en valt binnen de deelgebieden 'Het Landbouwland' en De deelgebieden kennen elk hun eigen karakter en ontwikkelingsdoelstellingen. In de structuurvisie Park 'De Buitens'. Voor de landschappelijke inpassing van zonneparken binnen Park Lingezegen zijn aanvullende Lingezegen worden deze verschillenden doelstellingen beschreven. kwaliteitseisen uitgewerkt. Dit geldt voor het geheel als voor de verschillende deelgebieden binnen het park. De deelgebieden kennen elk hun eigen karakter en ontwikkelingsdoelstellingen. In de structuurvisie Park Lingezegen worden deze verschillenden doelstellingen beschreven.

85

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

85

Daarnaast zijn voor het gehele parkgebied inrichtingsprincipes voor de verschillende landschapselementen zoals waterlopen, paden, lanen en boomgaarden uitgewerkt (zie 'Lofzang op de Betuwe'). Een landschappelijke inpassing van zonneparken in Park Lingezegen kan op verschillende manieren vorm krijgen: • de aanleg van brede stroken met kruidenrijkgrasland; • de aanleg van een natuurvriendelijke oever, plas-draszones of amfibie poelen; • de aanleg van recreatieve routes; • in relatie met bestaande bebouwing/beplanting: de aanleg van opgaande beplanting in vorm van een windsingel, struweelhaag of hoogstamboomgaard. Afhankelijk van de exacte locatie en reeds aanwezige landschapskenmerken en -structuren kan gekozen worden voor één of meerdere van de voorgenoemde wijzen van landschappelijke inpassing. Uitgangspunt is dat alle zijden van het zonnepark landschappelijk worden ingepast. Belangrijk is dat de hoogte van zonnepanelen beperkt wordt tot 2,5 m boven maaiveld. De voorgenoemde opsomming is niet uitputtend. De landschappelijke inpassing van zonneparken blijft maatwerk en zal in goed overleg met de gemeente worden afgestemd. Indien landschappelijke inpassing geen of weinig meerwaarde heeft, kan er voor gekozen worden een vrijwillige bijdrage te storten in het gemeentelijke landschapsfonds.

Dit fonds wordt ingezet om bestaande grootschalige landschappelijke structuren te versterken en nieuwe structuren te ontwikkelen.

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

86

Voorbeeld inrichtingsprincipe uit ‘Lofzang op de Betuwe’

3.2 Landschappelijke kwaliteitsverbetering

De ontwikkeling van een zonnepark moet bijdragen aan het verder versterken van de aanwezige landschappelijke kwaliteiten. Het realiseren van deze kwaliteitsverbetering zal als voorwaardelijke 3.2 Landschappelijke kwaliteitsverbetering verplichting in het bestemmingsplan (na 1 januari 2024 Omgevingsplan) verankerd worden of als 3.2 Landschappelijke kwaliteitsverbetering De ontwikkeling van een zonnepark moet bijdragen aan het verder versterken van de aanwezige voorwaarde worden opgenomen in de omgevingsvergunning. De ontwikkeling van een zonnepark moet bijdragen aan het verder versterken de aanwezige landschappelijke kwaliteiten. Het realiseren van deze kwaliteitsverbetering zal van als voorwaardelijke landschappelijke kwaliteiten. Het realiseren van deze kwaliteitsverbetering zal als voorwaardelijke verplichting in het bestemmingsplan (na 1 januari 2024 Omgevingsplan) verankerd worden of als De gemeente ziet de volgende maatregelen als (landschappelijke) kwaliteitsverbetering. verplichting het bestemmingsplan (na 1 januari 2024 Omgevingsplan) verankerd worden of als voorwaarde in worden opgenomen in de omgevingsvergunning. • Het aanleggen van natuuren landschapselementen buiten het bestemmingsvlak waar het voorwaarde worden opgenomen in de omgevingsvergunning. zonnepark gerealiseerd wordt.

Houd hierbij rekening met de specifieke ecologische en De gemeente ziet de volgende maatregelen als (landschappelijke) kwaliteitsverbetering. cultuurhistorische waarden van het gebied waarin het zonnepark wordt gerealiseerd: in de dijkzone De gemeente ziet de volgende maatregelen als (landschappelijke) • Het aanleggen van natuuren landschapselementen buitenkwaliteitsverbetering. het bestemmingsvlak waar het oeverwalgebied zijn en dit onder andere hoogstamboomgaarden, houtwallen en los groeiende • en Hethet aanleggen van natuurbuiten bestemmingsvlak waar zonnepark gerealiseerd wordt. landschapselementen Houd hierbij rekening met dehet specifieke ecologische en het hagen, geriefhoutbosjes, kruidenen faunarijke graslanden. zonnepark gerealiseerd wordt. hierbijwaarin rekening de specifieke cultuurhistorische waarden vanHoud het gebied hetmet zonnepark wordt ecologische gerealiseerd:en in de dijkzone • cultuurhistorische Het aanleggen vanwaarden extensieve recreatieve voorzieningen zoals een nieuw wandel- of in struinpad of vanonder het gebied het zonnepark wordthoutwallen gerealiseerd: dijkzone en het oeverwalgebied zijn dit anderewaarin hoogstamboomgaarden, en los de groeiende het herstellen van een oud kerkpad. en het oeverwalgebied zijn dit onder hoogstamboomgaarden, houtwallen en los groeiende hagen, geriefhoutbosjes, kruidenen andere faunarijke graslanden.

