9. Landschapsontwikkelingsplan lingewaard.pdf
Tekst van het document
44 Impressie recreatieve dijkzone 110302/OF5/0Q2/001089
Sterrenschans Landschapsontwikkelingsplan
Lingewaard
45 110302/OF5/0Q2/001089
Wielenpark De Ward
ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid van de dorpen. De opgave Door nieuwe ruimtevragende ontwikkelingen worden grote oppervlaktes van het oude cultuurland omgevormd naar stedelijk gebied. De inpassing van reeds gerealiseerde ontwikkelingen wordt soms ervaren als onvoldoende. Een voorbeeld hiervan is de Betuwelijn. Toekomstige ontwikkelingen, zoals de doortrekking van de A15 en de mogelijke realisatie van het glastuinbouwgebied Kamervoort vragen erom nu reeds te anticiperen op een mogelijke inpassing hiervan. Bij de uitwerking van deze gebiedsopgave wordt ingegaan op de mogelijkheden voor landschappelijke inpassing en randvoorwaarden die aan nu reeds bekende ontwikkelingen moeten worden gesteld. Nieuwe stedelijke ontwikkelingen kunnen ook worden gezien als een kans om de landschappelijke structuur te verbeteren en de kwaliteit te verhogen. Centraal staat hierbij natuurlijk de vraag hoe je op de oeverwal ontwikkelingen kan toelaten (zoals inpassing van bedrijven) en op hetzelfde moment de kwaliteit kan waarborgen of zelfs versterken. Behoud van ruimte voor werken/ondernemen is hierbij van belang. Hieronder wordt verder ingegaan op de verschillende deelopgaven.
Ontwikkeling (glas)tuinbouw sector De ontwikkeling van het grootschalige glastuinbouwgebied Bergerden en in de toekomst mogelijk ook het gebied Kamervoort vraagt om een herinterpretatie van de ruimtelijke uitstraling en samenhang van deze gebieden. Het ontwikkelen van de
46 110302/OF5/0Q2/001089
'Greenport Betuwe' als een gebied met een eigen gezicht naar het landschap en naar de toekomstige A15 is van belang. Ook het bestaande concentratiegebied glastuinbouw moet bij deze herinterpretatie worden meegenomen.
Inpassing Betuwelijn en A15 Een belangrijk onderdeel van de opgave is de vormgeving en inpassing van de infrastructuurbundel Betuwelijn/A15 op de overgang van het stedelijke naar het landelijke gebied. Ook de invulling en het gebruik van de restruimte tussen beide
Landschapsontwikkelingsplan
Lingewaard
infrastructuurlijnen is onderdeel van deze opgave. Ruimtelijke kwaliteit oeverwallen en leefbaarheid dorpen De ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid van de dorpen hangt samen met een groot aantal aspecten en speelt zich voor een groot deel af op de oeverwallen. Door diverse ruimtelijke ontwikkelingen, dreigt het dorpse karakter van een aantal dorpen te verdwijnen. Ook dreigen dorpen op de oeverwallen hierdoor aan elkaar vast te groeien. Afstanden tot het buitengebied nemen toe en het landschap raakt versnipperd. Op verschillende plekken is uitbreiding van de woonbebouwing aansluitend aan de dorpen aan de orde. De wijze waarop dit wordt gerealiseerd heeft directe gevolgen voor het landschap. Hierna worden uitgangspunten geformuleerd waaraan deze uitbreidingen moeten voldoen. Pilot project Agribussiness-complex Huissen De sterke groei van de glastuinbouw bij Huissen (ontwikkeling Bergerden en in de toekomst mogelijk ook van Kamervoort), de aanwezigheid van de veiling en bedrijventerrein Pannenhuis en ook de reconstructie van bestaande glastuinbouwgebied, alsmede de toekomstige doortrekking van de A15, vormt een aparte ruimtelijke opgave, met veel raakvlakken met het Landschapsont wikkelingsplan.
Door al deze ontwikkelingen te zien als één samenhangende ontwerpopgave en uit te werken in een Pilotproject, ontstaan mogelijkheden voor het bereiken van een hogere ruimtelijke en architectonische kwaliteit van dit gebied. De ontwikkeling van een samenhangend agribusiness-complex biedt ook mogelijkheden voor het landschappelijk ‘upgraden’ van het bestaande glastuinbouwgebied en het realiseren van een sterkere verweving van stad en landschap. Ook herkenbaarheid en de mogelijkheden voor inpassing van bestaande landschappelijke en cultuurhistorische elementen binnen dit gebied worden zo vergroot.
Uitgangspunten voor de uitwerking Bij deze gebiedsopgaven zijn verschillende deelopgaven aan de orde die elk om een eigen benadering vragen. Hieronder worden per deelopgave de uitgangspunten genoemd.
47 110302/OF5/0Q2/001089
Principe uitwerking inpassing infrabundel betuwelijn / A15
48 110302/OF5/0Q2/001089
Landschapsontwikkelingsplan
Lingewaard
Huissen / Angeren
Bemmel
49 110302/OF5/0Q2/001089
Structuurkaart Kassengebied Gendt
50 110302/OF5/0Q2/001089
Algemeen concentratie van stedelijke ontwikkelingen op de oeverwallen; minimaliseren nieuw ruimtebeslag op bestaand landschap; streven naar compacte stedelijke ontwikkeling (b.v. door het stapelen van functies of bevorderen dubbel ruimtegebruik);
Landschapsontwikkelingsplan
Lingewaard
minimaliseren stedelijke ontwikkelingen in de uiterwaarden en in het oostelijke deel van de gemeente (ten oosten van de lijn Angeren-Bemmel). Ontwikkeling (glas)tuinbouw sector zo nodig realiseren glastuinbouwgebied Kamervoort , met goede inpassing, ten gunste van behoud optimale landschappelijke kwaliteit in het oosten van de gemeente; - binnen de toekomstige structuur van het glastuinbouwgebied opnemen van bestaande bebouwingslinten Kamervoort en Kampse Straat; - volgen van de bestaande verkavelingsrichting bij de uitwerking van de verkaveling voor glastuinbouw; - behouden en verbreden bestaande watergangen met ecologische oevers zo mogelijk gecombineerd met fietsroutes; aanwenden stedelijke ontwikkeling westelijk deel gemeente voor landschappelijke structurering en vernieuwing; ruimte voor groen en water bij herstructurering oude glastuinbouw bij Huissen; uitwerken landschappelijke randvoorwaarden concentratiegebied glastuinbouw Gendt: - behoud halfopen structuur bebouwingslinten met zichtlijnen naar achterliggende gebieden; - behoud grote open binnenruimtes; - in Bestemmingsplan Buitengebied vastleggen maximale oppervlakte aaneengesloten glas (ca. 2 tot 3 ha.).
Inpassing Betuwelijn en A15 verbetering inpassing Betuwelijn in combinatie met toekomstige inpassing doortrekking A15, met aandacht voor: - vormgeving van de overgang stedelijk-landelijk langs de lijn: Betuwelijn/A15-oostzijde Bemmel; - omgaan met de restgronden langs de Betuweroute (en de toekomstige A15?); - creatieve groene inpassing en overgang naar oostelijk komgebied. realiseren van een zo krap mogelijke bundeling van de A15 met de Betuwelijn; geen weggerelateerde voorzieningen aan de zuidzijde van het A15-tracé, zoals rustplaats/benzinestation en op-/afritten. Ruimtelijke kwaliteit oeverwallen en leefbaarheid dorpen versterking ruimtelijke geleding oeverwal; behoud kleinschalige afwisseling open en besloten ruimte oeverwallen; per deelgebied versterking gebiedseigen karakteristieken; restrictief beleid voor stedelijke uitbreiding (wonen, bedrijvigheid én kassen) in het oosten van de gemeente; (eventuele) nieuwbouw aansluitend aan bebouwd gebied met minimalisering oppervlakte; vergroting gebruikswaarde en landschappelijke samenhang stedelijke uitloopgebieden rond Bemmel en Huissen.
