CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

NIEUW 1435059 Aangepaste Programmabegroting 2026

Raadsvergadering 6 november 2025, gemeente LingewaardBij agendapunt: 1411297 Begroting 2026 gemeente Lingewaard (Bespreekstuk)31.056 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

-245

-11

-334

-334

-

9.3

Burgerzaken

Beheer overige gebouwen en gronden

-290

-618

-624

-949

325

60004 Eigendommen

-150

-319

-282

-437

155

60005 Overige gebouwen

-107

-144

-201

-201

-

60006 Gronden algemeen

-33

-155

-141

-171

30

-

-

-

-140

140

-19.668

-19.695

-18.325

-20.847

2.522

60050 Directie

-405

-339

-356

-356

-

60051 Stafafdeling

-964

-1.085

-1.146

-1.146

-

60052 Team Technisch Wijkbeheer

-259

-239

-225

-225

-

97

-4

-

-

-

60054 Team Openbare Ruimte & Vastgoed

-524

-172

-139

-139

-

60056 Facilitair / voorzieningen

-302

-406

-336

-336

-

-1.341

-1.367

-1.236

-1.237

1

-175

-96

-98

-98

-

60059 Team Informatievoorziening

-2.706

-2.853

-2.928

-3.804

876

60060 Automatisering

-1.263

-1.319

-1.255

-1.255

-

-219

-206

-191

-191

-

60062 Team POCOBO

-2.175

-2.401

-2.325

-2.325

-

60063 Personeelsbeheer

-733

-825

-415

-415

-

60064 Personeelsontwikkeling

-226

-333

-247

-247

-

60065 Organisatieontwikkeling

-75

-94

-59

-59

-

60066 Communicatie

-181

-143

-93

-93

-

-1.942

-2.530

-2.793

-2.798

5

60068 Begroting & verantwoording

-684

-122

-102

-102

-

60069 Juridische kwaliteitszorg

-317

-277

-286

-286

-

60070 Team Veiligheid, Toezicht en Handh.

-53

-294

-209

-209

-

60022 Gronden transformatorhuisjes 9.4

Overhead

60053 Materieel TWB

60057 Huisvesting gem.kantoor/-werf 60058 Representatie

60061 Documentaire informatievoorz.

60067 Team JIF

59

9

Bestuur en ondersteuning

2024 Werkelijk

2025 Begroot

2026 Begroot

2026 Lasten

2026 Baten

60071 Team Klant Contact Centrum

-692

-770

-561

-561

-

60072 Team Projectrealisatie

-369

512

604

604

-

60073 Team Ruimtelijk Beleid

-911

-487

-80

-80

-

60074 Team Sociaal Beleid

-126

-213

-366

-366

-

60075 Team Werk, Inkomen en Ondersteuning

-508

-609

-291

-291

-

60076 Team Zorg en Ondersteuning

-426

-434

-293

-293

-

-3

-8

-133

-133

-

-1.575

-1.711

-1.828

-1.828

-

-62

-232

-397

-794

397

60082 Automatisering Overbetuwe

-

-

-

-1.243

1.243

60083 Versterking dienstverlening

-247

-298

-190

-190

-

60084 Facilitair / diensten

-302

-340

-351

-351

-

3

433

-193

-605

413

3

433

-193

-605

413

9.779

11.095

11.933

60008 Waardering Onroerende Zaken

-518

-

-

-

-

60009 Onr.Zaakbelast. - Woningen

10.297

11.095

11.933

-

11.933

9.62 OZB niet-woningen

3.774

4.053

4.386

60010 Onr.Zaakbelasting - Niet-woningen

3.774

4.053

4.386

-

4.386

9.64 Belastingen overig

-201

-667

-829

-1.194

365

60011 Belastingen

-201

-667

-829

-1.194

365

60079 Ondernemingsraad 60080 Informatisering 60081 Automatisering ICT-samenwerking

9.5

Treasury

60007 Treasury 9.61 OZB woningen

9.7

Algemene uitk. en ov. uitk. gem.fonds

11.933

4.386

85.562

89.006

91.305

60013 Gemeentefonds - Algemene uitkering

81.513

85.073

87.586

-

87.586

60019 Gemeentefonds - Sociaal Domein

4.049

3.933

3.719

-

3.719

-808

-1.240

-1.383

144

-808

-1.240

-1.383

144

-5

-

-

-

-

75.741

80.158

83.427

-29.108

112.537

Onttrekkingen reserves

4.140

1.079

923

-

923

Toevoegingen reserves

-2.037

-44

-

-

-

77.843

81.193

84.350

-29.108

113.460

9.8

Overige baten en lasten

60012 Reserveringen en stelposten 9.9

-

Vennootschapsbelasting

-5

60020 Vennootschapsbelasting

Saldo Lasten en Baten

Saldo inclusief mutaties reserves

Beleidsnota's • • • • • •

91.305

Participatiebeleid Lingewaard 2025 Verordening participatie Lingewaard 2025 Nota Verbonden Partijen 2020 Nota Activabeleid Nota reserves en voorzieningen Treasurystatuut gemeente Lingewaard 60

•

Financiële verordening gemeente Lingewaard

Investeringsplan Voor het programma 'Bestuur en ondersteuning' zijn geen investeringen opgenomen in het Investeringsplan 2026-2029.

61

De paragrafen Paragraaf 1 Lokale heffingen Inleiding / uitgangspunten In de paragraaf Lokale heffingen bieden wij inzicht in het beleidskader rond de lokale heffingen, de soorten heffingen, de tarief- en kostenontwikkeling, de lokale lastendruk en het kwijtscheldingsbeleid. In december 2025 stelt de gemeenteraad de tarieven vast met ingang van 1 januari 2026. Naast de voorgestelde prijsindexering van 2,7% (conform de prijsmutatie van het Bruto Binnenlands Product in Meicirculaire 2025, pagina 44) worden ook wijzigingen in wet- en regelgeving in de belastingverordeningen verwerkt. Perceptiekosten De lasten van de DVO Belastingsamenwerking worden doorberekend op basis van het aantal bezwaren/beroepen en aanslagregels. Voor de berekening wordt het totaalbedrag van de belastingsamenwerking verminderd met de kosten voor bezwaren/beroepen per gemeente. Het restant wordt op basis van het aantal aanslagregels verdeeld. De werkelijk doorberekende lasten, zoals verwerkt in de jaarrekening 2024, zijn bijgesteld op basis van de raming 2026. Overhead Onder overhead verstaat het BBV in artikel 1 ‘alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces’. Baten en lasten van overhead registreren wij niet onder de afzonderlijke beleidsprogramma’s, maar apart in het overzicht overhead en in het overzicht van baten en lasten (taakveld 0.4).

De overhead wordt extracomptabel aan een aantal heffingen en belastingen toegerekend. Dit is terug te vinden in de financiële overzichten die bij de verschillende belastingsoorten zijn opgenomen. BTW-Compensatiefonds De gemeente mag bij de bepaling van de kostendekkendheid de geraamde BTW meenemen (op basis van artikel 229b, lid 2b, van de Gemeentewet). De reden hiervan is dat vóór de invoering van het BTWcompensatiefonds (BCF) dit ook toegestaan was en de gemeente bij de invoering van het BTWcompensatiefonds anders een niet bedoeld inkomstenverlies zou hebben geleden. Het BTWcompensatiefonds wordt gevoed vanuit het Gemeentefonds. Vanuit het Gemeentefonds heeft al een verlaging van de Algemene Uitkering plaatsgevonden. De in het tarief betrokken compensabele BTW vormt daarmee een vergoeding van inkomensverlies veroorzaakt door de verlaging van het gemeentefonds door de uitname van de compensabele BTW.

62

De tarieven In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de tarieven van 2023 tot en met 2026 te zien. Omschrijving tarief OZB: - woningen (eigenaar) - niet-woningen (eigenaar) - niet-woningen (gebruiker)

2023

2024

2025

2026

0,1296% 0,2969% 0,2374%

0,1283% 0,3103% 0,2480%

0,1316% 0,3263% 0,2608%

0,1408% 0,3466% 0,2770%

€ 198,00 € 7,95 € 2,65

€ 203,88 € 8,19 € 2,73

€ 227,62 € 9,00 € 3,00

€ 266,64 € 9,45 € 3,15

€ 233,40

€ 240,36

€ 264,94

€ 310,32

€ 280,20

€ 288,60

€ 314,26

€ 368,04

Rioolheffing woonhuis Riool- en waterzorgheffing: – gebruiker – eigenaar

€ 214,00

-

-

-

-

€ 144,12 € 74,16

€ 147,36 € 75,84

€ 151,32 € 77,88

Hondenbelasting, per hond

€ 60,24

€ 62,04

€ 63,36

-

Toeristenbelasting - verblijf op camping - overige overnachtingen

€ 1,00 € 1,00

€ 1,00 € 1,00

€ 1,25 € 1,25

€ 1,25 € 2,50

Afvalstoffenheffing: - vast bedrag - restafvalcontainer, per lediging - ondergrondse container, per klepopening - bovengrondse container, 1persoonshuishouden - bovengrondse container, meerpersoonshuishouden

In onderstaande grafiek ziet u de waardeontwikkeling van de woningen in Lingewaard vanaf 2011.