• hagen, Voorzieningen als bankjes zijn zinvolle voorzieningen, mits ze op de juiste locatie geplaatst worden. geriefhoutbosjes, kruidenen faunarijke graslanden. • Het aanleggen van extensieve recreatieve voorzieningen zoals een nieuw wandel- of struinpad of •• Het behouden en restaureren van cultuurhistorisch waardevolle bebouwing, of beeldbepalende Het aanleggenvan vaneen extensieve recreatieve voorzieningen zoals een nieuw wandelof struinpad of het herstellen oud kerkpad. gebieden. het herstellen van een oud zijn kerkpad. • Voorzieningen als bankjes zinvolle voorzieningen, mits ze op de juiste locatie geplaatst worden. •• Het slopen vanals ontsierende bebouwing en het verwijderen verharding. Voorzieningen bankjes zijn zinvolle voorzieningen, mits van ze op de juiste locatie geplaatst worden. • Het behouden en restaureren van cultuurhistorisch waardevolle bebouwing, of beeldbepalende •• Het verkleinen of opheffen van een niet-agrarisch bestemmingsvlak en/of een (agrarisch) bouwvlak Het behouden en restaureren van cultuurhistorisch waardevolle bebouwing, of beeldbepalende gebieden. c.q. aanduiding binnen een agrarisch bestemmingsvlak. Een voorbeeld hiervan is het verwijderen gebieden. • Het slopen van ontsierende bebouwing en het verwijderen van verharding. van de aanduiding intensieve veehouderij.

Het verkleinen slopen vanof ontsierende bebouwing en het verwijderen van verharding. •• Het opheffen van een niet-agrarisch bestemmingsvlak en/of een (agrarisch) bouwvlak •• Het aanleggen van extra waterberging ten behoeve van verbetering en/of van de waterhuishouding (o.a. Het verkleinen of opheffen van een niet-agrarisch bestemmingsvlak een (agrarisch) bouwvlak c.q. aanduiding binnen een agrarisch bestemmingsvlak. Een voorbeeld hiervan is het verwijderen de van een poel). c.q.aanleg aanduiding binnen een agrarisch bestemmingsvlak. Een voorbeeld hiervan is het verwijderen van de aanduiding intensieve veehouderij. van de aanduiding intensieve veehouderij. • Het aanleggen van extra waterberging ten behoeve van verbetering van de waterhuishouding (o.a. • Het aanleggen van poel). extra waterberging ten behoeve van verbetering van de waterhuishouding (o.a. de aanleg van een de aanleg van een poel). 87

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

87 87

Voorbeelden inrichtingsmaatregelen landschappelijke kwaliteitsverbetering

De voorgenoemde lijst van maatregelen is niet uitputtend. Kwaliteitsverbetering blijft maatwerk. De De voorgenoemde lijst van maatregelen is niet uitputtend. Kwaliteitsverbetering blijft maatwerk. De gemeente hanteert als uitgangspunt datisten minste 10% van de oppervlakte van het zonnepark wordt De voorgenoemde lijstals van maatregelen niet uitputtend. Kwaliteitsverbetering blijft maatwerk. De voorgenoemde lijst van maatregelen is niet uitputtend. Kwaliteitsverbetering blijft maatwerk. gemeente hanteert uitgangspunt dat ten minste 10% van de oppervlakte van het zonnepark wordt DeDe aangewend voor landschappelijke kwaliteitsverbetering (randbeplanting onder deze deze is De voorgenoemde lijstuitgangspunt vanuitgangspunt maatregelen isten niet uitputtend. Kwaliteitsverbetering blijft maatwerk. Dewordt gemeente hanteert datdat 10% van oppervlakte van hetzonnepark zonnepark gemeente hanteert als tenminste minste 10% van de oppervlakte van het aangewend voor als landschappelijke kwaliteitsverbetering (randbeplanting valtvalt niet niet onder deze 10%,10%, deze iswordt De voorgenoemde maatregelen is niet uitputtend. Kwaliteitsverbetering blijft maatwerk. De De voorgenoemde lijst van maatregelen is niet uitputtend. Kwaliteitsverbetering blijft maatwerk. De sowieso vereist).

Daarnaast kande de gemeente vragen de gemonitord dient te is gemeente hanteert als uitgangspunt dat ten minste 10% van debiodiversiteitsontwikkeling oppervlaktevalt vanniet hetonder zonnepark wordt sowieso vereist). Daarnaast kan gemeente vragen datdat de biodiversiteitsontwikkeling gemonitord dient te deze aangewend voor landschappelijke kwaliteitsverbetering (randbeplanting deze 10%, deze is aangewend voor landschappelijke kwaliteitsverbetering (randbeplanting valt niet onder deze 10%, De voorgenoemde lijst maatregelen is niet uitputtend. Kwaliteitsverbetering blijft maatwerk. De gemeente hanteert alsvan uitgangspunt dat ten minste 10% van de oppervlakte van het zonnepark wordt gemeente hanteert als uitgangspunt dat ten minste 10% van de oppervlakte van het zonnepark wordt De voorgenoemde lijst van maatregelen is niet uitputtend. Kwaliteitsverbetering blijft maatwerk. De worden. aangewend voorDaarnaast landschappelijke (randbeplanting valt niet onder deze 10%, dezedient is dient worden. sowieso vereist). de gemeente vragen dat dede biodiversiteitsontwikkeling gemonitord te te sowieso vereist).

