8. Gids Ruimtelijke Kwaliteit (klein).pdf
Tekst van het document
je weet waar je naar moet kijken. Omdat er in die tijd weinig budget was, zijn juist de functionele elementen van het gebouw verbijzonderd op
[afb. 01] Richtlijn 1
[afb. 02] Richtlijn 2
[afb. 03] Richtlijn 3
[afb. 04] Richtlijn 6
[afb. 05] Richtlijn 5
[afb. 06] Richtlijn 4
77
76
een sobere manier. De karakteristieken zijn in te
en initiatiefnemers graag stimuleren om een bijdrage te leveren aan het duurzame karakter van de gemeente. Met dit
Deel IV thema’s
hoofdstuk wordt een verband gelegd tussen het ruimtelijk kwaliteitsbeleid en het verduurzamen van bestaande bebouwing. Er worden richtlijnen gegeven voor het plaatsen van zonnepanelen- en collectoren op monumenten en in cultuurhistorisch waardevolle gebieden. Voor het vergunningsvrij plaatsen van zonnepanelen wordt een handreiking
78
gegeven.
Stroomversnelling Stroomversnelling, een landelijk duurzaamheidsinitiatief, gaat uit van behoud en ontwikkelt een industriële aanpak die het betaalbaar maakt om woningen te renoveren tot energie-neutrale ‘nul op de meter’ woningen. Het gaat hierbij vooral om woningen uit de bouw periode 1950-1980. Alleen een industriële aanpak en een efficiënt bouwproces maken dit financieel haalbaar. Stroomversnelling ken merkt zich daarom door een industriële productiewijze. Traditio nele materialen als baksteen en hout worden vervangen door lichte materialen als steenstrips, kunststof en aluminium. Een gewenst efficiënt bouwproces is daarnaast gebaat bij een goed en snel pro ces van vergunningverlening. Hieronder valt ook de welstandstoets aan de hand van deze Gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Lingewaard.
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
De gemeente Lingewaard wil bewoners
Stroomversnelling en de Gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Lingewaard Plannen in het kader van Stroomversnelling worden mogelijk gevon den in de ‘Woonbuurten’. Er is wel een beperking; het beleid voor dit deelgebied kent een waarde toe aan het bewaren van een zekere stedenbouwkundige en architectonische samenhang per straat. Het transformeren van één woning of meerdere woningen in een bouwblok tast die samenhang aan. Het uitgangspunt is om de transformatie per bouwblok te laten plaatsvinden. Waarbij tevens gelet moet worden op een zekere samenhang tussen bouwblok ken onderling, per straat. Het transformeren van één of enkele woningen in een bouwblok wordt met deze Gids voor Ruimtelijke Kwaliteit niet mogelijk gemaakt, maar ook niet op voorhand uitgesloten. Gesteld wordt dat het beoor delen van een enkel individuele initiatief in een bouwblok vooralsnog
79
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
D
Verduurzamen bestaande bebouwing
maatwerk is. Wel wordt het voorstelbaar gevonden dat per wijk, buurt of straat vooraf, en in overleg met bewoners, mogelijkheden en uitgangspunten kunnen worden aangereikt waaronder dergelijk initiatieven kunnen plaatsvinden. Zonnepanelen en -collectoren op of bij monumenten Op monumenten en in beschermde gebieden zijn zonnepanelen alleen mogelijk als de plek en het pand de ingreep aankan zonder dat hierdoor historische waarden verloren gaan. Het gaat daarbij zowel om het behoud van het historisch materiaal als om karakter en aanzicht. Plaatsing is bijvoorbeeld mogelijk op een deel van het dak dat minder waardevol of representatief is en waarop de pane len vanuit openbaar gebied niet te zien zijn.
Zonnepanelen en zonnecollectoren De aandacht voor het plaatsen van zonnepanelen, als duurzame maatregel op bestaande bouw, groeit. Hoewel het plaatsen van zon nepanelen op een niet monumentaal pand vergunningsvrij is, is de esthetische inpassing een belangrijk aspect waar meer aandacht voor zou mogen zijn. Dat is ook in het eigen belang van particulieren woningeigenaars. Immers een zonne-energiesysteem dat op een mooie manier is ingepast op het dak kan de waarde van de woning verhogen, terwijl een lelijk systeem de woning minder aantrekkelijk voor (toekomstige)kopers kan maken.
Handreiking – Probeer om samen met de buren een gezamenlijke aanpak te ontwikkelen voor plaatsing van zonnepanelen. Dit kan zorgen voor een blijvend uniforme aanblik van de woningen. – Overweeg de keuze van “All Black” panelen: panelen met een zwart oppervlak en met een zwart frame of frameloze panelen. – Kies één oriëntatie van alle panelen en leg de panelen in een ordelijk patroon. – Overweeg plaatsing van dunne-laag panelen met kleinere lengte (bijv. 1,25x1,00) als dit beter past in het beschikbaar dakvlak. – Probeer uitsparingen in het belegd oppervlak te vermijden. – Vermijd dat panelen boven het dakvlak uitsteken en in het zicht liggen. – Leg panelen, indien mogelijk, liever laag in het dakvlak dan hoog, zodat het zicht langs de toppen van daken minder ver stoord wordt. – Houd bij plaatsing op een plat dak een strook bij de dakrand vrij zodat de panelen minder in het zicht liggen. – Houdt rekening met het uitzicht van buren. (bron: Inventarisatie esthetische inpassing zonnepanelen, W/E adviseurs, juni 2015 )
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
– Het gas- en energieverbruik is bij voorkeur al eerder verlaagd met alle mogelijke maatregelen die geschikt zijn voor het monument. – Voor de zonne-energie-installatie bestaan geen geschikte alternatieve installaties of locaties met minder gevolgen voor de cultuurhistorische waarden, historisch-ruimtelijke waar den en de historische materialen en constructies. – De zonne-energie-installatie is op de gewenste locatie goed te richten naar de zon, kan zonder veel schaduw op de pane len of collectoren zonlicht opvangen en levert een relevante bijdrage aan het milieu. – Elk monument is anders. Het aanbrengen van zonnepanelen is dus maatwerk; Door de installatie gaan geen cultuurhis torische of historisch-ruimtelijke waarden verloren voor het gebouw in zijn totaliteit of voor het gebied in zijn geheel; – De plaatsing van het systeem heeft voor de gekozen locatie weinig visuele gevolgen en leidt niet tot verlies van waarden. – De installatie (inclusief alle bijbehorende onderdelen) is niet zichtbaar vanuit de openbare ruimte. Binnen het beschermde stadsgezicht verstoort de installatie ook geen belangrijke uit zichten , vanuit of binnen het beschermde gezicht. – Het uiterlijk van de installatie (waaronder grootte, vorm, kleur en reflectie) leidt niet af van het karakter van het gebouw en de omgeving.
– Plaatsing van de installatie leidt niet tot fysiek schade aan of verlies van belangrijke historische materialen en constructies. – Kabels, leidingen en alle bijbehorende apparatuur zijn binnen in het gebouw onder te brengen, zonder schade aan of ver lies van belangrijke historische materialen en constructies. (bron: Zonne-energie in de historische omgeving, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 2014)
81
80
Deel IV thema’s
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Specifieke richtlijnen
bouwkundige veranderingen en wijzigt
ontstaan en gegroeid. Daardoor zijn het duidelijke
de erfindeling. Het is belangrijk bij deze
herkenbare eenheden met een logische plek in
transformaties het agrarische karakter,
het landschap. Erven en boerderijen passen zich
streekeigen identiteit en de samenhang met het
aan bij de maatschappelijke en economische
landschap van erf en gebouwen te behouden.
veranderingen. Zo is de bedrijfsvoering in de
In dit hoofdstuk worden daarom richtlijnen
landbouw sterk veranderd. Grotere stallen en
gegeven voor veranderingen aan erven zodat
schuren worden opgericht op het achtererf.
deze blijven bijdragen aan de ruimtelijke
Een andere ontwikkeling is het stoppen van het
kwaliteit. De handreiking voor erfinrichting
agrarisch bedrijf. Er vindt dan functieverandering
biedt daarnaast inspiratie om met streekeigen
plaats. Veelal krijgt de boerderij enkel een
beplanting bij te dragen aan het landschap.
woonfunctie. Het is echter ook mogelijk dat er
Met name voor historische boerderijen
combinaties van wonen en werken ontstaan of
worden daarnaast richtlijnen gegeven voor
dat er een nieuwe bedrijfsfunctie intrekt. Met
het beoordelen van plannen voor renovatie,
deze functionele verandering komen er vaak
verbouwing of volledige herbouw.