51 110302/OF5/0Q2/001089
Maatregelen Ontwikkeling (glas)tuinbouw sector vastleggen in Bestemmingsplan Buitengebied van landschappelijke en ecologische randvoorwaarden glastuinbouw Kamervoort en Gendt;
Kazemat als speelaanleiding
Kazemat als hangplek
Kazemat als uitzichtpunt
52 110302/OF5/0Q2/001089
opstellen Pilot-uitwerking ontwikkeling Agri-Bussiness complex Huissen. Landschapsontwikkelingsplan
Betuwelijn en A15 landschappelijke inpassing en invulling restruimte en aanleg A15/Betuwelijn (zie voorbeelduitwerkingen);
Lingewaard
onderzoeken noodzaak aanvullende inpassingsmaatregelen Betuwelijn (in relatie tot vorige maatregel). Ruimtelijke kwaliteit oeverwallen en leefbaarheid dorpen aanwijzing essentiële open ruimtes/landschappelijke geledingszones tussen Bemmel en Ressen, tussen Bemmel en Haalderen en tussen Huissen en Angeren in het Bestemmingsplan Buitengebied; uitvoeren plan verbetering toeristische infrastructuur rond Kasteel Doornenburg (reeds onderdelen uitgevoerd ?); stimuleren herstel van karakteristieke landschapselementen zoals hoogstamboomgaarde en dergelijke; herinrichting uitloopgebied ten noorden en westen van Bemmel, in samenhang met toekomstige doortrekking A15; opstellen plan verbetering uitloopmogelijkheden overige kernen; aanleg landschappelijke beplanting rondom bedrijventerrein Gendt-Bemmel ten westen van Kommerdijk.
4.5
Gebiedsopgave 4
Versterking robuust natuurlandschap en recreatieve kwaliteit uiterwaarden
53 Impressie inpassing Betuwelijn / A15
Impressie robuuste natuur uiterwaarden
110302/OF5/0Q2/001089
De opgave De planvorming voor alle uiterwaarden in het kader van de PKB Ruimte voor de Rivier is in volle gang. Voor vrijwel uiterwaarden van de gemeente bestaan inmiddels één of meerdere herinrichtingsalternatieven, gericht op het vergroten van de doorstroming en verhoging van de bergingscapaciteit bij hoog water. Doordat het veranderingsproces in de uiterwaarden grotendeels autonoom verloopt speelt de dreigende landschappelijke tweedeling die zich aftekent in het binnendijkse gebied, niet in de uiterwaarden. Toegankelijke, weidse riviernatuur De inrichting van de uiterwaarden wordt de komende jaren geoptimaliseerd voor de functies water en natuur. Zand- en kleiwinning, recreatie en landbouw zijn andere functie die een belangrijke plek hebben in de uiterwaarden. De rol van de landbouw in de uiterwaarden neemt met deze veranderingen sterk af. Geomorfologische, landschappelijke, archeologische en cultuurhistorische waarden van de uiterwaarden staan door de voorgenomen herinrichtingen onder druk. De grote schaal, de sterke relatie tussen de rivierdijken en de uiterwaarden, met open uitzicht en doorzichten naar de rivier, de grote hoeveelheid open water, de cultuurhistorische elementen, landschappelijke structuren en natuurwaarden zijn kernwaarden van de uiterwaarden die behouden moeten blijven. Bij de herinrichtingsplannen dient het behoud van deze waarden zeer zwaar te wegen.
De recreatieve potentie van de dijken en de uiterwaarden is enorm. Voor de ervaring van openheid, rust, ruimte en natuur en als landschappelijke structurerend kader op het hoogste niveau, hebben de rivieren en de uiterwaarden een zeer grote betekenis voor de gemeente. Het grote contrast met de drukte, kleinschaligheid en dichte bebouwing van grote delen van de oeverwallen is bijna overal aanwezig. De recreatiebehoefte en ook de mogelijkheden hiervoor, nemen in de uiterwaarden naar verwachting sterk toe. De ontwikkelingen in de uiterwaarden bieden kansen om de betekenis van het grootschalige uiterwaardenlandschap voor de mensen van binnen en buiten Lingewaard te vergroten. Dit betreft enerzijds de mogelijkheden tot een aanzienlijke vergroting van de natuurwaarde en van de recreatieve waarden van deze gebieden. Anderzijds biedt de herontwikkeling van de uiterwaarden de mogelijkheid om de uiterwaarden te ontwikkelen tot één groot en samenhangend natuurlandschap, zodat dit een belangrijke pijler kan worden voor de landschappelijke identiteit van de gemeente ! Inpassing steen- en betonfabrieken in de uiterwaarden en overige bedrijventerreinen De steen- en betonfabrieken in de uiterwaarden hebben een grote visuele impact op het uiterwaardenlandschap. In veel gevallen detoneren de grote en moderne complexen met het karakter van deze gebieden.
Er zijn geen of slechts zeer beperkte maatregelen genomen om te komen tot een goede inpassing in het gebied. In relatie tot de meer op natuur en recreatie
54 110302/OF5/0Q2/001089
gerichte ontwikkeling van de uiterwaarden is het wenselijk te komen tot een betere inpassing van deze complexen.
Uitgangspunten voor de uitwerking uiterwaarden als oase van rust en ruimte voor iedereen; ontwikkeling van de uiterwaarden tot één groot samenhangend natuur- en recreatiegebied;
Landschapsontwikkelingsplan
Lingewaard
vergroting toegankelijkheid uiterwaarden voor extensief recreatief gebruik, in samenhang met vergroting van de recreatieve mogelijkheden op en langs de rivierdijk; verminderen van de toegankelijkheid en verstoring door gemotoriseerd verkeer (ook brommers) zal juist moeten worden teruggedrongen; plaatselijke ruimte voor behoud van de landbouwfunctie en/of agrarisch natuurbeheer; behoud kernkwaliteiten geomorfologie, archeologie, cultuurhistorie en landschap/ visueel-ruimtelijke waarden; - reliëfkenmerken zoals kronkelwaardstructuren, afgetiggelde percelen, steilranden, etc.; - historische verbindingsroutes en bewonings- en verblijfsplaatsen; - historische landschappelijke lijnen, veelal parallel aan de rivier (smalle waterlopen, strangen of restanten van oude rivierlopen, zomerkades, etc. - restanten van de baksteenfabricage (zowel gebouwd als landschappelijke elementen, lijnen en patronen; - bestaande gebieden met hoge natuurwaarden en kleinschalige natuurlandschappelijke gebieden, met een grote ruimtelijke afwisseling; minimaliseren verstoring door geluid, stank, visuele verstoring, etc.
Inpassing steen (en beton-) fabrieken in de uiterwaarden en overige bedrijventerreinen minimalisering visuele verstoring door steenfabrieken in uiterwaarden; vaststellen huidige oppervlakte steenfabrieken als maximum omvang/ terugdringen ruimtegebruik; geen nieuwe bedrijfslocaties in de uiterwaarden; vergroting passeerbaarheid/toegankelijkheid voor recreatief verkeer op/langs steenfabrieksterreinen.