kankan dekwaliteitsverbetering gemeente vragen dat de biodiversiteitsontwikkeling gemonitord gemeente hanteert alsDaarnaast uitgangspunt dat ten minste 10% van oppervlakte van hetdeze zonnepark wordt aangewend voor landschappelijke landschappelijke kwaliteitsverbetering (randbeplanting valt onder 10%, is is aangewend voor kwaliteitsverbetering (randbeplanting valtniet niet onder deze 10%,deze deze gemeente hanteert als uitgangspunt dat ten minste 10% van de oppervlakte van het zonnepark wordt sowieso vereist). Daarnaast kan de gemeente vragen dat de biodiversiteitsontwikkeling gemonitord dient te worden.voor landschappelijke kwaliteitsverbetering (randbeplanting valt niet onder deze 10%, deze is worden. aangewend sowieso vereist). vereist). Daarnaast Daarnaast kan vragen biodiversiteitsontwikkeling gemonitord dient sowieso kan de de gemeente gemeente vragendat datde de biodiversiteitsontwikkeling gemonitord dientte te is worden. aangewend voor landschappelijke kwaliteitsverbetering (randbeplanting valt niet onder deze 10%, deze 88te worden. sowieso vereist). Daarnaast kan de gemeente vragen dat de biodiversiteitsontwikkeling gemonitord dient worden. Bijlage 4 | Beleidskader 2023 de - 2025 sowieso vereist).energietransitie Daarnaast kan gemeente vragen dat de biodiversiteitsontwikkeling gemonitord dient te

Bouwstenen landschappelijke kwaliteitsverbetering

Zonne-akkers 1. Inleiding Steeds vaker gaan inwoners aan de slag om te kunnen voorzien in de eigen energiebehoefte. Zonneenergie kan hier een belangrijke bijdrage in leveren. Dit hoofdstuk gaat in op de kaders voor particuliere zonneakkers. Een particuliere zonneakker is een afgebakend (agrarisch) perceel waarop in maximaal één laag zonnepanelen op een zo compact mogelijke wijze worden geplaatst. Het gaat hierbij om zonnepanelen in veldopstellingen die om bepaalde redenen niet of gedeeltelijk op gebouwen of binnen een woonbestemming gerealiseerd kunnen worden. Dit beleidsonderdeel gaat niet over: • Gronden met de bestemming ‘agrarische glastuinbouw’. Het gemeentelijk beleid is erop gericht om op deze gronden geen ontwikkelingen die de glastuinbouw belemmeren toe te staan. Uitzondering hierop zijn de extensiveringsgebieden. • De uiterwaarden. In de uiterwaarden zijn onder andere vanwege landschappelijke waarden zonneakkers niet wenselijk. • Bedrijven (ook agrarisch) in het buitengebied. Bedrijven hebben relatief meer bebouwing en daardoor een groter dakoppervlak. Zonnepanelen op daken zijn hier meer voor de hand liggend.

1.1

Uitgangspunten vanuit het landschapsbeleid

Het landschapsbeleid van de gemeente is omschreven in het Landschapsontwikkelingsplan (LOP). In het LOP is ruimtelijk een indeling gemaakt in uiterwaarden, dijkzone, oeverwallen en komgronden. Het landschapsbeleid streeft naar het behouden van de landschappelijke waarden binnen deze kenmerkende gebieden van een rivierenlandschap. Zowel de uiterwaarden als de dijkzone behoren tot het Nationaal Landschap Gelderse Poort. De uitwaarden zijn bij hoog water belangrijk voor de doorstroming. Kleine zonnevelden (zonneakkers) zijn daardoor op veel plekken niet mogelijk. Daarnaast vinden we zonneakkers in de uiterwaarden landschappelijk niet wenselijk. Omdat de dijkzone tevens binnen het Nationaal Landschap Gelderse Poort valt zullen bij de toepassing van

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

89

zonneakkers in dit gebied de kernkwaliteiten van het Nationale Landschap behouden moeten blijven. Openheid, kleinschaligheid en zichtlijnen vanaf de dijk op (en het behoud van) cultuurhistorische elementen zijn voorbeelden hiervan.

1.2

Randvoorwaarden

De volgende randvoorwaarden zijn het uitgangspunt voor de regels: • De mogelijkheden voor het plaatsen van zonnepanelen binnen de woonbestemming worden eerst benut. Mocht dit niet mogelijk zijn (bijv. door teveel schaduw door bomen) dan kan binnen de agrarische bestemming gezocht worden naar de mogelijkheden. 1. Plaatsing op dak; bij onvoldoende mogelijkheden/geen rendabele opstelling: 2. Plaatsing binnen woonbestemming. Bij onvoldoende mogelijkheden/geen rendabele opstelling: 3. Plaatsing zo veel mogelijk aangrenzend aan woonbestemming. • Bij het gebruik van grond met een agrarische bestemming dient de zonneakker aan te sluiten op de gronden die een woonbestemming hebben. • De zonneakker wordt gebruikt om uitsluitend te voorzien in eigen energieverbruik. • In de uiterwaarden en de glastuinbouwgebieden (met uitzondering van extensiveringsgebieden) zijn zonneakkers op agrarische gronden niet toegestaan. • De zonneakker heeft geen onomkeerbare gevolgen voor het landschap of biodiversiteit. • De zonneakker heeft geen gevolgen voor de openheid van het gebied. • De zonneakker tast de kernkwaliteiten van het Nationaal Landschap Gelderse Poort niet aan. • De zonneakker tast de in de provinciale streekgids Overbetuwe genoemde kernkwaliteiten niet aan. • Er is sprake van een zorgvuldige landschappelijke inpassing, met oog voor de biodiversiteit van het gebied.

Dit wordt onderbouwd en gevisualiseerd in een terrein-/beplantingsplan. • De landschappelijke inpassing gebeurt aan de hand van het gebruik van inheemse beplanting.

