736196 Bijlage 5.04 Toelichting Dorpensingel Lingewaard
Tekst van het document
Toelichting (vastgesteld)
29
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
kaart: hoofdfietsroutes gemeente Lingewaard (bron: Wegencategoriseringsplan)
Belangrijkste fietsverbinding in dit gebied is het RijnWaalpad, de snelle fietsroute van Nijmegen naar Arnhem die de Ressensestraat kruist en verder via de Zwarteweg naar Nijmegen leidt. Daarnaast zal er in het kader van de doortrekking van de A15 een snelle fietsroute vanuit Zevenaar naar Bemmel worden aangelegd die bij Ressen zal aansluiten op het RijnWaalpad. In en rond Bemmel zijn verder de Ressensestraat-Papenstraat en de verbinding naar Nijmegen via de Waaldijk en naar Elst/Arnhem via De Plak. 4.1.2
Aanleg Dorpensingel
Omdat de aanleg van de Dorpensingel een bovengemeentelijke verbinding betreft is de afgelopen jaren intensief overleg geweest met de gemeente Nijmegen en de provincie (en voorheen de stadsregio) over de mogelijke maatregelen. Daarbij zijn meerdere varianten en alternatieven onderzocht. Daaruit is gebleken dat op basis van de doelstellingen en ruimtelijke en financiële mogelijkheden de aanleg van de Dorpensingel tussen Ovatonde en Zandsestraat de beste oplossing voor de bereikbaarheidsproblematiek is. Het daarbij afgesproken globale tracé van de Dorpensingel is weergegeven op onderstaande kaart.
30
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
kaart: globaal tracé Dorpensingel (rode stippellijn)
De gemeenten Lingewaard en Nijmegen hebben in 2019 een samenwerkings- en realisatieovereenkomst gesloten, waarin afspraken zijn vastgelegd over de aanleg van de Dorpensingel, alsmede over aanpassingen in de Vossenpelsseroute, het Vossenhol en de oversteek van het RijnWaalpad bij de Ressensestraat. De provincie heeft op basis van de bereikbaarheidsproblematiek een bijdrage toegezegd voor de te treffen maatregelen. De Dorpensingel maakt onderdeel uit van de verbindingsroute tussen Bemmel met de A325/Prins Mauritssingel. Het grootste deel van de nieuwe weg ligt op Nijmeegs grondgebied; het oostelijke wegvak (tussen Woerdsestraat en Zandsestraat, afstand ca. 400m) ligt op grondgebied van Lingewaard.
kaart: hoofdwegen rondom Bemmel (bron: Wegencategoriseringsplan)
Uitgangspunt bij de aanleg van de weg is dat deze moet zorgen voor een vlotte en veilige verbinding van
Toelichting (vastgesteld)
31
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard Bemmel met de A325. Daarom moet het ontwerp voldoen aan de landelijke richtlijnen die voor dergelijke wegen gelden. Gelet op de functie van de weg en de te verwachten verkeersintensiteit in 2034 (6100 auto's/etmaal) zal de weg worden vormgegeven als een gebiedsontsluitingsweg. Op het grondgebied van Lingewaard ligt de weg buiten de bebouwde kom. Het tracé wordt hier gekenmerkt door een aantal bochten tussen de Zandsestraat en de kruising met de Woerdsestraat. Hoewel voor een dergelijke weg buiten de bebouwde kom over het algemeen een maximum snelheid van 80km/uur geldt zal hier een vanwege de krappe bocht en de kruising met de Woerdsestraat een maximum snelheid van 50km/uur worden ingesteld. De gemeente Lingewaard neemt hiervoor een verkeersbesluit. De aansluiting van de Dorpensingel op de Zandsestraat zal als rotonde worden vormgegeven. Argumenten daarvoor zijn dat rotondes de snelheid van het verkeer afremmen; daarom zijn ze over het algemeen verkeersveiliger dan kruispunten of T-aansluitingen. Voorts kan op deze wijze een comfortabele en veilige fietsoversteek worden gerealiseerd. De Woerdsestraat kruist de Dorpensingel; voor fietsers is dit de verbinding tussen het oostelijk deel van Lent, de kern Ressen, de westelijke woonwijk van Bemmel (Klein Rome) en het RijnWaalpad richting Arnhem.
Voor de kruising met de Woerdsestraat geldt als randvoorwaarde dat er geen uitwisseling plaatsvindt van autoverkeer op de Dorpensingel met de Woerdsestraat. Reden daarvoor is dat we niet willen dat er een sluiproute over de Woerdsestraat ontstaat tussen Ressen/Bemmel en de Dorpensingel, met een gevaarlijke kruispunt bij de aansluiting op de Dorpensingel. Ook is de Woerdsestraat niet geschikt is voor hogere verkeersintensiteiten en is het niet wenselijk om de Woerdsestraat als onderdeel van Park Lingezegen als gebiedsontsluitingsweg in te richten. Ter plekke van de oversteek van de Woerdsestraat is het vanwege de verkeersveiligheid van belang de snelheid op de Dorpensingel door de inrichting van de weg te beperken tot max. 50km/uur. Ook is het voor de veiligheid van de fietsers en landbouwverkeer nodig een voldoende brede middenberm aan te leggen zodat fietsers en landbouwverkeer de Dorpensingel in twee etappes kunnen oversteken. Daarnaast is het vrijliggende fietspad langs de Dorpensingel van belang omdat deze zowel de fietsverbinding verzorgt met het westelijk deel van de Waalsprong als de ontsluiting van de woon-/recreatie-/bedrijfsgebieden langs de Dorpensingel. 4.1.3
Maatregelen Vossenhol
Door de aanleg van de Dorpensingel neemt de noodzaak om maatregelen te treffen aan het Vossenhol toe. Momenteel rijden er dagelijks 4300 motorvoertuigen. Verwacht wordt dat de intensiteiten toenemen tot 5400 bij autonome ontwikkeling en 5700 bij aanleg van de Dorpensingel. Het Vossenhol is een gebiedsontsluitingsweg in Bemmel die de kern in westelijke richting ontsluit en verbindt met Lent en Nijmegen. Dergelijke wegen dienen volgens de landelijke richtlijnen te worden uitgevoerd als een 50km-weg. De weg voldoet op dit moment qua inrichting niet aan een aantal richtlijnen die voor zo een weg gelden met het oog op de verkeersveiligheid en doorstroming. De weg is te smal en de fietsstroken zijn zelfs veel te smal; het is nodig aparte fietspaden te realiseren. Daarvoor ontbreekt nu de ruimte. Dit geldt des te meer omdat het Vossenhol ook een belangrijke fietsroute is voor scholieren. Door het onderhavige plan wordt deze ruimte wel geboden. 4.1.4
Verkeerseffecten Dorpensingel
Door Goudappel BV zijn de verkeerseffecten van de Dorpensingel inzichtelijk gemaakt. Door de Dorpensingel ontstaat een extra verbinding in het regionale verkeersnetwerk. Hierdoor gaat het verkeer andere routes rijden en ontstaan er nieuwe routes. Met behulp van het verkeersmodel is onderzocht welk effect de Dorpensingel heeft op de verkeersintensiteiten. Alle toe- en afnames van het verkeer zijn hiermee in beeld gebracht. Vervolgens is onderzocht wat de toe- en afnames van het verkeer betekent voor de verkeersveiligheid en de verkeersafwikkeling (doorstroming van het verkeer). Zijn de toenames toelaatbaar of zijn er aanvullende maatregelen wenselijk? Kortom in welke mate draagt de Dorpensingel bij aan het oplossen van de problemen en wordt voorkomen dat er nieuwe problemen ontstaan (Bijlage 1: Verkeerseffecten Dorpensingel, Goudappel, 5 juli 2021).