Historische boerderijen tot 1940 Door de dynamiek van de rivieren in dit deel van de Betuwe, lig gen de oude erven van oudsher op de oeverwallen. Vaak ook op woerden, verhoogde woonheuvels. In de gemeente Lingewaard staan boerderijen die hun oorsprong hebben in de 17e eeuw. De boerderijen op een woerd/woonheuvel gaan zelfs terug tot de ont ginning in de 12e eeuw. Het hoofdgebouw is meestal een halle huisboerderij met een rechthoekige plattegrond zonder uitbouwen, met voorin het woongedeelte en achter het (voormalige) bedrijfs gedeelte. Deze boerderij bestaat uit één bouwlaag en wordt afge dekt met een forse kap met lage gootlijnen en veelal voorzien van een wolfseind. Hallehuis boerderijen werden soms aan één zijde uitgebouwd, waarbij een dwarskap op dat gedeelte werd gebouwd. Dit boerderijtype, dat wordt aangeduid als krukhuisboerderij, is te herkennen aan een L-vormige noklijn. Als het woongedeelte aan twee kanten werd uitgebouwd, ontstond een volledige dwarskap. Naar de T-vormige noklijn die hierdoor ontstaat, wordt gesproken van een T-boerderij. Het T-huis heeft anderhalve tot twee bouwla gen en wordt afgedekt met een schilddak of een zadeldak. Kruken T-huisboerderijen ontstonden aanvankelijk door verbouwing van bestaande hallehuisboerderijen. Na de 18e eeuw werden deze boerderijtypen direct als zodanig gebouwd.
[afb. 01] Historische boerderij
Specifieke richtlijnen voor historische boerderijen
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Erven zijn van oudsher op een bepaalde manier
– De boerderij behoud bij bouwplannen een eenvoudige recht hoekige vorm met een ononderbroken forse kap. – De boerderij is opgetrokken uit roodbruine baksteen of voor zien van stucwerk in de kleuren gebroken wit, lichtgrijs of lichtgeel. Het voorhuis wordt gekenmerkt door een donker grijze plint. – In de gevelindeling blijft de oorspronkelijke verdeling van woon- en werkgedeelte herkenbaar. – Bij herbouw wordt uitgegaan van de oorspronkelijke plaat sing van de boerderij op het erf en van het oorspronkelijke volume en massaopbouw van de boerderij. – Gevel- of dakbekleding bestaat niet uit dakpanprofielplaten, sandwichpanelen of geprofileerde staalplaten en er worden geen kunststof kozijnen toegepast.
83
82
Deel IV thema’s
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
E
Erven & boerderijen In landelijk gebied
1a.
Specifieke richtlijnen voor verandering van erven Bij transformaties van boerderijen en erven is het, voor het behoud van de identiteit van Lingewaard, belangrijk om uit te gaan van ver sterking van de ruimtelijke en landschappelijke kwaliteit en behoud van het agrarisch karakter. Onderstaande richtlijnen zijn daarom het uitgangspunt bij erftransformaties.
1b.
1
Landschap Een erf is een herkenbaar ensemble in het landschap, met een informele uitstraling. Het bestaat uit gebouwen, erfinrichting en beplanting. Het erf is verankerd in het landschap door o.a. posi tie en oriëntatie van gebouwen, erfbeplanting, sloten en aanslui ting op bestaande wandelpaden. Deze landschappelijke context speelt een belangrijke rol in de ontwerpen voor gebouw(en) en erf. Nieuwe ontwikkelingen sluiten aan bij de karakteristieken van het onderliggende landschap. a In het open komgebied vormen de percelen groene eilanden in de leegte. De beplanting benadrukt de richting van de ver kaveling en het slotenpatroon. b In het oeverwallengebied lopen lijnvormige inheemse beplan tingen vanuit het landschap door tot op het erf. Hierbij wordt gestreefd naar een gevarieerd beeld van open en gesloten, zodat vanaf de weg een afwisseling tussen bebouwing en beplanting beleefd wordt.
X
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Na 1965 De situering van erven en bebouwing wordt na 1965 minder bepaald door het landschap en de dynamiek van de rivieren. Hierdoor lig gen de jongere erven zowel op de oeverwallen als in de komgron den en nauwelijks op woerden, tenzij het gaat om herontwikkeling van oude locaties. Doordat de verbinding met de landschappelijke onderlegger minder sterk is, zijn de erven minder met het landschap verknoopt. Ook vertoont de bebouwing weinig samenhang met de karakteristieke oorspronkelijke bebouwing in het gebied. De erven hebben vaak een ruimere opzet door de moderne bedrijfsvoering en twee ontsluitingen, een schone en een vuile weg. In de bebouwing op de erven is het hoofdgebouw duidelijk herkenbaar ten opzichte van de bijgebouwen. Het hoofdgebouw heeft een pro minente positie op het erf. De hoogte van de zijgevels varieert. Over het algemeen is het hoofdgebouw op het erf eenvoudig vormgege ven. De bijgebouwen zijn op een modern erf vaak vele malen groter dan het hoofdgebouw maar onderscheiden zich door de ligging en doordat ze minder gedetailleerd zijn van het hoofdgebouw. De landschappelijke inpassing van moderne agrarische bedrijven ver schilt. Sommige zijn door goede aanplant van streekeigen beplanting goed ingepast in het landschap, andere liggen kaal in het landschap.
Erven Een erf bestaat uit een ensemble van gebouwen en beplanting. Naast het hoofdgebouw zijn er vaak ook schuren en andere bijge bouwen aanwezig. De indeling van het erf is functioneel van opzet. Het hoofdgebouw op een oud erf is duidelijk herkenbaar als hoofd gebouw door de positie op het erf en doordat het meer details bevat dan de bijgebouwen. De bijgebouwen op het erf zijn duide lijk ondergeschikt aan het hoofdgebouw. Bijgebouwen zijn sober van opzet, hebben een rechthoekig grondvlak en een eenvoudig zadeldak. De gebouwen volgen over het algemeen de bestaande richtingen van het landschap bepaald door kavelrichting en sloten.
Deel IV thema’s
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
De Wederopbouwperiode 1940-1965 Wederopbouwerven liggen op de plek van voormalige ‘oude erven’ en daardoor vooral op de oeverwallen. De opzet van een weder opbouwerf is ruim en afgestemd op een (voor die tijd) modern functionerend erf. De gebouwen zijn geordend rond een ruime cen trale ruimte. Bij de plaatsing van de diverse gebouwen is rekening gehouden met bestaande richtingen in het landschap zoals kavel grenzen, bomenrijen en watergangen. Vanuit het landschap wordt het geheel duidelijk beleefd als één erf. Naast de op het hallehuis geïnspireerde vorm van de boerderij hebben veel boerderijen een streekeigen karakter dat tot uitdrukking komt in de toepassing van het type van de T-boerderij. De voorhuizen van de vaak grote hoe ves hebben een voornaam maar ook sober karakter. Op wederop bouwerven is onderscheid tussen het woon- en werkgedeelte in de bebouwing afleesbaar. De zijgevels van het woongedeelte zijn hoger dan de zijgevels van de stallen en de schuren. In detaillering is het verschil tussen woning, schuur en stal minder duidelijk. Zo zijn kenmerkende details als roedenverdeling en bijzonder metselwerk zowel in de woning als in de schuren en stallen toegepast. Woning, schuren en stallen zijn gelijktijdig als geheel ontworpen en gebouwd.
V
[afb. 01&02] De Wederopbouwperiode 1940-1965
[afb. 03] Erf na 1965
[afb. 07] GOED: Door het versterken van bestaande lijnen met beplanting, raakt het erf verknoopt met het landschap en is bebouwing goed ingepast.
85
84
[afb. 06] FOUT: Door het aanbrengen van beplanting direct naast het gebouw, verstop je deze en wordt niet bijgedragen aan het versterken van de landschapsstructuur.
2a.