2. Toelichting regels Binnen de 2e herziening van het bestemmingsplan buitengebied Lingewaard is de term ‘zonneakker’ opgenomen in de bestemming: Agrarisch met waarden - Komgronden; Agrarisch met waarden – Dijkzone; Agrarisch met waarden – Oeverwallen en de bestemming Wonen. Een zonneakker is hierin omschreven als: “Een afgebakend (agrarische) perceel waarop in maximaal één laag zonnepanelen op een zo compact mogelijke wijze worden geplaatst. De plaatsing leidt niet tot een aantasting van de biodiversiteit van het gebied.” De zonneakker wordt zo compact mogelijk gerealiseerd. Met compact wordt bedoeld dat de zonnepanelen zo opgesteld staan dat de tussenruimte tussen de panelen beperkt is. De zonnepanelen worden in één laag opgesteld. Hierdoor wordt het kleinschalige karakter van de zonneakker in het landschap behouden. Daarnaast dient de plaatsing van de zonneakker niet te leiden tot de aantasting van de biodiversiteit. De regels die in het bestemmingsplan opgenomen zijn onder de benoemde bestemmingen ‘Agrarisch met waarden - Komgronden’, ‘Agrarisch met waarden – Dijkzone’, ‘Agrarisch met waarden – Oeverwallen’ en ‘Wonen’ worden hieronder toegelicht. Daarna worden de regels voor de bestemming ‘Wonen’ toegelicht.

2.1

Bestemmingen ‘Agrarisch’

Regels die voorkomen binnen de bestemmingen ‘Agrarisch met waarden – Komgronden’ ‘Agrarisch met waarden – Dijkzone’ en ‘Agrarisch met waarden – Oeverwallen’: De zonneakker grenst aan een bestemmingsvlak ‘Wonen’, tenzij het landschappelijk aanvaardbaar is hiervan af te wijken. Particuliere bebouwing in het buitengebied is geclusterd binnen het bestemmingsvlak ‘Wonen’. Door de zonneakker direct aansluitend op het bestemmingsvlak ‘Wonen’ te plaatsen wordt de bebouwing ruimtelijk geclusterd. Er zijn situaties denkbaar waarbij het landschappelijk aanvaardbaar is om hiervan af te wijken. Bijvoorbeeld een ecologische verbindingszone die direct achter het woonperceel langs loopt.

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

90

Aangetoond is dat het ondoelmatig is om de zonnepanelen binnen het aanwezige bestemmingsvlak ‘Wonen’ te realiseren (hetzij op het dakvlak, hetzij via een grondopstelling). De mogelijkheden binnen de woonbestemming worden eerst benut. Mocht dit niet mogelijk of onwenselijk zijn (bijv. door teveel schaduw door bomen) dan kan binnen de agrarische bestemming gezocht worden naar de mogelijkheden. Het is aan de initiatiefnemer om dit te onderbouwen. Binnen de woonbestemming is plaatsing op het dak het uitgangspunt. Wanneer dit niet mogelijk is wordt plaatsing binnen woonbestemming onderzocht. Bij onvoldoende mogelijkheden binnen woonbestemming, plaatsing zoveel mogelijk grenzend aan woonbestemming. Aangetoond is dat de zonnepanelen zijn bestemd om te voorzien in de energiebehoefte van het eigen perceel. De initiatiefnemer moet bij de aanvraag aannemelijk maken dat de grootte van de zonneakker past bij het energieverbruik van de woonbestemming. Dit kan bijvoorbeeld aan de hand van een energierekening. Er is sprake van een zorgvuldige landschappelijke inpassing, waarbij rekening wordt gehouden met de biodiversiteit van het gebied. Dit wordt onderbouwd en gevisualiseerd in een terrein/beplantingsplan. Met een zorgvuldige landschappelijke inpassing wordt bedoeld dat de zonneakker opgenomen wordt in het landschap.

Hierdoor vindt zo min mogelijk aantasting van gebiedswaarden en de biodiversiteit plaats. Door bijvoorbeeld het gebruik van heggen of struweel kan een zonneakker in veel gevallen op een waardevolle landschappelijke manier in het landschap worden geplaatst. Deze landschappelijke inpassing gebeurt aan de hand van het gebruik van inheemse beplanting. Voor zonneakkers binnen een agrarische bestemming is het aanleveren van een inrichtingsplan waaruit de landschappelijk inpassing blijkt, verplicht. Voor zonneakkers binnen de woonbestemming wordt landschappelijke inpassing als wenselijk gezien, maar is het aanleveren van een inrichtingsplan niet verplicht. Ook de kleurstelling van de zonneakker is van belang. Te felle kleuren van panelen of installatie passen niet in het landschap. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor een hekwerk rondom een zonneakker. In de basis is het plaatsen van een hekwerk geen probleem, mits het hekwerk een natuurlijke en landschappelijk uitstraling heeft. Dit hekwerk moet een open karakter hebben, zodat kleine dieren zich kunnen verplaatsen. Bijvoorbeeld een hekwerk van houten palen in combinatie met schapengaas of een schapenhek. Voor de Dijkzone geldt tevens dat bij de zorgvuldige landschappelijke inpassing de waarden van het Nationaal Landschap Gelderse Poort behouden moeten blijven. De zonneakker heeft een maximale oppervlakte van maximaal 250 m2.

We gaan er vanuit dat met deze maximale oppervlakte de meeste particuliere initiatieven, mits voldaan aan de voorwaarden, kunnen worden gerealiseerd. Mede door de koppeling aan het eigen energieverbruik is de verwachting dat nagenoeg alle huishoudens minder oppervlakte aan zonnepanelen nodig hebben dan het maximum van 250m². De zonnepanelen hebben een maximale hoogte van 210 cm. De hoogte van de zonneakker, inclusief constructie, is maximaal 2,1 meter. In de komgronden en in de dijkzone wordt specifieker (dan in de meer besloten oeverwallen) getoetst op het behoud van openheid en zichtlijnen. De maximale hoogte van de zonneakker (2,1 meter) is hier ook van toepassing. Mocht blijken dat de landschappelijke waarden openheid en zichtlijnen aangetast worden, dan dient een lagere passende hoogte aangehouden te worden om verstoring van deze waarden te voorkomen. Zonnepanelen worden op een constructie geplaatst, die eenvoudig verwijderd kan worden. Een voorbeeld van een constructie welke eenvoudig verwijderd kan worden, is een constructie opgebouwd uit schroefpalen welke in de grond worden gedraaid.