Maatregelen grootschalige natuurontwikkeling en verhoging belevingswaarde door inrichtingsmaatregelen (in kader PKB) en beheer; maximalisering mogelijkheden tot extensieve recreatie in de uiterwaarden door: - aanleg van voorzieningen voor diverse vormen van routegebonden recreatie, zoals wandelen, fietsen, paardrijden, skeeleren; - vergroting toegankelijkheid uiterwaarden: o.a. toegankelijk maken van de rivieroevers voor wandelaars; - natuurbeleving (observatiehutten e.d.); - vissen, etc. beperking dagrecreatie in de uiterwaarden tot het Zwanewater bij Huissen, in combinatie met nemen inrichtingsmaatregelen (regulering parkeren, informatievoorziening, eventueel plaatsen banken, etc.);
55 110302/OF5/0Q2/001089
meenemen versterking recreatie in planvorming uiterwaarden (toegankelijkheid, aanleg paden en bruggetjes, kleinschalige voorzieningen zoals banken en uitkijkhutten, informatievoorzieningen, kleinschalige verblijfsplekken, parkeergelegenheid, etc.); aanleg van nieuwe voet- en fietspaden en verbinding/toegankelijk maken van bestaande paden, met gebruikmaking van cultuurhistorische gegevenheden en aaneenschakelen routenetwerken recreatief verkeer tussen verschillende uiterwaarden onderling; verbetering oversteekbaarheid Waal voor recreatief verkeer door intensivering bestaand voet-/fietsveer bij Gendt en toevoegen voet-/fietsveer bij Bemmel/Haalderen; vergroten herkenbaarheid cultuurhistorisch bijzondere plekken en routes door aanleg paden en kleinschalige voorzieningen (picknickplek, uitzichtpunt, informatieverstrekking); onderzoek naar mogelijkheden vergroten toegankelijkheid en beleefbaarheid cultuurhistorie steenfabrieken; terugdringen gemotoriseerd verkeer op de dijken en in de uiterwaarden; nemen (forse) inpassingsmaatregelen rondom steen- en betonfabrieken door aanbrengen beplantingen en voorkomen aantasting geomorfologisch waardevolle patronen door activiteiten/kleiwinning steen- en betonfabrieken.
56 110302/OF5/0Q2/001089
5 5.1
Landschapsontwikkelingsplan
Lingewaard
Uitvoering
Algemeen
Een belangrijk doel van het Landschapsontwikkelingsplan is het realiseren van concrete projecten voortkomend uit de visie. Daarbij zijn de volgende punten van belang: Visie (wat willen we uiteindelijk bereiken); Projecten (welke concrete maatregelen moeten hiervoor uitgevoerd worden); Organisatie (wat hebben we nodig om projecten uit te voeren). Het plan is datgene wat in de voorgaande hoofdstukken is beschreven. Dit geeft voldoende kader om tot uitvoering over te gaan, er vanuit gaande dat er bestuurlijk draagvlak voor is.
5.2
Projecten
In dit hoofdstuk zijn de concrete adviezen met betrekking tot uitvoeringsmaatregelen of op te stellen onderzoeken aangegeven die voortkomen uit de visie. De in de lijst aangegeven maatregelen zijn er opgericht veranderingen in gang te zetten. De opgenomen lijst zal in de loop der tijd aangepast worden om aan te blijven sluiten bij de ontwikkelingen in de gemeente en omdat er nieuwe ideeën naar boven komen. De lijst moet dan ook niet als een volledige opsomming worden gezien. Maatregelen die passen binnen de landschapsvisie kunnen aan de lijst worden toegevoegd en kunnen dan ook in aanmerking komen voor subsidie. Juist de initiatieven die vanuit de bewoners en gebruikers van het buitengebied komen zijn zeer waardevol. Dit zijn veelal initiatieven die maatwerk opleveren en draagvlak hebben. Mits passend in de landschapsvisie verdienen juist deze initiatieven steun.
57 In de tabel is bij ‘initiatief’ aangeven wie het initiatief zou moeten nemen voor de maatregel. In veel gevallen is daar de 110302/OF5/0Q2/001089
g vemeente aangegeven. Hiermee wordt vaak de landschapscoördinator binnen de gemeente bedoeld die over langere tijd de uitvoering van de adviezen uit dit Landschapsplan kan waarborgen. In de volgende paragraaf wordt verder ingegaan op de organisatie. Per maatregel is de prioriteit aangegeven die aan de realisatie gesteld wordt. Daarbij is de volgende indeling aangehouden: 1
Actieve aanpak: op korte termijn zal dit aangepakt worden;
2
Op termijn zal de maatregel gerealiseerd worden;
3
Mogelijk uitvoeren als de omstandigheden zich voor doen, financiën beschikbaar zijn en de betrokken partijen elkaar kunnen vinden.
5.3
Organisatie
Om de projecten uit de vorige paragraaf te realiseren zijn de volgende punten van belang: Personeel: iemand die het initiatief neemt, overleg voert en de uitwerking van de ideeën begeleidt; Communicatie: veel maatregelen komen alleen tot stand door de samenwerking tussen partijen. Duidelijkheid over belangen, doelen en verwachtingen zijn daarbij belangrijk; Financiën: alles kost geld en dat zal ergens vandaan moeten komen. De verschillende punten worden hieronder nader toegelicht. Personeel en communicatie Succesfactoren voor een organisatie die wordt belast met de uitvoering van het Landschapsplan zijn: Vertrouwen hebben van inwoners en gebruikers (draagvlak); Flexibiliteit waardoor ingespeeld kan worden op nieuwe ontwikkelingen; Continuïteit waardoor de realisatie op lange termijn gegarandeerd is. Verder is een goede afstemming tussen de inrichting en het beheer belangrijk. Door een goede samenwerking tussen alle betrokken partijen (o.a. Landschapsbeheer Gelderland, Vereniging Agrarisch natuurbeheer Lingewaard, Stichting Lingewaard Natuurlijk) kan hier een efficiënte invulling aan worden gegeven. Afhankelijk van ambities, financiële middelen en betrokkenheid van de inwoners met het landschap kunnen verschillende uitvoeringsorganisaties worden gekozen.
58 110302/OF5/0Q2/001089
G vemeentelijke Landschapscoördinator Taken
Vraagbaak en begeleiden bij subsidies; Opstarten en coördineren van projectgroep
Landschapsontwikkelingsplan
Lingewaard
landschapsbeheer die zich bezighouden met de uitvoering van het Landschapsplan en toetsing van voorstellen; Advisering bij uitvoering; Jaarlijks opstellen van uitvoeringsprogramma. Sterke punten
Coördinatie binnen de gemeentelijke organisatie zodat afstemming met andere ontwikkelingen goed mogelijk is.
Voor-
Duidelijke functieomschrijving van
waarden
landschapscoördinator zodat de taak niet in gedrang komt; Jaarlijks vast budget beschikbaar.
Voor specifieke ontwikkelingen kan een publiekprivate samenwerking worden aangegaan. Deze organisatie van publieke organisaties, private organisaties en maatschappelijke organisaties, draagt zorg voor de verbetering van de kwaliteit van het landelijke gebied. Een deel van de financiën wordt verkregen uit de ontwikkeling van ‘rode functies’ (stedelijke ontwikkelingen). Landschapsoverlegorgaan (o.a. deelnemers klankbordgroep) Taken
Zorgdragen voor een integrale kwaliteitsverbetering van het buitengebied; Ontwikkelingen nieuwe elementen; Inpassen nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen; Coördineren subsidiestromen.