2
Erf
Een hoofdentree
86
Gebouwen a
Representatief voorerf
Bij nieuwe woongebouwen op een bestaand erf waar zich al een hoofdgebouw bevindt is de nieuwe woning onder geschikt aan het hoofdgebouw. In het functieveranderings beleid van de gemeente staat aangegeven onder welke voorwaarden en waar nieuwe woningen zijn toegestaan. b Een nieuwe woning op een erf heeft een heldere enkelvou dige hoofdvorm, een rechthoekig grondvlak en een een duidige zadelkap met een lage goot. Materialisering en kleurgebruik dragen bij aan een bescheiden uitstraling. c Agrarische bedrijfsbebouwing – Ligt terug ten opzicht van het (historisch) hoofdgebouw op het erf en heeft een eenvoudige hoofdvorm met kap; – Mag doelmatig zijn gematerialiseerd (geprofileerde beplan ting) mits het bouwplan geen industrieel uiterlijk heeft en toch passen is in de omgeving; – Heeft sobere detaillering en donkere gedekte kleuren die afgestemd zijn op de landelijke omgeving.
87
3
2c. Parkeren op achtererf Beperkt verharding
Deel IV thema’s
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
2b.
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
De indeling van erven is functionele compositie van gebouwen, infra, beplanting en water. Het erf heeft een karakteristieke orde ning dat te herleiden is naar de agrarische functie. Sluit bij nieuwe ontwikkelingen aan op deze kenmerken. a Gebouwen sluiten op elkaar aan en vormen een compact ensemble. b Onderscheid in hoofd- en bijgebouwen. Het erf wordt gevorm door een aantal gebouwen waarbij er onderscheid is tussen de hoofd- en bijgebouwen. Het hoofdgebouw, van oorsprong de woning of boerderij, staat voor op het erf. De bijgebouwen staan erachter. De bijgebouwen zijn qua uitstra ling duidelijk ondergeschikt aan het hoofdgebouw en sober in hoofdvorm en detaillering. Ook qua inrichting van het erf is er onderscheid in ‘voor’ en ‘achter’. De voorkant is represen tatiever en de achterkant functioneel. c Er is één hoofdtoegang tot het erf, ook bij meerdere wonin gen op een erf. Dit is de kortste route vanaf de openbare weg naar de centrale ruimte op het erf. Beperk de verharding en kies voor materialen die aansluiten bij het landelijke karakter. Parkeren vindt plaats op het achtererf, uit het zicht.
88
Deel IV thema’s
Handreiking voor erfinrichting – De erfinrichting en beplanting sluiten aan bij de karakteris tieke indeling van ‘voor’, de representatieve zijde en ‘achter’, de meer informele werkzijde. – Gebouwde erfafscheidingen horen van nature niet in een buitengebied. De ambitie is dan ook om erf- en perceels afscheidingen zoveel mogelijk ‘natuurlijk’ vorm te geven, bijvoorbeeld als een haag of houtwal. Hanteer voor erfaf scheidingen voor de voorgevellijn een maximale hoogte van een meter, zodat het openbare zicht op het pand niet door beplanting wordt beperkt. Meer aan de achterzijde van het erf kan een houtwal of een haag van losse inheemse struiken worden geplant. – Beperk verharding tot een minimaal benodigd oppervlak en gebruik materialen die passen in het buitengebied zoals gebakken klinkers of grind. Kies voor functionele verlichting, alleen waar echt nodig en zo laag mogelijk bij de grond. – Gebruik streekeigen beplanting. Hiermee wordt het landschap versterkt en groeit de beplanting daar waar die thuis hoort. Streekeigen beplanting heeft een natuurlijke groeiplaats die onder andere afhankelijk is van de grondsoort, de grondwater stand, soort landbouw en de plaatselijke gewoonten.
Handreiking voor streekeigen beplanting – Sierplanten en –struiken op boerenerven: sering, boerenjas mijn, vlierstruiken, bessen, hortensia, dahlia’s, bollen zoals krokussen, sneeuwklokjes en narcissen, pioenroos, lupine, phloxen, vrouwenmantel, lampionkruid en duizendschoon. – Op de oeverwal en in dijklinten: voor of naast het woon huis een siertuin, moestuin, fruitbomen of een hoogstam boomgaard. Solitair bij het huis staat een kastanje, walnoot, linde of beuk. Langs de erfgrenzen van voor- en zijerf staan lage hagen van beuk, haagbeuk of veldesdoorn. Hoge hagen aan zij- of achterzijde van het erf bestaan uit els en meidoorn. Bomensingel op kavelgrenzen bestaan uit populieren, essen en (knot)wilgen. – In de komgronden: voor of naast het huis een siertuin, moestuin of fruitbomen. Solitair bij het huis staat een linde of notenboom. Langs de erfgrenzen van voor- en zijerf staan lage hagen van haagbeuk of veldesdoorn. Hoge hagen aan zij of achterzijde van het erf bestaan uit meidoorn of haag beuk. Op de kavel- en erfgrens staan hoge, veelal gesloten windsingels van wilg, els, es, esdoorn en populier met onder beplanting van hazelaar en kornoelje. Langs de sloten staat voornamelijk zwarte els, knotwilg of knotes.
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Het boerenerf kent van oudsher een onderscheid in ‘voor’ en ‘ach ter’. De voorzijde bij het woonhuis was de representatieve zijde met moestuin en/of siertuin en boomgaard. Hieromheen stonden hagen van soorten met doornen zoals meidoorn om zo op een praktische manier het vee buiten te houden. Aan de west- en zuidzijde van de boerderij zorgden Leilindes voor natuurlijke zonwering. Tenslotte stond er op het voorerf vaak een solitaire boom. ‘Achter’ was de functionele en werkzijde van het erf. De beplanting had hier ook vaak een gebruiksfunctie. Het hout werd gebruikt als hakhout, voor het maken van gebruiksvoorwerpen en windsingel. De beplanting op het achtererf werd altijd extensief beheerd en heeft daardoor in tegenstelling tot het voorerf een meer informele uitstraling. Vroeger waren erven nauwelijks verhard. Vaak liep er een zandpad over het erf. Soms waren er klinkers of grind aanwezig, maar dit was altijd slechts een minimaal oppervlak. Bij de inrichting van erven kan met onderstaande richtlijnen worden aangesloten bij de karakteristie ken van erf en landschap.
Streekeigen beplanting op erven en tuinen op oeverwallen en komgronden De hoger gelegen oeverwallen waren voor de mens aantrekkelijke woonplaatsen. Het gebied wordt gekenmerkt door een grote ruim telijke afwisseling van boerderijen, dorpen, kronkelende wegen, onregelmatig verkaveling en diversiteit aan landschapselementen zoals (hoogstam) boomgaarden, singels en erfbeplanting. De lager gelegen en van oorsprong natte komgronden zijn later ontgonnen en kennen een meer rationele en grootschalige verkaveling. Ken merkend is de openheid, grote waterlopen zoals de zegen en de Linge. De erven liggen als groene eilanden in het landschap.
89
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Erfinrichting en streekeigen beplanting
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
criteria voor kleine bouwwerken 91
90 De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Deel V
De toets heeft betrekking op: – Plaatsing
DEEL V
01
criteria voor kleine bouwwerken
Bijbehorende bouwwerken
– Maatvoering – Verschijningsvorm – Materiaal, kleur & detaillering
Algemeen: Erkers zijn ondergeschikt in het gevelbeeld, afgestemd op de archi tectuur van het hoofdgebouw en afgestemd op bestaande bijbe horende bouwwerken bij de woning of in het bouwblok. Specifiek: Plaatsing overeenkomstig bestaand raamkozijn in voorgevel en/of uitgelijnd met gevelkozijnen; binnen de lijn van de zijgevel.
Kleine bouwwerken Welstandstoets Door de gewijzigde wetgeving zijn veel ‘kleine
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Speciaal voor de relatief kleine bouwwerken die niet vergunningsvrij zijn, gelden binnen de gemeente naast de gebiedscriteria, criteria voor de volgende onderwerpen: 01 Bijbehorende bouwwerken
06 Airco-installaties
– erkers in het voorerfgebied t.b.v. woonruimte – aan-, uit- en bijgebouwen in het achtererfgebied – aan-, uit- en bijgebouwen in het voor- en zijerfgebied
– bij monumenten – voor overige bebouwing en gebieden
Deel V criteria voor kleine bouwwerken
07 Reclames
– dakkapellen, grenzend aan het voorerfgebied – dakopbouwen – opgetrokken geveldelen
– – – –
bij monumenten of in beschermd dorpsgezicht op woningen op winkels of bedrijfsbebouwing op recreatie- en sportterreinen
03 Kozijn en gevelwijzingen
08 overige bouwwerken
– in het voorerfgebied – zonwering – rolluiken
– schuilgelegenheden voor dieren – paardenbakken in het buitengebied
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Maatvoering afgestemd op de maat en schaal van bestaande gevelelementen; richtlijn breedte: maximaal 2/3 van de breedte van de voorgevel; richtlijn diepte: maximaal 1,0m; richtlijn hoogte: maximaal 25cm boven de eerste verdiepingsvloer of afgestemd op naastgelegen erker in hetzelfde woningblok.
bouwwerken’ vergunningvrij geworden.
