Bijlage 1 Jaarstukken 2024 OUDE Versie 12-6
Tekst van het document
Jaarrekening 2024 Gemeente Lingewaard
Inhoud Algemeen ............................................................................................................................................................. 5 Aanbieding ....................................................................................................................................................... 6 Cijfers 2024 In één oogopslag ......................................................................................................................... 9 Financiën ........................................................................................................................................................ 10 Overzicht resultaat 2024 ................................................................................................................................ 10 Leeswijzer ...................................................................................................................................................... 13 Programma's ...................................................................................................................................................... 15 1. Veiligheid .................................................................................................................................................... 16 2.
Verkeer, vervoer en waterstaat .................................................................................................................. 20 3. Economie ................................................................................................................................................... 25 4. Onderwijs ................................................................................................................................................... 31 5. Sport, cultuurproductie en cultuurparticipatie ............................................................................................. 35 6. Sociaal domein ........................................................................................................................................... 41 7. Volksgezondheid en milieu ........................................................................................................................ 54 8. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing........................................................................ 61 9. Bestuur en ondersteuning .......................................................................................................................... 69 Paragrafen .........................................................................................................................................................
82 Paragraaf 1 Lokale heffingen ......................................................................................................................... 83 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................ 98 Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 106 Paragraaf 4 Financiering .............................................................................................................................. 112 Paragraaf 5 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 117 Paragraaf 6 Verbonden partijen ................................................................................................................... 125 Paragraaf 7 Grondbeleid .............................................................................................................................. 136 Paragraaf 8 Klimaat, Energie en Circulariteit ............................................................................................... 149 Paragraaf 9 Openbaarheid ...........................................................................................................................
156 Jaarrekening .................................................................................................................................................... 157 Balans met toelichting .................................................................................................................................. 158 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024 ............................................................................... 188 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ......................................................................................... 189 Algemene dekkingsmiddelen, vpb en onvoorzien ........................................................................................ 191 Overhead ...................................................................................................................................................... 194 Rechtmatigheidsverantwoording .................................................................................................................. 195 Taakvelden baten en lasten ......................................................................................................................... 197 SiSa bijlage voor specifieke uitkeringen ....................................................................................................... 200
3
Bijlagen ............................................................................................................................................................ 227 Samenstelling gemeentebestuur .................................................................................................................. 228 Kerngegevens .............................................................................................................................................. 231 Beleidsindicatoren ........................................................................................................................................ 233 Overzicht personele sterkte en personeelslasten ........................................................................................ 237 Overzicht van vaste activa ........................................................................................................................... 239 Overzicht lopende investeringsprojecten ..................................................................................................... 240 Overzicht grote investeringsprojecten .......................................................................................................... 251
4
Algemeen
5
Aanbieding Beste leden van de raad, Graag bieden we u de Jaarstukken 2024 aan. Hierin leggen we verantwoording af over de uitvoering van het beleid en de bijbehorende besteding van de financiële middelen. We bevinden ons in de tweede helft van de coalitieperiode, waarin de uitvoering van coalitieakkoord in volle gang is. In deze aanbieding geven we eerst een impressie van enkele inhoudelijke resultaten. Daarna besteden we aandacht aan het financieel resultaat. Impressie inhoudelijke resultaten In 2024 hebben we een aantal belangrijke stappen gezet in het behalen van onze doelen. Hieronder een greep uit alle behaalde resultaten in 2024. In de verschillende programma’s van deze jaarstukken vindt u een uitgebreider overzicht. Een sterke sociale basis Binnen het sociaal domein investeerden we verder in de versterking van de sociale basis, met een focus op preventie, laagdrempelige voorzieningen en het bouwen van sociale netwerken. Deze ontwikkeling draagt bij aan de beheersbaarheid van de kosten binnen het sociaal domein, bijvoorbeeld bij jeugdzorg. Ook zetten we verdere stappen in de investeringen in de voorzieningen voor sport en cultuur, die ook van groot belang zijn voor een sterke sociale basis. Voorbeelden hiervan zijn de planvorming voor een MFA in Haalderen en de opening van het vernieuwde Sociaal Kultureel Centrum De Leemhof in Gendt.
Hier brachten we verschillende voorzieningen samen tot één ontmoetingsplaats. Onderwijs We zetten belangrijke stappen in de uitvoering van ons Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Zo besloot u dat IKC de Doornick in Doornenburg in de Martinuskerk wordt gerealiseerd, hebben we de aanbesteding voor de nieuwbouw van OBC Bemmel afgerond en start de bouw in 2025. Verbinding tussen inwoners en gemeente Uw raad stelde de participatieverordening en het participatiebeleid vast. Hiermee legden we een eenduidige aanpak en werkwijze voor participatie vast, waarmee we de samenwerking, verbinding en betrokkenheid tussen inwoners en gemeente verder verbeterden. In het verlengde hiervan waardeerden onze inwoners de dienstverlening voor alle drie kanalen (digitaal, balie, telefonie) met een gemiddeld rapportcijfer van 8,4. Wonen Op het gebied van woningbouw zien we een gemengd beeld. In 2024 leverden we 245 woningen op. Ook zetten we stappen in de planfase voor de vijf grote, prioritaire woningbouwprojecten. We verbeterden met het nieuwe programma woningbouw het inzicht in de voortgang en versterkten onze regierol. Tegelijkertijd zien we in alle grote en kleine projecten stevige uitdagingen: het stikstofvraagstuk en dan met name de uitspraak van de Afdeling Raad van State van december, de beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet en de complexiteit van nieuwe wet en regelgeving.
Mobiliteit Ook op het gebied van mobiliteit bleek het uitvoeren van het maatregelenprogramma GMP-plus complex. Planvoorbereiding vroeg veel tijd en het afstemmen van de voortgang met bijvoorbeeld Liander en Vitens veel aandacht. Met de reconstructie van de Gochsestraat werd echter ook zichtbaar hoe de inrichting van gebiedsontsluitingswegen met een maximumsnelheid van 30 km/h in de praktijk uitpakte. Met een
6
pragmatische oplossing vanuit de gemeenteraad verzachtten we het knelpunt bij de rotonde Karstraat/Nijverheidsstraat door fietsers een alternatief te bieden. Klimaat en milieu Samen met inwoners en partners zetten we verdere stappen naar een duurzamer Lingewaard. We werkten aan de Energievisie A15/Betuweroute en verkenden nieuwe vormen van opwekmethodes. Zoals waterstof bij Brick Valley en aquathermie in samenwerking met onder andere Arnhem en Rijkswaterstaat. Voor de Proef Aardgasvrije Wijken (PAW) de Zilverkamp bleek een warmtenet met de Nederrijn als bron technisch en financieel kansrijk. Deze inspanningen waren onderdeel van een meer integrale, programmatische aanpak in ons strategisch beleidsprogramma Klimaat, Energie en Circulariteit. Financieel resultaat De Jaarstukken 2024 laten een voordelig resultaat zien van € 2.482.000. We hadden een nadelig resultaat van € 1.795.000 begroot, wat betekent dat het verschil met de begroting € 4.278.000 is. De voordelen zijn voornamelijk incidenteel en daar waar dit niet het geval is, zijn de voordelen al verwerkt in de Begroting 2025 en/of de Kadernota 2026. Het positieve resultaat heeft hiermee geen verlagend effect op de financiële opgave waar we voor staan vanaf 2026. Hieronder lichten we de belangrijkste posten kort toe.