63

Bron: CBS, 2 juni 2025. Voor 2025 is uitgegaan van een 5% stijging zoals aangegeven door het CBS in juni 2025. Lokale lastendruk De lokale lastendruk geeft de hoogte aan van de gemiddelde belastingaanslag. In onderstaande tabel vergelijken wij de gemiddelde lokale lastendruk van 2025 en 2026. De bedragen zijn indicatief. Hierbij is uitgegaan van een woning met een WOZ-waarde van € 415.000 (gemiddelde over 2025) met de tarieven zoals vermeld op voorgaande pagina. Eigenaar/gebruiker

Huurder/Gebruiker

2025

2026

€

546,14 €

584,32 €

- €

-

- vast bedrag

€

227,62 €

266,64 €

227,62 €

266,64

- DIFTAR

€

54,00 €

56,70 €

54,00 €

56,70

Riool- en Waterzorgheffing

€

223,20 €

229,20 €

147,36 €

151,32

Aanslag

€

1.050,96 €

1.136,86 €

428,98 €

474,66

€

45,68

OZB-eigenaar

2025

2026

Afvalstoffenheffing

Stijging in euro's

€

Procentuele stijging

85,90 8,17%

10,65%

OZB De onroerendezaakbelastingen (OZB) heffen we over de WOZ-waarde van woningen (eigenaren) en nietwoningen (eigenaren en gebruikers). Beleidskader Artikelen 220 tot en met 220h van de Gemeentewet Verordening Onroerende-zaakbelastingen 2025 Algemeen Jaarlijks stellen wij de WOZ-waarden voor woningen en niet-woningen vast. Deze WOZ-waarde is de grondslag voor de aanslag OZB. Wij zorgen voor een tijdige en correcte verzending van de waardebeschikkingen (WOZ-waarde) en belastingaanslagen. Beschikkingen verzenden wij zoveel mogelijk met dagtekening 28 februari 2026 (wettelijke termijn). Ook de afhandeling van bezwaarschriften vindt tijdig plaats. De termijn voor het doen van een uitspraak is het einde van het kalenderjaar. Tarief Het tarief is afhankelijk van de WOZ-waarde van het object op 1 januari 2025. Deze waarde stellen wij vast op basis van de gemiddelde waardeontwikkeling in de gemeente Lingewaard. Deze gegevens zijn eind november 2025 bekend. Wij sluiten voor de indexering van de OZB vanaf 2025 aan bij de aangepaste systematiek van het gemeentefonds. Dit betekent dat de indexering op basis van de gecombineerde index bruto binnenlands product (bbp) is. Dit betreft de ontwikkeling van de bbp prijs (prijspeil) plus de historisch 8-jarige gemiddelde ontwikkeling van het bbp (economische groei en daarmee het volume).

Het uitgangspunt hiervoor is het historische 8-jarige gemiddelde zoals opgenomen in de Meicirculaire 2025. Dit komt neer op een indexering van 4,72%. In de Kadernota 2024 hebben we aangegeven dat we in de periode 2024-2027 de tarieven jaarlijks extra verhogen met 1,5%. De indexering voor 2026 komt hiermee uit op 6,22%.

64

Op 11 november 2024 is de begroting 2025 vastgesteld, samen met een amendement om de hondenbelasting voor 2025 niet te verhogen maar alleen te indexeren en deze vanaf 2026 volledig af te schaffen. Door het afschaffen van de hondenbelasting zijn de direct betrokken kosten voor het innen van de belasting vanaf 2026 komen te vervallen. De indirecte kosten worden gedekt door een structurele verhoging van de OZB voor woningen van 0,79% en een verhoging van het vaste bedrag van de afvalstoffenheffing met € 4,81. Bij het vaststellen van het tarief voor 2026 (in december 2025) houden wij zoveel mogelijk rekening met de werkelijke waardeontwikkeling van de WOZ-objecten. Herwaardering WOZ-objecten Bij een stijging van de gemiddelde WOZ-waarde daalt het tarief voor de OZB. Omdat we de waardeontwikkeling op de peildatum 1 januari 2025 nog niet kennen, gaan we uit van een gelijkblijvende WOZ-waardering. Bij het vaststellen van de belastingverordeningen in december 2025 wordt de dan bekende waardeontwikkeling verdisconteerd in de OZB-tarieven. Uitgangspunt is dat schommelingen van WOZ-waarden geen invloed hebben op de hoogte van de gemiddelde aanslag van de OZB. Niet alleen wanneer waarden dalen, maar ook niet als waarden stijgen. Wel kan het natuurlijk zo zijn dat bepaalde typen onroerende zaken een waardeontwikkeling laten zien die van het gemiddelde afwijkt.

Wat dan ook tot een hogere of lagere belastingaanslag leidt. Tarieven OZB 2023 Woningen - eigenarenheffing 0,1296% Niet-woningen - eigenarenheffing 0,2969% - gebruikersheffing 0,2374% * Voorlopig tarief (t.o.v. 2025 + 7,01%) ** Voorlopig tarief (t.o.v. 2025 + 6,22%)

2024

2025

2026

0,1283%

0,1316%

0,1408% *

0,3103% 0,2480%

0,3263% 0,2608%

0,3466% ** 0,2770% **

Afvalstoffenheffing Beleidskader Artikel 15.33 van de Wet milieubeheer Verordening Reinigingsheffingen 2025 Afvalstoffenverordening gemeente Lingewaard 2022 Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening gemeente Lingewaard 2023 Algemeen Voor het dekken van de kosten van de afvalinzameling en -verwerking heffen we afvalstoffenheffing. Het door de gemeenteraad vastgestelde uitgangspunt voor het bepalen van het tarief van de afvalstoffenheffing is 100% kostendekking. Tarieven Elk huishouden betaalt een vast bedrag aan vastrecht. Daarnaast wordt per lediging van de restafvalcontainer of opening van de ondergrondse container een bedrag in rekening gebracht. Voor gebruikers van bovengrondse containers geldt een vast tarief. Dit is gebaseerd op de grootte van het huishouden. In de lastenraming is gerekend met een prijsindexering van 5,1% (€ 282.000). Daarnaast is sprake van actualisatie van de structurele budgetten voor inzameling en reiniging wat leidt tot een lastenverhoging (€ 305.000). 65

Bij de diftar-tarieven hebben we de indexering van 5,1% toegepast. Bij het vaste tarief is rekening gehouden met zowel de indexering als de actualisatie van bovenstaande en onderstaande ontwikkelingen. Op 11 november 2024 is de begroting 2025 vastgesteld, samen met een amendement om de hondenbelasting voor 2025 niet te verhogen maar alleen te indexeren en deze vanaf 2026 volledig af te schaffen. Door het afschaffen van de hondenbelasting zijn de direct betrokken kosten voor het innen van de belasting vanaf 2026 komen te vervallen. De indirecte kosten worden gedekt door een structurele verhoging van de OZB voor woningen van 0,79% en een verhoging van het vaste bedrag van de afvalstoffenheffing met € 4,81. In de Kadernota 2026 hebben we aangekondigd dat het aanpassen van de methodiek toerekening overhead leidt tot een stijging van deze heffingen van afgerond € 9,- per jaar. In de onderstaande tabellen (Tarief en Kostendekking) zijn deze aanpassingen verwerkt. Tarief Vast bedrag

2024 € 203,88

2025 € 227,62

2026 € 266,64

Per lediging van de 180-liter restafvalcontainer € 8,19 € 9,00 € 9,45 Per klepopening ondergrondse container * € 2,73 € 3,00 € 3,15 Eenpersoonshuishouden bovengrondse container € 240,36 € 264,94 € 310,32 (vast bedrag) ** Meerpersoonshuishouden bovengrondse container € 288,60 € 314,26 € 368,04 (vast bedrag) ** * Uitgangspunt is de inhoud van een 60 liter-zak. Op basis van de 180 liter-container is dit tarief berekend op 33,3% van dat tarief. ** De belastingplicht voor deze categorie is in de loop van 2025 vervallen. De heffing geschiedt vervolgens op basis van het vaste bedrag. Kostendekking (bedragen x € 1.000)

Taakveld

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Afvalstoffen algemeen

7.3 Afval

-165

-165

-165

-165

Huishoudafval

7.3 Afval

-4.373

-4.345

-4.317

-4.317

Overige afvalstoffen

7.3 Afval

-852

-868

-888

-902

Straatreiniging

2.1 Verkeer en -36 vervoer

-36

-38

-37

Perceptiekosten afvalstoffenheffing

0.64 Belastingen overig

-214

-214

-214

-214

Overhead

0.4 Overhead

-490

-490

-490

-490

Compensabele BTW

n.v.t.