Sterke
Gebruik maken van Rood voor Groen waardoor grote
punten
investeringen mogelijk zijn; Vervullen van rol in omvorming in de landbouw; Professionele aanpak, agrarische sector kan hierin een rol vervullen; Meer subsidiemogelijkheden door integrale aanpak.
59 110302/OF5/0Q2/001089
Voor-
Bereidheid en mogelijkheid binnen gemeente om ‘rood
waarden
voor groen’ constructie toe te passen; Duidelijkheid over rol van verschillende partijen en afkadering project.
Financiën Er zijn verschillende mogelijkheden om gelden te genereren voor de uitvoering van het Landschapsplan: Jaarlijkse budget van gemeente; Groen fonds; Inkomsten uit de verkoop van gemeentelijke grond; Een investeringsverplichting in de groene structuur bij ruimtelijke ingrepen (Rood voor Groen); Subsidies van o.a.: Europees, Rijk, Provincie (Programmabureau Rivierengebied) Landinrichting; Waterschap; bergen van water, in de waterlopen, in gebieden. WB 21; Particulieren (recreatieondernemers, agrariërs, ondernemers etc.); Toeristenbelasting; Postcodeloterij gelden. De mogelijkheden en voorwaarden van subsidies kunnen snel wijzigen. Daarom is geen volledigheid nagestreefd. Vanaf 2007 zullen veel regelingen die nu van toepassing zijn op het landelijk gebied worden vervangen door de Wet Investering Landelijk Gebied (WILG) en de regeling Investering Landelijk Gebied (ILG). De regeling werkt op basis van prestatieafspraken tussen het Rijk en de provincie. De provincie heeft de vrijheid om binnen deze afspraken te bepalen wanneer en voor welk doel het geld wordt gebruikt. De doelen worden in samenwerking met gemeenten, waterschappen en andere maatschappelijke instellingen bereikt. Voor particulieren, die subsidie willen verkrijgen voor landschapsonderhoud is het Handboek Agrarisch Natuurbeheer een goede bron voor recente informatie.
Belangrijke instanties die benaderd kunnen worden met betrekking tot subsidiëring zijn in ieder geval: Programmabureau Rivieren, Dienst Landelijk Gebied, LASER en Landschapsbeheer Nederland.
Programma Beheer
60
Per 1 januari 2000 zijn van Rijkswege twee nieuwe subsidieregelingen in werking getreden voor ‘groene’ ontwikkelingen, de ‘Subsidieregeling Natuurbeheer 2000’ en de ‘Subsidieregeling Agrarisch Natuurbeheer’. Beide regelingen zijn onderdeel van het nieuwe ‘Programma Beheer’.
110302/OF5/0Q2/001089
Subsidieregeling Agrarisch Natuurbeheer Het doel van deze regeling is het ontwikkelen en in stand houden van natuur op landbouwgronden. Deze natuur kan bijvoorbeeld bestaan uit weidevogelpopulaties, akkerranden, tijdelijk bos of landschapselementen.
Landschapsontwikkelingsplan
Lingewaard
Subsidieregeling Natuurbeheer 2000’ Met deze subsidieregeling wil het rijk het duurzaam uitbreiden van het areaal bos en natuurterreinen bevorderen en de landschapskwaliteit binnen en buiten de Ecologische Hoofdstructuur versterken, door particuliere beheerders intensiever bij het beheer van natuurterreinen te betrekken. Financiering gemeente: In de huidige gemeentelijke begroting (oktober 2005) zijn de volgende bedragen (structureel) opgenomen ten behoeve van de uitvoering van landschappelijke projecten: landschapsprojecten (€ 23.000), stimulering particuliere initiatieven en gemeentelijke projecten; landschapsbeheer (€ 19.000) onderhouden van landschapselementen en landschappelijke beplanting, ecologisch berm/ waterbeheer; fonds beleidsontwikkeling, dit fonds is bestemd voor het onderzoeken en voorbereiden van nieuw beleid waarvoor geen concreet projectbudget beschikbaar is; diverse recreatieve/culuurhistorische projecten: historisch kassencomplex, fort pannerden, wielenprojecten. De bedragen die hiervoor op de begroting zijn opgenomen staan in maatregelenmatrix vermeld. Daarnaast zijn uren geraamd voor beleids(plan)vorming en uitvoering voor ruimtelijke/landschappelijke plannen (al of niet met recreatieve, cultuurhistorische invalshoek). De uitvoering van landschappelijke projecten is vaak subsidiabel.
De gemeente Lingewaard heeft de afgelopen jaren veel projecten ingediend bij de POP en GPL regeling. Door deze regelingen zijn de uitgevoerde projecten voor een deel gemiddeld gecofinancierd. Gezien de maatregelenlijst en de voorbereidingen die de uitvoering van de maatregelen met zich mee zullen brengen is het huidige budget absoluut ontroereikend. Er zal daarom niet alleen een verhoging van het budget voor de uitvoering, maar ook een forse toename van het aantal uren tot stand moeten komen. Zoals hierboven beschreven zal het subsidiestelsel na 2007 ingrijpend veranderen. Het LOP geeft voldoende basis om voor de uitvoering van projecten, voorkomend uit dit LOP, subsidie aan te vragen en te verkrijgen. Door de projecten te koppelen aan de gebiedsopgaves, ontstaat een duidelijk toekomstbeeld wat het aanvragen en toekennen van subsidie vergemakkelijkt.
61 110302/OF5/0Q2/001089
Landschapsfonds Naast het aanvragen van subsidies kunnen projecten gefinancierd worden uit een landschapsfonds. Het opzetten van een dergelijk fonds vereist echter veel inspanning met name omdat het genereren van inkomsten moeizaam is. Om inkomsten te genereren dienen gemeenten, provincie, natuurorganisaties, waterschap en marktpartijen samen te werken. De gemeente wil het initiatitief nemen om tot de opzet en invulling van een dergelijk fonds te komen. Bijgaand een voorbeeld hoe een en ander er uit zou komen te zien (bron: nederlandmooi.nl) Partners in uitvoering Als mogelijke partners van de gemeente om projecten in het kader van het LOP uit te voeren noemen wij: VVV; LAW (Stichting Lange Afstandswandelpaden); ANWB; Ondernemers (KvK); Waterschap; Provincie;
62 110302/OF5/0Q2/001089
Bewoners; Staatsbosbeheer; Landschapsbeheer Gelderland;
Landschapsontwikkelingsplan
Lingewaard
Vereniging Agrarisch Natuurbeheer Lingestreek; Monumentencommissie; Stichting Lingewaard Natuurlijk; GLTO; Plaatselijk belang.
5.4
Maatregelentabel
In de tabel op de volgende pagina zijn alle maatregelen opgenomen die voortkomen uit het Landschapsontwikkelingsplan, onderverdeeld naar prioriteit. De nummers van de maatregelen corresponderen met de nummers op de maatregelenkaart. Per maatregel is een initiatiefnemer aangemerkt en de gebiedsopgave aangegeven. Waar mogelijk worden structurele en/of eenmalige kosten aangegeven. Deze kosten baseren op algemene kengetallen en globaal berekende of geschatte oppervlaktes waarop de ingreep van toepassing is. De bedragen moeten dan ook worden gezien als een globale indicatie van de kosten die met de ingreep gemoeid zijn. Bij financiën staan bedragen die organisaties beschikbaar hebben/stellen en mogelijke subsidievormen.
63 110302/OF5/0Q2/001089
Maatregelentabel Prioritering: Prioriteit 1:
Uitvoering in de periode 2006-2007;
Prioriteit 2:
Uitvoering in de periode 2008-2010;
Prioriteit 3:
Uitvoering na 2010;
Overig:
Planning afhankelijk van en afstemming wenselijk met externe processen.