• Stelpost prijsstijgingen en areaalvergroting, incidenteel voordeel € 1.458.000 In 2022 en 2023 hebben we incidenteel extra middelen ontvangen van het Rijk vanwege de uitzonderlijk hoge inflatie. Het niet-benutte deel van deze incidentele middelen van € 3 miljoen is eind 2023 via de resultaatbestemming overgeheveld naar 2024. Deze middelen waren bedoeld om eventuele prijsstijgingen in 2024 buiten de begroting op te vangen. Omdat de inflatie is afgenomen, hebben we dit budget niet volledig hoeven inzetten. Het grootste deel van de inzet in 2024 betreft de incidentele dekking van prijsstijgingen in het sociaal domein, naar aanleiding van het tarievenonderzoek. Het resterende incidentele budget bedraagt ruim € 1,4 miljoen en levert daarmee een incidenteel voordeel op in de jaarrekening 2024. • Kapitaallasten investeringsplan, incidenteel voordeel € 1.431.000 Er is sprake van een voordeel op de kapitaallasten vanuit het investeringsplan 2024 van ruim € 1,4 miljoen. Dit is een incidenteel voordeel, dat met name veroorzaakt wordt door de incidentele locatiegebonden kosten voor een aantal scholen. Deze kosten doen zich later voor dan verwacht, wat leidt tot een voordeel van bijna € 1,3 miljoen in 2024. Hiervoor stellen we een resultaatbestemming voor, aangezien deze gelden in 2025 en 2026 nodig zijn voor deze incidentele kosten.
• Jeugdzorg, voordeel € 715.000 In totaal hebben we een voordeel op jeugdzorg van € 715.000. We zien met name een forse daling op het aantal jeugdigen in verblijf. In onze Begroting 2025 hebben we al rekening gehouden met een teruggang in de kosten voor jeugdzorg naar aanleiding van de door ons uitgezette 7 actielijnen, waarmee de instroom in met name de specialistische jeugdzorg terug willen brengen. • BUIG, voordeel € 672.000 In oktober ontvangen we jaarlijks de definitieve BUIG-uitkering voor het lopende jaar en de voorlopige uitkering voor het volgende begrotingsjaar. Voor 2024 is de uitkering € 672.000 hoger dan waarmee we in de begroting rekening hielden. Het structurele effect van de hogere uitkering verwerken we in de 2e Tussentijdse rapportage 2025 en de Kadernota 2026. Meer gedetailleerde toelichtingen op de verschillen tussen de begroting en de jaarrekening vindt u bij de verschillende programma’s onder ‘Wat heeft het gekost?’.
7
We zien dat we ondanks de onzekere tijden onze risico’s beheersbaar kunnen houden. Dit betekent dat we net als eerdere jaren een uitstekende weerstandsratio hebben van 4,5. Dit houdt in dat we ruim voldoende middelen hebben om risico’s op te vangen als deze zich voordoen. Afsluiting Met deze Jaarstukken kijken we terug op een jaar waarin we voortgang hebben geboekt op verschillende terreinen. Voor de komende jaren ligt er echter een grote uitdaging om tot een sluitende begroting te komen. In de Kadernota 2026 hebben wij dit inzichtelijk gemaakt. Lingewaard, 27 mei 2025 Burgemeester en wethouders
8
Cijfers 2024 In één oogopslag In onderstaande tabel staat een overzicht van de uitgaven per programma. Hierbij staat ook het percentage van dit programma in de totale gemaakte kosten in 2024. Programma
Lasten x % van totaal 1.000
1 Veiligheid
-4.782
2,9%
2 Verkeer, vervoer en waterstaat
-12.125
7,4%
3 Economie
-5.674
3,5%
4 Onderwijs
-5.005
3,0%
5 Sport, cultuurproductie en -participatie
-14.855
9,0%
6 Sociaal domein
-66.131
40,3%
7 Volksgezondheid en milieu
-14.168
8,6%
8 Volkshuisv.,Leefomgev., Sted. vernieuw.
-9.280
5,7%
9 Bestuur en ondersteuning
-32.171
19,6%
-164.192
100,0%
Totaal van de programma's
In onderstaande tabel staat een overzicht van de inkomsten per programma. Hierbij staat ook het percentage van dit programma in de totale gerealiseerde opbrengsten in 2024. Programma
Baten x 1.000 % van totaal
1 Veiligheid
263
0,2%
2 Verkeer, vervoer en waterstaat
5.510
3,3%
3 Economie
4.374
2,6%
4 Onderwijs
719
0,4%
5 Sport, cultuurproductie en -participatie
4.430
2,7%
6 Sociaal domein
20.489
12,3%
7 Volksgezondheid en milieu
12.526
7,5%
8 Volkshuisv.,Leefomgev., Sted. vernieuw.
8.655
5,2%
109.707
65,8%
166.674
100,0%
9 Bestuur en ondersteuning
Totaal van de programma's
9
Financiën Rekening 2024
(Bedragen x €1.000)
Programma's 1 Veiligheid 2
Baten
Lasten
Saldo
Begroting 2024 na wijziging Baten Lasten Saldo
Verschil Baten
Lasten
Saldo
263
-4.782
-4.520
107
-4.583
-4.477
156
-199
-43
326
-11.583
-11.257
221
-12.184
-11.962
105
601
705
3.901
-3.515
387
934
-2.297
-1.363
2.967
-1.218
1.749
719
-5.005
-4.285
487
-5.003
-4.517
233
-1
231
3
Verkeer, vervoer en waterstaat Economie
4
Onderwijs
5
Sport, cultuurproductie en -participatie
2.861
-10.971
-8.111
2.842
-10.889
-8.046
19
-83
-64
6
Sociaal domein
19.438
-65.491
-46.053
17.304
-65.863
-48.559
2.135
372
2.506
7
Volksgezondheid en milieu Volkshuisv.,Leefomgev., Sted. vernieuw. Bestuur en ondersteuning
12.526
-13.944
-1.418
13.838
-15.585
-1.747
-1.312
1.640
328
2.968
-9.221
-6.254
4.937
-8.050
-3.112
-1.970
-1.172
-3.141
105.567
-30.133
75.434
103.788
-29.934
73.854
1.779
-199
1.580
Subtotaal programma's
148.569
-154.646
-6.077
144.458
-154.387
-9.929
4.111
-259
3.852
Mutaties reserves
18.105
-9.546
8.559
15.530
-7.397
8.133
2.574
-2.149
425
Resultaat
166.674
-164.192
2.482
159.988
-161.784
-1.795
6.686
-2.408
4.278
8 9
Overzicht resultaat 2024 Resultaat Jaarrekening 2024 Werkelijk
2.482 V
Begroot
1.795 N
Voordelig verschil
4.278 V
In onderstaande tabel staat een overzicht van de belangrijkste afwijkingen op concernniveau. Daarbij geven we aan of het gaat om een voordeel (V) of een nadeel (N) en of de afwijking een incidenteel of structureel karakter heeft. De afwijkingen hebben we toegelicht in de programma's. Als u op het onderwerp van de afwijking klikt, gaat u naar de toelichting van de afwijking in het desbetreffende programma. Onderwerp
Afwijking
V/N Aard afwijking
Programma 1 Veiligheid Lagere vergoeding explosievenruiming en - detectie
-72 N Incidenteel 50 V Incidenteel
Resultaatbestemming VGGM 2023 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Verkeersbeleid
55 V Incidenteel 249 V Incidenteel 175 V Structureel
Kapitaallasten wegen Openbare verlichting onderhoud en energie
137 V Incidenteel
10
Programma 3 Economie Geen significante afwijkingen op deze budgetten Programma 4 Onderwijs Leerlingenvervoer Onderwijsleerpakketten en meubilair
109 V Incidenteel 63 V Incidenteel
Kapitaallasten onderwijshuisvesting
124 V Incidenteel
Programma 5 Sport, cultuurproducties en cultuurparticipatie Renovatie 't Koelhuis
-243 N Incidenteel 52 V Incidenteel
Kapitaallasten buitensportaccommodaties Opbrengst groen- en reststroken
67 V Incidenteel
Programma 6 Sociaal domein Uitvoeringskosten jeugdzorg
98 V Incidenteel 108 V Incidenteel
Beheer en onderhoud dorsphuizen Wijkplatforms Kinderdagverblijven