-1.139

-1.136

-1.135

-1.138

-7.269

-7.254

-7.247

-7.263

Afvalinzameling LASTEN

Subtotaal Lasten BATEN Huishoudelijk afval

7.3 Afval

649

649

649

649

Overige afvalstoffen

7.3 Afval

89

89

89

89

Afvalstoffenheffing

7.3 Afval

6.691

6.676

6.668

6.685

66

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

-160

-160

-160

-160

Subtotaal Baten

7.269

7.254

7.247

7.263

SALDO

0

0

0

0

Dekkingspercentage

100%

100%

100%

100%

Egalisatie bestemmingsreserve 0.10 Mutatie Afval reserves

-

-

-

-

100,0%

100,0%

100,0%

100,0%

Afvalinzameling

Taakveld

Kwijtscheldingen afvalstoffenheffing

6.3 Inkomensregelingen

Dekkingspercentage na egalisatie (+ = voordeel, - =nadeel)

Ontwikkelingen in relatie tot de bestemmingsreserve Het doel van de bestemmingsreserve is het egaliseren van de tarieven voor inzameling en verwerking van afval. Het werkelijke saldo van baten en lasten wordt gemuteerd op deze reserve. In 2023 is de egalisatiereserve afval volledig ingezet ter dekking van het nadeel op afval. De stand van deze reserve is nog steeds € 0. Risico's In de risicoparagraaf hebben we de mogelijke toekomstige financiële tegenvallers beschreven. Rioolheffing Beleidskader Artikel 228a van de Gemeentewet Verordening Rioolheffing 2025 Algemeen De riool- en waterzorgheffing wordt geheven voor de bekostiging van de gemeentelijke watertaken. Voor het tarief geldt het uitgangspunt van 100% kostendekking. We gaan uit van het principe ‘de vervuiler betaalt’. De gemeente werkt met een voorziening riolering. Dit is conform artikel 44 lid 2 BBV. Het gaat daarmee om gelden die bij de burger worden opgehaald voor de taak riolering en die weer volledig naar de burger terugvloeien. Zijn de lasten hoger dan de baten, dan onttrekken we deze aan de voorziening en andersom. Deze voorziening zetten we alleen in voor riool- en waterzorgtaken. De middelen blijven beschikbaar voor de taken die in het Gemeentelijk Watertakenplan (GWP) 2023-2027 genoemd zijn.

Tarieven Met ingang van 2024 bestaat de nieuwe riool- en waterzorgheffing uit een belasting voor het gebruikersdeel en het eigenarendeel. De belasting voor het gebruikersdeel is een vast bedrag voor een perceel met woonhuis en voor overige percelen naar het aantal kubieke meters water dat wordt afgevoerd. Het eigenarendeel wordt geheven naar een vast bedrag per perceel (WOZ-object). Op de riool- en waterzorgheffing is een jaarlijkse inflatiecorrectie van toepassing. Voor 2026 is dat 2,7%.

67

Tarief Riool- en waterzorgheffing – gebruiker Riool- en waterzorgheffing – eigenaar Vermeerdering niet-woning vanaf 350 m3 (per volledige 100 m3)

2024 € 144,12 € 74,16 € 34,64

2025 € 147,36 € 75,84 € 35,44

2026 € 151,32 € 77,88 € 36,40

In de Kadernota 2026 hebben we aangekondigd dat het aanpassen van de methodiek toerekening overhead leidt tot aanpassing van deze heffing. In onderstaande kostendekking is dit verwerkt door een extra onttrekking aan de voorziening, waardoor het tarief niet extra hoeft te stijgen. Kostendekking (bedragen x € 1.000)

Riool- en Waterzorgheffing Taakveld LASTEN Algemeen rioolbeheer *) Klimaatadaptie Riolering en waterzuivering Straatreiniging Onderhoud watergangen

Perceptiekosten Overhead Compensabele BTW Subtotaal Lasten

2026

7.2 Riolering 7.2 Riolering 7.2 Riolering 2.1 Verkeer, vervoer 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 0.64 Belastingen overig 0.4 Overhead n.v.t.

BATEN Riolering en waterzuivering 7.2 Riolering Riool- en waterzorgheffing 7.2 Riolering Kwijtscheldingen riool- en 6.3 Inkomenswaterzorgheffing regelingen Subtotaal Baten SALDO Dekkingspercentage Onttrekking Voorziening

7.2 Riolering

2027

2028

2029

-1.955 -16 -1.413 -206

-2.101 -16 -1.406 -203

-2.319 -16 -1.403 -213

-2.357 -16 -1.399 -211

-255

-255

-255

-255

-240

-240

-240

-240

-611 -821 -5.517

-611 -851 -5.683

-611 -898 -5.955

-611 -906 -5.995

30 5.048 -80

30 5.048 -80

30 5.048 -80

30 5.048 -80

4.998

4.998

4.998

4.998

-519

-685

-957

-997

90,6%

87,9%

83,9%

83,4%

519

685

957

997

Dekkingspercentage na 100% 100% 100% 100% egalisatie (+ = voordeel, - =nadeel) *) De toename van de lasten vindt zijn oorsprong in de toekomstige investeringen volgens het GWP, zie Investeringsplan in programma 7. De toelichting in de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen kunt u hier vinden.

68

Voorziening Riolering Deze voorziening valt onder de categorie “voorziening van derden verkregen middelen met een specifieke bestemming”. Dit is conform het gestelde in artikel 44 lid 2 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). "Tot de voorzieningen worden ook gerekend van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden, met uitzondering van de voorschotbedragen, bedoeld in artikel 49, onderdeel b." Hiermee wordt duidelijk dat het om gelden gaat die bij de inwoner zijn opgehaald voor de taak riolering. Zijn de lasten hoger dan de baten, dan wordt aan deze voorziening onttrokken. Deze voorziening wordt alleen voor riool- en watertaken ingezet. De middelen blijven voor de in het GWP genoemde taken beschikbaar. Het verloop van de voorziening is als volgt: Voorziening riolering (#923002) x € 1.000

2026

2027

2028

2029

LASTEN Beginsaldo 1 januari *

5.373

4.854

4.169

3.212

Onttrekking begrotingsjaar

-519

-685

-957

-997

Saldo 31 december 4.854 4.169 3.212 2.215 * Het beginsaldo per 1 januari 2026 is bepaald door het saldo per 31 december 2024 te verminderen met de geraamde onttrekking volgens de actuele begroting 2025. Lijkbezorgingsrechten Beleidskader Artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, van de Gemeentewet Verordening Lijkbezorgingsrechten 2025 Algemeen Voor het gebruik van een algemene begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats worden rechten geheven. In de gemeente Lingewaard zijn vijf algemene begraafplaatsen. Twee van deze begraafplaatsen zijn juridisch gesloten, namelijk Huissen-Stad en HuissenZand. Dat betekent dat hier geen begrafenissen meer plaatsvinden, maar bestaande grafrechten in stand blijven. De drie open begraafplaatsen bevinden zich in Bemmel, Gendt en Huissen-Hoeve. Baten Het grootste gedeelte van de heffing bestaat uit vooruitbetalingen van grafrechten. Aangezien dit een verplichting vormt voor latere jaren wordt dit gedeelte in een voorziening gestort. Elk jaar onttrekken we dat deel uit de voorziening dat voor dat jaar is vooruitbetaald. Doordat we in 2017 met deze methodiek zijn begonnen, valt het dekkingspercentage lager uit. In de komende jaren gaat dit dekkingspercentage weer oplopen.

Tarieven Op basis van het voorstel in de Kadernota 2020 is besloten om de tarieven voor de lijkbezorgingsrechten niet verder aan te passen in de begroting 2020 en aansluitend in de betreffende verordening.

69

Kostendekking (bedragen x € 1.000)

Lijkbezorgingsrechten

Taakveld

Begroting 2026

Lijkbezorging

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

-129

Gemeentelijke uren

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

-179

Overhead

0.4 Overhead

-154

LASTEN

Subtotaal Lasten

-462

BATEN Opbrengst lijkbezorgingsrechten 2026

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

65

Opbrengsten uit voorgaande jaren

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

100

Subtotaal Baten

165

SALDO

-297

Dekkingspercentage

35,7%

Investering

7.5 Begraafplaatsen en crematoria

21

(+ = voordeel, - =nadeel) De ontwikkeling van het dekkingspercentage over de jaren 2017 t/m 2026 is: Jaar

Percentage

Jaarverslag 2017

18,1%

Jaarverslag 2018

23,8%

Jaarverslag 2019

29,0%

Jaarverslag 2020

30,8%

Jaarverslag 2021

31,5%

Jaarverslag 2022

34,4%

Jaarverslag 2023

44,3%

Jaarverslag 2024

51,6%

Begroting 2025

48,4%

Begroting 2026

35,7%

Hondenbelasting Op 11 november 2024 is de begroting 2025 vastgesteld, samen met een amendement om de hondenbelasting voor 2025 niet te verhogen maar alleen te indexeren en deze vanaf 2026 volledig af te schaffen. Door het afschaffen van de hondenbelasting zijn de direct betrokken kosten voor het innen van de belasting vanaf 2026 komen te vervallen. De indirecte kosten worden gedekt door een structurele verhoging van de OZB voor woningen van 0,79% en een verhoging van het vaste bedrag van de afvalstoffenheffing met € 4,81.