02 Daktoevoegingen
Erkers in het voorerfgebied t.b.v. woonruimte
Verschijningsvorm maximaal transparant (uitgezonderd plint); kozijnindeling afgestemd op de indeling van de overige gevelkozijnen. Materiaal, kleur en detaillering overeenkomstig de bestaande bebouwing; hoogte boeiboord maximaal 25 centimeter of gelijk aan boeiboord hoofdgebouw.
04 Erfafscheidingen
– bij monumenten – grenzend aan openbaar gebied – terrasafscherming bij dakterrassen 05 Zonnepanelen en collectoren
[afb. 01] Kozijnindeling afgestemd op indeling overige kozijnen
[afb. 02] Geplaatst in bestaand raamkozijn
[afb. 03] Afgestemd op de architectuur en op de overige erkers
93
92
– bij monumenten – voor overige bebouwing en gebieden
02
Aan, uit en bijgebouwen in het achtererfgebied
Daktoevoegingen
Algemeen: Zijn ondergeschikt aan het hoofdgebouw, afgestemd op het hoofd gebouw en op het tuinkarakter en/of op bestaande bijbehorende bouwwerken in de omgeving.
Dakkapellen op dakvlak grenzend aan het voorerfgebied
Specifiek: Plaatsing duidelijk teruggelegen ten opzichte van de voorgevelrooilijn van de hoofdbouw.
Algemeen: Dakkapellen zijn ondergeschikt in het dakvlak, afgestemd op de architectuur en kapvorm en afgestemd op bestaande dakkapellen op de woning of op het bouwblok. Herhaling van dezelfde (mee-ontworpen) exemplaren in een bouw blok blijven behouden.
Maatvoering duidelijk ondergeschikt aan de maat en schaal van het hoofdgebouw.
Specifiek: Plaatsing in het onderste deel van het dakvlak; rekening houden met gevelkozijnen; niet voorbij de nok beëindiging; bij boerderijen: op het voorhuis.
Aan, uit en bijgebouwen in het voorerfgebied
Verschijningsvorm voorzijde maximaal transparant; kozijnindeling afgestemd op de indeling van gevelkozijnen.
aanvullend op het bovenstaande geldt: gevelbeelden afgestemd op het bestaande hoofdgebouw en gerelateerd aan de (ondergeschikte) functie; georiënteerd op het openbare gebied
94
[afb. 01] Duidelijk teruggelegen tov voorgevelrooilijn
[afb. 02] Verschijningsvorm is afgestemd op hoofdgebouw
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Maatvoering bescheiden en afgestemd op de maat en schaal van gevelelementen; aan beide zijden van de dakkapel resteert (ruim) dakvlak; richtlijn hoogte: maximaal 1,75 meter; richtlijn breedte: maximaal 1/2 van de breedte van het dakvlak tot maximaal 3 meter.
Materiaal, kleur en detaillering afgestemd op bestaande bebouwing en bijdragend aan het gewenste ondergeschikte karakter; hoogte boeiboord maximaal 25 centimeter.
[afb. 03] Eenvoudig en passend
[afb. 04] Kozijnindeling afgestemd op indeling gevelkozijnen
[afb. 05] In onderste deel van het dakvlak
[afb. 06] Herhaling van dezelfde exemplaren behouden
95
Materiaal, kleur en detaillering afgestemd op de bestaande bebouwing of op het tuinkarakter en bijdragend aan het gewenste ondergeschikte karakter; hoogte boeiboord maximaal 25 centimeter of gelijk aan boeiboord hoofdgebouw.
Deel V criteria voor kleine bouwwerken
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Verschijningsvorm eenvoudig, passend bij de (ondergeschikte) functie; afgedekt met een plat dak of een kap die, voor wat betreft de hellingshoek, afgestemd is op die van het hoofdgebouw.
03
Dakopbouwen
Specifiek: Plaatsing bij een individueel hoofdgebouw gecentreerd in het dakvlak of afgestemd op de gevelgeleding
Algemeen: Gevel- en kozijnwijzigingen zijn afgestemd op het bestaande gevel beeld en afgestemd op de bestaande samenhang en ritmiek van het straatbeeld. Specifiek: Plaatsing en maatvoering gebruik zoveel mogelijk de bestaande gevelopeningen en – afmetingen; handhaaft de oorspronkelijke (verticale of horizontale) geleding en indeling van de gevel; behoud de samenhang tussen de begane grond en de verdieping(en). Verschijningsvorm kozijnindeling overeenkomstig of afgestemd op andere gevelopeningen in het bouwblok Materiaal, kleur en detaillering afgestemd op of overeenkomstig de oorspronkelijke of reeds aanwezige materialen, profilering en kleuren.
Materiaal, kleur en detaillering afgestemd op de bestaande bebouwing en bijdragend aan het gewenste ondergeschikte karakter; zijwanden in een donkere kleur afgestemd op het omringende dakvlak.
ZONWERING bij monumenten respecteert en sluit aan op de gevelkarakteristiek voor wat betreft positionering, maatvoering, verschijningsvorm, materiaal, kleur en detaillering; buiten het gevelvlak uitkragende zonweringen zijn niet toegestaan op niet of nauwelijks bezonde gevels.
ROLLUIKEN bij monumenten mogen alleen worden gebruikt ter beveiliging tegen inbraak etc. en zijn op bovenverdiepingen niet toegestaan; mogen alleen aan de binnenzijde van de gevelopeningen worden aangebracht; dienen minimaal voor 80% uit (glasheldere) doorkijkopeningen te bestaan (gemeten vanaf 0,5 meter boven de aansluitende stoep of weg); zijn voor wat betreft vormgeving zo veel mogelijk afgestemd op het gevelbeeld; hebben een terughoudende, in het straatbeeld passende kleur; zijn bij nieuwe puien geïntegreerd in het pui-ontwerp.
[afb. 01] Gericht naar achterzijde
[afb. 02] Geplaatst tussen de schoorstenen
[afb. 03] Zijwanden in een donkere kleur en geplaatst op één lijn
[afb. 04] Handhaaft gevelgeleding
97
96
In het voorerfgebied
Verschijningsvorm is identiek aan die van het bestaande dak voor wat betreft de dakhelling; is afgestemd op de gevelgeleding van het hoofdgebouw; is aan de lange zijde maximaal transparant.
Deel V criteria voor kleine bouwwerken
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Maatvoering de nokhoogte ligt maximaal 1 meter (3/4 dakpannen) boven de nokhoogte van de woning; de goot van de dakopbouw ligt onder de nok van de woning; breedte bij tussenwoningen: gelijk aan woningbreedte of tussen schoorstenen; bij hoekwoningen, twee-onder-één-kap-woningen en vrijstaande woningen: afstand tot dakrand(en) minimaal 1 meter.
Gevel- en kozijnwijzigingen
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Algemeen: Dakopbouwen zijn gericht naar achterzijde, ondergeschikt aan het hoofdgebouw en afgestemd op het hoofdgebouw. Dakopbouwen zijn gelijkvormig aan eerder geplaatste dakopbou wen op hetzelfde bouwblok en gerangschikt op dezelfde horizon tale lijn.
04
05
06
Erfafscheidingen
Zonnepanelen en –collectoren
Airco-installaties
Bij monumenten, waardevolle gebouwen en ensembles
Bij monumenten
Bij monumenten
Algemeen: Respecteren de waardevolle monumentale karakteristieken. Deze verschillen per pand en situatie, daarom is er altijd sprake van maat werk.
Algemeen: Respecteren de waardevolle monumentale karakteristieken. Deze verschillen per pand, daarom is er altijd sprake van maatwerk.
Specifiek: vormen een versterking van het monumentale (straat)beeld; zijn voor wat betreft materialisering en kleur afgestemd op het karakter van de omgeving en de betreffende kavel.