107 V Incidenteel 47 V Structureel
Gemeentelijke hulp toeslagenproblematiek
30 V Incidenteel 96 V Incidenteel
Uitvoering BBZ en TOZO
-61 N Incidenteel 672 V Incidenteel
BUIG uitkering Armoede en schuldenbeleid
88 V Incidenteel 79 V Incidenteel
Re-integratie Wmo uitvoeringskosten
137 V Incidenteel 82 V Incidenteel
Hulpmiddelen WMO Huishoudelijke hulp WMO
79 V Incidenteel -298 N Incidenteel
Jeugdzorg begeleiding en behandeling Jeugdzorg pleegzorg
-89 N Incidenteel 1.102 V Incidenteel
Jeugdzorg verblijf Programma 7 Volksgezondheid en milieu Openbare gezondheidszorg
45 V Incidenteel -211 N Incidenteel
Riolering en klimaatadaptatie Huishoudafval
-115 N Incidenteel 45 V Incidenteel
Zwerfafvalprogramma Milieubeheer leges
-75 N Incidenteel 69 V Incidenteel
Subsidieregeling ondersteuning energiebesparing ondernemingen Programma 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Plannen centrum Bemmel Advisering bestemmingsplannen
73 V Incidenteel 84 V Incidenteel
Doorberekende loonkosten faciliterend grondbeleid
220 V Incidenteel
11
Omgevingswet
68 V Incidenteel
Bouwvergunningen
-399 N Incidenteel -214 V Incidenteel
Asbestsanering onder bestuursdwang Wonen
85 V Incidenteel
Programma 9 Bestuur en ondersteuning Verhoging vergoeding raadsleden
-72 N Incidenteel -598 N Incidenteel
Wethouderspensioenen Leges paspoorten en identiteitskaarten
68 V Incidenteel 94 V Incidenteel
Verkoop en verhuur gronden Vrijval voorziening terugkoop gronden A15
135 V Incidenteel 788 V Incidenteel
Bedrijfsvoering Van Werk naar Werk
-221 N Incidenteel -888 N Incidenteel
Doorberekende loonkosten Voorziening verlofsparen
-525 N Incidenteel 450 V Incidenteel
Renteopbrengst kasleningen Aanpassing doorberekening rente boekwaarden (omslagrente) Gemeentefonds
-1.048 N Incidenteel
Kapitaallasten investeringsplan
318 V Incidenteel 1.431 V Incidenteel
Stelpost prijsstijgingen en areaalvergroting
1.458 V Incidenteel
Overige kleine afwijkingen programma 1 t/m 9
116 V
12
Leeswijzer Het college legt met deze Jaarstukken 2024 verantwoording af over de uitvoering van het door de gemeenteraad vastgestelde beleid en bijbehorende budgetten in 2024. Algemeen In dit onderdeel is de aanbiedingsbrief opgenomen. Daarnaast vindt u de belangrijkste financiële aspecten hier terug. Programma's Het jaarverslag bestaat uit de programma's. Een programma is een samenhangend geheel van activiteiten binnen een beleidsveld. Per programma leggen we verantwoording af aan de hand van de zogenaamde drie W-vragen: Wat hebben we bereikt? We gaan in op de doelen zoals die in de begroting 2024 zijn vastgesteld. Waar van toepassing hebben we ook indicatoren opgenomen. De verplichte indicatoren staan in de bijlagen in de jaarstukken. Wat hebben we gedaan? We leggen verantwoording af over de activiteiten zoals deze in de begroting 2024 zijn opgenomen. Daarbij geven we puntsgewijs aan wat we uitvoerden. In sommige gevallen hebben we ook een verantwoording opgenomen over aanvullende activiteiten die we in 2024 oppakten. Wat heeft het gekost? Ieder programma start met een financiële tabel waarin we de werkelijke lasten en baten per taakveld en kostenplaats afzetten tegen de begroting en de cijfers van het vorige jaar. Vervolgens lichten we per taakveld de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting toe. We hanteren daarbij een ondergrens van € 50.000.
Baten zijn positief weergegeven, lasten negatief. Verbonden partijen De bijdrage van verbonden partijen aan de doelen en activiteiten is, net als in de begroting, integraal opgenomen bij de programma’s. Paragrafen De paragrafen zijn programmaoverstijgend. Dit betreft acht verplichte paragrafen: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid • Openbaarheid Daarnaast heeft de gemeenteraad een paragraaf toegevoegd: de paragraaf Klimaat, energie en circulariteit. Jaarrekening De jaarrekening bevat de formele financiële verantwoording over 2024 en bestaat uit: • De balans met toelichting; • Het hoofdstuk algemene dekkingsmiddelen, vpb en onvoorzien; • Het overzicht overhead;
13
• •
Het overzicht taakvelden baten en lasten; De SiSa-bijlagen.
14
Programma's
15
1. Veiligheid
Onder dit programma vallen taken met betrekking tot toezicht en handhaving van de openbare orde, het tegengaan van georganiseerde criminaliteit en het bevorderen van een veilige woon- en leefomgeving. Via de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) richten we ons ook op brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing.
Wat hebben we bereikt? Een veilige woon- en leefomgeving (doel 1). Op basis van het door u vastgestelde Integraal Veiligheidsplan hebben we een tweejarig uitvoeringsplan opgesteld voor 2024 en 2025 waarin 51 actiepunten staan. Een tussentijdse evaluatie wees uit dat we 10 actiepunten hebben afgerond die in 2024 uitgevoerd moesten worden. Daarnaast voerden we 22 actiepunten uit die we in 2025 herhalen. De overige actiepunten staan gepland voor 2025. We vergrootten daarmee de veiligheid en het veiligheidsgevoel. Dat deden we in nauwe samenwerking met onze samenwerkingspartners. Denk hierbij aan de politie, brandweer en het openbaar ministerie, maar ook aan buurtbemiddeling, scholen, welzijnsorganisaties en woningcorporaties. We kregen te maken met de gevolgen van verslechterde omgangsvormen en onderlinge verharding. Gelukkig zagen we ook dat op veel onderwerpen overeenstemming bestaat en mensen elkaar vertrouwen. Onderlinge verschillen in opvattingen groeien lang niet overal. De aanpak in dergelijke vraagstukken vraagt flexibiliteit en wendbaarheid van onze medewerkers. Weerbaarheid van inwoners en ondernemers vergroten om het risico op ondermijning en digitale criminaliteit te verminderen (doel 2). Samen met onze partners investeerden we onder andere in meer bewustwording en weerbaarheid tegen ondermijnende en digitale criminaliteit bij inwoners en ondernemers.
De kracht zit daarbij in de herhaling van de boodschap. Van het bij doel 1 genoemde uitvoeringsplan hebben 13 actiepunten betrekking op ondermijning en 10 actiepunten op digitale criminaliteit. Van deze in totaal 23 actiepunten rondden we 3 actiepunten af die enkel betrekking hadden op 2024. Daarnaast voerden we 15 actiepunten uit die we herhalen in 2025. De overige actiepunten staan gepland voor de uitvoering in 2025. Om ondermijnende en digitale criminaliteit tegen te gaan, voerden we controles uit in het buitengebied en op bedrijventerreinen. Ook organiseerden we voorlichtingsbijeenkomsten over digitale veiligheid voor senioren en gaven we Halt lessen op scholen. Daarnaast voerden we voorlichtingsacties uit zoals een campagne van Meld Misdaad Anoniem en de inzet van de cyberbus bij het Pro College Bemmel.