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

91

De toename van verhard oppervlak door constructies is gering. Toename van verhard oppervlak door constructies is landschappelijk gezien niet wenselijk. Wel zijn er halverharde wegen nodig en toegestaan.

De afstand van de zonneakker tot het aangrenzende perceel (perceelgrens) bedraagt minimaal 2 meter, tenzij het landschappelijk aanvaardbaar is hiervan af te wijken. Uitzondering hierop is het aangrenzende perceel met een woonbestemming waartoe de zonneakker behoort. Hier dient de zonneakker direct tegen of over de perceelgrens te worden geplaatst. Landschappelijk kan er een reden zijn om af te wijken van deze regel. Er vindt geen aantasting plaats van in de omgeving aanwezige functies en waarden. Dit kan bijvoorbeeld gaan over functies van omringende percelen, maar ook over landschap en biodiversiteit. Voor biodiversiteit houdt dit in dat deze minimaal behouden moet blijven. Ook waarden van de bodem, het Nationaal Landschap Gelderse Poort en de provinciale streekgids Overbetuwe mogen niet aangetast worden. De eigenaren en gebruikers van omliggende gronden ondervinden geen hinder van de zonneakker. Het is van belang om bij de realisatie na te denken over de consequentie van de zonneakker voor de omgeving. Het is namelijk niet toegestaan om de belangen van eigenaren en gebruikers van omliggende gronden onevenredig aan te tasten. Voor de plaatsing moet er een gesprek hebben plaatsgevonden met de eigenaren van de omliggende gronden.

2.2

Bestemmingen ‘Wonen’

Regels die voorkomen binnen de bestemmingen ‘Wonen’ De zonnepanelen hebben een maximale hoogte van 210 cm. De hoogte van de zonneakkers, inclusief constructie, is maximaal 2,1 meter. De zonneakker heeft een totale oppervlakte van maximaal 250 m2. Deze oppervlakte van 250 m2 moet voldoende zijn om binnen de bestemming ‘Wonen’ een zonneakker te plaatsen welke uitsluitend voorziet in de eigen energiebehoefte van het perceel.

3. Uitvoering De aanvrager van een zonneakker zal de volgende stappen moeten nemen. Voorbeeld: • Stap 1: Idee verkennen Aanvrager wil graag zonnepanelen door middel van veldopstellingen plaatsen. De mogelijkheden kunnen bekeken worden in het beslisschema. •

Stap 2: Opstellen plan met energieadvies Aan de hand van de voorwaarden bereidt de initiatiefnemer de aanvraag voor. Wij adviseren om voorafgaand eerst advies over het eigen energieverbruik bij een onafhankelijke energieadviseur in te

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

92

winnen. Energieloket Lingewaard kan vrijblijvend meer informatie geven over energiebesparende maatregelen. Het plan moet voldoen aan een landschappelijke inpassing, waarbij rekening wordt gehouden met de biodiversiteit van het gebied en dat (wanneer verplicht) wordt onderbouwd en gevisualiseerd in een uitvoeringsgericht terrein-/ beplantingsplan. Mochten er vooraf vragen zijn over de landschappelijke inpassing dan kan de gemeente hierin adviseren. •

Stap 3: Aanvraag Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA). De aanvrager dient het plan in bij de ODRA. De ODRA toetst aan de voorwaarden. De gemeente Lingewaard zal de landschappelijke inpassing (wanneer verplicht) beoordelen.

Kleine windturbines 1. Inleiding Vaak wordt er bij windenergie gedacht aan grote windturbines, maar er zijn ook mini- en kleine windturbines beschikbaar24. Dit beleidskader is van toepassing op zowel kleine als mini windturbines. Om verwarring te voorkomen praten we vanaf nu over kleine windturbines, maar bedoelen we beiden.

24

NWEA: h@ps://www.nwea.nl/wp-content/uploads/2020/04/Handreiking-miniwind-en-kleine-windmolens.pdf

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

93

Kleine windturbines kunnen door de relatief geringe afmetingen op veel plekken geplaatst worden. Ze leveren een elektriciteitsproductie die aansluit bij de vraag van kleine tot middelgrote energiegebruikers. De meeste type kleine windturbines kunnen worden aangesloten op bestaande elektrische aansluitingen. Kleine windturbines leveren significant minder energie op dan grote windturbines. Grofweg bestaan er twee type kleine windturbines: met een verticale as en met een horizontale as. Beide types kunnen op grond, daken en op masten worden geplaatst. We stellen duidelijke kaders waar we kleine windturbines toestaan, welke afmetingen we hanteren en op welke manier kleine windturbines landschappelijk worden ingepast. De kosten voor de plaatsing van kleine windturbines zullen worden gedragen door de initiatiefnemer.

2. Bestaande kaders Voorliggend beleidskader is niet bedoeld als een allesomvattende beschrijving van alle bestaande wet- en regelgeving en andere (financiële) randvoorwaarden. Het is de volledige verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer om te zorgen voor een haalbaar en uitvoerbaar plan. Sommige kaders willen we echter wel benoemen, omdat deze impact hebben op de omgeving en inwoners van Lingewaard.