* = Dit maatregelnummer is terug te vinden op de maatregelenkaart. Maat-
Gebieds-
regel-
opgave
Maatregel
Actie
Initiatief
Kosten
Kosten
structureel
eenmalig
-
-
Financiën
nr. Prioriteit 1: Streven naar uitvoering in de periode 2006-2007: 1*
1
Hard vastleggen van de contour
Nader uitwerken exacte contour op
Gemeente; coördinator
open komgebied.
kavelgrensniveau en vastleggen in het
bestemmingsplannen
Bestemmingsplan Buitengebied. 2*
2
Onderzoeken mogelijkheden voor planologische bescherming
Opstarten studie gericht op:
Gemeente
onderzoek mogelijkheden juridische bescherming via
van de dijkzone (b.v. aanwijzen
Bestemmingsplan
als cultuurhistorisch monument).
Samenhang met maatregel 4. 3*
2
Inventarisatie landschappelijke en cultuurhistorische waarden
Opstarten studie gericht op:
nadere afbakening begrenzing
dijkzone (waar mag eventueel wel/niet worden gebouwd).
nader vastleggen waarden dijkzone;
dijkzone, in relatie tot onderzoek (on)mogelijkheden bouwen in de
Gemeente
uitwerking beschermingsmaatregelen, beperkingen en mogelijkheden.
4*
64
64
2
Vergroting van recreatieve
Nader onderzoeken op welke
Gemeente/Waterschap/
mogelijkheden dijkzone door
trajecten dit het meest gewenst is en
Recreactiemaatschappij
€ 15.000,-
-
Maat-
Gebieds-
regel-
opgave
Maatregel
Actie
Initiatief
Kosten
Kosten
structureel
eenmalig
Financiën
nr. benutting van de onderhouds-
waar deze mogelijkheid reeds bestaat.
Rivierenland
Uitvoering (en eventueel
E.e.a. is gericht op het verminderen
Gemeente
aanvullen) van bestaande
van de verkeersdruk op de dijk.
strook van de dijk voor wandelaars. 5*
2
PM
onderzoeken naar mogelijkheden tot het autoluw/autovrij maken van de dijken (Rapportage hoofdverkeersstructuur Lingewaard (2004)). 6*
1,2,3,4
Herstel en vergroting
Opstellen uitwerkingsplan
herkenbaarheid kazematten
Betuwestelling gericht op:
Betuwestelling in onderlinge
Gemeente
€ 15.000,-
€ 100.000,-
vergroting aantrekkelijkheid en herkenbaarheid;
samenhang en toekennen nieuwe functies (b.v. door aanleg
fietsroute ertussen).
toekennen nieuwe functie(s); eenduidig onderhoud en beheer;
versterking onderlinge relatie kazematten.
7*
4
Restauratie Fort Pannerden
Door toezicht op de plan- en
i.c.m. toekennen nieuwe functie.
besluitvorming veiligstellen:
Inmiddels zijn plannen voor een
dergelijke uitwerking voor Fort Pannerden in een vergevorderd
stadium.
Gemeente
Bijdrage gemeente
cultuurhistorische en
€ 400.000,-
landschappelijke waarden;
(subsidie
beleefbaarheid door
verzoeken
toegankelijkheid van het fort
ingediend
voor iedereen;
europees en
aantrekken publieke
Hollandse
functie, waardoor de
65waterlinie.
toegankelijkheid wordt
65
Maat-
Gebieds-
regel-
opgave
Maatregel
Actie
Initiatief
Kosten
Kosten
structureel
eenmalig
€ 10.000,-
€ 20.000,-
€ 5.000,-
€ 30.000,-
nr. gewaarborgd en de betekenis wordt vergroot. 8
2
Opzetten stimuleringsproject
Regeling nader uitwerken
Gemeente/ Landschapsbeheer
nieuwe aanleg karakteristieke
in samenwerking met
Gelderland/ Provincie
landschapselementen, zoals
Landshapsbeheer
hoogstamboomgaarden, karakteristieke beplantingen en
Gelderland en de Provincie;
wegbeplantingen. 9*
3
Niet van toepassing binnen contour open komgebied.
Doortrekken fietspad langs de
Uitwerken exact trace;
noordzijde van de Linge in de
Afstemming met gemeente
groenzone Bergerden.
Gemeente (plan Bergerden)
Over-Betuwe;
Aansluiting op routenetwerk Zeegbos, Park Over-Betuwe en De Woerdt.
Lengte binnen gemeente ca. 2,5 km. 10*
3
Inbrengen inpassingsideeën
Gemeente / Prorail/ RWS
noodzaak aanvullende
Betuwelijnen/A15 uit LOP
DON
inpassingsmaatregelen Betuwelijn
bij plan- en besluitvorming
(zie ook maatregel 41)
omtrent de doortrekking
Onderzoeken
A15;
nadere uitwerking inpassingsschetsen.
11*
3
Vastleggen in Bestemmingsplan
Buitengebied van
in LOP opgenomen
landschappelijke en ecologische randvoorwaarden glastuinbouw Kamervoort en Gendt.
66
66
Nadere uitwerking reeds randvoorwaarden.
Vastleggen in Bestemmingsplan Buitengebied.
Gemeente
€ 25.000,-
Financiën
Maat-
Gebieds-
regel-
opgave
Maatregel
Actie
Initiatief
Kosten
Kosten
structureel
eenmalig
€ 50.000,-
€ 350.000,-
Financiën
nr. 12*
3
Formele aanwijzing van
Bestemmingsplan
landschappelijke geledingszone:
Buitengebied;
3
Vastleggen in
de volgende gebieden als
13
zone tussen Bemmel en
Gemeente
Uitwerking in samenhang
Ressen;
met uitwerking aangewezen
zone tussen Bemmel en
uitloopgebieden en
Haalderen;
groenplannen rond de
zone tussen Huissen en
kernen. Samenhang met
Angeren.
maatregel 13.
Opstellen 'kernenplannen' met als
In samenwerking met bewoners
Landschapsbeheer
doel:
opstellen uitwerkingsplannen per
Gelderland/Gemeente
groenere omgeving
kern, gericht op:
kernen;
uitwerking uitloopgebieden;
vergroting (extensieve)
openbaar maken schouwpaden
recreatiemogelijkheden in nabijheid dorpen
(overleg waterschap)
uitwerking geledingszones kernen (gele pijlen op kaart);
aanplant erfbeplanting, perceelscheidingen, landschapselementen, etc.
Samenhang met maatregel 12.
14*
3
Doorvertaling maximale
Vastleggen in
bebouwingscontouren dorpen
Bestemmingsplan
visiekaart in Bestemmingsplan
Buitengebied.
Gemeente
Buitengebied.
67
67
Maat-
Gebieds-
regel-
opgave
Maatregel
Actie
Initiatief
Kosten
Kosten
structureel
eenmalig
Gemeente
€ 5.000,-
€ 25.000,-
Gemeente (er loopt een
-
€ 15.000,-
€ 5.000,-
€ 75.000,-
nr. 15*
4
Beperking intensieve recreatie in
Inventarisatie benodigde maatregelen.
de uiterwaarden tot de omgeving
Mogelijke inrichtingsmaatregelen:
van het Zwanewater bij Huissen
10 auto's;
en de recreatieplas in de uiterwaarden bij Bemmel.
kleine parkeerplaats max. ca.
afschermende beplanting parkeerplaats en zwemstrand;
zoneringsmaatregelen (bordjes, hekwerken); aanbrengen extra aanleg eenvoudige toiletvoorzieningen
verbetering (onder water) zwemstrand? picknickbanken?