Verandering in verkeersintensiteiten
32
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Met behulp van een verkeersmodel zijn de verkeersintensiteiten inzichtelijk gemaakt. Onderstaande tabel geeft de verkeersintensiteiten op de relevante wegen weer voor de verschillende situaties.
Tabel: Intensiteiten in motorvoertuigen per etmaal op doorsnede (beide richtingen samen) voor de 15 wegvakken
Toelichting (vastgesteld)
33
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
kaart: verschillen tussen autonoom en plan
Het verschil tussen de autonome situatie en de plansituatie is het effect van de Dorpensingel. Het gebruik van de Dorpensingel is 6.100 mvt/etmaal. De Dorpensingel heeft met name een toename van verkeer tot gevolg op de Teselaar en Zandsestraat. De Dorpensingel leidt tot een afname van verkeer op de wegen door Nijmegen - Lent en de Ressensestraat -Stationsstraat. Met de komst van de Dorpensingel ontstaan er andere en nieuwe routes: Verkeer tussen Bemmel en Nijmegen-Oosterhout gaat via de Dorpensingel rijden. Verkeer tussen Nijmegen en Bemmel gaat deels via Dorpensingel (en dan Oversteek) rijden, maar blijft ook nog de bestaande route door Lent gebruiken. Verkeer van en naar het oostelijk deel van Lent (bv. woningbouw Vossenpels Noord) gaat Dorpensingel gebruiken. Met de Dorpensingel worden Nijmegen - Oosterhout, de voorzieningen bij de Ovatonde en de Oversteek naar Nijmegen beter bereikbaar vanuit Bemmel en worden de (nieuwe en bestaande) woningen in het oosten van Nijmegen-Lent bereikbaar zonder door heel Nijmegen-Lent te hoeven rijden. Echter een deel van het verkeer tussen Bemmel en de Waalbrug blijft via de Vossenpelsestraat -Laauwikstraat-Turennesingel rijden en gaat beperkt gebruik maken van de Dorpensingel.
34
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Verkeersveiligheid Voor een aantal wegvakken is het effect van de Dorpensingel op de verkeersveiligheid nader onderzocht. Daarbij is in beeld gebracht of vormgeving, functie en gebruik in balans zijn. Het gaat om de Ressensestraat, Vossenhol, Teselaar, Zandsestraat, Vossenpelsestraat en Laauwikstraat. Voor de Ressensestaat geldt dat vanwege oversteekbaarheid verbetert, de komst van de Dorpensingel leidt tot een afname van de verkeersintensiteiten op deze weg. Ook op het Vossenhol verbetert de verkeersveiligheid. In het kader van het project Dorpensingel is een herinrichting van het Vossenhol voorzien waarbij verhoogde fietspaden worden aangelegd. Ten opzichte van de huidige situaties rijden fietsers dan niet langer op de rijbaan. Het wegprofiel op het noordelijk deel van de Vossenpelsestraat (Vossenpels) is niet duidelijk herkenbaar als binnen de bebouwde kom en daardoor is de kans groot dat er te hard gereden wordt. Onderdeel van het project Dorpensingel is om verkeersremmende maatregelen te treffen. Dit verbetert de verkeersveiligheid. Voor de Laauwikstaat tenslotte geldt dat de verkeersintensiteit aan de bovengrens ligt van wat op een dergelijke weg wenselijk is. Door de Dorpensingel wordt een verdere groei van de verkeersintensiteit voorkomen.
Verkeersafwikkeling Een verandering in de verkeersintensiteit door de Dorpensingel kan effect hebben op de verkeersafwikkeling op de kruispunten en de doorstroming van het verkeer op de wegvakken. Daarom zijn de relevante wegvakken en kruispunten onderzocht. Hieruit blijkt er door de Dorpensingel geen knelpunten ten aanzien van de verkeersafwikkeling of doorstroming ontstaan of toenemen.
4.2
Groen, natuur en landschap
4.2.1
Rijksbeleid (Wet natuurbescherming)
De Wet Natuurbescherming is 1 januari 2017 inwerking getreden. Deze wet staat in het teken van de verbinding tussen ecologie en economie en bescherming van natuur. Het uitgangspunt van de wet is dat geen schade mag worden gedaan aan beschermde dieren of planten, tenzij dit uitdrukkelijk is toegestaan. Onder de Wet natuurbescherming geldt, dat onderzocht moet worden of (ruimtelijke) ingrepen effect hebben op beschermde soorten, beschermde gebieden en beschermde bosopstanden.