70

Toeristenbelasting Beleidskader Artikel 224 van de Gemeentewet Verordening Toeristenbelasting 2025 Nota toerisme en recreatie Lingewaard en Overbetuwe 2023 - 2028 Algemeen Toeristenbelasting heffen we voor elke toeristische overnachting in de gemeente Lingewaard. De opbrengsten worden ingezet voor de ontwikkeling van toerisme binnen de gemeente. Concreet is dit opgenomen in de Nota toerisme & recreatie 2023-2028. De uitvoering hiervan vindt in overleg met ondernemers en overige participanten plaats. Bij de vaststelling van het tarief is afgesproken het tarief niet te indexeren. Tarief Het tarief was vanaf 2012 € 1,00 per persoon per nacht. Per 1 januari 2025 is dit verhoogd naar € 1,25 per persoon per nacht. Oorspronkelijk was het voorstel om de tarief ad. € 1,25 te verhogen naar € 1,50 in 2026 tot € 1,67 in 2027 per persoon per nacht. Het voorstel is nu om met ingang van 1 januari 2026 met een gedifferentieerd tarief te gaan werken voor enerzijds het verblijf op campings (blijft € 1,25) en de overige aanbieders (wordt € 2,50) per persoon per nacht. Gemiste inkomsten zullen worden opgevangen door andere nieuwe belastingen voor het gebruik van de openbare camperplaatsen en het gebruik van terrassen op gemeentegrond. Hiervoor zijn de voorbereidingen gestart. Kostendekking (bedragen x € 1.000)

Toeristenbelasting

Taakveld

Begroting 2026

LASTEN Toerisme / Algemene kosten en subsidies

3.4 Economische promotie -88

Toeristische bewegwijzering

2.1 Verkeer en Vervoer

-4

Controle toeristenbelasting / perceptiekosten

0.64 Belastingen overig

-8

Gemeentelijke uren

3.4 Economische promotie -46

Overhead

0.4 Overhead

-40

Samenwerkingsverbanden: Groene Metropoolregio - 3.4 Economische Opgave Ontspannen regio (25%) ontwikkeling

-10

Subtotaal Lasten

-196

BATEN Opbrengst toeristenbelasting

0.64 Belastingen overig

158

Subtotaal Baten

158

SALDO

-38

Dekkingspercentage

80,8%

(+ = voordeel, - =nadeel) De lasten voortvloeiend uit de investering (investeringsplan programma 5) in een gastvrije Waaldijk spelen nog geen rol in de kostendekking,

71

Ontwikkelingen 2026 Wij hebben een onderzoek laten uitvoeren naar het aantal tijdelijke internationale werknemers (arbeidsmigranten) die in Lingewaard verblijven. De belastingverordening is hierop aangepast. Vanaf 2026 is een netto-opbrengst opgenomen van jaarlijks € 100.000. Op het moment van schrijven hebben wij nog geen beeld van de gerealiseerde opbrengsten.

Reclamebelasting Beleidskader Artikel 227 van de Gemeentewet Verordening Reclamebelasting 2025 incl. bijlagen Algemeen Reclamebelasting heffen we in de dorpscentra van Bemmel, Huissen en Gendt. De opbrengst hiervan wordt, na aftrek van perceptiekosten, beschikbaar gesteld aan het ondernemersfonds. De voorzitters van de ondernemersverenigingen Gendt en Huissen zitten in het bestuur van Centrum Management Lingewaard (CML). De mogelijkheid tot verhoging van de reclamebelasting (eventueel deels ter financiering van CML, maar ook ter compensatie van eventuele leegstand die gaat ontstaan) is gespreksonderwerp in het CML. De voorzitters trekken ook samen op in het bepalen van de tarieven voor 2026. Tarieven Het tarief is afhankelijk van de locatie en de WOZ-waarde van de vestiging. Indien vanuit de ondernemersverenigingen tariefswijzigingen worden voorgesteld zullen wij deze verwerken bij het raadsvoorstel voor de belastingverordeningen 2026 in december 2025. Kostendekking (bedragen x € 1.000)

Reclamebelasting

Taakveld

Begroting 2026

Bijdrage ondernemersfonds

3.4 Economische promotie

-94

Perceptiekosten

0.64 Belastingen overig

-3

LASTEN

Subtotaal Lasten

-97

BATEN Opbrengst reclamebelasting

0.64 Belastingen overig

97

Subtotaal Baten

97

SALDO

0,0

Dekkingspercentage

100%

(+ = voordeel, - =nadeel)

BIZ-bijdrage Beleidskader Verordening Bedrijveninvesteringzone Bedrijvenpark Houtakker Bemmel 2021-2025 Verordening Bedrijveninvesteringzone Bedrijventerrein Pannenhuis 2023-2027

72

De verordeningen Bedrijveninvesteringszone (BIZ) zijn voor een bepaalde periode vastgesteld en daarmee dus ook de tarieven en het afgebakende gebied. Na die periode vervalt de BIZ-verordening en moet er weer een nieuwe draagvlakmeting worden opgestart. De tarieven staan dus vast in die periode waarvoor de BIZ geldt. Ze worden ook niet geïndexeerd. De ondernemers hebben namelijk gestemd voor die BIZ, dus ook voor die betreffende verordening en het activiteitenplan met de begroting wat ze in deze periode gaan uitgeven. Algemeen Met ingang van 2021 kennen we de 'Verordening Bedrijveninvesteringzone Bedrijvenpark Houtakker Bemmel 2021-2025'. In 2023 is voor Pannenhuis ook een BIZ ingesteld voor de periode 2023-2027. Zowel de eigenaar als de gebruiker van een WOZ-object (gelegen binnen het aangewezen gebied) betalen een belasting. Deze belasting is vergelijkbaar met de reclamebelasting, waarbij de opbrengst van de belasting, na aftrek van perceptiekosten, aan de twee stichtingen Bedrijveninvesteringszone beschikbaar worden gesteld. In deze stichtingen zijn de verschillende ondernemers op het bedrijventerrein verenigd. Het initiatief van de BIZ ligt dan ook bij de ondernemers. De gemeente helpt onder andere met de uitvoering van deze verordening. Tarieven De BIZ-bijdragen zijn ingesteld voor een periode van vijf jaar.

Ontwikkelingen Met ingang van 2026 moet een nieuwe BIZ-verordening voor bedrijvenpark Houtakker in Bemmel gemaakt worden. De verordening waarbij de BIZ-bijdrage wordt ingesteld, treedt niet in werking dan nadat gebleken is dat er voldoende steun onder de bijdrageplichtigen bestaat (draagvlakmeting). In onderstaand financieel overzicht gaan we uit van voortzetting van deze BIZ. Kostendekking (bedragen x € 1.000)

BIZ-bijdrage

Taakveld

Begroting 2026

Bijdrage ondernemersfonds

3.4 Economische promotie

105

Perceptiekosten

0.64 Belastingen overig

-3

LASTEN

Subtotaal Lasten

108

BATEN Opbrengst reclamebelasting

0.64 Belastingen overig

-

Houtakker

51

-

Pannenhuis

57

Subtotaal Baten

108

SALDO

0

Dekkingspercentage

100%

(+ = voordeel, - =nadeel) Marktgelden Beleidskader Artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, van de Gemeentewet Marktverordening gemeente Lingewaard 2018 Verordening Marktgelden 2025 Algemeen 73

Marktgeld wordt geheven van degene die goederen of koopwaren uitstalt tijdens de wekelijkse markt. Het is een recht geheven voor het gebruik van de openbare grond op het marktterrein, gedurende de tijd dat het markt is. Tarieven De tarieven voor de straatmarkten worden geïndexeerd met 2,7%. In mei 2022 hebben we besloten om een gedeelte van de elektriciteitskosten in rekening te brengen voor het innemen van marktstandplaatsen. De lasten en baten hiervan hebben we buiten beschouwing gelaten in onderstaand overzicht. Kostendekking (bedragen x € 1.000)