Grenzend aan openbaar gebied
Deel V criteria voor kleine bouwwerken
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Algemeen: Leveren een positieve bijdrage aan het straatbeeld en hebben een verzorgde uitstraling; Zijn niet geheel gesloten of afwerend, zijn passend bij het tuinkarakter en degelijk en professioneel gebouwd. Specifiek: bestaan bij voorkeur uit haagplanten zoals liguster, buxus of haagbeuken; of bestaan uit te begroeien gaaswerk, tussen penanten (afgestemd op woning) en eventueel boven een gemetselde plint; mag over de gehele lengte voor maximaal 50% bestaan uit gesloten delen; gesloten delen hebben een verticale geleding, minimaal om de 3 meter; geen beton, kunststof, golfplaat of damwandprofielen toepassen als (hoofd)materiaal; worden mee-ontworpen bij nieuwbouw.
Specifiek: vormen geen visuele verstoring van het karakteristieke dakenlandschap; zijn niet zichtbaar vanaf het openbaar gebied; leveren bij monumentale panden geen onevenredige fysieke schade aan het gebouw op; zijn duidelijk ondergeschikt in het dakvlak en het bebouwingsbeeld.
Specifiek: zijn niet zichtbaar vanaf het openbaar gebied; leveren bij monumentale panden geen onevenredige fysieke schade aan het gebouw op.
Bij overige bebouwing en gebieden Algemeen: De installatie heeft een onopvallende verschijningsvorm, eventueel voorzien van een omkleding, en past in de schaal en bij de architec tuur van het pand en haar omgeving. Specifiek: zijn aan de achterzijde geplaatst of aan de zijkant die niet grenst aan openbaar gebied (achtererfgebied); zijn geplaatst op een onopvallende plek (niet zichtbaar vanaf de openbare ruimte), bij voorkeur terugliggend op een plat dak; vallen binnen het silhouet van het gebouw; hebben gedekte kleuren, afgestemd op het gebouw of neutraal, waardoor de opbouw wegvalt tegen de achterliggende gevel of tegen de lucht; zijn bij nieuwbouw geïntegreerd in de bouwmassa en de architectuur.
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Algemeen: Respecteren de waardevolle (monumentale) karakteristieken. Deze verschillen per pand en situatie, daarom is er altijd sprake van maatwerk.
Terrasafscherming bij dakterrassen Algemeen: Leveren een positieve bijdrage aan het straat-en gevelbeeld door toepassing van een open karakter en een verzorgde uitstraling.
[afb. 01] Levert een positieve bijdrage aan straatbeeld
[afb. 03] Worden mee-ontworpen bij nieuwbouw
[afb. 02] Erfafscheiding bestaat uit begroeit gaaswerk
[afb. 04] Maximaal 50% bestaat uit gesloten delen
99
98
Specifiek: zijn transparant van karakter; hebben een bescheiden omvang in hoogte en breedte.
Reclames Bij monumenten Algemeen: Zijn zeer ondergeschikt, komen bescheiden over in het bebouwings- en straatbeeld en Sluiten aan bij de gevelkarakteristiek en de monumentale landschappelijke en architectuurhistorische waarden. Specifiek: Plaatsing + aantal maximaal één reclame-uiting tegen de gevel van de begane grond nabij de entree of bij de inrit indien het gebouw niet direct aan de openbare (doorgaande) weg is gelegen.
Verschijningsvorm reclame heeft een eigen vormgevingskwaliteit; losse (doos)letters tegen de gevel; bescheiden uithangbord, bij voorkeur in een traditionele vorm met verfijnde detaillering; geen verlichting, lichtbakken, knipperende of bewegende onderdelen; geen frame.
Algemeen: Zijn ondergeschikt en komen bescheiden over in het bebouwingsen straatbeeld, belemmeren niet het zicht op de openbare ruimte of het open landschap en zijn afgestemd op de gevelkarakteristiek of het tuinkarakter. Specifiek: Plaatsing + aantal maximaal één reclame-uiting tegen de gevel op het niveau van de begane grond, gerelateerd aan de entree; één vrijstaande zuil bij de inrit; de reclame heeft een relatie met het bedrijf op het perceel; geen reclame haaks op de gevel. Maatvoering losse (doos)letters tegen de gevel of klein bordje, maximaal 1,0 x 0,20 meter of 0,2 m2; vrijstaande zuil of vrijstaand bordje, maximaal 1,2 meter hoog of 1 m2, eventueel tweezijdig bedruk. Verschijningsvorm geen verlichting, lichtbakken, knipperende of bewegende onderdelen; de reclame heeft een eigen vormgevingskwaliteit; zorgvuldige ontworpen en met een verzorgde uitstraling; geen frame. Materiaal, kleur en detaillering afgestemd op de gevelkarakteristiek of op het karakter van de tuin of straatbeeld en bijdragend aan een bescheiden uitstraling; duurzaam materiaal waarvan de kwaliteit ook op langere termijn behouden blijft. Geen doek; geen felle kleuren.
Materiaal, kleur en detaillering afgestemd op de gevelkarakteristiek of op het karakter van de tuin of straatbeeld en bijdragend aan een bescheiden uitstraling; duurzaam materiaal waarvan de kwaliteit ook op langere termijn behouden blijft. Geen doek; geen felle kleuren.
[afb. 01] Bescheiden uithangbord in een traditionele vorm
[afb. 02] Bedrijf aan huis - bescheiden en geplaatst naast de entree
[afb. 03] Zorgvuldig ontworpen
[afb. 04] Vrijstaand bordje bij de inrit
101
100
Deel V criteria voor kleine bouwwerken
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Maatvoering tegen de gevel: bescheiden en afgestemd op entree- of puibreedte; haaks op de gevel: bescheiden en afgestemd op de schaal van het gebouw; richtlijn maximaal 0,70 x 0,50 meter; vrijstaande zuil of vrijstaand bordje, maximaal 1,5 meter hoog eventueel tweezijdig bedrukt.
Reclames in woongebieden bij een bedrijf aan huis
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
07
Reclames in woongebieden op bedrijfsbebouwing Algemeen: Zijn ondergeschikt en komen bescheiden over in het bebouwingsen straatbeeld, belemmeren niet het zicht op de openbare ruimte of het open landschap en zijn afgestemd op de gevelkarakteristiek of het tuinkarakter.
Deel V criteria voor kleine bouwwerken
Maatvoering geschilderde (open) letters, losse doosletters of klein bordje, maximaal 1,0 m2; vrijstaande zuil of vrijstaand bordje, maximaal 1,5 meter hoog eventueel tweezijdig bedrukt; haaks op de gevel: niet groter dan 0,5 m², minimaal 2.20 m. boven het trottoir. Verschijningsvorm geen verlichting, lichtbakken, knipperende of bewegende onderdelen; de reclame heeft een eigen vormgevingskwaliteit; Materiaal, kleur en detaillering afgestemd op de gevelkarakteristiek of op het karakter van de tuin of straatbeeld en bijdragend aan een bescheiden uitstraling; duurzaam materiaal waarvan de kwaliteit ook op langere termijn behouden blijft. Geen doek; geen felle kleuren.
Reclames in winkelgebieden of op buurtwinkels en cafe’s e.d. in woongebieden Algemeen: Zijn ondergeschikt en komen bescheiden over in het bebouwingsen straatbeeld, belemmeren niet het zicht op de openbare ruimte en zijn afgestemd op de gevelkarakteristiek. Specifiek: Plaatsing + aantal maximaal twee reclame-uitingen per gevel geplaatst tegen de gevel of luifel; bij plaatsing tegen een luifel; het bord past binnen de contouren van de luifelrand; nabij de winkelentree; afgestemd op de gevelindeling van het winkelpand; geen plaatsing op bouwlagen met een woonbestemming.
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Specifiek: Plaatsing + aantal maximaal één reclame-uiting tegen het gebouw tenzij het gebouw met meerdere gevels aan een openbare weg grenst. Dan is een evenredig aantal toegestaan; bij een grotere gevellengte dan 15 meter zijn twee reclameuitingen mogelijk; één vrijstaande reclamezuil bij de inrit; tegen de gevel op het niveau van de begane grond, gerelateerd aan de entree; de reclame heeft een relatie met het bedrijf op het perceel.
Maatvoering tegen de gevel: niet breder dan 70% van de gevelbreedte; maximaal 3 meter breed en 0,75 meter hoog; haaks op de gevel: niet groter dan 1.00 m² of 0.50 x 0.70 meter vrije hoogte minimaal 2.20 m. boven het trottoir. Verschijningsvorm geschilderde letters, losse of geschakelde doosletters of bord geen lichtbakken; geen frame. Materiaal, kleur en detaillering afgestemd op de gevelkarakteristiek of op het straatbeeld en bijdragend aan een bescheiden uitstraling; duurzaam materiaal waarvan de kwaliteit ook op langere termijn behouden blijft. Geen doek; geen felle kleuren.