Beschermde soorten De soortenbescherming regelt de bescherming van dier- en plantensoorten. De Wet natuurbescherming kent drie aparte beschermingsregimes: beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn (Europees); beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn (Europees); en beschermingsregime andere soorten (Nationaal). Elk van deze beschermingsregimes kent zijn eigen verbodsbepalingen en vereisten voor vrijstelling of ontheffing van de verboden. De wet hanteert daarbij het "nee, tenzij" principe. Alle schadelijke handelingen ten aanzien van beschermde planten- en diersoorten zijn in principe verboden. Dit betekent dat voor nieuwe ontwikkelingen waar negatieve effecten niet zijn uit te sluiten, een oriënterend onderzoek moet worden uitgevoerd: een quickscan flora en fauna en zo nodig een vervolgonderzoek. Alleen onder strikte voorwaarden zijn afwijkingen van de verbodsbepalingen mogelijk. Hiertoe moet een Wet Natuurbescherming ontheffing voor soorten bij de Provincie aangevraagd worden. Daarnaast is in de wet een zogenaamde 'algemene zorgplicht' opgenomen. De zorgplicht houdt in dat een ieder voldoende zorg in acht moet nemen voor de in het wild levende dieren en planten, alsmede voor hun directe leefomgeving. Bij uitvoering van activiteiten moeten negatieve gevolgen zoveel mogelijk worden voorkomen dan wel beperkt of ongedaan gemaakt worden.
Toelichting (vastgesteld)
35
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Beschermde gebieden (Natura 2000-gebieden) Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden en vormt daarmee de basis voor het beleid van de EU voor behoud en herstel van biodiversiteit. Natura 2000 is niet enkel ter bescherming van gebieden maar draagt ook bij aan soortenbescherming. Het Natura 2000 netwerk omvat alle gebieden die zijn beschermd op grond van de Vogelrichtlijn van 1979 en de Habitatrichtlijn van 1992. Per Natura 2000-gebied zijn instandhoudingsdoelen (voor soorten en vegetatietypen) opgesteld. Iedereen die handelingen uitvoert met eventuele nadelige gevolgen voor een Natura 2000-gebied is verplicht deze handelingen achterwege te laten of te beperken. Het bevoegd gezag kan schadelijke activiteiten beperken en eisen dat een vergunning Natuurbeschermingswet wordt aangevraagd. Deze vergunning moet bij de provincie aangevraagd worden. Regulier beheer en bestaand gebruik zijn (of worden) opgenomen in Natura 2000-beheerplannen. Na vaststelling van deze beheerplannen hoeft daarvoor geen vergunning aangevraagd te worden. Voor de Natura 2000-gebieden geldt tevens de externe werking. Ontwikkelingen in de nabijheid van deze gebieden mogen geen significante gevolgen hebben voor de aanwezige natuurwaarden in deze gebieden. 4.2.2
Provinciaal beleid
In de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland staan de hoofdlijnen van het provinciale beleid over onderwerpen als ruimte, water, mobiliteit, economie, natuur en landbouw. In de omgevingsvisie zijn de waardevolle natuurgebieden opgenomen: het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszone (GO). In de Omgevingsverordening zijn de bijbehorende regels vastgelegd.
Gelders Natuurnetwerk Om de biodiversiteit nu en voor toekomstige generaties Gelderlanders veilig te stellen, beschermt de provincie het Gelders Natuurnetwerk. Het Gelders Natuurnetwerk is een samenhangend netwerk van bestaande en te ontwikkelen natuur van internationaal, nationaal en provinciaal belang. Dit Gelders Natuurnetwerk bestaat uit alle terreinen met een natuurbestemming binnen de voormalige Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Voor bestaande functies zijn er beperkte ontwikkelingsmogelijkheden, namelijk voor gevallen waarbij er geen reële alternatieven zijn voor verplaatsing van de functie naar een plek buiten het Gelders Natuurnetwerk. De provincie stelt bij een aantasting van de kernkwaliteiten steeds de voorwaarde dat er een versterkingsplan gemaakt wordt waarbij de bestaande natuurwaarden worden versterkt.
Groene ontwikkelingszone De Groene Ontwikkelingszone (GO) heeft een dubbele doelstelling. Er is ruimte voor verdere economische ontwikkeling in combinatie met een (substantiële) versterking van de samenhang tussen aangrenzende en inliggende natuurgebieden. De GO bestaat uit terreinen met een andere bestemming dan bos of natuur die ruimtelijk vervlochten zijn met het Gelders Natuurnetwerk (GNN). De Groene ontwikkelingszone bestaat met name uit agrarisch gebied dat tussen en rondom de grote natuurkernen is gelegen. Hier worden bijvoorbeeld natuur- en landschapselementen aangelegd ter verbetering van de migratiemogelijkheden voor planten en dieren, maar ook agrarisch natuurbeheer of blauwe diensten kunnen bijdragen aan de ontwikkelingsdoelen van de Groene ontwikkelingszone. Kleine natuurgebiedjes, denk aan stapstenen in een verbindingszone, zullen na aanleg ook deel gaan uitmaken van het Gelders natuurnetwerk. Daarnaast zijn in de verordening nog weidevogel- en ganzenrustgebieden aangewezen. Ook hier gaat het om agrarische gebieden maar in tegenstelling tot de Groene ontwikkelingszone streven we hier geen ontwikkeling van nieuwe natuur- en landschapswaarden na. Het gaat hier om het behoud van de betekenis als broedgebied voor weidevogels of als rustgebied voor overwinterende ganzen.
36
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Plangebied Het studiegebied maakt onderdeel uit van het Natuurnetwerk Nederland (NNN; in Gelderland bestaande uit het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en Groene Ontwikkelingszones). Een deel van het plangebied behoort tot de Groene Ontwikkelingszone (GO). De das, kamsalamander en steenuil zijn kensoorten voor de GO.
kaart: uitsnede Groene Ontwikkelingszone (lichtgroen) uit Omgevingsverordening Gelderland) met indicatief de Dorpensingel (zwart)
In de Groene Ontwikkelingszone komt een aantal landschappelijke karakteristieken voor, die als kernkwaliteit van het gebied zijn benoemd en vastgelegd. Op enkele onderdelen heeft de inpassing van de nieuwe infrastructuur hier invloed op en vindt er (mogelijk) een aantasting plaats. Op andere punten biedt het project ontwikkelingsmogelijkheden om kernkwaliteiten te vergroten of te versterken, bijvoorbeeld door middel van de landschappelijke inpassing in aansluiting op de cultuurgronden. 4.2.3
Gemeentelijk beleid
Landschapsstructuur Park Lingezegen De structuurvisie Park Lingezegen vormt het kader waarbinnen nieuwe ontwikkelingen plaats kunnen vinden. Het park is verdeeld in vijf deelgebieden, met elk eigen landschappelijke kenmerken. Het plangebied behoort tot deelgebied De Woerdt.