16*
4
Onderzoeken haalbaarheid en opstellen plan voor verbetering
Onderzoek naar mogelijkheden:
oversteekbaarheid Waal voor recreatief verkeer.
Intensivering bestaand voet-
particulier initiatief bij Gendt)
/fietsveer bij Gendt;
toevoegen voet-/fietsveer bij Bemmel/Haalderen naar Ooijpolder.
17
4
Vergroten herkenbaarheid
Ontwerp en aanleg van ca. 5 nader te
cultuurhistorisch bijzondere
bepalen plekken.
plekken en routes door aanleg paden en kleinschalige voorzieningen (picknickplek, uitzichtpunt, informatieverstrek king).
68
68
Gemeente
Financiën
Maat-
Gebieds-
regel-
opgave
Maatregel
Actie
Initiatief
Kosten
Kosten
structureel
eenmalig
€ 40.000,-
€ 400.000,-
Financiën
nr. Prioriteit 2: Streven naar uitvoering in de periode 2008-2010: 18
1
Inrichting van een zone aan
Opstellen inrichtingsplan Lingezone
weerszijden van de Linge voor
(in combinatie met maatregel 21).
(excl.
Aanleg brede
grond-
natuurvriendelijke
kosten).
natuur, water en recreatie:
Gemiddelde breedte van 50 m.
Gemeente / Waterschap
oevers Linge gericht op rietontwikkeling, vernatting en verruiging.
ruimte voor berging van gebiedseigen water;
aanleg doorlopend vrijliggend wandelpad;
aanleg kleinschalige inrichtingsmaatregelen t.b.v. recreatie (bankjes, visvlonders, informatievoorziening, etc.).
19*
1
Stimuleren agrarisch
In aansluiting op de
natuurbeheer in aangrenzende
uitwerking de centrale
percelen buiten de
Lingezone (maatregel 20)
herinrichtingszone (onder meer
aanwijzen voorkeurslocaties
omzetten akkerpercelen in
GLTO/DLG
€ 10.000,-
€ 20.000,-
Gemeente/DLG
€ 5.000,-
€ 90.000,-
Opzetten
weidepercelen) in een zone van
stimuleringsregeling
100-200m breed. Opp. ca. 120 ha.
in afstemming met Natuurgebiedsplan Provincie
20*
1
Aanleg ecologische oevers
Opstellen inrichtingsplan. Lengte ca.
(breedte 10 m aan beide
2,5 km.
zijden, is ca. 5 ha.) en fiets-
69
/wandelverbinding langs de Haaldersche Zeeg.
69
Maat-
Gebieds-
regel-
opgave
Maatregel
Actie
Initiatief
Kosten
Kosten
structureel
eenmalig
Financiën
nr. 21*
1
Onderzoeken mogelijkheden
Inventariseren ruimtelijke en
versterken ruimtelijke relatie
ecologische barrieres en indien
westelijk en oostelijk komgebied
mogelijk vervolgacties, b.v.;
omgeving Karstraat-Betuwelijn
Gemeente
€ 10.000,-
verbetering passagemogelijkheden fauna
en mogelijkheden ecologische ontsnippering.
Karstraat (m.n. langs Linge);
doortrekken fietsverbinding Linge (maatregel 9).
22*
1
Ruimtelijk versterken van het
Nadere uitwerking in overleg met
contrast open/dicht aan de
bewoners. Aanplant van ca. 5 km
randen van het komgebied
wegbeplanting aan de rand van
d.m.v. versterking/aanleg
de open kom, langs onder meer de
wegbeplanting langs oude
Baalse Straat, Breeelerse straat en
bewoningslinten en versterking
Flierensestraat.
Gemeente
€ 12.500,-
€ 200.000,-
Dorpen in het groen
erfbeplanting op de oeverwallen. 23*
1
Aangepaste uitvoering Park
Afstemming met Provincie (en
Over-Betuwe, waarbij ruimtelijke
Landinrichtingscommissie ?)
Provincie
verdichting in de overgangszone
Binnen
€ 500.000,-
bestaande
gemeente
begroting
Lingewaard
naar het oostelijke komgebied wordt vermeden en de samenhang in oost-west richting wordt versterkt (relatie met 21). 24*
1
Onderzoek naar de
Uitvoeren onderzoek waar de
mogelijkheden voor herstel
Lingewal is verdwenen en naar
van verdwenen delen van de
herstelmogelijkheden ervan.
Lingewal.
70
70
Gemeente
€ 10.000,-
Maat-
Gebieds-
regel-
opgave
Maatregel
Actie
Initiatief
Kosten
Kosten
structureel
eenmalig
Waterschap/DLG/GLTO
€ 10.000,-
€ 20.000,-
€ 2.500,-
€ 15.000,-
Gemeente
€ 5.000,-
€ 30.000,-
-
€ 350.000,-
Financiën
nr. 25*
1
Stimuleren natuurlijk
Zo nodig opzetten van een
slootkantbeheer komgebied
stimuleringsregeling hiervoor en
(voorbereidingskosten en
onder de aandacht brengen bij
stucturele kosten bijdrage
grondbeheerders/-eigenaren.
vergoeding) 26*
1
Stimuleren aanleg ruigtestroken
Zo nodig opzetten van een
Gemeente /Lingewaard
van 6-8 meter breed als natuurlijk
stimuleringsregeling hiervoor
Natuurlijk
netwerk in het komgebied (2,8
en onder de aandacht brengen
ha.).
bij grondbeheerders/-eigenaren (uitwerking in relatie met maatregel 28).
27
2
Aanleg van paden naar
Afstemming met maatregelen 28
bijzondere elementen als
en 38. Nader bepalen welke wielen
kwelkommen en wielen, waarbij
hiervoor in aanmerking komen in
wordt aangehaakt op bestaande
relatie tot maatregel 38.
routenetwerken. Ontwikkeling van ca. 2,5 km wandelpad (geraamde kosten op basis van halfverharding). 28*
2
'Restaureren' van ca. 20 wielen, in
Uiwerking herstelplannen wielen
Landschapsbeheer
combinatie met het toegankelijk
op basis van inventarisatie in project
Gelderland/ Provincie
en aantrekkelijker maken als
'Monumentaal Blauw'.
verblijfsplekken voor recreanten (picknickplekken) en accentueren met beplantingen. De raming is op basis van een eerste zeer globale kosteninschatting (5 'grote' wielen à € 25.000,- en 15 kleinere wielen ã € 15.000).
71
(Vanuit visie wielenproject Monumentaal Blauw).
71
Maat-
Gebieds-
regel-
opgave
Maatregel
Actie
Initiatief
Kosten
Kosten
structureel
eenmalig
Financiën
nr. 29
2
Uitvoering Wielenpark de Ward.
Opstellen definitief ontwerp,
Gemeente
€ 700.000 ,-
uitvoeringsgereed maken en uitvoeren. 30
2
Verbeteren herkenbaarheid
Uitwerking en uitvoering, eventueel
historie Sterreschans
met aanpassing op onderdelen van
Doornenburg icm historische
het bestaande plan hiervoor.
Gemeente
€ 25.000,-
€ 100.000,-
aspecten aanliggende dijkzone (restauratie voormalige wallen + gracht) 31*
3
Lopend project: Herstel historisch
Uivoering volgens bestaande plannen
Subsidie
kassencomplex, Mea Vota.
verzoek ingediend ,
32
1,2,3,4
Plaatsen eenduidige
Inventariseren
Gemeente/Recreatie
(en terughoudende)
bestaande (toeristische)
Maatschappij/ SBB
informatievoorzieningen
informatiepanelen en
bij specifieke en zeldzame landschapselementen
ten aanzien van ontwerp,
'bordjeslandschap' !): b.v. bij
plaatsing en vervanging van
Lingewal, rietmattencultuur,
bestaande borden.
etc..