2.1

Bestaande wet- en regelgeving

2.1.1 Veiligheid en technische eisen Kleine windturbines moeten voldoen aan een aantal internationale en nationale normen en richtlijnen. Deze worden regelmatig vernieuwd. Op dit moment worden de volgende normen gehanteerd: • Het ontwerp van kleine windturbines moet voldoen aan de NEN-EN- IEC norm 61400-Deel 2, Ontwerp eisen van kleine windturbines; • De draagconstructie wordt ontworpen volgens de NEN-normen en Eurocode, aan de hand van de door de leverancier aantoonbaar opgegeven rotorbelasting. De geldende normen zijn: NEN-EN 1991-1-4+A1+C2:2011 nl en Eurocode 1: Belastingen op constructies - Deel 1-4: Algemene belastingen – Windbelasting; • Een fundering voldoet aan het bouwbesluit en wordt verder ontworpen om aantoonbaar voldoende sterkte te geven aan de draagconstructie; • Kleine windturbines dienen een minimale afstand tot bovengrondse hoogspanningsverbindingen aan te houden. Deze minimale afstand bedraagt de werpafstand bij 2x het nominale toerental van de kleine windturbines. 2.1.2 Slagschaduw en geluid De sterkte van het brongeluid van de windturbines moet zijn vastgesteld volgens de methode zoals opgenomen in de richtlijn voor Generatorsystemen voor windturbines - Deel 11: Meettechnieken voor akoestisch geluid (IEC 61400-11).

De normen voor geluid en slagschaduw zijn identiek voor alle soorten windturbines en staan benoemd in het Activiteitenbesluit (paragraaf 3.2.3). Kleine windturbines met een dichte rotor veroorzaken geen slagschaduw.

2.2

Bestaand beleid

2.2.1 Provinciaal beleid In gebieden waar geen grote windturbines gerealiseerd kunnen worden vanwege wettelijke beperkingen of provinciaal beleid (laagvliegroutes, luchthavens en antenneparken) kunnen ook geen kleine windturbines gerealiseerd worden. In het provinciaal ruimtelijk beleid onderscheiden we het Nationaal landschap, Gelders Natuurnetwerk (GNN), Groene Ontwikkelingszone (GO) en Natura 2000. Van deze gebieden zijn wezenlijke kenmerken of waarden vastgesteld.

Nationaal landschap de Gelderse Poort

De omgevingsvisie geeft aan dat de provincie bij het omgaan met kernkwaliteiten de ontwerpende benadering wil bevorderen. Daarom vraagt de provincie aan gemeenten om bij voorgenomen activiteiten in

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

94

de Nationale Landschappen deze benadering te (laten toepassen), om te kunnen komen tot een goed oordeel over de wenselijkheid van deze activiteiten. Hiervoor is een stappenschema ontwikkelt voor de planvorming of beoordeling van een ruimtelijke activiteit op een bepaalde plek in een Nationaal Landschap of een waardevol open gebied. De hoofdafwegingsformule is hier: ‘ja, mits de kernkwaliteiten worden behouden of versterkt’.

Gelders Natuur Netwerk (GNN)

Voor het GNN geldt de 'nee tenzij-benadering’. Dit betekent dat er geen nieuwe functies mogelijk zijn, tenzij er geen reële alternatieven zijn en er een groot openbaar belang is (de zogenaamde ADC-toets). In dat geval zijn maatregelen nodig die ervoor zorgen dat: • negatieve effecten zo veel mogelijk worden voorkomen (mitigatie); • als er toch natuur verloren gaat, dit gecompenseerd wordt door het aanleggen van nieuwe natuur. Voor enkele delen van GNN geldt dat windturbines onder voorwaarden toegestaan zijn.

Groene Ontwikkelingszone (GO) Kleinschalige nieuwe ontwikkelingen in de GO zijn alleen mogelijk als ze de kernkwaliteiten van het gebied substantieel versterken. Voor nieuwe grootschalige ontwikkelingen gelden dezelfde eisen als in het GNN. Van een grootschalige ontwikkeling is sprake, als de nieuwe ontwikkeling van een zodanig aard en schaal is danwel qua effecten zodanig is, dat het karakter van het betreffende gebied verandert.

Natura 2000 (de uiterwaarden) De Wet natuurbescherming beschermt Natura 2000-gebieden tegen ontwikkelingen die de instand– houdingsdoelstellingen kunnen aantasten. Om te beoordelen of windturbines toegestaan zijn, moeten de effecten op de aangewezen habitattypen, soorten en natuurlijke kenmerken in beeld worden gebracht. Wanneer significant negatieve effecten op Natura 2000-gebieden niet kunnen worden uitgesloten, is een passende beoordeling verplicht.

3. Lingewaardse kaders kleine windturbines Veel voorwaarden liggen verankerd in landelijke wet- en regelgeving. Er dient sprake te zijn van een haalbaar en uitvoerbaar plan, dat getuigt van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. In dit hoofdstuk zetten we uiteen welke kaders Lingewaard in aanvulling op de landelijke en provinciale wet- en regelgeving stelt. Onderstaande kaders zullen te zijner tijd worden opgenomen in het Omgevingsplan. Zodra de kleine windturbines zijn opgenomen in het Omgevingsplan kunnen initiatiefnemers eenvoudiger een vergunning aanvragen voor het plaatsen van een kleine windturbine. De beslisregels hiervoor zijn opgenomen in hoofdstuk 4 en 5 van dit beleidskader.

3.1

Facilitair

Kleine windturbines zijn een facilitaire voorziening. Dit betekent dat de kleine windturbines ten dienste moeten zijn van één of meerdere (geschakelde) bedrijven en/of andere “elektriciteitsvragers”. De jaarlijks opgewekte elektriciteit mag het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van de initiatiefnemer(s) met maximaal 25% overstijgen.