Wat hebben we gedaan? Een veilige woon- en leefomgeving (doel 1). • Buurtbemiddeling ontving 58 meldingen. Van de 27 bemiddelbare zaken loste deze instantie er 21 op. • Op verschillende manieren probeerden we de meldingsbereidheid bij inwoners en ondernemers te vergroten. Denk hierbij aan: Diverse publicaties via sociale media en Het Gemeentenieuws; Gesprekken met inwoners en ondernemers: op 7 april bij de braderie Lentekriebels in Angeren, 15 juni bij RKHVV in Huissen, 22 september Deutsche Mittag in Huissen, 11 oktober in de wijk Loovelden in Huissen en op 13 december bij de kerstmarkt in Haalderen; Het ontwikkelen van een meldkaart voor ondernemers. • Om drugs-en alcoholgebruik door jongeren/jongvolwassenen en het mogelijk afglijden in de criminaliteit te voorkomen, namen we de volgende maatregelen: De straatcoaches waren meer aanwezig op straat;
16
•
Het programma Veilig In en Om School (VIOS) startte op het OBC in Bemmel en vier basisscholen in Huissen (IKC Binnenste Buiten, Holthuus, Abacus en Sterrenbos). Op het OBC in Huissen werd VIOS voortgezet; Sportverenigingen ondertekenden een convenant om samen te werken in de aanpak van gebruik alcohol en drugs; Bij twee evenementen, carnaval bij De Valom in Huissen en bij de Kersenfeesten in Gendt, hebben we het Halt-loket ingezet; Ook in Lingewaard zagen we een toename van casussen waar veiligheid en zorg elkaar raken. De complexiteit van deze casussen nam toe. Dit is een landelijke trend.
Weerbare inwoners en ondernemers tegen ondermijning en digitale veiligheid (doel 2). • We vroegen aandacht voor (digitale) criminaliteit door: Diverse publicaties via sociale media, Het Gemeentenieuws en de ondernemersnieuwsbrief; Drie campagnes over Meld Misdaad Anoniem; Meerdere voorlichtingslessen op scholen door stichting Halt; Een voorlichtingsbijeenkomst voor senioren in Bemmel (april) en in Doornenburg (oktober). Een voorlichtingsvideo voor verspreiding op sociale media over de gevaren van ondermijning en het dumpen van drugsafval in het buitengebied. • Meld Misdaad Anoniem startte een brede campagne voor alle inwoners en ondernemers in Lingewaard. Halt gaf voorlichtingslessen op scholen over verschillende vormen van ondermijning. Daarnaast maakten we een lokale video om via sociale media signalen van ondermijning in het buitengebied onder de aandacht te brengen. • Om arbeids- en seksuele uitbuiting tegen te gaan, voerden we controles uit op massagesalons in Lingewaard. Ook deden we mee met de regionale handhavingsactie op seksadvertenties. • De provincie gaf een tijdelijke subsidie via het project Boundaries om een hulpverlener aan te laten sluiten bij signaleringsoverleggen op scholen om seksueel ongezond gedrag te duiden. De hulpverlener maakte een plan van aanpak om seksuele uitbuiting te voorkomen.
Daarnaast trainde ze lokale professionals hoe zij seksueel ongezond gedrag kunnen signaleren en hoe daarbij te handelen. • We voerden diverse controles uit: Drie integrale controles in het buitengebied (pilot leegstaande schuren agrariërs en Groene Nacht); Drie integrale controles op de bedrijventerreinen Houthakker en Pannenhuis. Via project Theseus zijn alle bedrijven bezocht op Agropark 1 en 2; We controleerden in totaal 70 langdurig leegstaande woningen. De controles toonden aan dat de redenen voor leegstand uiteenliepen, zoals langdurige verbouwingen, leegstand door overlijden, bewoning zonder inschrijving en onvolledige administratie. Bij één locatie stelden we tekenen van ondermijning vast. • Samen met onze partners maakten we het criminelen zo lastig mogelijk door: Een integriteitstoets bij vastgoedtransacties gebaseerd op signalen en grootte van de bedragen; Een toetsing van vijf aanvragen voor een omgevingsvergunning die allemaal voldeden aan de eisen van de wet Bibob.
17
Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 1
Veiligheid
Rekening 2024
Begroot 2024 na wijz.
Begroot 2024 primitief
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
-3.300
-3.107
-3.173
60101 Explosievendetectie en -ruiming
-242
10
-61
60102 Crisisbeheersing en Brandweer
-2.863
-2.913
-2.908
-195
-204
-204
-1.483
-1.476
-1.392
60104 Uitvoering APV en Bijz. wetten
-463
-462
-444
60105 Beleid Openbare Orde & Veiligheid
-618
-613
-564
60106 Uitvoering Openbare Orde & Veiligh.
-402
-401
-384
-4.783
-4.583
-4.565
231
67
67
60101 Explosievendetectie en -ruiming
216
67
67
60102 Crisisbeheersing en Brandweer
15
0
0
31
40
40
31
40
40
262
107
107
-4.521
-4.477
-4.459
69801 Onttrekkingen reserves
0
0
0
69801 Toevoegingen reserves
0
0
0
-4.521
-4.477
-4.459
60103 Brandweerposten - Beheer & Onderh. 1.2
Openbare orde en veiligheid
Totaal lasten 1.1
1.2
Crisisbeheersing en brandweer
Openbare orde en veiligheid
60104 Uitvoering APV en Bijz. wetten
Totaal baten Saldo baten en lasten
Saldo inclusief mutaties reserves
Hieronder lichten wij afwijkingen op kostenplaatsen vanaf € 50.000 toe. Daarbij noemen we alleen de significante wijzigingen. Hierdoor is de optelsom van de toelichtingen niet altijd gelijk aan het totaal van de afwijkingen. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer bedragen x € 1.000 60101 Explosievendetectie en -ruiming De gemeenteraad stelde op 27 maart 2025 de declaratie over 2024 voor het ministerie van Binnenlandse Zaken ad € 417.409 vast. Van dit bedrag krijgen wij een bijdrage van 68% via de meicirculaire 2025. Omdat het raadsbesluit ná 31 december 2024 is genomen, kon dit niet meer in de ramingen 2024 worden verwerkt. We hebben dit wel in de realisatie verwerkt. De private kosten (van zowel bedrijven als van particulieren) worden met terugwerkende kracht vanaf 2023 niet meer vergoedt door het
18
Lasten 284 N
Baten 284 V
I/S I
72 N
I
ministerie. In de jaarrekening 2023 is nog uitgegaan van volledige vergoeding (conform raadsbesluit maart 2024). 60102 Crisisbeheersing en Brandweer Het Algemeen Bestuur van de VGGM heeft in september 2024 de resultaatbestemming over 2023 vastgesteld. Voor de programma’s Veiligheid en Bevolkingszorg hebben we € 50.000 ontvangen.
50 V
I
1.2 Openbare orde en veiligheid bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. Mutaties in de reserves
Geen significante afwijkingen op deze budgetten.
Beleidsnota's Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 Algemene plaatselijke verordening 2024 Preventie- en Handhavingsplan alcohol gemeente Lingewaard 2021-2024
19
2. Verkeer, vervoer en waterstaat
Onder dit programma vallen alle taken die gaan over het aanleggen en onderhouden van de wegenstructuur. Inclusief voorzieningen voor fietsers, voetgangers, parkeren, straatinrichting, verkeersborden, straatverlichting, openbaar vervoerhaltes en gemeentelijke watergangen.
Wat hebben we bereikt? Doel 1 Veilige mobiliteit voor alle weggebruikers. Het accent van de meeste gemeentelijke projecten ligt bij aanpassing van bestaande infrastructuur. Deze uitgevoerde projecten dragen bij aan de verbetering van de verkeersveiligheid en leefbaarheid voor alle weggebruikers. Doel 2 Het bereikbaar houden van woonkernen en bedrijventerreinen. Dit doel heeft een nadrukkelijke regionale component omdat bereikbaarheid niet plek-gebonden kan worden opgelost. Samenwerking met buurgemeenten, de Groene Metropoolregio en/of provincie is nodig. De onderzoeken en planvoorbereidingen in regionaal verband waar we aan deelnamen, dragen bij aan een betere bereikbaarheid. Doel 3 Verduurzaming van mobiliteit en het beperken van negatieve effecten op de woonomgeving. Met het voorbereiden en uitvoeren van meerdere infrastructurele projecten, het uitvoeren van verkeersonderzoeken, het plaatsen van openbare laadpalen, het actualiseren van de Nota Parkeernormen Lingewaard, het uitvoeren van verkeerstellingen en het deelnemen aan de Verbonden Regio werkten we stap voor stap aan het verwezenlijken van bovenstaande doelstellingen.