Toelichting (vastgesteld)
37
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
kaart: deelgebieden Park Lingezegen De ondergrond van De Woerdt bestaat overwegend uit oeverwalgronden. Typerend voor dit landschap is het kleinschalige karakter met diverse boomgaarden en kavelbeplantingen. Deelgebied De Woerdt heeft door de aanwezigheid van opgaande beplanting, boomgaarden en kassen het meest besloten landschap binnen Park Lingezegen. In tegenstelling tot de andere deelgebieden is het oorspronkelijke landschap van De Woerdt in de laatste jaren behoorlijk aangetast. Met name door de komst van de glastuinbouw is een deel van de oorspronkelijke verkaveling verloren gegaan. Hier en daar zijn de restanten van de verkaveling nog tussen de bedrijven zichtbaar. Deels is de oorspronkelijkheid nog wel te zien in het gebied rondom Ressen (met smalle landelijke wegen en boerderijen). Ook langs de Waaldijk is het oorspronkelijke landschap nog behoorlijk in tact. Hier is het prachtige open zicht op het Rijk van Nijmegen goed waarneembaar. Het Wijnfort Lent vormt een belangrijke landmark in het meest zuidelijke deel van het park.
De landschappelijke kwaliteiten die in dit deelgebied van het park aanwezig zijn, worden als volgt samengevat: kleinschaligheid op de oeverwallen waarbij landschapselementen en hoogteverschillen op een aantal plaatsen nog herkenbaar zijn; Het beleid dat geldt voor deze landschappelijke kwaliteiten in het park is behouden, beschermen en ontwikkelen. Bij de oeverwallen gaat het gericht om het versterken van de kleinschaligheid door behoud, herstel en ontwikkeling van landschapselementen. Het ontwikkelingsplan voor De Woerdt laat een afwisselend landschap zien met lanen en bospercelen, afgewisseld met weilanden, akkers en boomgaarden. De oude kweldijk in het zuiden wordt opgewaardeerd. In het zuiden wordt een nieuw patroon van lanen, hagen, boomgaarden en boselementen voorgesteld. Het gebied wordt doorsneden met routes voor fietsers en wandelaars. De Bemmelse Zeeg krijgt een natuurvriendelijke oever en een nieuw wandelpad erlangs. Voor de ontwikkeling van het gebied is het wenselijk de glastuinbouw aan de Zandsestraat te beëindigen. Binnen het deelgebied De Woerdt is voorzien in de omvorming van diverse percelen naar natuur.
Landschapsontwikkelingsplan Lingewaard (2005) Het landschapsontwikkelingsplan Lingewaard geeft een visie op de wenselijke toekomstige ontwikkeling 38
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard van het landelijk gebied van de gemeente Lingewaard. Het plan biedt een strategisch raamwerk voor de ruimtelijke ontwikkeling van het buitengebied en dient als instrument waarmee richting kan worden gegeven aan nieuwe ontwikkelingen. Het tracé van de nieuwe Dorpensingel ligt op het grondgebied van gemeente Lingewaard in een zone met aanduiding 'Behoud ruimtelijke afwisseling en versterking kleinschaligheid oeverwallen'. Dit betekent dat in deze zone gestreefd wordt naar het terugbrengen van karakteristieke elementen zoals onder andere hoogstamboomgaarden, karakteristiek beplantingen en wegbeplantingen. Het plan voor landschappelijke inpassing van de Dorpensingel voorziet in het terugbrengen van dergelijke elementen. Verder bevindt zich ten oosten van het plangebied een zone met de aanduiding 'Aanleg ecologische verbindingszone Zeegbos - Park Overbetuwe - De Woerdt. Dankzij de landschappelijke inpassing die voor de Dorpensingel plaatsvindt, wordt een bijdrage gedaan aan het versterken van de diversiteit aanen kwaliteit van - landschapselementen in de nabijheid van deze ecologische verbindingszone.
Kaart: uitsnede visiekaart Landschapsontwikkelingsplan Lingewaard (2005)
Groenstructuurplan Lingewaard (2007) De belangrijke dorpslinten en ontsluitingswegen zijn geaccentueerd met een boombeplanting. Door de oude agrarische linten te versterken met een afwisseling van open kavels, kleinschalige groenobjecten en bebouwing blijft het kleinschalige en agrarische karakter enigszins behouden in een sterk verstedelijkte kern. De hoofdopzet van de aanwezige groenstructuur voldoet aan het gewenste beeld van een enigszins verstedelijkte kern die omsloten wordt door grote groenzones. De boomstructuur bestaat uit laanbeplanting als ondersteuning van de wegenstructuur. De Zandsestraat en het Vossenhol behoren tot belangrijke nevenstructuren. De boomstructuur van de oude linten heeft een gevarieerd en afwisselend karakter. Hier staan afwisselend links en rechts bomen als solitair of in
Toelichting (vastgesteld)
39
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard kleine groepjes. De oude linten vormen een belangrijk onderdeel van de ontsluitingsstructuur en bovendien vertegenwoordigen deze lijnen belangrijke historische en groene waarden. De oude linten zijn divers in vormgeving, maar delen een opvallend kenmerk: een onverharde berm. Om de oude structuren te versterken verdient het de aanbeveling het open karakter van de bermen zo veel mogelijk te handhaven.
Bomenbeleid Lingewaard (2018) De gemeente Lingewaard hecht grote waarde aan bomen in het algemeen en waardevolle bomen in het bijzonder. Bomen zijn onmisbaar voor de kwaliteit van de leefomgeving. Bomen bieden structuur en sfeer en kunnen historische elementen en structuren versterken. Het behouden en versterken van een duurzaam, veilig, kwalitatief en kwantitatief hoogwaardig bomenbestand is een belangrijk speerpunt in het groenbeleid. Voor het beschermen van het bomenbestand is het gemeentelijk velverbod in regelgeving vastgelegd in de APV. In artikel 4:11 Lid 1 staat "Het college stelt een Bomenlijst vast waarop de monumentale en andere beschermwaardige bomen in de gemeente worden vermeld". Bomen doen er generaties over voordat ze volgroeid zijn en enorme afmetingen hebben bereikt. Alleen door goede en duurzame bescherming kunnen ze oud worden en ons met hun verschijning verwonderen. Volgroeide, oude en vooral gezonde bomen zijn in ons land een kostbaar bezit. Door intensieve inventarisatie weten we wat ons land aan bijzondere bomen herbergt en kunnen overheden en beheerders afdoende beschermende maatregelen treffen om deze monumenten te beschermen. Dit zijn bomen die volgens de Bomenstichting van nationaal belang zijn.