72
Opstellen plan van aanpak
(selectief toepassen; geen
doorbraakwielen, kwelkommen,
72
bebordingen.
€ 25.000,-
Maat-
Gebieds-
regel-
opgave
Maatregel
Actie
Initiatief
Kosten
Kosten
structureel
eenmalig
Financiën
nr. 33
4
Restauratie van nog bestaande
Gemeente
€ 100.000,-
Opstellen Pilot-uitwerking
Gemeente en LTO +
€ 15.000,-
ontwikkeling Agri-Bussiness
Bedrijfsleven
Inventariseren bestaande
restanten van historie
restanten, cultuurhistorische
baksteenfabricage (loodsen,
waardering, en inschatten
schoorstenen, terreinen, oude aan-/afvoerroutes, etc.), zo
herstelkosten.
mogelijk i.c.m. toekennen nieuwe
Uitvoeren herstelwerkzaamheden.
functies. 34
3
complex Huissen gericht op profilering van de sector door de ruimtelijke uitstraling van het terrein . 35*
3
Uitwerking ecologische
In planvorming en
Provincie Gelderland/
verbindingszone Zeegbos
uitwerking aan elkaar
Gemeente Lingewaard/KAN
- Park Over-Betuwe - De
koppelen van deze drie
Woerdt. Ecologische
projecten.
uitwerking verbindingszone
€ 25.000,-
Specifieke uitwerking van de
en doorvertaling naar concrete
ecologische uitgangspunten,
inrichtingsmaatregelen in de
doelen, en maatregelen in dit
desbetreffende deelgebieden,
gebied.
in samenhang met reeds in voorbereiding zijnde plannen voor de betreffende gebieden. 36*
3
Uitvoeren plan verbetering toeristische infrastructuur rond
Gemeente
€ 7.500,-
Bestaande begroting
Kasteel Doornenburg (reeds op onderdelen uitgevoerd). O.a. d.m.v. herstel/nieuwe aanleg
73
Kerkenpaden.
73
Maat-
Gebieds-
regel-
opgave
Maatregel
Actie
Initiatief
Kosten
Kosten
structureel
eenmalig
Financiën
nr. 37
3
Aanleg landschappelijke
In overleg met ondernemers opstellen
beplanting rondom
van een groenplan.
Gemeente/bedrijven
€ 10.000,-
€ 90.000,-
bedrijventerrein ten westen van Kommerdijk = bedrijventerrein Gendt- Bemmel. Prioriteit 3: Streven naar uitvoering na 2010: 38
2
Herstel/ vertgroting
Deels opgenomen in plan
Landschapsbeheer
herkenbaarheid 6 verdwenen
Sterreschans en omgeving.
Gelderland/ Gemeente
Onderzoek en maatregelen naar
Uitwerking mogelijke maatregelen in
Gemeente
mogelijkheden voor vergroting
samenspraak met archeoloog.
wielen vanuit oogpunt historie en natuurwaarde (à € 15.000,- per wiel) Vanuit visie Monumentaal Blauw (wielenproject) 39
2,3
€ 10.000,-
€ 50.000,-
beleefbaarheid/herkenbaarheid archeologische geschiedenis.
Planning afhankelijk van en afstemming wenselijk met externe processen: 40*
3
Realisatie landschappelijke
Onderdeel bestaande planvorming.
inpassing Glastuinbouwlocatie
Relatie met maatregel 9.
Bergerden.
74
74
Gemeente (plan Bergerden)
Begroting Bergerden
Maat-
Gebieds-
regel-
opgave
Maatregel
Actie
Initiatief
Kosten
Kosten
structureel
eenmalig
Financiën
nr. 41*
3
Aanleg landschappelijke
Inbrengen inpassingsideeën
inpassing zuidzijde doortrekking
Betuwelijnen/A15 uit LOP
A15 (zie voorbeelduitwerkingen).
bij plan- en besluitvorming
Gemeente/ Provincie/RWS
RWS in kader PKB
omtrent de doortrekking A15;
nadere uitwerking inpassingsschetsen.
42*
4
Grootschalige
Actieve gemeentelijke inbreng bij
natuurontwikkeling en verhoging
planvorming.
Rijkswaterstaat/ DLG
belevingswaarde uiterwaarden door inrichtingsmaatregelen (in kader PKB) en beheer. 43*
4
Maximalisering mogelijkheden
Actieve gemeentelijke inbreng bij
tot extensieve recreatie in de
planvorming.
Rijkswaterstaat
RWS in kader PKB
uiterwaarden door aanleg van voorzieningen voor diverse vormen van routegebonden recreatie (zoals wandelen, fietsen, paardrijden, skeeleren), vergroting toegankelijkheid uiterwaarden (o.a. toegankelijk maken van de rivieroevers voor wandelaars en vissers) en natuurbeleving (observatiehutten e.d.)
75
75
Bijlage 1: Te behouden waarden in de dijkzone De volgende, in de dijkzone voorkomende waarden dienen zoveel mogelijk behouden te blijven: strangen of dode rivierlopen, waarvan de ligging verraden dat de rivier ooit langs de dijk scheerde, zodat deze een schaardijk vormde (onder meer bij Huissen en bij Luijendijk langs de Roswaard, verrezen op de oeverwal van een meanderende Rijnloop);
sporen van dijkdoorbraken en dijkverleggingen in de vorm van wielen en knikken in de dijk over lijnen in de verkaveling;
oudhoevig land, resten van verdronken nederzettingen of objecten (o.a. in de buitenpolder bij Doornik, mogelijk aanwezige relicten van de verdwenen kern Hulhuizen in de Klompenwaard en de plekken van de verzwolgen boerderijen en het verdronken kasteel van Malburgen, in het noordelijk deel van de Huissense uiterwaarden,); resten van weggespoelde dijken of van een voormalig dijkbeloop (b.v. in de Huissense uiterwaarden waar een bochtig perceelsbeloop nog duidelijk de ligging van de Kleefs-Huissense dijk van 1769 aanwijst); routes van betekenis in verband met religieuze verschillen (vanuit de Gelderse Betuwe naar de katholieke Kleefse enclave Hulhuizen; inlaagdijken of vingerlingen en opvallende dijkbochten (o.a. bij wielen); afgedankte dijken (b.v. de eeuwenoude Holthuizerdijk tussen Arnhem en Huissen); grote en kleine binnen- en buitenwielen; kwelwaterlandschappen met wellen (gewoonlijk deel uitmakend van een fossiele rivierbedding); kweldammen (oude vorm van waterbeheersing ter beteugeling van de kwel); laaggelegen percelen waar kwelwater van communicatie tussen het binnen- en buitendijkse land; kwellandschappen met wellen, kwelwater en kweldammen; bosschages op rabatten als vorm van cultivering van kwelkommen; boerenlandschap in en rond kwelkommen; fraaie voorbeelden van hofsteetjes bij kwel- en wiellandschappen (o.a.