Straatmarkten

Taakveld

Begroting 2026

Kosten markt

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-

Gemeentelijke uren

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-38

Overhead

0.4 Overhead

-33

LASTEN

Subtotaal Lasten

-71

BATEN Marktgelden

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

20

Subtotaal Baten

20

SALDO

-51

Dekkingspercentage

28,2%

(+ = voordeel, - =nadeel) Leges Beleidskader Artikel 229 Gemeentewet Legesverordening 2025 incl. bijlagen Algemeen We heffen leges om een gedeelte van onze taken te bekostigen. Deze taken worden in de vorm van een dienst individueel afgenomen door bewoners of bedrijven. In de Legesverordening is geregeld voor welke diensten leges verschuldigd zijn. Belastingplichtig is degene die de dienst aanvraagt, dan wel degene ten behoeve van wie de dienst is verleend. Voor de Legesverordening nemen wij de modelverordening van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten als basis. Kostendekkingsoverzichten In onderstaande kostendekkingsoverzichten zijn alle ramingen opgenomen die in onze legesverordening voorkomen. Wanneer deze niet in onze legesverordening voorkomen, is hier een waarde van 0 opgenomen. Hierdoor is per hoofdstuk, titel en totaal de mate van kostendekkendheid te zien. De tarieven in de Legesverordening worden met ingang van 2026 verhoogd met het prijsindexcijfer 2,7%. De in de Kadernota 2026 aangekondigde leges voor huwelijk en geregistreerd partnerschap zijn in lijn gebracht op het regionaal niveau. De algemene indexering geldt niet voor de bouw gerelateerde leges voor omgevingsvergunningen die geheven worden met de bouwkosten als grondslag (hoofdstuk 2). Een stijging van de bouwkosten leidt immers al tot een verhoging van de leges.

74

Directe kosten Totaal

Overhead CompenKosten sabele BTW totaal

Opbrengst

Percentage

-1.208

-555

-111

-3.390

3.101

-91%

Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening Niet op paragraafniveau toegerekende lasten Paragraaf 1.1 Burgerlijke stand Paragraaf 1.2 Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart

-993 -3 -70 -503

-418 -38 -116

-60 -1 -5 -13

-1.471 -3 -113 -633

1.608 105 626

-109% 0% 93% 99%

Paragraaf 1.3 Rijbewijzen Paragraaf 1.4 Verstrekkingen in het kader van de Basisregistratie Personen

-130 -4

-76 -4

-9 -0

-215 -8

223 7

103% 86%

Paragraaf 1.5 Bestuursstukken Paragraaf 1.6 Vastgoedinformatie Paragraaf 1.7 Overige publiekszaken Paragraaf 1.8 Gemeentearchief Paragraaf 1.9 Bijzondere Wetten 1.30 Leegstandswet 1.31 Wet op de kansspelen 1.32 Telecommunicatiewet 1.33 Verkeer en vervoer 1.34 Wegenverkeerswetgeving Paragraaf Diversen 1.10

-10 -1 -0 -249 -9 -10 -3

-3 -1 -0 -167 -7 -5 -3

-0 0 -0 -29 -1 -1 -0

-13 1 -1 -445 -17 -16 -6

10 607 19 8 3

0% 0% 79% 0% 0% 32% 9% 136% 113% 50% 39%

Hoofdstuk 2

-158

-123

-50

-1.847

1.490

-81%

-148 -681

-96 -

-5 -143

-249 -824

90 1.022

0% 36% 124%

-34 -7 -63 -173 -15 -12

-

-7 -2 -13 -36 -3 -3

-41 -9 -76 -210 -18 -15

33 7 31 89 14 11

80% 80% 42% 43% 80% 80%

-50

-24

-4

-78

55

71%

Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsverg unning Paragraaf 2.1 Algemene bepalingen Paragraaf 2.2 Voorfase Paragraaf 2.3 Activiteiten met betrekking tot bouwwerken Paragraaf 2.4 Gereserveerd: Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed

Paragraaf 2.5 Milieubelastende activiteiten Paragraaf 2.6 Lozingsactiviteiten Paragraaf 2.7 Aanlegactiviteiten Paragraaf 2.8 Overige activiteiten Paragraaf 2.9 Maatwerkvoorschriften Paragraaf Gelijkwaardigheid 2.10 Paragraaf Overige tarieven 2.11

75

Paragraaf 2.12 Paragraaf 2.13 Paragraaf 2.14

Modaliteiten

-221

-3

-46

-270

172

64%

Vermindering

-8

-

-2

-10

-38

-395%

Teruggaaf

-40

-

-8

-48

-

0%

Hoofdstuk 3

Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn en niet vallend onder titel 2

-57

-13

-2

-72

3

-4%

Niet op paragraafniveau toegerekende lasten Paragraaf 3.1 Horeca Paragraaf 3.2 Seksbedrijven Paragraaf 3.3 Winkeltijdenwet Paragraaf 3.4 Organiseren evenement of markt

-44 -3 -

-11 -1 -

-1 -0 -

-56 -4 -

3 -

0% 7% 0% 6% 0%

Paragraaf 3.5 Standplaatsen Paragraaf 3.6 Huisvestingswet 2024 / Wet Goed Verhuurderschap

-1 -

-1 -

-0 -

-2 -

-

21% 0%

Paragraaf 3.7 In dit hoofdstuk niet benoemd besluit

-10

-1

-0

-11

-

9%

Kwijtschelding gemeentelijke heffingen Beleidskader Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 Kwijtscheldingsregeling gemeentelijke belastingen 2025 Algemeen Wanneer inwoners onoverkomelijke problemen hebben met het voldoen van gemeentelijke belastingen, bestaat de mogelijkheid tot kwijtschelding hiervan. Kwijtschelding is mogelijk voor de afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing. Kwijtschelding van afvalstoffenheffing is alleen mogelijk voor: • het bedrag van het vastrecht. • het bedrag van het aantal containerledigingen of stortingen in een ondergrondse container, met een maximum van elf ledigingen of 33 stortingen. • het vaste bedrag van de aanslag voor de gebruikers van percelen, waarbij het huishoudelijk afval wordt aangeboden via een bovengrondse verzamelcontainer of op een andere wijze. Kwijtschelding van riool- en waterzorgheffing is alleen mogelijk voor het gebruikersdeel voor een perceel in gebruik als woning. Of kwijtschelding wordt verleend, hangt af van de betalingscapaciteit van belastingschuldigen. Bij de bepaling daarvan houden wij rekening met 100% van de kosten van levensonderhoud zoals die normatief zijn opgenomen in de landelijke richtlijnen voor het kwijtscheldingsbeleid. Natuurlijke personen die een bedrijf of zelfstandig beroep uitoefenen, kunnen voor kwijtschelding van de privé-aanslag in aanmerking komen.

Verenigingen en stichtingen kunnen per definitie geen kwijtschelding aanvragen.

76

Ramingen In de begroting zijn de in de onderstaande tabel genoemde bedragen voor kwijtschelding opgenomen. In de afzonderlijke kostendekkendheidsoverzichten is hier al rekening mee gehouden. Bedragen x € 1.000

Programma

Begroting 2026

LASTEN Afvalstoffenheffing

6.3 Inkomensregelingen

- 160

Riool- en waterzorgheffing

6.3 Inkomensregelingen

- 80

77

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft aan welke risico's de gemeente loopt en welke mogelijkheden de gemeente heeft om eventuele risico’s op te vangen. 1. Inleiding Artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat gemeenten beleid moeten formuleren over de weerstandscapaciteit en de risico’s. Op basis hiervan geven we, aan de hand van de op dat moment aanwezige risico's, tweemaal per jaar een oordeel over de toereikendheid van het weerstandsvermogen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Dat doen we op basis van de Nota risicomanagement & weerstandsvermogen in de begroting en de jaarstukken. 2. Risico's In deze paragraaf rapporteren we de risico’s die de gemeente loopt. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de grootste risico’s (score ≥ 15). Per risico staat vermeld of het een incidenteel (I) of structureel (S) karakter heeft, evenals een inschatting van de kans dat een gebeurtenis optreedt en wat daarvan de mogelijke financiële gevolgen zijn. De kans en het gevolg bepalen samen de risicoscore. Een gekleurde driehoek laat de ontwikkeling zien ten opzichte van het vorige peilmoment, zijnde de jaarrekening 2024: • Groene driehoek ▼ : Risicoscore is gedaald; • Zwarte driehoek ► : Risicoscore is gelijk gebleven; • Rode driehoek ▲ : Risicoscore is gestegen. Nr.

1

Risico Informatiebeveiliging en privacy

Omschrijving

Type

Kans

Gevolg

Het risico op schendingen van de privacy, datalekken of cyberincidenten en de mogelijke claims daardoor.