In veel gevallen gaat het om bomen met een hoge leeftijd, met een bijzondere schoonheid, zeldzaamheidswaarde, of een beeldbepalende functie voor de omgeving. Bomen die in het Landelijk Register van Monumentale Bomen zijn opgenomen krijgen de status monumentale boom en zijn één op één overgenomen in de Bomenlijst. Gemeentelijke boomlijnen (lanen, boomrijen), boompunten (solitaire bomen of boomgroepen) en boomvlakken (bosjes, parkstroken) zijn niet apart beoordeeld. Alle gemeentelijke bomen met een diameter van 30 cm of meer én een levensverwachting van minimaal 5 jaar maken deel uit van de Bomenlijst. 4.2.4
Doorsnijding Groene Ontwikkelingszone
Het tracé voor de nieuw aan te leggen Dorpensingel is voor een klein deel gelegen binnen de Groene Ontwikkelingszone (GO), zoals aangewezen in de Omgevingsverordening Gelderland. Het is daarom nodig om de aanleg en het gebruik van de Dorpensingel te toetsen aan het beleidskader voor de Groene Ontwikkelingszone. Bij deze toetsing zijn de effecten op het GO-gebied in beeld gebracht en gewogen, voor zover relevant vanuit dit beleidskader. Daarnaast zijn voorstellen gedaan voor compenserende maatregelen ( Bijlage 2: notitie Toetsing GO-gebied Lingewaard, juni 2023). De aanleg van een weg als de Dorpensingel wordt gezien als een grootschalige ontwikkeling, die leidt tot een significante aantasting van de kernkwaliteiten van de Groene Ontwikkelingszone van het betreffende gebied. Een dergelijke ontwikkeling is derhalve niet toegestaan, tenzij: 1. er geen reële alternatieven zijn; 2. sprake is van redenen van groot openbaar belang; 3. de negatieve effecten op de kernkwaliteiten, de oppervlakte en de samenhang zoveel mogelijk worden beperkt; 4. de overblijvende negatieve effecten op de kernkwaliteiten, de oppervlakte en de samenhang gelijkwaardig worden gecompenseerd overeenkomstig paragraaf 2.6.2 van de Omgevingsverordening. Voor de Dorpensingel is dit als volgt te onderbouwen: Ad 1. Verschillende alternatieven over bestaande infrastructuur en nieuwe infrastructuur zijn onderzocht.
Bij het aanleggen van nieuwe infrastructuur wordt de doorsnijding van o.a. het GO-gebied langer of omvangrijker en biedt ruimtelijk en in routing weinig tot geen verbeteringen ten opzichte van het voorliggende tracé. De routes over bestaande infrastructuur bieden geen oplossing voor de ontlasting van de benoemde woongebieden of een reëel alternatief in tijd of bereikbaarheid.
40
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Ad 2. Het te dienen belang is dat van bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid van de woongebieden in Bemmel (Lingewaard) en Lent (Nijmegen). Om dit te borgen is een ontbrekend stuk infrastructuur noodzakelijk, de Dorpensingel. Ad 3. De effecten op de kernkwaliteiten in het gebied zijn in de notitie inzichtelijk gemaakt. De conclusie daarvan kan als volgt worden benoemd: de nieuwe weg zal het gebied doorsnijden waardoor er een extra geleding zal ontstaan. De maatregelen die worden getroffen ten behoeve van de landschappelijke inpassing zorgen voor een omvorming van het landschap tot een gebied met een grotere diversiteit en kwaliteit in de toepassing van karakteristieke landschapselementen die de kernkwaliteiten versterken. Ad 4. De aanleg van de Dorpensingel leidt tot een ruimtebeslag als gevolg van de verharding van 5.110 m2 op het GO-gebied. Dit ruimtebeslag wordt veroorzaakt door de aanleg van de beide rijbanen, inrit en het fietspad. Weliswaar is er sprake van oppervlakteverlies, maar de oppervlakte aan waardevolle elementen ten behoeve van de landschaps- en natuurontwikkeling neemt in kwaliteit en omvang significant toe.
Er vindt een omvorming plaats van een monocultuur van laagstamboomgaarden naar een landschap dat bestaat uit een combinatie van (natuurlijk ingerichte) hoogstamboomgaarden en kruidenrijk grasland in combinatie met bomen, boomgroepen, hagen/heggen, struweelhagen, greppels/sloten en een uitbreiding van de bestaande Klompenpaden. Versterkingsopgave Voor de Dorpensingel gaan we in basis uit van een omvang van de fysieke natuurversterking die gelijk is aan de oppervlakte van het aangetaste areaal. De natuurversterking kent een ontwikkeltijd van vijf jaar of minder. Dit betekent een versterkingsopgave van 5.110 m2. De versterking wordt gerealiseerd direct aangrenzend aan de ingreep binnen het GO-gebied. Ofwel direct grenzend aan de weg. Dit betekent dat er sprake is van geluidbelasting als gevolg van wegverkeer op het versterkingsgebied. Daarom is een groter gebied aangewezen als versterkingsgebied, zie de volgende afbeelding. Er is een gebied ter versterking aangewezen ter grootte van 1,03 ha. Dit gebied zal worden getransformeerd van een laagstamfruitboomgaard naar een op natuurlijke wijze ingerichte hoogstamfruitboomgaard. Deze inrichting (versterking) maakt onderdeel uit van het inrichtings- en beheerplan voor de Dorpensingel.