Wat hebben we gedaan? Verkeersveiligheid, bereikbaarheid en verduurzaming (doelen 1, 2 en 3). Deze doelen zijn integraal verwerkt in onze verkeersprojecten. We deden het volgende: Projecten vanuit het Maatregelenprogramma GMP-plus in Huissen: • Groot onderhoud bochten Karstraat. We stemden de geplande onderhoudswerkzaamheden af met nutspartijen (o.a. Liander en Vitens) in verband met de vervanging van de gas- en waterleidingen onder de fietspaden. Dit leidde tot de afspraak om dit project naar verwachting in de zomer van 2026 uit te voeren. • Realisatie vrijliggende fietspaden rotonde Stadswal-Huismanstraat. Op deze rotonde was het behoud van een oude boom actueel. We werkten daarom een variant uit met behoud van de boom. Deze variant is samen met Veilig Verkeer Nederland voorgelegd aan de provincie als subsidieverlener, en akkoord bevonden. We presenteerden deze variant aan de omgeving. We besteden het werk in 2025 aan nadat de reconstructie Gochsestraat gereed is (zie verderop bij projecten rioolvervanging) Uitvoering gebeurt als we afspraken met de nutspartijen hebben gemaakt over het verleggen van kabels en leidingen. • Reconstructie Bredestraat-zuid. We werkten een voorlopig ontwerp uit waarbij de gehele Bredestraat wordt ingericht als 30 km/u-straat (GOW30). Begin 2025 presenteerden wij het ontwerp aan de omgeving.
Voorbereiding van projecten vanuit het Maatregelenprogramma GMP-plus: • Rotonde Van der Mondeweg (Haalderen), inclusief aansluiting ‘t Hof van Klein Baal.
20
• • •
We beoordeelden verschillende schetsvarianten voor het aanpassen van de rotonde en de aansluiting van de nieuwbouwwijk ’t Hof van Klein Baal. Daarvoor spraken we met enkele omwonenden en ondernemers waarvan grond nodig is. Deze verkenning ronden we in 2025 af. Reconstructie Bredestraat - noord (Huissen). Deze reconstructie namen we mee bij de uitvoering van de reconstructie Bredestraat-zuid. Reconstructie Huismanstraat (Huissen). We startten de planvoorbereiding op. Reconstructie Papenstraat (Bemmel). De voorbereiding startten wij opnieuw op. We scherpten de opdrachtbeschrijving aan en voerden een parkeeronderzoek en bomentaxatie uit.
Onderzoek: • Verkeersstudie bedrijventerrein Pannenhuis: we besluiten over eventuele vervolgstappen naar aanleiding van de resultaten van de verkeersstudie. We stelden de rapportage op en bespraken deze met de partners van de bedrijfsinvesteringszone (BIZ). • Verkeersonderzoek fietsinfrastructuur: hieraan gaven we geen vervolg. Het onderzoek was in 2023 stilgelegd in verband met een Addendum Wegencategoriseringsplan en andere prioriteiten. Het onderzoek schuift daarom door naar 2025. • Vormgeving kruispunt Karstraat-Stadswal-Polseweg-Gochsestraat De scope van dit onderzoek verbreedden wij naar aanleiding van een motie m.b.t. de mogelijkheden voor reconstructie van de Polseweg en de verkeersstudie i.v.m. woningbouwplannen. Het onderzoek rondden wij af. We onderzochten het effect van realisatie van woningbouwplannen in Huissen op de verkeersstromen c.q. -intensiteiten in verhouding tot de capaciteit van bestaande wegen. Daarmee kunnen we woningbouw- en verkeersplannen beter op elkaar afstemmen. Het informeren van de raad gebeurt in 2025. • Monitoren vrachtverkeer Huissen en monitoren motoren op dijken. We voerden op circa 60 plekken verkeerstellingen uit. Vanwege meldingen over te hard rijden, monitoring van dijkwegen en vrachtverkeer, en het in beeld brengen van verkeersdrukte op projectlocaties. Ook voerden we ruim 75 fietstellingen uit.
De resultaten gebruiken we bij het (jaarlijks) actualiseren van het regionaal verkeers- en milieumodel. • Fietsroute Hortensialaan We startten met een verkeersonderzoek naar een veilige fietsroute tussen de rotonde KarstraatNijverheidsstraat via de Hortensialaan naar Huissen-Zand. Dit naar aanleiding van de motie “Gezonde lucht, veilig fietsen” uit juli 2023. Dit verkeersonderzoek is bijna gereed. • GOW50-GOW30, In vervolg op het addendum Wegencategoriseringsplan deden we onderzoek gedaan naar de inpasbaarheid van de snelheidsregiems 50 km/u en 30 km/u. Dit onderzoek is nog niet afgerond. Onderhoud met bijdragen uit GMP-budget: • Rioolvervanging Gochsestraat (Huissen). Halverwege het jaar startten wij met de uitvoering het project Reconstructie Gochsestraat. Hierbij veranderen we naast de vervanging van het riool ook de weginrichting. De Gochsestraat wordt de eerste heringerichte GOW30-weg van Lingewaard. In april 2025 is dit project opgeleverd. • Enkele onderhoudsprojecten zijn veranderd of uitgesteld waardoor de bijdrage vanuit het GMP in 2024 niet is geleverd. Dit zijn het groot onderhoud Stadsdam-Looveer, de aanpak van het kruispunt LoostraatKeizersallee, de aanpak van het kruispunt Karstraat-Zandsedwarsstraat en de reconstructie van de Karstraat Bemmel.
• In oktober verbreedden wij een gedeelte van het fietspad van de Karstraat, nabij de rotonde Nijverheidsstraat, voor fietsers in twee richtingen. Dit naar aanleiding van de aangenomen motie ”Oplossing fietspad bij rotonde Nijverheidsstraat” uit april. 21
Overig: • Fietsvoorzieningen De Plak. We beoordeelden extra varianten n.a.v. het participatietraject. We stelden de voorkeursvariant vast. Realisatie volgt in 2026. • We verbreedden de fietsstroken op de rotondes van de Langstraat in Gendt in combinatie met groot onderhoudswerkzaamheden aan deze rotondes. • Openbare laadpalen. We plaatsten 39 laadpalen voor elektrische auto’s. • Uw raad stelde de Nota Parkeernormen Lingewaard 2024 vast. • Met de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, opgave verbonden regio participeerden wij: o in de opstelling van de Regionale Agenda 2025-2028 o een Regionaal Mobiliteitsplan (RMP) o een maatregelenpakket A15/A12 o planvorming van het VeluweWaalpad o het Programma van Eisen voor de OV-concessie van de provincie. De planvoorbereiding voor een snelle fietsroute tussen Huissen en Arnhem is in regionaal verband niet gestart. De twee gemeenten en de regio voeren nog overleg over dit project.
Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 2
Verkeer, vervoer en waterstaat
Rekening 2024
Begroot 2024 na wijz.