S

5070%

> €1.000.000

Risico score 20

▼/▲ ►

Dit risico is onveranderd ten opzichte van de Jaarrekening 2024. Ervaringen in het land leren dat de impact van dit risico groot kan zijn wanneer het zich voordoet. Voor de gemeente blijft de kans op digitale indringing, ontoereikende, onjuiste of onrechtmatige gegevensverwerking van personen, datalekken en/of cyberincidenten relevant. Hierdoor ontstaan er risico’s voor het bestuur en de organisatie op het gebied van continuïteit van de bedrijfsvoering en dienstverlening. Door de snelle veranderingen in de internationale betrekkingen en de daardoor toenemende ontwikkeling van cybercrime nemen de risico’s op dat gebied significant toe. Door nieuwe (Europese) wetgeving (Cyberbeveiligingswet) nemen de beveiligingsverplichtingen toe. Ook de vergroting van de aansprakelijkheid van de bestuurders die uit de nieuwe wetgeving voortkomt, verhoogt het risico op hogere boetes en claims. Om de risico’s te beheersen voeren we penetratietesten uit op systemen en het ICT landschap. Ter verbetering van de bewustwording van de organisatie vinden o.a. e-learnings, mystery guest en een phishing campagne plaats. Ingevolge de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO 2.0) en de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) voeren we daarnaast verplichte risicoanalyses (DPIA’s) uit ten behoeve van de informatieveiligheid en privacy.

Vanaf 1 oktober 2024 is de Europese richtlijn op Informatiebeveiliging (NIS2) van kracht. Hier maakt het Rijk nieuwe wetgeving voor. Mede door deze nieuwe Nederlandse wetgeving moet de gemeente de monitoring, detectie en response (MDR) verder verbeteren. 2

Tekorten jeugdbudgetten

Het risico dat de uitgaven op het maatwerk voor de jeugd hoger uitvallen dan begroot.

78

S

5070%

€500.000 ≤ €1.000.000

16

▼

We zien in de uitgaven op het maatwerk voor de jeugd het sturen op de jeugdzorgtrajecten terug. Het aantal kinderen in verblijf daalt en ook zien we een beweging van zware zorg naar middelzware of lichte zorg. Het risico zit in het feit dat de Jeugdwet een open einde regeling kent en we een leverplicht hebben op geïndiceerde zorg door o.a. huisartsen, medisch specialisten, de Rechtbank en gecertificeerde Instellingen. Onderbouwd niet verlengen van aflopende zorg en de initiële indicering in het voorliggend veld hebben mogelijk positieve gevolgen op het risico. Tegelijkertijd geldt dat één enkele plaatsing in hoog-specialistische jeugdzorg, aanzienlijke kosten met zich meebrengt en daarmee direct grote impact kan hebben op het totale budget. 3

Warmtenet Lingewaard

Het risico dat de gemeente een garantstelling moet afgeven om de gezamenlijke investering in WNL te borgen.

I

5070%

€500.000 ≤ €1.000.000

16

►

De gemeente is deelnemer binnen het warmtenetwerkbedrijf WNL en kan met een uitbreiding van het warmtenet toewerken naar een toekomst vast tuinbouwgebied. Daarnaast kan het warmtenet een rol gaan spelen in de energietransitie in de bebouwde omgeving. De gemeente moet mogelijk een garantstelling afgeven voor een investering in de overdimensionering van het warmtenet. Daar zijn risico’s aan verbonden, echter zijn die in stadium nog onvoldoende in beeld. Ook ontvangen we een subsidie uit de regiodeal voor het warmtenet. Net zoals bij elke subsidie lopen we enig risico dat de subsidie lager wordt vastgesteld als bijvoorbeeld de afgesproken werkzaamheden niet binnen de gestelde tijd worden afgerond zijn. 4

Onvoldoende aansluiting BUIG-middelen met ontwikkeling Lingewaard

Het risico dat door toename van werkloosheid meer mensen in de bijstand komen.

S

5070%

€500.000 ≤ €1.000.000

16

►

Het aantal uitkeringsgerechtigden Participatiewet is toegenomen. We lopen het risico dat de toekenning van het budget vanuit het verdeelmodel (BUIG Budget) onvoldoende aansluit bij de door ons te verstrekken uitkeringen. Om dit risico te beheersen, zetten we in op loonkostensubsidie, begeleiding en re-integratie-instrumenten om meer mensen te laten uitstromen naar werk. We hebben als gemeente echter niet direct invloed op het verdeelmodel waarmee het Rijk geld toekent aan gemeenten. 5

Afval

Het risico dat de kosten van afvalverwerking en verkoop van plastic verpakkingsmateriaal negatief uitvallen ten opzichte van de ramingen.

S

5070%

€500.000 ≤ €1.000.000

16

►

Afvalinzameling is in de regel kostendekkend en door het gebruik van het afvaldashboard kunnen we veranderingen in het aanbiedgedrag van afval snel waarnemen. Echter staat daar een verwachte belasting op de verwerking van kunststof (plastic-taks) tegenover en werkt de regering aan een CO₂-heffing op het verbranden van afval. De exacte uitwerking van de taks en de heffing en daarmee de financiële gevolgen zijn nog onbekend. Dit vormt een risico, omdat een belasting ook ná vaststelling van de begroting ingevoerd kan worden. Dit zou direct een negatieve uitkomst op het budget van het lopende jaar hebben. Daarnaast blijft de onzekerheid hoe producenten van verschillende productgroepen de producentenverantwoordelijkheid (UPV) gaan organiseren. Het is nog onvoldoende bekend welke rol gemeenten hierin gaan krijgen. Dit laatste kan een negatief effect hebben op de hoeveelheid en de kwaliteit van de aangeleverde grondstoffen. Ook is er het risico dat vrachten worden afgekeurd; deze moeten dan als restafval worden verwerkt, waarbij de verwachte opbrengst omslaat in hogere verwerkingskosten. Hoe groot dit effect zal zijn, is nog onvoldoende in te schatten.

79

Het risico dat S 70€250.000 ≤ 15 ▲ ontwikkelingen, onderhoud, 90% €500.000 reconstructies en dagelijks beheer niet kan worden uitgevoerd of kostenverhogend wordt door stikstofwetgeving. De uitvoering van grootschalig wegonderhoud en rioolvervanging is onderhevig aan strenge stikstofwetgeving. De inzet van emissieloos materieel werkt mogelijk kostenverhogend of vertragend in de tijdsplanning. Er is een taskforce ingesteld en die heeft haar werkzaamheden afgerond. Door de Taskforce stikstof is de stikstofproblematiek specifiek voor Lingewaard in beeld gebracht. Door de ondertekening van het Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen zijn er mogelijkheden om subsidies aan te vragen voor de dekking van de meerkosten van emissieloos materieel. Het betreft onder andere gemeentelijke projecten als rioolvervanging (Klappenburg Bemmel) of wegreconstructies. Ook projecten van derden (dijkverzwaring, woningbouw) hebben te maken met de strenge regels en zullen dus ook extra middelen moeten reserveren voor de inzet van emissieloos materieel. 6

Stikstof

7

Migratie en integratie in Lingewaard

Het risico dat de huisvesting van vluchtelingen en statushouders meer geld kost dan daarvoor wordt gedekt vanuit het Rijk.

I

5070%

€250.000 ≤ €500.000

12

▼

Binnen de gemeente zijn we verantwoordelijk voor de opvang van Oekraïners en de huisvesting van statushouders. Opvang ontheemden Oekraïne Wij vangen Oekraïners op in eigen en gehuurde gemeentelijke opvanglocaties. Daarnaast dragen we zorg voor onder andere primaire levensbehoeftes, onderwijs, zorg en dagbesteding voor de Oekraïners. De kosten die gemaakt worden met de opvang en huisvesting van Oekraïners worden grotendeels vergoed vanuit het Rijk. Bij de huur van opvanglocaties zijn we meerjarige huurcontracten aangegaan. Daarnaast hebben we opvanglocaties verbouwd om ze geschikt te maken voor huisvesting. Deze transitiekosten zijn niet langjarig afgedekt. Wij onderkennen het risico dat op enig moment de vergoeding vanuit het Rijk niet toereikend is om de (gemaakte) kosten te dekken. Als beheersmaatregel om toekomstige financiële tegenvallers gedurende de opvang van Oekraïners op te vangen, reserveren we de niet-uitgegeven bedragen. Voor de doorlopende huurovereenkomsten (Kruisstraat 18-20, Gendt) zoeken wij dekking na de beëindiging van de bekostigingsregeling (4 maart 2027) in verhuur aan andere doelgroepen. Het risico is er dan in gelegen dat deze huuropbrengst niet kostendekkend is. Opvang Statushouders De woningcorporaties in Lingewaard zorgen voor de huisvesting van de statushouders.