[afb. 01] Losse letters
[afb. 03] Haaks op de gevel onder de luifel
[afb. 04] Afgestemd op de gevelindeling
[afb. 05] Voorkeur voor losse letters
[afb. 06] Maximaal 2 reclame-uitingen tegen de gevel
103
102
[afb. 02] Passend binnen de contouren van de luifelrand
Reclames op recreatie- en sportterreinen
Reclames op bedrijventerreinen
Algemeen: Zijn ondergeschikt en komen bescheiden over in het bebouwingsen straatbeeld, zijn afgestemd op de gevelkarakteristiek en/of op het karakter van de omgeving.
Algemeen: Zijn ondergeschikt in het bebouwings- en straatbeeld, afgestemd op de gevelkarakteristiek en belemmeren niet in ernstige mate het uitzicht op de openbare ruimte of het open landschap.
104
Maatvoering tegen de gevel: maximaal 70 % van de lengte van de gevel met een maximum van 6 meter en 0,75 meter hoog; bij frames tegen de gevel; oppervlak maximaal 4m2; vrijstaande zuil: maximaal 6 meter hoog,1 meter breed en niet hoger dan de bouwhoogte van het op het betreffende perceel gesitueerde hoofdgebouw. Verschijningsvorm de reclame moet een eigen vormgevingskwaliteit hebben; reclame bij voorkeur integreren in architectuur; verlichting of aanlichten is toegestaan behalve aan de randen van terreinen; geen knipperende of bewegende elementen of onderdelen. Aanvulling voor bedrijfsverzamelgebouwen maximaal één reclame-uiting per bedrijf tegen de gevel van het gebouw; de reclame-uiting is afgestemd op reclames van andere bedrijven in hetzelfde pand en op dezelfde gevel; de plek van de gevelreclame moet een relatie hebben met de aan het bedrijf ter beschikking staande geveloppervlak; maximaal één vrijstaande reclamezuil voor alle bedrijven per gebouw.
[afb. 01] Vlaggen geconcentreerd geplaatst
[afb. 02] Bevestiging tegen tribune
[afb. 03] Sponseringsborden rondom het veld en naar binnen gericht
[afb. 04] Naamsvermelding
[afb. 05] Maximaal 3 vlaggenmasten
[afb. 06] Één zuil voor alle bedrijven per gebouw
[afb. 07] Reclame geïntegreerd in de architectuur
[afb. 08] Reclame met een eigen vormgevingskwaliteit
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Verschijningsvorm aanlichten van bord, zuil en reclametekst is toegestaan, lichtreclame niet; geen aanlichting van reclame op scorebord of tribune; geen plaatsing reclame haaks op de gevel m.u.v. uithangbord horecavoorziening; de naar de natuur gekeerde zijde van borden rondom het veld is donker van kleur; reclame op scoreborden uitsluitend gericht naar veldzijde.
Deel V criteria voor kleine bouwwerken
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Maatvoering tegen gevel: maximaal 2 meter breed en 0,5 meter hoog; haaks op gevel: maximaal 0,8 meter breed en 0,8 meter hoog; bord/zuil: maximale hoogte 1.50 meter en 1 m2; borden rondom veld: hoogte maximaal 1,2 meter; op scoreborden en tribunes: hoogte maximaal 0.5 meter.
Specifiek: Plaatsing + aantal maximaal twee reclame-uitingen per gebouw tegen de gevel; niet haaks op de gevel, op een plat dak, in de goot of uitstekend buiten het gebouwsilhouet; de plek van de reclame moet een relatie hebben met het bedrijf. De reclame moet geplaatst worden op het terrein waar het bedrijf is geplaatst; maximaal één vrijstaande reclamezuil per gebouw bij de entree of inrit; maximaal drie vlaggenmasten per perceel bij de entree of inrit.
105
Specifiek: Plaatsing + aantal maximaal één naamsvermelding tegen de gevel ter plaatse van de entree; maximaal één vrijstaande zuil of verzamelbord (voor alle clubs) bij de inrit; sponseringsborden tegen scoreborden en tribunes of rondom het veld, niet naar openbaar gebied gericht; vlaggen geconcentreerd geplaatst bij entree of inrit;
Algemeen: Zijn passend bij de landelijk omgeving en afgestemd op de karak teristiek van de bebouwing. Zijn niet toegestaan op een onbe bouwd perceel. Specifiek: Plaatsing en aantal één reclame-uiting tegen de gevel; één vrijstaand reclamebord bij de inrit/toegang tot het bedrijf alleen indien de entree van het gebouw niet zichtbaar is vanaf de openbare weg.
Deel V criteria voor kleine bouwwerken
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Maatvoering tegen de gevel: maximaal 25% van de lengte van de gevel met een maximum van 4 meter en 0,5 meter hoog; vrijstaande reclame: maximale afmetingen 1,0 m², hoogte maximaal 2,0 meter. Verschijningsvorm bescheiden uitstraling, passend bij de landelijke omgeving aanlichten van de reclametekst of lichtreclame is niet toegestaan; vrijstaande reclame: één- of tweezijdig bedrukt.
Reclames in het buitengebied met een niet agrarische bestemming Algemeen: Zijn passend bij de landelijke omgeving en afgestemd op de karak teristiek van de bebouwing. Zijn niet toegestaan op een onbe bouwd perceel. Specifiek: Plaatsing en aantal één reclame-uiting tegen de gevel, tenzij het gebouw met meerdere gevels aan een openbare weg grenst. Dan is een evenredig aantal toegestaan; vrijstaande reclame: bij de toegang tot het bedrijf.
08 Overige bouwwerken Schuilgelegenheden voor dieren Algemeen: Zijn alleen toegestaan buiten een bouwperceel als er sprake is van een aantoonbare noodzakelijkheid en doelmatigheid in het kader van dierenwelzijn en ze aldus schuil-, voeder-, en verzorgingsmo gelijkheden bieden voor vee. Zijn ondergeschikt in het landelijk gebied, passend bij de aanwe zige landschapskarakteristiek en het agrarische gebruik en dege lijk gebouwd. Specifiek: Plaatsing Er is sprake van een zorgvuldige landschappelijke inpassing, dat wordt onderbouwd en gevisualiseerd in een terrein-/ beplantingsplan; nabij bebouwing, direct aansluitend aan het bestaande bouwperceel; indien geen bebouwing aanwezig: aan de rand van het perceel, bij voorkeur in een hoek, aansluitend op erfafscheidingen of een aanwezige bossages; bestaande, vanuit landschappelijk oogpunt gewaardeerde zichtlijnen blijven intact. Maatvoering bescheiden en afgestemd op het gebruik; richtlijn oppervlak: maximaal 30 m2; hoogte: maxinaal 3 meter. Verschijningsvorm eenvoudig en passend bij de ondergeschikte (agrarische) functie; opgebouwd uit maximaal 3 wanden; lessenaarskap of (asymmetrische) zadelkap.
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Reclames in het buitengebied met een agrarische bestemming
Materiaal, kleur en detaillering passend bij de aanwezige landschapskarakteristiek; bijdragend aan het gewenste ondergeschikte karakter; voorkeur voor donker gekleurd hout voor de wanden en zwarte (antraciet)golfplaten of pannen voor de daken.
Maatvoering tegen de gevel: maximaal 25% van de lengte van de gevel met een maximum van 8 meter en 0,5 meter hoog; vrijstaande reclame: maximaal 1,5 m², hoogte maximaal 2,5 meter.
[afb. 01] Bescheiden uitstraling
[afb. 02] Passend bij de landelijke omgeving
[afb. 03] Geplaatst bij de toegang tot het bedrijf
[afb. 04] Rechthoekige vorm, uitgevoerd in hout en afgedekt met kap
107
106
Verschijningsvorm bescheiden uitstraling, passend bij de landelijke omgeving aanlichten van de reclametekst of lichtreclame is niet toegestaan; vrijstaande reclame: één- of tweezijdig bedrukt.