3.2

Afmetingen

De afmetingen van de kleine windturbines moeten passen in het huidige landschappelijke beeld. Er moet sprake zijn van een goede ruimtelijke ordening. Daarom stellen we maximale afmetingen aan de kleine windturbines. Voor een dakopstelling is de maximale totale hoogte 3m en voor grondopstelling is de maximale totale ashoogte 25m. De totale hoogte wordt gemeten vanaf het montagepunt (maaiveld bij grondopstelling en dakoppervlak bij dakopstelling) tot aan de bovenkant van de as.

3.3

Locaties

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

95

Kleine windturbines kunnen vanuit een technisch perspectief bijna overal in Lingewaard worden toegepast. Vanuit landschappelijk en ruimtelijke oogpunt vinden we kleine turbines niet overal wenselijk. Onderstaande kaart geeft grafisch weer waar kleine windturbines mogelijk zijn. Onder de kaart wordt toegelicht onder welke voorwaarden kleine windturbines mogelijk zijn in welke gebieden.

3.3.1 Bebouwde kom Kleine windturbines binnen het stedelijk gebied leiden tot verrommeling. Door de dichtheid van de bebouwing zullen kleine windturbines een knellend effect geven, wat leidt tot een negatief effect op de leefbaarheid van de openbare ruimte en in de kernen. Kleine windturbines kunnen ook overlast veroorzaken door geluidshinder en slagschaduw. We sluiten daarom kleine windturbines binnen de bebouwde kom uit. 3.3.2 Buitengebied In het buitengebied zijn kleine windturbines mogelijk, gekoppeld aan bebouwing van (agrarische) bedrijven en glastuinbouwbedrijven. De windturbines dienen geplaatst te worden op het erf, de bedrijfslocatie of het gebouw zelf. Kleine windturbines bij woonbestemmingen in het buitengebied sluiten we uit. 3.3.3 Bedrijventerreinen Bedrijventerreinen kennen vaak een zeer gevarieerd uiterlijk door o.a. de diversiteit van de gebouwen. Toch proberen de meeste bedrijventerreinen een vorm van uniformiteit en samenhang te bewerkstelligen. Verrommeling van het straatbeeld is ook onwenselijk, zodat de beleving van gebruikers en passanten van de bedrijventerreinen op ooghoogte een rustig beeld geeft. De daken van bedrijfsgebouwen zijn onttrokken van het straatbeeld en worden vaak al gebruikt voor technische faciliteiten als luchtbehandelingskasten, liftsystemen etc.

Op bedrijventerreinen staan we daarom alleen kleine windturbines toe op de daken van gebouwen of bouwwerken. We sluiten grondopstellingen op bedrijventerreinen uit.

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

96

3.3.4 Natuur en landschappelijk waardevolle gebieden (Nationaal landschap, Natura2000, GNN en GO) Volgens beleid zijn er nauwelijks mogelijkheden tot het plaatsen van kleine windturbines in natuurgebieden. Op basis van de omgevingsverordening van de provincie mag je in dergelijke gebieden niet de kernkwaliteiten van het gebied aantasten. Kleinschalige windmolens zouden deze kernkwaliteiten te veel aantasten. Ook moeten hiervoor procedures voor worden doorlopen, inclusief uitgebreide (ecologische) onderzoeken. We verwachten dat de kosten van dergelijk onderzoek niet opwegen tegen de baten van een kleine windturbine. We zien daarom geen kans voor een haalbaar en uitvoerbaar initiatief voor kleine windturbines in natuurgebied. We sluiten daarom initiatieven voor kleine windturbines in natuur en landschappelijk waardevol gebied uit.

3.4

Afstand tot andere bebouwing

Indien er woningen van derden in de directe omgeving van een initiatief zijn, dient er een minimale afstand tussen de kleine windturbine en de gevel van deze woning(en) aangehouden te worden. Deze minimale afstand bedraagt 80 meter. Dit geldt ook voor andere geluidsgevoelige objecten zoals bedrijfswoningen. Deze afstand geldt zowel voor grond- als dakgebonden kleine windturbines.

3.5

Inpassing

De kleine windturbines moeten ingepast worden in de bestaande omgeving. Er dient een ruimtelijke koppeling te zijn met de bestaande bebouwing, zodat een ruimtelijke inpassing plaatsvind. Hierbij moet rekening gehouden worden met de kleurstelling en het formaat van de windturbine in relatie tot de bestaande bebouwing en/of begroeiing. De voet van een grondgebonden windturbine kan eventueel ingepast worden met struweel. Om reflectie van zonlicht te voorkomen zijn reflecterende materialen niet toegestaan. Er dient daarnaast rekening gehouden te worden met zichtlijnen in het landschap vanaf huizen, wegen, paden en monumentale gebouwen. De grondgebonden kleine windturbines moeten gekoppeld zijn aan het erf, passend bij de landschappelijke structuur.