Voor het versterkingsgebied is in dit bestemmingsplan de bestemming 'Agrarisch-De Woerdt' opgenomen. Binnen deze bestemming is een hoogstamboomgaard en de omvorming van een Toelichting (vastgesteld)
41
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard laagstamboomgaard naar een halfopen habitat met hoogstambomen, struweel en kruidenrijk grasland toegestaan. Als waarborg voor de versterking is het inrichtingsplan alsmede de uitvoering ervan via een voorwaardelijke verplichting verankerd in het bestemmingsplan. Bij de bestemming Verkeer is bij de specifieke gebruiksregels opgenomen dat: 'binnen 5 jaar na aanleg van de Dorpensingel het inrichtingsplan Dorpensingel en de flora- en faunamaatregelen Dorpensingel zoals daarin opgenomen dient te zijn gerealiseerd en duurzaam in stand te worden gehouden". Tevens is hierin opgenomen dat: "de aanleg van de Dorpensingel alleen is toegestaan indien de weg in zijn geheel wordt aangelegd (zowel gedeelte op grondgebied van de gemeente Nijmegen als gedeelte op grondgebied van de gemeente Lingewaard)". 4.2.5
Natuurwaardenonderzoek
Door Bureau Waardenburg zijn diverse natuuronderzoeken uitgevoerd in het kader van de Wet natuurbescherming. Deze onderzoeken zijn samengevat in één natuurwaardenrapport (Bijlage 3: Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol Nijmegen 2021, bureau Waardenburg, januari 2022). 4.2.5.1 Resultaten Dorpensingel
Conclusie Wet natuurbescherming soortenbescherming In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de functie van het gehele plangebied (gemeenten Nijmegen en Lingewaard) en eventuele effecten op beschermde soorten bij de aanleg van de Dorpensingel. Voor overige beschermde soorten heeft het plangebied geen essentiële functie en zijn negatieve effecten uitgesloten of geldt een provinciale vrijstelling van verbodsbepalingen.
Tabel: Overzicht van de functie van het plangebied en eventuele effecten op beschermde soorten van de Dorpensingel (LW= gemeente Lingewaard) *Het plangebied op grondgebied Nijmegen is geschikt leefgebied voor kleine marterachtigen. De functie van dit deel van het plangebied voor kleine marterachtigen is niet onderzocht omdat de gemeente een
42
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard generieke ontheffing heeft voor deze groep, wanneer de maatregelen uit het SMP-N worden nageleefd. Deze maatregelen worden ook in het deel Lingewaard uitgevoerd.
Conclusie Wet natuurbescherming Natura 2000 Het plangebied maakt geen deel uit van een Natura 2000-gebied en ligt hemelsbreed op ongeveer 700 meter afstand van het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied Rijntakken. De ingreep veroorzaakt geen aantasting van relevante soorten en begroeiingen in Natura 2000-gebieden. Een voortoets is dan ook niet nodig. Voor de bepaling van mogelijke stikstofdepositie en beoordeling van mogelijke effecten daarvan zie paragraaf 4.2.6.
Effecten van geluid De aanleg van de Dorpensingel brengt met zich mee dat verkeerstromen in het gebied veranderen. Zo wordt de route Vossenhol/Zandstraat van en naar de Dorpensingel drukker. Dit leidt mogelijk tot verandering van de geluidsbelasting op het Natura 2000- gebied Rijntakken. De geluidbelasting voor en na aanleg van de Dorpensingel is daarom inzichtelijk gemaakt voor de situatie aan de Zandestraat en het Vossenhol. De ingreep veroorzaakt geen aantasting van relevante soorten en begroeiingen in Natura 2000-gebieden (bijvoorbeeld als gevolg van geluid, trilling etc.). Een voortoets is dan ook niet nodig. Conclusie Wet natuurbescherming Houtopstanden Het plangebied Dorpensingel bevindt zich buiten de bebouwde kom. De meeste bomen in het plangebied staan op erven of het zijn fruitbomen en windschermen om boomgaarden. In de bocht van de Zandsestraat worden 7 bomen gekapt. Deze maken geen onderdeel uit van een bomenrijen met minimaal 21 bomen of bos(je) groter dan 10 are. De regels ten aanzien van houtopstanden (Hoofdstuk 4 van de Wnb) zijn voor debetreffende bomen daarom niet van toepassing.
Conclusie Wet natuurbescherming De Wnb staat de uitvoering van het bestemmingsplan niet in de weg. De landschappelijke inpassing met mitigerende maatregelen is geborgd via een voorwaardelijke verplichting in de planregels van dit bestemmingsplan. 4.2.5.2 Vereiste maatregelen Dorpensingel
Vissen Er zijn geen compenserende maatregelen nodig voor grote modderkruiper; de soort komt momenteel niet binnen het plangebied voor. Bij werkzaamheden aan watergangen dient rekening gehouden te worden met de zorgplicht of wel het treffen van mitigerende maatregelen. Dit houdt in: Werkzaamheden aan watergangen zoveel mogelijk buiten de kwetsbare periode van vissen. Dat wil zeggen buiten de voortplantingsperiode en periode met strenge vorst. Werkzaamheden uitvoeren in één richting, richting te behouden watergang, zodat dieren de kans hebben zelfstandig te vluchten. Amfibieën Voor wat betreft de rugstreeppad volstaat het - ook op het grondgebied van de gemeente Lingewaard om te werken volgens het ecologische werkprotocol van het SMP-N om overtredingen van verbodsbepalingen te voorkomen (mitigatie). Dit houdt in: Werken buiten de kwetsbare periode (augustus tot en met maart). De rugstreeppad koloniseert snel tijdelijke wateren die bijvoorbeeld ontstaan door stagnatie van regenwater op aangereden bodem en in sporen van voertuigen.
Toelichting (vastgesteld)
43
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard Voorkom het ontstaan van wateren om kolonisatie van het plangebied te voorkomen. De maatregelen uit het SMP (aanleggen twee poelen voor instandhouding soort in het Spiegelbos) zijn binnen het plangebied niet van toepassing. Schuilplaatsen van (algemeen voorkomende) amfibieën buiten de overwinteringsperiode verwijderen en dieren verplaatsen. Hierbij werken in één richting zodat dieren zelfstandig de kans hebben te vluchten. Grondgebonden zoogdieren Voor behoud van de populatie hermelijnen op lange termijn (en andere marterachtigen waaronder ook steenmarter) is het belangrijk dat verschillende leefgebieden verbonden blijven en dat verkeersslachtoffers onder deze dieren voorkomen worden. Er zijn maatregelen nodig om negatieve effecten op de hermelijn en overtreding van verbodsbepalingen van de Wnb te voorkomen. Het is hierbij belangrijk om faunapassages integraal op te nemen in het ontwerp van de weg en te zorgen voor een goede robuuste geleiding naar de passages. Hierbij wordt aangesloten op kruisingen van bestaande en nieuwe landschapselementen met de nieuwe Dorpensingel, zoals watergangen, greppels en bosschages. Door de duikers te voorzien van loopstroken wordt een semi-natte verbinding gerealiseerd. Ter plaatse van droge verbindingen dient een tunnel gerealiseerd te worden.