Begroot 2024 primitief
2.1
Verkeer en vervoer
-11.493
-12.072
-11.977
60201 Verkeersbeleid
-426
-485
-430
60202 Verkeersveiligheid uitvoering
-94
-93
-91
60203 Verkeersregelinstallaties
-45
-33
-29
60204 Bewegwijzering en bebording
-317
-362
-357
60205 Civieltechnische kunstwerken
-344
-340
-333
60206 Gladheidsbestrijding
-161
-141
-139
-8.481
-8.719
-8.715
60208 Openbare verlichting
-717
-1.047
-1.043
60209 Schoonhouden infrastructuur
-572
-554
-548
60210 Straatmeubilair
-336
-298
-292
-91
-112
-111
-91
-112
-111
-11.584
-12.184
-12.088
Verkeer en vervoer
326
221
221
60203 Verkeersregelinstallaties
1
0
0
60205 Civieltechnische kunstwerken
5
0
0
271
186
186
4
13
13
60207 Wegen
2.2
Parkeren
60211 Parkeren
Totaal lasten 2.1
60207 Wegen 60208 Openbare verlichting
22
60210 Straatmeubilair
45
22
22
Totaal baten
326
221
221
Saldo baten en lasten
-11.257
-11.963
-11.867
69802 Onttrekkingen reserves
5.183
5.248
5.133
69802 Toevoegingen reserves
-542
-542
-542
-6.616
-7.258
-7.277
Saldo inclusief mutaties reserves
Hieronder lichten wij afwijkingen op kostenplaatsen vanaf € 50.000 toe. Daarbij noemen we alleen de significante wijzigingen. Hierdoor is de optelsom van de toelichtingen niet altijd gelijk aan het totaal van de afwijkingen. 2.1 Verkeer en vervoer bedragen x € 1.000 60201 Verkeersbeleid Vanwege het uitstel van een definitieve uitspraak over de A15 zijn onderzoeken die horen bij de vergunningaanvraag voor de fietsroute ook uitgesteld (€ 20.000). Voor een deel van de verkeersonderzoeken kon alternatieve dekking worden benut. Hierdoor is er een voordeel van € 35.000. We stellen voor om dit bedrag beschikbaar te houden voor het afronden van een uitgesteld onderzoek (fietsinfrastructuur) waar komend jaar geen andere dekking voor is. 60207 Wegen We betaalden een naheffing op de Waterschapsbelasting over voorgaande jaren. Er is een voordeel van € 313.000 op de kapitaallasten door de latere oplevering van een aantal projecten (€ 185.000) en door de wijziging van de omslagrente (€ 128.000). Per saldo is er een voordeel € 26.000 op toezicht. Dit is een combinatie van extra legesinkomsten van € 84.000 en extra gemaakte kosten voor dit toezicht van € 58.000. Dit is inclusief het toezicht op kabels en leidingen. 60208 Openbare verlichting De ombouw van openbare verlichting naar armaturen met LED leidden tot lagere kosten voor onderhoud en energie.
Voor onderhoud betreft dit € 120.000 waarvan € 80.000 structureel. Het voordeel op het energieverbruik betreft € 95.000 en dit is volledig structureel. Vanwege het lagere energiegebruik is ook een terugbetaling ontvangen over het voorgaande jaar (mei 23 - mei 24).
23
Lasten
Baten
I/S
20 V
I
35 V
I
49 N
I
313 V
I
58 N
84 V
I
80 V 40 V 95 V
S I S
97 V
I
2.2 Parkeren bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000 De uitvoering van het GMP+ is vertraagd. Omdat er nog niet wordt afgeschreven hoeft de investeringsreserve niet ingezet te worden voor dekking van de kapitaallasten. Dit betekent een nadeel op de mutaties in de reserves. De tegenhanger van dit nadeel is onderdeel van het genoemde voordeel op de kapitaallasten in taakveld 2.1 Verkeer en vervoer.
Lasten
Baten 64 N
I/S I
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. Mutaties in de reserves
Beleidsnota's Gemeentelijk Mobiliteitsplan (2017) Nota Parkeernormen Lingewaard 2024 Maatregelenprogramma GMP-plus (2021) Netwerk laadpalen elektrisch vervoer: visie en plaatsingsbeleid (2021) Mobiliteitsvisie Lingewaard (februari 2022) Wegencategoriseringsplan Lingewaard (2020) en addendum (2024)
24
3. Economie Onder dit programma vallen taken in verband met economische ontwikkeling en bedrijvigheid, dienstverlening aan ondernemers en economische promotie. Onder bedrijvigheid vallen bedrijven-terreinen, winkelconcentraties en het ontwikkelingsgebied voor glastuinbouw. Ook de financiële component van evenementen en toerisme (markt- en kermisgelden, toeristenbelasting) hoort hierbij.
Wat hebben we bereikt? Een toekomstbestendige lokale economie (doel 1). We versterkten de samenwerking binnen de regio en met ondernemers die nodig is op thema’s als congestie op het energienet en verduurzaming. Ook verbeterden wij het tijdig signaleren van en anticiperen op ontwikkelingen met het beschikbaar komen van een regionaal monitoringsinstrument. Voldoende ontwikkelruimte voor en het verduurzamen van bedrijventerreinen (doel 2). Ook bij dit doel bleken energietransitie en netcongestie maatgevend. Voor het terrein Pannenhuis zetten wij daarop in met gezamenlijke verkenningen met ondernemers voor laadinfra en energiebesparing. Voor het terrein Agropark III is eerst duidelijkheid over energieaansluiting nodig om een besluit te kunnen nemen over het vervolg van de planologische procedure. Verduurzaming verwerkten we in regionale afspraken in het nieuwe Regionaal Programma Werklocaties (RPW). Compacte en comfortabele winkelcentra (doel 3). Het Huissense centrum is met de acties vanuit het centrummanagement aantrekkelijker geworden. In Bemmel brachten we in beeld welke herstelwerkzaamheden aan de openbare ruimte nodig zijn. Daadkrachtige dienstverlening aan ondernemers (doel 4). Het indienen en behandelen van aanvragen bij de omgevingsdienst gebeurt nu volgens de Omgevingswet.
Voor de agrarische sector kregen we meer zicht op vragen en ervaren knelpunten van deze groep ondernemers. Meer recreatie en toerisme (doel 5). De belevingskaart en de bewegwijzering / digitalisering van het wandelnet vergrootten de vindbaarheid van gebiedseigen informatie en wandelroutes voor zowel inwoners als bezoekers. Versterking van NEXTgarden (doel 6). Met een overeenkomst voor een meeting point en regiogelden voor energie groeiden de kansen voor het toekomstig functioneren van NEXTgarden als innovatie- en energie-hub. Indicator
Meetbaar resultaat 2024
Verbeteren ondernemersklimaat
Ranglijst MKB-vriendelijke gemeente (voorheen rapportcijfer)
Verwacht resultaat + 25 plaatsen
Behaald resultaat geen meting beschikbaar
MKB Nederland heeft na de COVID-jaren de tijd genomen om de ondernemerspeiling op een andere manier vorm te geven. Om die reden gebruikte MKB Nederland 2024 om tot een andere opzet te komen en voerde geen ondernemerspeiling uit.
25
Wat hebben we gedaan? Een toekomstbestendige lokale economie (doel 1). • We spraken met ondernemers- en winkeliersverenigingen over samenwerking bij het bij elkaar brengen van vraag en aanbod aan energie (netcongestie). Regionaal wordt gewerkt aan een instrument hiervoor. Dit is van belang bij plannen van ondernemers voor uitbreiding of nieuwbouw. • Uw raad stelde het geactualiseerde grondstoffenbeleid vast en we hebben een startdocument voor meer circulaire economie. Met nog te formuleren pilots laten we aan ondernemers zien hoe het bevorderen van circulariteit werkt. • In regionaal verband stelden we een Economische Monitor op. Brede Welvaart is verwerkt in deze monitor (Economische monitor). Daarmee kunnen we ons beleid beter afstemmen op onderwerpen die beleidsmatig aandacht vragen, zoals bijvoorbeeld parkeergelegenheid, bereikbaarheid per OV en dergelijke. Voldoende ontwikkelruimte voor en het verduurzamen van bedrijventerreinen (doel 2). • Het ontwerp bestemmingsplan) Agropark III (uit 2023) bevat verplichtingen met betrekking tot verduurzaming van bedrijventerreinen. Netcongestie zorgde echter voor onduidelijkheid over de realisatietermijn. We besloten de planologische procedure voorlopig stop te zetten en onderzoeken oplossingsrichtingen voordat we een besluit nemen over het hervatten van de planologische procedure.