Paardenbakken in het buitengebied Algemeen: Zijn ondergeschikt in het landelijk gebied, passend bij de aanwe zige landschapskarakteristiek en het agrarische gebruik en dege lijk gebouwd. Specifiek: Plaatsing nabij bebouwing parallel aan één van de zijden van het bouw- en/of bestemmingsvlak geplaatst in de richting van de kavel bestaande zichtlijnen blijven intact. Maatvoering afgestemd op het gebruik richtlijn oppervlak: maximaal 800 m2 richtlijn hoogte: maximaal 2 meter richtlijn hoogte eventuele lichtmasten: maximaal 4 meter
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Materiaal, kleur en detaillering passend bij de aanwezige landschapskarakteristiek en zoveel mogelijk hierin opgaand bijdragend aan het gewenste ondergeschikte karakter voorkeur voor hout toepassen van donkere kleuren als groen, bruin of zwart
[afb. 01] Zeer open omheining in een donkere kleur
[afb. 02] Passend bij de aanwezige landschapskarakteristiek
109
108
Deel V criteria voor kleine bouwwerken
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Verschijningsvorm eenvoudig en passend bij de ondergeschikte (agrarische) functie bestaande uit een zeer open omheining
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
algemene criteria 111
110 De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Deel VI
DEEL VI
In dit hoofdstuk worden de algemene welstandscriteria genoemd, die als achtervang fungeren wanneer richtlijnen en reguliere
Deel VI algemene criteria
toetsingscriteria onvoldoende houvast bieden. De criteria zijn gebaseerd op de notitie ‘Architectonische kwaliteit, een notitie over architectuurbeleid’, van Prof. ir. Tj. Dijkstra (1985, herzien en opnieuw uitgegeven in 2001).
Relatie tussen vorm, gebruik en constructie Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat de verschijningsvorm een relatie heeft met het gebruik ervan en de wijze waarop het gemaakt is, terwijl de vormgeving daarnaast ook zijn eigen samenhang en logica heeft. Relatie tussen bouwwerk en omgeving Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat het een positieve bijdrage levert aan de kwaliteit van de openbare (stedelijke of landschappelijke) ruimte. Daarbij worden hogere eisen gesteld naarmate de openbare bete kenis van het bouwwerk of van de omgeving groter is.
Schaal en maatverhoudingen Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat het een samenhangend stelsel van maat verhoudingen heeft dat beheerst wordt toegepast in ruimtes, volu mes en vlakverdelingen.
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
algemene criteria
Materiaal, textuur, kleur en licht Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat materiaal, textuur, kleur en licht het karak ter van het bouwwerk zelf ondersteunen en de ruimtelijke samen hang met de omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan duidelijk maken.
Betekenissen van vormen in sociaalculturele context Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat verwijzingen en associaties zorgvuldig worden gebruikt en uitgewerkt, zodat er concepten en vormen ont staan die bruikbaar zijn in de bestaande maatschappelijke realiteit.
113
112
Evenwicht tussen helderheid en complexiteit Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat er structuur is aangebracht in het beeld, zon der dat de aantrekkingskracht door simpelheid verloren gaat.
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
excessencriteria 115
114 De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Deel VII
DEEL VII
repressief in te grijpen indien bouwwerken in ernstige mate in strijd zijn met redelijke eisen van welstand (Woningwet art. 12, lid 1). Dit
116
Deel VII excessencriteria
is het geval indien sprake is van excessen: buitensporigheden in het uiterlijk die ook voor niet-deskundigen evident zijn.
De excessenregeling is niet bedoeld om de plaatsing van het bouw werk tegen te gaan. Op grond van artikel 13a Woningwet kunnen burgemeester en wethouders de eigenaar dan aanschrijven om de strijdige situatie ongedaan te maken. In geval van een exces moe ten burgemeester en wethouders kunnen verwijzen naar specifieke criteria in de Gids voor Ruimtelijke Kwaliteit.
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
De gemeente heeft de mogelijkheid om
Beoordelingscriteria voor excessen – Het bouwwerk of de aanpassing vormt een te grove inbreuk op wat in de omgeving gebruikelijk is. – Bij aanpassing worden architectonische bijzonderheden ontkent of vernietigd. – Er is sprake van ernstige verwaarlozing van het uiterlijk van een bouwwerk of de omgeving. – Er is sprake van verloedering door achterstallig onderhoud. – Een bouwwerk wordt visueel of fysiek afgesloten voor zijn omgeving. – Er is sprake van materiaalgebruik dat armoedig overkomt en/ of sterk afwijkt van wat in de omgeving gebruikelijk is. – Er is sprake van felle of contrasterende kleuren. – Er is sprake van te opdringerige, schreeuwerige reclames.
117
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
excessencriteria
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
kaarten & bijlagen richtlijnen 119
118 De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
Deel VIII
ANGEREN
DOORNENBURG
WAARDEVOL ENSEMBLE HISTORISCH GEGROEIDE KERNEN EN LINTEN
HISTORISCH GEGROEIDE KERNEN EN LINTEN
PLANMATIGE WOONBUURTEN
PLANMATIGE WOONBUURTEN
GEBIEDEN MET EEN BIJZONDERE FUNCTIE
GEBIEDEN MET EEN BIJZONDERE FUNCTIE
BEDRIJVENTERREINEN
BEDRIJVENTERREINEN
GLASTUINBOUW
GLASTUINBOUW
OEVERWAL
OEVERWAL
KOMGRONDEN
KOMGRONDEN
DIJKLINTEN
DIJKLINTEN
UITERWAARDEN
UITERWAARDEN
BEMMEL
GENDT
Park Lingezegen HISTORISCH GEGROEIDE KERNEN EN LINTEN
HISTORISCH GEGROEIDE KERNEN EN LINTEN
PLANMATIGE WOONBUURTEN
PLANMATIGE WOONBUURTEN
GEBIEDEN MET EEN BIJZONDERE FUNCTIE
GEBIEDEN MET EEN BIJZONDERE FUNCTIE
BEDRIJVENTERREINEN
BEDRIJVENTERREINEN
GLASTUINBOUW
GLASTUINBOUW
OEVERWAL
OEVERWAL
KOMGRONDEN
KOMGRONDEN
DIJKLINTEN
DIJKLINTEN
UITERWAARDEN
UITERWAARDEN
HAALDEREN
HUISSEN
HUISSEN HISTORISCH GEGROEIDE KERNEN EN LINTEN
HISTORISCH GEGROEIDE KERNEN EN LINTEN
PLANMATIGE WOONBUURTEN GEBIEDEN MET EEN BIJZONDERE FUNCTIE
PLANMATIGE WOONBUURTEN GEBIEDEN MET EEN BIJZONDERE FUNCTIE BEDRIJVENTERREINEN GLASTUINBOUW
BEDRIJVENTERREINEN GLASTUINBOUW OEVERWAL KOMGRONDEN DIJKLINTEN UITERWAARDEN
OEVERWAL KOMGRONDEN DIJKLINTEN UITERWAARDEN
HISTORISCH GEGROEIDE KERNEN EN LINTEN PLANMATIGE WOONBUURTEN GEBIEDEN MET EEN BIJZONDERE FUNCTIE BEDRIJVENTERREINEN GLASTUINBOUW OEVERWAL KOMGRONDEN DIJKLINTEN UITERWAARDEN
HUISSEN HISTORISCH GEGROEIDE KERNEN EN LINTEN PLANMATIGE WOONBUURTEN GEBIEDEN MET EEN BIJZONDERE FUNCTIE BEDRIJVENTERREINEN GLASTUINBOUW OEVERWAL KOMGRONDEN DIJKLINTEN UITERWAARDEN
Huissen
Bemmel Doornenburg
WOONKERNEN
GLASTUINBOUW
OEVERWAL
KOMGRONDEN
DIJKLINTEN
UITERWAARDEN
Haalderen
't Zand Dijkzone
Leutensche Leijgraaf Gendt
PARK LINGEZEGEN
Angeren
WOONKERNEN
GEBIEDEN MET EEN BIJZONDERE FUNCTIE
BEDRIJVENTERREINEN
GLASTUINBOUW
OEVERWAL
KOMGRONDEN
DIJKLINTEN
UITERWAARDEN
RUIMTELIJKE KWALITEIT GEMEENTE LINGEWAARD Bemmel
Doornenburg
Haalderen
Gendt
Rietkamp Huissen
Bergerden 't Zand Dijkzone
Leutensche Leijgraaf Angeren
Bemmel Doornenburg
Haalderen
Gendt
BEDRIJVENTERREINEN
125
Rietkamp
GEBIEDEN MET EEN BIJZONDERE FUNCTIE
– Waardevolle historische gebouwen en gebieden – Monumenten
Angeren
BEHOUD
Leutensche Leigraaf
– Dijklinten en uiterwaarden – Oeverwallen – Komgronden – H istorische gebieden en linten
N Dijkzone
– heeft een samenhangende gevelindeling en kleurgebruik en een materialisering waarvan de kwaliteit ook op langere termijn behouden blijft; – heeft een detaillering die ondersteunend is aan de architectuur;
– past bij de kernkwaliteiten van het ensemble en/of de gebouwtypologie; – is afgestemd op de omgeving voor wat betreft positie, hoofdvorm, maat en schaal; – heeft een herkenbaar en consequent uitgewerkt ontwerpconcept met esthetische kwaliteiten en de architectuur- of bouwstijl is afgestemd op de omgeving;
b ij waardevolle en complexe monumenten dient behoedzaam te worden omgegaan met de bestaande monumentale waarden. Een bouwhistorische analyse is een middel om goed inzicht te krijgen in de *
De gids voor Ruimtelijke Kwaliteit Gemeente Lingewaard
ontwikkeling van het bouwwerk en om wijzigingen daaraan goed te kunnen inschatten en motiveren.