Bij het passeren van een kruisende watergang heeft een doorgetrokken oever de voorkeur omdat dit het beste aansluit op het aangrenzende gebied. Als alternatief hierop kunnen loopstroken worden aangebracht; dit kan zowel als vast element in het kunstwerk of losse strook. Faunavoorzieningen worden voorzien van faunakerende rasters aan weerszijden van de weg, waarmee wordt voorkomen dat dieren alsnog de weg op kunnen geraken. Door de toekomstige groene zones en omgeving van de weg in te richten met een jaarrond aanbod aan ruigten waar diverse soorten zoogdieren en vogels leefgebied vinden, blijft het plangebied geschikt voor de betreffende marterachtigen.
Vleermuizen Er zijn maatregelen mogelijk om de inpassing van de weg in het landschap zo vorm te geven dat vleermuizen en andere fauna er zo min mogelijk hinder van ondervinden. Vleermuizen gebruiken hoge begroeiing, watergangen en oevers als vliegroute en foerageergebied. Zorg dat vleermuizen de weg veilig kunnen passeren via donkere of hoge passages. Dit kan door duikers onder de weg voldoende hoog te maken (zie boven bij grondgebonden zoogdieren) of hop overs te creëren met bomen of schermen (zie onder bij roofvogels en uilen).
Roofvogels en uilen Het bosje in de gemeente Lingewaard is essentieel leefgebied voor buizerd en is geschikt als nestplaats voor deze soort. Er zijn maatregelen nodig om negatieve effecten op de buizerd en uilen en overtreding van verbodsbepalingen van de Wnb te voorkomen: Dit is gedaan door vanuit het SMP-N nestplaatsen voor uilen te plaatsen in Nijmegen, inclusief de omgeving van de Dorpensingel. Deze worden tweejaarlijks gemonitord. Ook in het Lingewaardse deel zijn kasten geplaatst en vindt monitoring plaats. Er dient buiten het broedseizoen gewerkt te worden. Het aantasten en verstoren van bezette nesten is een overtreding van verbodsbepalingen en moet worden voorkomen. Mogelijk is er in het projectgebied ruimte om boomgroepjes te plaatsen die als nestplaatsen voor roofvogels kunnen fungeren. Er worden maatregelen getroffen die zorgen dat het risico op verkeersslachtoffers onder roofvogels (steenuil, ransuil, kerkuil en buizerd) zo klein mogelijk wordt. De meest logische verbindingen voor vogels zijn gebaseerd op de aanwezige nestplaatsen en/of foerageergebied van roofvogels en uilen om de Dorpensingel over te steken. Hier wordt hoog struweel/bomen (hop overs) aangebracht. De straatverlichting wordt zo gepositioneerd dat de hop overs ook geschikt zijn als overstreeklocatie voor vleermuizen. Dat wil zeggen dat de beplanting ter plaatse van de hop over niet wordt verlicht.
44
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard Tevens wordt er geen foerageeropties gecreëerd langs de berm om aanrijschade te voorkomen. Dit geldt voor de hele weg en kan gedaan worden door geen uitkijkposten (paaltjes) nabij weg te plaatsen of deze te voorzien van rollers, en geschikte uitkijkposten (voor roofvogels en uilen; 3 meter hoog) op minimaal 5 meter van rand asfalt te plaatsen. Openbare verlichting In zijn algemeenheid wordt de hoeveelheid openbare verlichting zoveel mogelijk beperkt en het gebied zo donker mogelijk gelaten. Met de juiste situering en hoogte van de lichtmasten, alsmede type lichtmast en bestralingsoppervlak, wordt hier al veel mee bereikt. Belangrijk hierbij is dat alleen datgene wordt verlicht wat vanuit veiligheid noodzakelijk is, en niet de aanpalende berm of het achterland. Uitstraling door koplampen van auto's wordt zoveel mogelijk beperkt. Dit is onder meer gedaan door een haag om te nemen in de bocht van de Woerdestraat - Zandsestraat, om daarmee inschijnen in de hoogstamboomgaard te voorkomen. Compensatie Het SMP-N waarborgt dat leefgebied voor steenuil, kerkuil, ransuil en buizerd in de gemeente Nijmegen behouden blijft, wanneer de maatregelen uit dit plan worden nageleefd. Dit is uitgewerkt in het Inpassingsplan en omvat hoogstamboomgaarden, extensief ruig grasland, heggen en hagen.
4.2.5.3 Resultaten Vossenhol
Conclusie Wet natuurbescherming soortenbescherming In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de functie van het plangebied en eventuele effecten op beschermde soorten bij de aanpassing van Vossenhol. Voor overige beschermde soorten heeft het plangebied geen essentiële functie en zijn negatieve effecten uitgesloten of geldt een provinciale vrijstelling van verbodsbepalingen.
Toelichting (vastgesteld)
45
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Tabel: Overzicht van de functie van het plangebied en eventuele effecten op beschermde soorten in Vossenhol.
Conclusie Wet natuurbescherming Houtopstanden Het plangebied Vossenhol bevindt zich grotendeels in de bebouwde kom van Bemmel; hier geldt de Wnb onderdeel houtopstanden niet. Binnen de bebouwde kom worden drie bomen gekapt; buiten de bebouwde kom worden geen bomen gekapt. De regels ten aanzien van houtopstanden (Hoofdstuk 4 van de Wnb) zijn niet van toepassing.
4.2.5.4 Vereiste maatregelen Vossenhol
Amfibieën Zie voor mitigerende maatregelen in het kader van de zorgplicht de hiervoor beschreven maatregelen bij alinea 'Dorpensingel', die erop gericht zijn om negatieve effecten op algemene voorkomende soorten amfibieën (zoals bastaardkikker, gewone pad en kleine watersalamander) zoveel mogelijk te voorkomen.