• We hebben samen met ondernemers op Pannenhuis en het regionaal expertiseteam energie (REE) mogelijkheden voor laadinfra voor vrachtwagens onderzocht. Hier is misschien maatwerk mogelijk ondanks de problematiek van netcongestie. Samenwerking tussen ondernemers is dan noodzakelijk (zie hierboven onder doel 1). • Voor de realisatie van een bedrijfsinvesteringszone (BIZ) bij het bedrijventerrein Gendt-Bemmel startten we de voorbereiding op. • Uw raad en de Groene Metropoolregio stelden de uitgangspuntennotitie voor een nieuw Regionaal Programma Werklocaties (RPW) vast. Dit omvat ook verdere verduurzaming op bedrijventerreinen. • Samen met ondernemers op het Looveer dienden wij een subsidieaanvraag in onder de regeling toekomstbestendige bedrijventerreinen. Deze aanvraag voor een onderzoek naar mogelijkheden voor energiebesparing is toegekend. Regionaal is voor de logistieke sector de inhoudelijke koers vastgelegd in een Roadmap Logistiek. Ons belang hierbij betreft locaties voor laadinfra en carpoolplekken. Compacte en comfortabele winkelcentra (doel 3). • Centrumontwikkelingen: o Met betrekking tot verplaatsing van maatschappelijke functies zoals bijvoorbeeld de bibliotheek en het gebruik van De Kinkel naar De Assenburg, concludeerden we dat die verplaatsing niet haalbaar is. o Regionaal leverden we een koopstromenonderzoek op.
Bij de omzet in onze centrumgebieden spelen supermarkten een belangrijke rol. • Samen met Centrum Management Lingewaard (CML) voerden we de volgende activiteiten uit: o Vergroening van het centrum door middel van geveltuintjes (Huissen). o Uitbreiding parkeerplekken voor campers (Molenwei Huissen). o Onderzoek naar Toeristisch Informatie Punt bij museum Hof van Hessen (Huissen). o Voorbereiding van en overleg over activiteiten in Bemmel (sfeerverlichting, vergroening, toekomst De Assenburg, doortocht 4-daagse) en in Gendt (vergroening Julianaplein, bewegwijzering). Eind van het jaar trok Beleef Bemmel zich terug uit CML uit financiële overwegingen. De centrummanager blijft inzetbaar voor Huissen en Gendt. Daadkrachtige dienstverlening aan ondernemers (doel 4). • Samen met de Omgevingsdienst verduidelijkten wij de procedures voor aanvragen onder de Omgevingswet voor ondernemers.
26
•
Voor de agrarische sector deden we onderzoek naar de toekomstverwachting en ervaren knelpunten. Een van de aanbevelingen betreft een vorm van ondersteuning bij bedrijfsbeëindiging. De mogelijkheden daarvoor gaan we in 2025 na. De raad informeerden we over het onderzoeksrapport.
Meer recreatie en toerisme (doel 5). • We vonden geen exploitant voor het realiseren van een veerdienst Bemmel – Ooij voor wandelaars en fietsers. Daarmee verviel ook de reservering voor een exploitatiebijdrage. Wel breidden we het bestaande wandelnetwerk uit en zorgden voor betere bewegwijzering (met bebording en digitaal). In het seizoen besteedden wij daar in Het Gemeentenieuws aandacht aan. • Met het waterschap maakten wij afspraken over de benodigde stappen om drie schouwpaden bij Angeren, Gendt en Huissen toegankelijk te kunnen maken. • Voor de versterking van park Lingezegen als groen recreatief uitloopgebied stelde de parkorganisatie een toekomstvisie op. Belanghebbenden participeerden in het proces. In 2025 vindt de bestuurlijke behandeling van de toekomstvisie bestuurlijk plaats. • Samen met Overbetuwe stelden we een belevingskaart op die voor elk huishouden beschikbaar wordt gesteld. • We bereidden de viering van 80 jaar vrijheid in 2025 voor. De vergunning is voorbereid voor een paviljoen aan De Vergert met verhalen over WOII uit het gebied. Versterking van NEXTgarden (doel 6). • Het lopende programma, dat mede werd gefinancierd door de provincie Gelderland, rondden we in 2024 af. • We voerden voor twee kavels (Bergerdensestraat en Hedera) de functie glastuinbouw door in verband met de behoefte aan ruimte voor nieuwvestiging en uitbreiding.
• Voor het functioneren als energie- en innovatie-hub zijn regiogelden toegekend. In samenhang daarmee schaalden wij de ambitie voor NEXTgarden op naar energie-positief. Dat biedt perspectief voor de energievoorziening van de bebouwde omgeving. • We gingen een samenwerkingsovereenkomst aan met Lingezegen Energy B.V., Greenport ArnhemNijmegen en Glastuinbouw Nederland met als doel een ontmoetingsplek te realiseren voor kennisdeling, innovatie en ontmoeten, met als naam Meetingpoint Be.leef. Hiervoor stellen we een businesscase op. Het initiatief voor de businesscase ligt bij de ondernemers. • Voor NEXTliving stelden we een ontwikkelstrategie vast. Op basis daarvan werken we aan deelgebieden. Voor het hele gebied van NEXTliving richten we ons op de integratie van wonen en tuinbouw in een groene omgeving.
Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 3
Economie
Rekening 2024
Begroot 2024 na wijz.
Begroot 2024 primitief
3.1
Economische ontwikkeling
-1.180
-1.227
-1.212
60301 Samenwerkingsverbanden
-840
-857
-853
60302 Economische ontwikkeling
-340
-370
-359
-1.944
-633
-617
-1.944
-633
-617
3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
60304 Industrieterreinen
27
3.3
Bedrijvenloketten bedrijfsregelingen
-183
-187
-175
60305 Bedrijvenloket
-135
-135
-125
60306 Straatmarkten
-48
-52
-50
-207
-249
-247
60307 Toerisme
-119
-150
-148
60308 Kermis
-88
-94
-94
0
-5
-5
-3.514
-2.296
-2.251
6
6
6
6
0
3.658
684
684
3.658
684
684
19
20
20
19
20
20
218
224
224
60307 Toerisme
113
104
104
60308 Kermis
105
120
120
3.901
934
928
387
-1.362
-1.323
69803 Onttrekkingen reserves
473
0
-50
69803 Toevoegingen reserves
-2.160
0
0
-1.300
-1.362
-1.373
3.4
Economische promotie
60309 Economische promotie
Totaal lasten 3.1
Economische ontwikkeling
60302 Economische ontwikkeling 3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
60304 Industrieterreinen 3.3
Bedrijvenloketten bedrijfsregelingen
60306 Straatmarkten 3.4
Economische promotie
Totaal baten Saldo baten en lasten
Saldo inclusief mutaties reserves
Hieronder lichten wij afwijkingen op kostenplaatsen vanaf € 50.000 toe. Daarbij noemen we alleen de significante wijzigingen. Hierdoor is de optelsom van de toelichtingen niet altijd gelijk aan het totaal van de afwijkingen. 3.1 Economische ontwikkeling bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bij de bouwgrondexploitatie vindt budgetbeheer plaats op basis van exploitatiebegrotingen over meerdere jaren. Bij verschuiving in de jaarschijven worden de begrotingen daarom niet bijgesteld. Deze verschuivingen kunnen wel leiden tot verschillen ten opzichte van de begrote baten en lasten. Door de verrekening met de toe- of afname van de boekwaarde is er per saldo geen verschil. De hier in de jaarrekening opgenomen toelichting is daarom beperkt tot significante afwijkingen van de bouwgrondexploitaties die geen budgettair neutraal saldo hebben voor 2024. De voortgang van de bouwgrondexploitaties lichten we toe in de paragraaf Grondbeleid.
28
bedragen x € 1.000 60304 industrieterreinen Agropark II, Huissen Er is een verplichte winstneming verwerkt. De winst komt ten gunste van de reserve grondexploitatie.