Wij onderkennen het risico dat op enig moment het huidige aanbod qua woningen voor statushouders niet toereikend is, waardoor de gemeente extra investeringen moet doen om te voldoen aan de taakstelling voor huisvesting statushouders. Het risico dat er vanwege de S 50€250.000 ≤ 12 ▼ hoge inflatie en stijgende 70% €500.000 energiekosten een groter beroep gedaan wordt op onze voorzieningen. Hoewel de inflatie is gedaald en de energieprijzen relatief stabiel zijn, blijven ze boven de gewenste niveaus. Dit kan nog steeds leiden tot financiële druk voor huishoudens, vooral kwetsbare groepen. Ook landelijk zien we een trend dat het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening stijgend is. Om dit risico te beheersen, hebben we een nieuw beleidskader bestaanszekerheid opgesteld met daarin een aanpak voor armoede en schulden. 8

Armoedebeleid

80

Uit de Monte Carlo simulatie komt een benodigde weerstandscapaciteit voor de risico’s van € 6.540.305. Dit is € 411.559 lager dan in de jaarrekening 2024. Reputatie risico’s Naast de genoemde financiële risico’s kan het volgende onderwerp ook reputatieschade voor de gemeente met zich meebrengen. Arbeidsmarkt Het risico op personeelstekort als gevolg van vertrekkende medewerkers blijft relevant. Ondanks alle inspanningen op het gebied van werving verliezen we kennis, ervaring en netwerken. Het risico is structureel en neemt toe door de vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt. Door het (tijdelijk) wegvallen van personeel vertragen processen en uitvoeringsprogramma’s. De veranderende arbeidsmarkt heeft mogelijk ook gevolgen voor de ambities in het coalitieakkoord. 3. Ontwikkeling risico's Wijzigingen risico’s ten opzichte van de jaarrekening 2024 Prijsstijgingen Ten opzichte van de jaarrekening 2024 is het risico van prijsstijgingen verminderd. Zoals in de Kadernota opgenomen is in deze begroting de stelpost voor prijsstijgingen en areaalvergroting structureel verhoogd van € 1,5 miljoen naar afgerond € 2,8 miljoen per jaar. Deze verhoging was gebaseerd op de prijsontwikkelingen van de afgelopen jaren. Nu de prijsstijgingen voor 2026 bekend zijn, blijkt een hogere stelpost nodig. Daarom verhogen we de stelpost vanaf 2027 nog eens met € 250.000 structureel.

Hierdoor neemt het risico op extra lasten door prijsstijgingen aanzienlijk af. Toch blijft er onzekerheid, omdat inflatie kan oplopen door externe factoren, zoals internationale economische ontwikkelingen en geopolitieke spanningen. Niet gekwantificeerde risico’s Er zijn een aantal thema’s waar we mee te maken hebben, of gaan krijgen, die lastig te kwantificeren zijn. Deze onderwerpen gaan mogelijk een risico worden in de toekomst en zijn daarom in deze fase goed om te benoemen. Realisatie bezuinigingen In deze begroting is een bezuinigingspakket opgenomen, in lijn met de Kadernota 2026. Dit pakket is tot stand gekomen in een zorgvuldig ambtelijk en bestuurlijk proces, waarin kritisch is gekeken naar de beïnvloedbaarheid van kosten en de haalbaarheid van de voorstellen. Na de Kadernota 2026 zijn de bezuinigingen verder uitgewerkt. Dit heeft geleid tot enkele aanpassingen die in deze begroting zijn verwerkt. Dit zorgvuldige proces beperkt het risico dat de bezuinigingen niet gehaald worden, maar er blijft een risico. Het grootste risico ligt bij open einde regelingen, zoals in het sociaal domein. Daarbij hebben we, daar waar mogelijk, landelijke ervaringen meegenomen voor de bepalen van het bezuinigingspotentieel. Voor het sociaal domein is een aparte uitwerking opgesteld in het document Bezuinigingsvoorstellen sociaal domein in samenhang.

Hierin is ook rekening gehouden met extra inzet (frictiekosten) in de jaren 2025, 2026 en 2027 om de noodzakelijke beweging te realiseren en te borgen. In deze risicoparagraaf is geen gekwantificeerd risico opgenomen voor het niet behalen van de bezuinigingen. Zowel de kans als de omvang van dit risico zijn namelijk niet goed te bepalen en daarmee ook niet te onderbouwen. De voortgang op de bezuinigingen wordt de komende jaren periodiek gevolgd via de tussentijdse rapportages en de jaarstukken. Hiermee signaleren we tijdig eventuele knelpunten en kunnen we, waar mogelijk, bijsturen. Ondanks dat dit risico niet gekwantificeerd is, zien we voldoende ruimte in ons weerstandsvermogen om eventuele tegenvallers op te vangen. Daarnaast worden structurele tegenvallers, zodra deze bekend zijn, verwerkt in de volgende begroting. 81

10% korting op specifieke uitkeringen Het kabinet heeft besloten om specifieke uitkeringen (SPUK’s) over te hevelen naar het gemeentefonds, met een structurele korting van 10%. Inmiddels is duidelijk dat veel SPUK’s om juridische of politieke redenen niet kunnen worden overgeheveld. De korting van 10% blijft echter wel van kracht, ook voor deze uitkeringen. Voor enkele SPUK’s is alternatieve dekking beschikbaar, maar in de meeste gevallen wordt gezocht naar oplossingen door het takenpakket te verkleinen of afspraken te maken over een doelmatiger uitvoering. Welk effect dit heeft op de doelen en activiteiten van onze gemeente is op dit moment nog niet duidelijk. Reiskostenregeling per 1 januari 2026 Met ingang van 1 januari 2026 zijn gemeenten verplicht om een reiskostenregeling voor medewerkers te implementeren. Deze verplichting vloeit voort uit landelijke cao-afspraken en heeft directe gevolgen voor onze organisatie. In een tijd waarin het aantrekken en behouden van gekwalificeerd personeel steeds uitdagender wordt, is het bieden van een passende reiskostenvergoeding een belangrijk instrument om als werkgever aantrekkelijk te blijven. We hebben op dit moment binnen de huidige begroting geen financiële middelen gereserveerd voor de uitvoering van een dergelijke regeling.

Het realiseren van een reiskostenregeling leidt tot meerkosten waarvoor dekking nodig is via aanvullend budget. Agropark III Het bestemmingsplan Agropark III is ter inzage gelegd. Door netcongestie is dit plan 'on hold' gezet. Toekomstige risico’s Voor de komende jaren constateren we een aantal ontwikkelingen die mogelijk gevolgen hebben voor de financiele huishouding, de benodigde weerstandscapaciteit en dus de ratio weerstandsvermogen. Het betreft de volgende ontwikkelingen: Gemeentefonds Voor de jaarlijkse indexering van de algemene uitkering in het gemeentefonds hanteert het Rijk vanaf 2024 een nieuwe methode. In plaats van de oude “trap-op-trap-af-systematiek”, gaat men nu uit van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Hiervoor wordt onder andere gekeken naar het historisch gemiddelde van de afgelopen 8 jaar en het prijspeil bbp van het lopende jaar. Dit geeft meer stabiliteit, maar het is wel de vraag of het gemeentefonds voldoende blijft groeien om prijsstijgingen en areaaluitbreiding op te kunnen vangen. Als de bbp-groei en de prijsontwikkeling afwijken van de verwachtingen, kan dit betekenen dat Lingewaard moeite heeft om de budgetten op peil te houden en essentiële diensten te blijven leveren. Dit kan gevolgen hebben voor de kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners en de langetermijnontwikkeling van de gemeente.

Hoewel de nieuwe financieringssystematiek stabiliteit brengt, schiet ze tekort in het opvangen van de groei van de uitgaven voor zorgkosten door vergrijzing en infrastructuur. Vanwege deze bedenkingen van de VNG en het IPO loopt er een discussie met de fondsbeheerders. Subsidie klimaat- en energiebeleid Voor 2026 krijgen we een Rijkssubsidie uit de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaaten energiebeleid (CDOKE) van ongeveer 1,4 miljoen euro voor personele lasten. Om de subsidie nu goed in te zetten is de vaste formatie de afgelopen jaren uitgebreid. Voor de jaren 2027 t/m 2030 zijn de afspraken al gemaakt en wordt een subsidieregeling opgezet. Na 2030 is onbekend of er nog subsidiemogelijkheden zijn. Het risico bestaat dat er dan onvoldoende dekking is voor de nu uitgebreide vaste formatie. Inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo Om de houdbaarheid van de Wmo te verbeteren, heeft het kabinet besloten om voor alle Wmo voorzieningen waar nu het abonnementstarief geldt, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Hiermee wordt 82

de hoogte van de eigen bijdrage afhankelijk van het inkomen van onze inwoners. Deze wetswijziging zorgt voor een korting in het gemeentefonds. Echter, op dit moment is nog niet duidelijk hoe het abonnementstarief er exact uit komt te zien en of de abonnementstarieven voldoende dekkend zijn voor de korting die het rijk ons oplegt via het gemeentefonds en wanneer dit wordt ingevoegd. 4. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de risico’s die we lopen (de benodigde weerstandscapaciteit) en de financiële middelen die we hebben om de risico’s te dekken (de beschikbare weerstandscapaciteit). Deze relatie noemen we de ratio van het weerstandsvermogen en bedraagt 4,6. De gemeente streeft naar een minimale ratio van 1,0 (raadsbesluit bij nota Risicomanagement & weerstandsvermogen). Ratio weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen Kwalificatie

€ 29.937.828 € 6.540.305 4,6 Uitstekend

In de afgelopen jaren was het verloop van de ratio weerstandsvermogen als volgt:

Ratio weerstandvermogen 5,4

6 4

2,24

3,4

4,7

4,3

4,9

4,4

4,6

2 0

Continuïteit Op basis van de door ons uitgevoerde risico-inventarisatie, de weerstandsratio van 4,6 en het beeld van onze meerjarenbegroting is het college van burgemeester en wethouders van mening dat de normale bedrijfsvoering financieel kan worden voortgezet.