rond de Waai in Doornenburg rond de twee binnenwielen in Angeren en rond de kolken van Groot Holthuizen); kweldammen als verbindingsroutes bij hoogwater in de winter als voetpad (de inwoners konden dan droogvoets naar de kerk, de school of de molen); wielwater als sproeiwater; winning van kwelwater voor watervoorziening tuinbouw (b.v. de watertoren bij de Diepe Bloem in Huissen); onland door afgraving van dijkspecie; ter plaatse van dekens van zand die akkers en weiden ruïneerden is bloeiende glascultuur te vinden evenals leefbare
76 110302/OF5/0Q2/001089
woonwijken; boerenactiviteit. Gave voorbeelden bij de Waai in Doornenburg en kolk
De Waai in Angeren, voorts de agrarische activiteit rond Zandheuvel in Haalderen; glascultuur (de Vossenpels tegenover Doornik, in en rond De Pas in Bemmel, bij de twee kolken in Angeren en niet ver van de Bloemkolken – op het Zand - in Huissen);
Landschapsontwikkelingsplan
Lingewaard
het tuinbouwcentrum het Zand is zelfs het indrukwekkendste voorbeeld van cultivering van overslaggrond in het hele rivierengebied; woonwijken met elementen die een relatie hebben met overslag, de dijk en de rivier (de Essenpas in Haalderen, met de inpassing van de Allee, het Kasteel en de locatie van een door het water vernielde kapel, de Zilverkamp in Huissen, een woonwijk op overslaggrond, waarvan de structuur is geïnspireerd op het rivierenlandschap en waarin dijken, wielen, fruitgewas en oud struweel op harmonische wijze zijn ingepas; verdronken kernen of objecten in het overslaggebied. De Karolingische kern van Huissen ter plaatse van het Kempke, de deels weggespoelde kapel van Haalderen.
77 110302/OF5/0Q2/001089
v
78 110302/OF5/0Q2/001089
Bijlage 2: Samenstelling van de Begeleidingsgroep Naam
Organisatie
M. Baars
Provincie Gelderland
L.J.F. Dolmans
Stichting Lingewaard Natuurlijk
M. Evers
GLTO
F. van Hemmen
Monumentencommissie
T. Ruigrok
Waterschap Rivierenland
D.H.G. Smits
Recreatiemaatschappij Rivierengebied
J.A. Snel
Staatsbosbeheer
H. Swarten
Landinrichtingscommissie Ruilverkaveling Over-Betuwe-Oost
O. Vloedgraven
Vereniging Agrarisch Natuurbeheer Lingestreek
M. Witjes
Landschapsbeheer Gelderland
W. Kuster
Gemeente Lingewaard
B. Zweerink
Gemeente Lingewaard
J. Bruckwilder
Gemeente Lingewaard
G.J.C. Koot
ARCADIS
A.R.J. Noortman
ARCADIS
Landschapsontwikkelingsplan
Lingewaard
79 110302/OF5/0Q2/001089
Bijlage 3: Literatuurlijst Provincie Gelderland
A15 de ontbrekende schakel
Staatsbosbeheer
Beheerplan Bemmelse Waard Klompenwaard
Pouderoyen Compagnons
Bestemmingplan Bergerden 1996
Nijmegen
1996
Pouderoyen Compagnons
Bestemmingsplan bedrijventerrein Bemmel/Huissen
Nijmegen
1988
Pouderoyen Compagnons
Bestemmingsplan bedrijventerrein gemeente Huissen
Nijmegen
1991
NS Railinfrabeheer
Betuweroute, landschappelijke inpassing gemeente Bemmel
Utrecht
1999
Arnhem
1995
De Gerlderse landschapsvisie
2004
Altenburg & Wymenga
De vegetatie van Natuurreservaten Bemmelse waard, Gendtse waard, Klompenwaard en Huissense waard 1n 1997
Veenwouden
2000
Provincie Gelderland
Ecologische Verbindingszones in Gelderland
Arnhem
1999
Provincie Gelderland
Gelderland leeft met water
Arnhem
2003
Pouderoyen Compagnons
GEMEENTE BEMMEL Beschemd dorpsgezicht Ressen
Nijmegen
1999
GEMEENTE BEMMEL bestemmingsplan buitengebied
1979
Pouderoyen Compagnons
GEMEENTE BEMMEL StructuurvisiePlus
Nijmegen
2002
Pouderoyen Compagnons
GEMEENTE HUISSEN bestemmingsplan buitengebied
Nijmegen
1979
Pouderoyen Compagnons
GEMEENTE HUISSEN Bestemmingsplan Overklap Karstraat
Nijmegen
1999
Pouderoyen Compagnons
GEMEENTE LINGEWAARD StructuurvisiePlus
Nijmegen
2003
Pouderoyen Compagnons
GEMEENTE LINGEWAARD StructuurvisiePlus
Nijmegen
2004
Het stadse land, visie rivierengebied Oost
Tiel
2003
GS Gelderland
Hoofdlijnennota voor het streekplan Gelderland
Arnhem
2004
Haskoning
Inrichtingsmaatregelen en saneringsplan natuurontwikkelingstraject Klompenwaard
Nijmegen
1997
Inrichtingsvoorstel glastuinbouwgebied 'Kamervoort' Parklaan Landschapsarchitecten
80
Rijkswaterstaat Grondmij
110302/OF5/0Q2/001089
2003
Kwelkombossen Over-Betuwe oost
1996 Den Bosch
Landschap, Cultuurhistorie en Archeologie in de Gendtse Waard Landschappelijke inpassing oostelijke toerit tunnel Pannerdensch kanaal
1998 2002
Utrecht
1999
Landschapsontwikkelingsplan
Lingewaard Landschapsanalyse en visie voor 50 deelgebieden
2004
ARCADIS
Landschapsbeleidsplan Bemmel
1999
Arjen v. Reden
Landschapsbeleidsplan Gemeente Bemmel
Bemmel
1997
Landschapsbeheer Nederland
Landschapsontwikkelingsplan
Utrecht
2002
Adviesbureau Cuijpers
Lokatiestudie Tuinbouwontwikkeling Huissen en Bemmel
Den Bosch
2002
Staatsbosbeheer
Lonkend Rivierenland, klaar voor de toekomst
2003
ARCADIS
Milieu-effectrapport Glastuinbouwgebied Bergerden
2001
Ferdinand van Hemmen
Monumentaal Blauw
S.A.B
Ontwerp bestemmingsplan Buitengebied gemeente Lingewaard
Arnhem
2002
Stuurgroep Regionaal Park OverBetuwe
Ontwerp gebiedsperspectief Park Over-Betuwe
Nieuwland Advies
Ontwerp Groenstructuurplan Gendt
Wageningen
2000
Stuurgroep Gelderse Poort
Ontwikkelingsvisie de Gelderse Poort
Arnhem
1994
Ebbeng,J; Visser, K.
Op weg naar een nieuwe balans……
Velp
2005
Royal Haskoning
Quick scan windenergie A15/Betuwelijn
Enschede
2004
Bureau Route IV
Recreatie rond Doornenburg
Nijmegen
2002
Prauw
Recreatiebouwsteen uiterwaarden
Bemmel
2001
2000
Regionaal Landschapsontwikkelingsplan voor de gemeenten Groesbeek, Millingen a/d Rijnen Ubbergen Ministerie van LNV
Ruilverkaveling OverBetuwe-Oost
Pouderoyen Compagnons
StructuurvisiePlus, samenvatting
Nijmegen
2001
Gemeente Bemmel
Toeristische infrastructuur rond het ksateel Doornenburg
Bemmel
1999
Landschapsbeheer Gelderland
Wielenpark De Ward
Arnhem
2005
Enschede
2003
Royal Haskoning
Windenergie en Beuningen, Lingewaard, Nijmegen en Overbetuwe
1990
81 110302/OF5/0Q2/001089