3.6

Communicatie

Kleine windturbines hebben impact op de directe omgeving. Het is daarom van belang om de omgeving in te lichten en te betrekken bij een initiatief en reacties uit de omgeving ter harte te nemen in de vergunningsaanvraag. We adviseren dat grond- en huiseigenaren binnen 250 meter (gebaseerd op 10x de totale hoogte van de kleine windturbine) en binnen het slagschaduwgebied worden geïnformeerd (per brief, maar bij voorkeur persoonlijk) over het initiatief uiterlijk 1 maand voor het indienen van de vergunningsaanvraag. 4. Beslisregels grondgebonden kleine windturbines Voor het toetsen van initiatieven voor grondgebonden kleine windturbines gelden de onderstaande beslisregels. 1) Kleine grondgebonden windturbines kunnen worden toegestaan in de gebieden die daarvoor op de kaart in hoofdstuk 3 zijn aangegeven. 2) Een kleine windturbine is een facilitaire voorziening. Onder een facilitaire voorziening verstaan wij een voorziening die ten dienste is van één of meerdere (geschakelde) bedrijven en/of andere “elektriciteitsvragers”. 3) De jaarlijks opgewekte elektriciteit mag het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van de initiatiefnemer(s) met maximaal 25% overstijgen. 4) De kleine windturbine is maximaal 25 meter hoog (vanaf de grond gemeten). Dit betreft alle types en in alle gevallen de afmeting gemeten vanaf de montagebasis (maaiveld) tot de bovenkant van de as..

5) Er geen woning van derden of andere geluidsgevoelige objecten binnen een straal van 80 meter bestemd is;. 6) De kleine windturbine niet gekoppeld is aan een woonbestemming.

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

97

7) Aangetoond is dat de externe effecten binnen de gestelde normen van het Activiteitenbesluit of de nieuwe Rijksnormen blijven. 8) Aangetoond is dat de omgeving op de hoogte is gesteld van het initiatief. 9) De kleine windturbine op een erf of bedrijfslocatie wordt geplaatst. 10) Er geen sprake is van een grondopstelling op bedrijventerreinen. 11) Er bij de kleine windturbine in kwestie geen gebruik wordt gemaakt van reflecterende materialen; 12) Er een ruimtelijke koppeling is tussen de kleine windturbine en de gebruiker van de geproduceerde elektriciteit. 13) De kleine windturbine zo goed mogelijk wordt ingepast. 14) De kleine windturbine gekoppeld is aan het erf, passend bij de landschappelijke structuur. 15) Het initiatief voldoet aan alle relevante wet- en regelgeving. 16) De exacte locatie van de kleine windturbine bevindt zich op minimaal de werpafstand bij 2x het nominale toerental van bovengrondse hoogspanningsverbindingen. Dit is de afstand waarbinnen losse onderdelen terecht kunnen komen bij een te hoog toerental. 5.

Beslisregels dakgebonden kleine windturbines

Voor het toetsen van initiatieven voor grondgebonden kleine windturbines gelden de onderstaande beslisregels: 1) Kleine dakgebonden windturbines kunnen worden toegestaan in de gebieden die daarvoor op de kaart in hoofdstuk 3 zijn aangegeven; 2) De kleine windturbine is een facilitaire voorziening. Onder een facilitaire voorziening verstaan wij een voorziening die ten dienste is van één of meerdere (geschakelde) bedrijven en/of andere “elektriciteitsvragers”. 3) De jaarlijks opgewekte elektriciteit mag het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van de initiatiefnemer(s) met maximaal 25% overstijgen; 4) De kleine windturbine is maximaal 3 meter hoog (vanaf bovenkant bouwwerk gemeten).

Dit betreft bij alle types en in alle gevallen de afmeting gemeten vanaf de montagebasis (dakoppervlak) tot de bovenkant van de rotor.; 5) Er geen woning van derden binnen een straal van 80 meter bestemd is; 6) De kleine windturbine niet staat op een woonbestemming; 7) Aangetoond is dat de externe effecten binnen de gestelde normen van het Activiteitenbesluit of de nieuwe Rijksnormen blijven; 8) Aangetoond is dat de omgeving op de hoogte is gesteld van het initiatief; 9) De kleine windturbine op een erf of bedrijfslocatie wordt geplaatst; 10) De exacte locatie van de kleine windturbine gelegen is binnen een bedrijventerrein, binnen de bestemming bedrijventerrein of gelegen in het buitengebied, binnen een agrarische bestemming of bedrijfsbestemming; 11) Bij plaatsing op een bedrijventerrein gebruik wordt gemaakt van een dakmontage; 12) Er bij de kleine windturbine in kwestie geen gebruik wordt gemaakt van reflecterende materialen; 13) Er een ruimtelijke koppeling is tussen de kleine windturbine en de gebruiker van de geproduceerde elektriciteit; 14) De kleine windturbine zo goed mogelijk wordt ingepast; 15) Het initiatief voldoet aan alle relevante wet- en regelgeving; 16) De exacte locatie van de kleine windturbine bevindt zich op minimaal de werpafstand van 2x het nominale toerental van bovengrondse hoogspanningsverbindingen.

Dit is de afstand waarbinnen losse onderdelen terecht kunnen komen bij een te hoog toerental.

6. Op te stellen gebiedsprogramma en omgevingsprogramma Vanuit de regionale verstedelijkingsstrategie gaat de gemeente aan de slag met de versterking van het groenblauwe raamwerk (zie kaart) in een gebiedsprogramma waar afspraken met andere overheden over worden gemaakt. Deze is te vinden op: https://verstedelijkingsstrategie.nl/. Op basis van deze kaart is te voorspellen waar we zware en minder zware eisen aan windmolens zullen gaan stellen. Vanuit de

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

98

omgevingsvisie gaat de gemeente een omgevingsprogramma voor natuur, landschap en biodiversiteit opstellen.

Deze herijking houdt rekening met eventueel aanvullende of gewijzigde randvoorwaarden met betrekking tot de toelaatbaarheid en inpassing van voorzieningen voor wind- en zonne-energie vanuit het gebiedsprogramma en/of omgevingsprogramma. De regels in dit beleid worden te zijner tijd zoveel als mogelijk opgenomen in het Omgevingsplan.

Bijlage 4 | Beleidskader energietransitie 2023 - 2025

99

www.lingewaard.nl

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=61961f87-52ef-4c5f-93bf-5ff8befa3500