83

5. Financiële kengetallen Gemeenten zijn verplicht om de financiële kengetallen op te nemen in de begroting conform het Besluit Begroting en Verantwoording. De kengetallen geven de financiële positie van onze gemeente weer en maken het mogelijk om deze te vergelijken met die van andere gemeenten. Ook geven ze een beeld van de ontwikkeling van de financiële positie ten opzichte van de begroting 2025 en de jaarstukken 2024. Financiële kengetallen

Werkelijk Begroot Begroot Begroot Begroot Begroot 2024

2025

2026

2027

2028

2029

1.a. Netto schuldquote

34%

42%

42%

76%

88%

96%

1.b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor leningen

28%

37%

37%

71%

83%

92%

2.

Solvabiliteitsratio

33%

31%

32%

27%

25%

23%

3.

Grondexploitatie

-0,65%

5,41%

0%

0%

0%

0%

4.

Structurele exploitatieruimte

1,67%

0,82%

1,34%

2,32%

0,93%

1,70%

5.

Belastingcapaciteit

104,40% 102,71% 108,07% 111,34% 113,91% 116,46%

De vijf financiële kengetallen geven samen een beeld van de financiële ontwikkelingen. Één los kengetal zegt echter weinig over de totale financiële positie. De waarden van de kengetallen zijn ingedeeld in drie categorieën. Deze sluiten aan bij de landelijk afgesproken signaleringswaarden. Categorie A is het minst risicovol en C het meest risicovol. Alhoewel de provincie onze financiële positie beoordeelt aan de hand van de kengetallen, is voor het behouden van preventief toezicht alleen van belang dat de meerjarenbegroting een positief saldo heeft (art. 203 GW). Financiële kengetallen

Gelders

kengetal

gemiddelde Lingewaard

Categorie Categorie Categorie A

B

C

1.a. Netto schuldquote

62%

42%

<90%

90-130%

>130%

1.b. Netto schuldq. gecorr. voor leningen

55%

37%

<90%

90-130%

>130%

2.

Solvabiliteitsratio

32%

32%

>50%

20-50%

<20%

3.

Grondexploitatie

8%

0%

<20%

20-35%

>35%

4.

Structurele exploitatieruimte Begroting

1,00%

1,34%

> 0%

0%

< 0%

4.

Structurele exploitatieruimte MJB

5.

Belastingcapaciteit

nb

1,70%

> 0%

0%

< 0%

101%

108,07%

<95%

95-105%

>105%

Het Gelders gemiddelde is berekend op basis van de door de gemeenten in hun begroting 2025 opgenomen kengetallen. 1 a. Netto schuldquote De netto schuldquote = totale schulden / totale baten (excl. reserves) De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente. Hoe lager het percentage, hoe beter. De netto schuldquote loopt de komende jaren op. Dit wordt met name veroorzaakt door geplande investeringen en hiervoor benodigde geldleningen. We blijven tot en met 2028 in categorie A, de minst risicovolle categorie. 1 b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote wordt zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden berekend, omdat er onzekerheid kan bestaan of alle leningen terug worden betaald. Ook hier blijven we tot en met 2028 in categorie A.

84

2. De solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio = eigen vermogen / totaal balans De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin onze gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger het percentage, hoe beter. De solvabiliteit loopt in meerjarig perspectief wat terug. Dit wordt met name veroorzaakt door de geplande investeringen waarvoor we geldleningen aantrekken. Hiermee stijg het vreemd vermogen in verhouding tot het eigen vermogen. De solvabiliteitsratio zit in de middelste categorie. 3. Grondexploitatie Kengetal grondexploitatie = Boekwaarde bouwgrond in exploitatie / totale baten (excl. reserves) Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten. De boekwaarde is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Voor de toekomstige verliezen zijn verliesvoorzieningen getroffen. Het saldo van de getroffen verliesvoorzieningen is hoger dan de boekwaarde van de gronden. De getroffen verliesvoorzieningen tellen mee voor de waarde van de grond, waardoor de waarde nihil wordt. Of een hoog of laag percentage gunstig is, is afhankelijk van de markt. Bij een gunstige markt zou een hoog percentage meer winstpotentie kunnen hebben. Het kengetal is kleiner dan 20%. Hierdoor zit Lingewaard in categorie A, de minst risicovolle categorie. 4.

Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte = het saldo van de structurele baten en lasten + het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves / de totale baten (excl. reserves). Dit kengetal geeft aan welke structurele financiële ruimte de gemeente heeft. We nemen bij de berekening alleen de structurele baten en lasten mee en dus niet de incidentele. Hoe hoger het percentage, hoe beter. We zitten in alle jaren in de minst risicovolle categorie aangezien er elk jaar sprake is van een structureel sluitende begroting. 5. Belastingcapaciteit Belastingcapaciteit = totale woonlasten gemeente Lingewaard / landelijk gemiddelde woonlasten Dit kengetal vergelijkt de totale woonlasten 2026 in Lingewaard met het landelijke gemiddelde 2025 (landelijk gemiddelde 2026 is nog niet bekend). De woonlasten zijn de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. We gaan daarbij uit van de woonlasten van meerpersoonshuishoudens. Hoe lager het percentage, hoe beter. In 2025 komt de belastingcapaciteit uit in categorie C.

85

Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen De openbare ruimte bepaalt mede hoe aantrekkelijk het is om in Lingewaard te wonen, werken en recreëren. Het coalitieakkoord 2022 – 2026 geeft aan dat we die mooi, groen, gezond en voor iedereen veilig en goed toegankelijk ingericht willen hebben. Het beheer moet voldoen aan het afgesproken kwaliteitsniveau in de beleidsplannen. We investeren in dagelijks onderhoud, (groot)onderhoud en vervangingen. We gebruiken meerjarenprogramma’s voor de uitvoering van groot onderhoud en voor inzicht in toekomstige uitgaven. Leidt dit niet meer tot het minimaal vereiste kwaliteitsniveau, dan vervangen we de voorzieningen. Op dat moment zijn vervangingsinvesteringen noodzakelijk. In deze paragraaf geven we de volgende onderdelen per kapitaalgoed weer: • De kaders die we hanteren voor het onderhoud van de openbare ruimte. • Het actuele onderhoudsniveau. • Welke werkzaamheden we uit gaan voeren. • De financiële consequenties. Naast onze eigen beleidskaders moeten we uiteraard ook voldoen aan een aantal wetten die regels bevatten voor het onderhoud. Bijvoorbeeld het Burgerlijk Wetboek, de Wegenwet of de Arbowet. Het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap doet dit onder meer op het gebied van fysieke toegankelijkheid.

De huidige toegankelijkheidssituatie toetsen we vóór de onderhoudswerkzaamheden aan bestaande regels en richtlijnen in onder meer het Bouwbesluit en het Handboek voor Toegankelijkheid. Blijkt dat er aanpassingen of verbeteringen noodzakelijk zijn dan brengen we de financiële consequenties hiervan in beeld. Als gevolg van bezuinigingen gaat het minimaal vereiste kwaliteitsniveau van openbaar groen, wegen en civieltechnische kunstwerken omlaag. 1. Openbaar groen Programma 5. Sport, cultuur en recreatie Beleidskader Groenstructuurplan 2008 De structuur- en beeldbepalende delen van het openbaar groen binnen de bebouwde kom van de kernen zijn hierin beschreven. Beeldkwaliteitsplan Openbaar Groen 2009 Beschrijving van de onderhoudsniveaus van openbaar groen. Onderhoudsniveau Het onderhoud is over het algemeen vastgesteld op kwaliteitsniveau B (basis). Voor de centrumgebieden in de kernen gaat het minimaal kwaliteitsniveau omlaag van A (hoog) naar B. De leeftijd van de beplanting varieert sterk. Verouderde beplanting heeft vaak onvoldoende kwaliteit en geeft daarmee aanleiding voor selectieve vervanging.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=6f24d9f0-5576-4c44-89b9-6a5c9d55ab9f