Lasten
Houtakker II, Bemmel Er is een verplichte winstneming verwerkt. De winst komt ten gunste van de reserve grondexploitatie. Bergerden, Huissen Door uitgifte van een kavel, bijstelling van uren en ontvangen exploitatiebijdragen gesloten overeenkomsten, kunnen we de verliesvoorziening verlagen. Dit bedrag komt ten gunste van de reserve grondexploitatie. Voorbereiding Agropark III Het ontwerpbestemmingsplan Agropark 3 wordt niet op korte termijn aan uw raad ter besluitvorming voorgelegd. Op basis van de financiële regels moeten we de voorbereidingskosten (€ 288.000) die we tot nu maakten, afboeken. Dit dekken we door onttrekking uit de reserve grondexploitatie. NEXTgarden programma In 2024 besteedden we € 10.000 aan het programma NEXTgarden (onderdeel warmtenet). In 2024 rondden we dit programma af. NEXTgarden strategische visie In december 2022 is € 750.000 beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de strategische en gebiedsvisie NEXTgarden. De uitgaven in 2024 bedroegen € 185.000 en worden conform het raadsbesluit van december 2022 gedekt door een onttrekking aan de algemene reserve (zie ook de toelichting onder mutaties in de reserves programma 3) . Vanaf 2022 is € 684.000 besteed. Het restant van € 66.000 wordt in 2025 besteed.
Baten
I/S
26 V
I
723 V
I
1.411 V
I
288 N
I
I 10 N
I 185 N
3.3 Bedrijvenloketten bedrijfsregelingen bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
bedragen x € 1.000
Lasten
Baten
I/S
Geen significante afwijkingen op deze budgetten. 3.4 Economische promotie
Geen significante afwijkingen op deze budgetten.
29
Mutaties in de reserves bedragen x € 1.000 Op grond van de gerealiseerde resultaten is voor de grondexploitaties Agropark en Houtakker II tussentijds winst genomen. Het gaat om € 26.000 voor Agropark en € 723.000 voor Houtrakker II. De winsten voegden we toe aan de reserve grondexploitatie. Gelijksoortige voordelen behaalden we op taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.
Lasten 749 N
Na actualisatie van de grondexploitaties blijkt dat het resultaat bij complex Bergerden positiever uitvalt. De verliesvoorziening Bergerden verlaagden we met € 1.411.000. Dit bedrag voegen we toe aan de reserve grondexploitatie. De verlaging was niet voorzien in de begroting. Gelijksoortige voordelen behaalden we op taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.
1.411 N
De voorbereiding van Agropark III is stopgezet. De gemaakte kosten van € 288.000 worden onttrokken aan de reserve grondexploitatie. In 2024 maakten we kosten voor NEXTgarden toekomstvisie. In lijn met voorgaande jaren dekken we de uitgaven van € 185.000 uit de algemene reserve. Omdat geen onttrekking aan de reserve is begroot, ontstaat een voordeel € 185.000. Zie ook taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur.
Beleidsnota's Economisch beleidsplan (2022) Recreatienota Lingewaard en Overbetuwe (april 2023) Regionaal Programma Werklocaties 2020 - 2024 Strategische visie NEXTgarden (2021) Gebiedsvisie NEXTgarden (2021) Ontwikkelstrategie NEXTliving (2024)
30
Baten
I
288 V
185 V
I/S I
I
I
4. Onderwijs Onder dit programma vallen de kinderopvang, het basisonderwijs, bewegingsonderwijs, onderwijshuisvesting, voor- en vroegschoolse educatie (VVE), onderwijskansenbeleid, passend onderwijs, leerplicht, leerlingenvervoer en volwasseneneducatie.
Wat hebben we bereikt? Doel 1. Kinderen en jongeren ontwikkelen zich veilig en prettig gedurende hun schoolperiode Het netwerk van ketenpartners rondom onderwijs en kinderopvang vond elkaar steeds beter. Dit dankten we met name aan de inzet van gezinscoaches van Rijnstad, jeugdartsen en -verpleegkundigen en leerplichtconsulenten. De integrale ondersteuningsstructuur voor kinderen van 4 tot 12 jaar verbeterde daardoor, mede door actualisatie van de afspraken uit 2023 hierover. Doel 2. Goede onderwijshuisvesting We bereidden de nieuwe huisvesting voor een viertal scholen voor. Doel 3. Bekendheid en kennis rondom laaggeletterdheid bij professionals en inwoners vergroten om het aantal laaggeletterden te verminderen Samen met de gemeente Overbetuwe gaven we uitvoering aan het uitvoeringsplan aanpak laaggeletterdheid 2023 - 2025. Hiermee maakten we laaggeletterdheid bespreekbaar, verruimden we het bereik van laaggeletterden en ondersteunden we daarbij passend.
Wat hebben we gedaan? Kinderen en jongeren ontwikkelen zich prettig gedurende hun schoolperiode (doel 1) • We trainden drie nieuwe groepen pedagogisch medewerkers voor- en vroegschoolse educatie (VVE) van SKAR, Kinderopvang Zonnekinderen en Kinderopvang de Linge in planmatig en opbrengstgericht werken. Verder rondden de eerste twee groepen die in 2023 met deze training waren gestart, deze in 2024 af. • We voerden projecten uit die de zelfredzaamheid van kinderen in het leerlingenvervoer versterken. Dit droeg bij aan het (meer) zelfstandig reizen van onze leerlingen: 35 leerlingen reisden zelfstandig met de fiets en/of het openbaar vervoer. Goede onderwijshuisvesting (doel 2) • We voerden de eerste termijn uit van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Het gaat daarbij om de meerjarige projecten: OBC de Heister in Bemmel, IKC Het Sterrenbos in Huissen, IKC De Vonkenmorgen in Gendt en IKC De Doornick in Doornenburg. Voor IKC De Doornick besloot uw raad in maart om de school te huisvesten in de St. Martinuskerk in plaats van vervangende nieuwbouw op dezelfde locatie. Voor basisschool de Borgwal startte, na uw besluitvorming in juni, de planvorming om de twee sterk verouderde noodlokalen te vervangen door vier nieuwe lokalen om de groei van leerlingen op te kunnen vangen.
• We startten met de actualisatie van het IHP en werkten aan een inclusief en visie gedragen IHP als kader voor toekomstige plannen voor nieuwbouw en renovatie. Hierover informeerden wij u in december. • We werkten nu met de financiële normeringen uit het kwaliteitskader van Ruimte OK. Deze normeringen zijn hoger dan waar we tot nu toe mee rekenden en leverden daarom een financiële correctie op in de Programmabegroting 2025.
31
Bekendheid en kennis rondom laaggeletterden bij professionals en inwoners vergroten om het aantal laaggeletterden te verminderen (doel 3) • De volgende activiteiten voerden we uit om laaggeletterdheid bespreekbaar te maken, meer laaggeletterden te bereiken en hen passend te ondersteunen: Campagne “Tem je taalmonster” Week van Lezen en schrijven Samenwerking binnen het Taalnetwerk Lingewaard en Overbetuwe, met Taalexperts van RijnIJssel, met de Taalhuizen Arnhem, Veluwezoom, Liemers en Lingewaard/Overbetuwe en met taalambassadeurs Uitvoering WEB-projecten Taalmaatjes en Erbij Blijven. Wekelijkse informatie in Het Gemeentenieuws en wekelijks inloopspreekuur Taal in het Convent (Huissen) voor iedereen die meer wil weten over taalhulp. Deelname aan lezerspanel van de gemeente Lingewaard. • Op het gebied van taal en digitale groei werden er vanuit de verschillende vestigingen van de bibliotheek diverse activiteiten georganiseerd om inwoners beter mee te kunnen laten doen in de talige en de digitale samenleving.
Wat heeft het gekost? Tabel baten en lasten Per taakveld zijn de lasten (-) en baten (+) van de producten (afgerond op € 1.000) opgenomen. 4
Onderwijs
4.1
Openbaar basisonderwijs
Rekening 2024
Begroot 2024 na wijz.
Begroot 2024 primitief
-48
-49
-49
-48
-49
-49
-2.500
-2.379
-2.258
-134