h et bepalen van de authenticiteit geschiedt middels een bouwhistorische analyse van het bouwwerk en/óf context. *
– handhaaft, versterkt of herstelt de authenticiteit en samenhang van het bouwwerk bij verbouw en restauratie.*
– markeert het onderscheid tussen openbaar en privégebied duidelijk; – heeft op zichzelf een evenwichtige opzet, die tot uitdrukking komt in samenhangende maatverhoudingen van buitenruimten, bouwvolumes, massa-opbouw, kapvorm en vlakverdelingen;
de kwaliteit ook op langere termijn behouden blijft; – heeft een detaillering die ondersteunend is aan de architectuur;
– richt zich op de openbare ruimte en de toegang vanaf het openbaar gebied is duidelijk herkenbaar;
– versterkt de waarde en kernkwaliteiten van het deelgebied en is afgestemd – versterkt de kernkwaliteiten van het ensemble en/of de gebouwtypologie; op de stedenbouwkundige of landschappelijke structuur; – is afgestemd op de omgeving voor wat betreft positie, hoofdvorm, maat en schaal; – versterkt de kwaliteit van de omgeving en de openbare ruimte en levert een – heeft een herkenbaar en consequent uitgewerkt ontwerpconcept met esthetische kwaliteiten en positieve bijdrage aan de leefbaarheid en sociale veiligheid van de omgeving; de architectuur- of bouwstijl is gelijk aan de omgeving of is een gelijkwaardige interpretatie hiervan; – vormt een versterking van markante stedenbouwkundige ruimten en locaties; – heeft een samenhangende gevelindeling en kleurgebruik en een materialisering waarvan
–p ast bij de waarde en kernkwaliteiten van het deelgebied en is afgestemd op de stedenbouwkundige of landschappelijke structuur; – v ersterkt de kwaliteit van de omgeving en de openbare ruimte en levert een positieve bijdrage aan de leefbaarheid en sociale veiligheid van de omgeving; – vormt een versterking van markante stedenbouwkundige ruimten en locaties; – r icht zich op de openbare ruimte en de toegang vanaf het openbaar gebied is duidelijk herkenbaar; – markeert het onderscheid tussen openbaar en privégebied duidelijk; –h eeft op zichzelf een evenwichtige opzet, die tot uitdrukking komt in samenhangende maatverhoudingen van buitenruimten, bouwvolumes, massa-opbouw, kapvorm en vlakverdelingen;
– t ast de waarde en kernkwaliteiten van het deelgebied en de – tast de kernkwaliteiten van het ensemble en/of de gebouwtypologie niet aan; stedenbouwkundige of landschappelijke structuur niet aan; – sluit aan op de omgeving voor wat betreft positie, hoofdvorm, maat en schaal; – v ersterkt de kwaliteit van de omgeving en de openbare ruimte en levert een – heeft een herkenbaar en consequent uitgewerkt ontwerpconcept met esthetische kwaliteiten positieve bijdrage aan de leefbaarheid en sociale veiligheid van de omgeving; en de architectuur- of bouwstijl is afgestemd op de omgeving; – vormt een versterking van markante stedenbouwkundige ruimten en locaties; – r icht zich op de openbare ruimte en de toegang vanaf het openbaar gebied is duidelijk herkenbaar; – markeert het onderscheid tussen openbaar en privégebied duidelijk; –h eeft op zichzelf een evenwichtige opzet, die tot uitdrukking komt in samenhangende maatverhoudingen van buitenruimten, bouwvolumes, massaopbouw, kapvorm en vlakverdelingen;
Bergerden
RESPECT
PARK LINGEZEGEN
Huissen
– Woonbuurten – G ebieden met een bijzondere functie – Bedrijventerreinen
BIJZONDERE FUNCTIE Rietkamp
KEUZE
Bergerden
bouwplan op zich het bouwplan:
't Zand
bouwplan en omgeving het bouwplan:
ALITEIT GEMEENTE LINGEWAARD
RICHTLIJNEN
GEMEENTE LINGEWAARD
Kaarten & Richtlijnen
Aanbouwen: Grondgebonden toevoeging meestal van één bouwlaag aan een gevel van een gebouw. Aangekapt: Met kap bevestigd aan dakvlak. Aardtinten: Rood/bruine tinten. Achtergevellijn: Denkbeeldige lijn die strak loopt langs de achtergevel van een gebouw tot aan de perceelsgrenzen Achterkant: De achtergevel, het achtererf en het dakvlak aan de achterzijde van een gebouw; de zijgevel, het zijerf en het dakvlak aan de zijkant van een gebouw voor zover die zijde (zijdelings) niet gekeerd is naar de weg of het openbaar groen Afdak: Hellend dak, hangend of op stijlen aangebracht tegen een gebouw of een muur, om als gedeeltelijke beschutting te dienen. Afstemmen: In overeenstemming brengen met. Antennedrager: Antennemast of andere constructie bedoelt voor de bevestiging van een antenne. Antenne-installatie: Installatie bestaande uit een antenne, een antennedrager, de bedrading en de al dan niet in een techniekkast opgenomen apparatuur, met de daarbij behorende bevestigingsconstructie. Architectuurstijl: Architectuur of vormgeving uit een bepaalde periode of van een bepaalde stroming. Asymmetrische kap: Zadeldak met twee ongelijke dakvlakken. Authentiek: Overeenstemmend met het oorspronkelijke, origineel, eigen kenmerken dragend, oorspronkelijk.
B
126
Band: Horizontale versiering in de gevel in afwijkend materiaal, meestal natuursteen, kunststeen of baksteen Bebouwing: Eén of meer gebouwen en/ of andere bouwwerken. Bescheiden: Niet de boventoon voerend of ondergeschikt aan. Beschot: Houten bekleding van een muur, inwendig als een lambrisering, meestal niet tot de volle hoogte. Bedrijfsbebouwing: Gebouwen ten behoeve van bedrijven zoals hallen,
werkplaatsen en loodsen; hebben meestal een utilitair karakter. Behouden: handhaven, bewaren, in stand houden. Belendende: Naastgelegen, (direct) grenzend aan. Bijgebouwen: Grondgebonden gebouw meestal van één bouwlaag dat los van het hoofdgebouw op het erf of kavel staat; meestal bedoeld als schuur, tuinhuis of garage. Blinde wand, muur of gevel: Gevel of muur zonder raam, deur of andere opening. Boeiboord: Opstaande kant van een dakgoot of dakrand, meestal uitgevoerd in hout of plaatmateriaal. Boerderij: Gebouw/gebouwen op een erf met een (oorspronkelijk) agrarische functie en het daarbij horende woonhuis. Borstwering: Lage dichte muur tot borsthoogte. Bouwblok: Een geheel van geschakelde bebouwing. Bouwstijl: Architectuur of vormgeving uit een bepaalde periode of van een bepaalde stroming. Bouwen: Het plaatsen, het geheel of gedeeltelijk oprichten, vernieuwen of veranderen of het vergroten van een bouwwerk. Bouwlaag: Een horizontaal deel van een gebouw dat bestaat uit één of meer ruimten waarbij de bovenkanten van de afgewerkte vloeren van twee aan elkaar grenzende ruimten niet meer dan 1,5 m in hoogte verschillen. Opm.: ieder horizontaal gedeelte van een gebouw met een hoogte groter dan 1,5 m moet gezien worden als een aparte bouwlaag. Bouwperceel: Een aaneengesloten terreinoppervlak, waarop krachtens het plan een zelfstandige, bij elkaar behorende bebouwing is toegestaan.