Grondgebonden zoogdieren De toename van het aantal verkeersbewegingen kan zorgen voor een groter risico op verkeersslachtoffers onder grondgebonden zoogdieren. Marterachtigen zoals wezel, hermelijn, bunzing en steenmarter worden in Nederland frequent als verkeersslachtoffer gemeld. De zorgplicht schrijft voor om 'in alle redelijkheid' maatregelen te treffen die bijdragen aan het verminderen van verkeersslachtoffers. Dit kan door faunapassages integraal op te nemen in het ontwerp van de weg en te zorgen voor een goede robuuste geleiding naar de passages. Hier kunnen niet alleen marterachtigen, maar ook overige kleine zoogdieren en amfibieën de weg veilig passeren. Faunapassages worden gerealiseerd op locaties waar duikers en greppels de weg kruisen. Dieren volgen deze elementen en steken vervolgens de weg over. Bij beperkte ruimte kan ook gekeken worden hoe faunapassages in combinatie met verkeersdrempels kunnen worden ingepast. Ook dan is een goed aansluiting op het achterland essentieel voor het functioneren van de passage. Omdat het plangebied niet groot en smal is en grote delen bebouwd zijn langs de weg, zijn mitigerende maatregelen lastig in te passen. Het is niet noodzakelijk deze ook voor vleermuizen in te richten, omdat het plangebied geen functie heeft voor vleermuizen.
Daarbij zijn de greppels te ondiep/laag om deze als faunapassage voor vleermuizen geschikt te maken. In het kader van de zorgplicht zijn mitigerende maatregelen nodig om negatieve effecten op bosmuis, huisspitsmuis en veldmuis (beschermingsregime andere soorten) zoveel mogelijk te voorkomen. Voor grondgebonden zoogdieren is het belangrijk bij graafwerkzaamheden in bermen en greppels het werkgebied eerst te maaien. Door het verlies aan dekking zullen de meeste dieren zich verplaatsen naar de omgeving waar nog wel dekking aanwezig is.
Vogels Door de ingreep is er een risico op het vernietigen en/of verstoren van broedgevallen van algemene soorten vogels (overtreding artikel Wnb 3.1, lid 2 en 3.1, lid 4 en 5). Maatregelen zijn nodig om overtreding van verbodsbepalingen te voorkomen. De rooiwerkzaamheden dienen daarom te starten in periode september-februari. Hiermee wordt verstoring van vogels in de broedperiode voorkomen.
46
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard Wanneer de activiteiten binnen het broedseizoen plaatsvinden zal door een deskundige de te verdwijnen bomen gecontroleerd moeten worden op de aanwezigheid van bezette nesten en/of actuele nestbouw. 4.2.6
Stikstofbeoordeling
Eind mei 2019 heeft de Raad van State een belangrijke uitspraak gedaan over het Programma Aanpak Stikstof (PAS). De Raad van State heeft een streep gezet door het PAS. Iets specifieker: de Raad van State heeft geoordeeld dat het PAS niet meer gebruikt mag worden voor het geven van toestemming voor activiteiten die leiden tot een toename van de stikstofdepositie ter plaatse van stikstofgevoelige habitattypen in een Natura 2000-gebied. Er moet per geval een stikstofbeoordeling worden gemaakt om in beeld te brengen of wordt voldaan aan de Wet natuurbescherming (Wnb). Daarbij is gebruik gemaakt van de meest recente versie van het rekenprogramma Aerius (versie januari 2023). Volgens de stikstofstukken zijn significant negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied (Rijntakken e.a.) zijn op voorhand uit te sluiten. De Wnb staat dus niet aan de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan in de weg (Bijlage 4: Stikstofrapport bestemmingsplan Dorpensingel, gemeente Nijmegen, 25 mei 2025).
4.3
Water
4.3.1
Beleid
Voor de ruimtelijke aspecten heeft het Nationaal Waterplan de status van structuurvisie. Hierin zijn water en ruimtelijke ontwikkelingen geïntegreerd conform de Wet ruimtelijke ordening, de Woningwet, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, het Bouwbesluit 2012 en de Waterwet. In het Besluit ruimtelijke ordening is de watertoets verankerd. 4.3.2
Algemeen
De Dorpensingel wordt gerealiseerd tussen het Keizer Augustusplein, dat de kruising met de Prins Mauritssingel vormt, en de aansluiting op de Zandsestraat. Het plangebied van het Nijmeegse gedeelte van de Dorpensingel loopt van de rotonde ter hoogte van de wegen naar het bestaande bioscoopcomplex en de toekomstige bouwmarkt tot de gemeentegrens. Het plangebied van Lingewaard loopt vanaf de gemeentegrens tot en met de aansluiting op de Zandsestraat en omvat tevens de profielaanpassing van Vossenhol in Bemmel. Deze deelbijdrage beschrijft de voor water relevante aspecten voor het Lingewaardse gedeelte. Voor dit gebied is het Gemeentelijk Rioleringsplan Lingewaard 2017-2021 relevant. Het beleid van het waterschap Rivierenland is beschreven in het Waterbeheerprogramma 2022-2027 "Versterken. Verbinden. Vergroenen". Daarnaast beschikt het waterschap over een verordening, de Keur voor waterkeringen en wateren. Daarin staan de geboden en verboden die betrekking hebben op waterkeringen en watergangen. Voor het uitvoeren van werkzaamheden in of nabij waterkeringen of watergangen kan een vergunning nodig zijn. De werkzaamheden worden getoetst aan de beleidsregels. 4.3.3
Oppervlaktewater
Op het grondgebied van de gemeente Lingewaard sluit de weg aan op een nieuw te maken rotonde. Waar de rotonde aangelegd wordt, ligt de A-watergang (nummer A 215994). Deze watergang moet worden verlegd om de rotonde aan te kunnen leggen. De nieuwe weg kruist meerdere C-watergangen. Waar watergangen door de nieuwe weg gekruist worden en gedempt moeten worden, dient de afvoer via de watergangen hersteld te worden. De volgende figuur toont de legger.
Toelichting (vastgesteld)
47
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
kaart: uitsnede legger wateren Waterschap Rivierenland
Langs de Zandsestraat liggen vanaf de grens van de bebouwde kom van Bemmel aan weerszijden van de weg B-watergangen. Deze verzamelen het hemelwater dat afstroomt van de weg. Langs de Zandsestraat bij de kruising met de straat Teselaar ligt onder een grasveld een bergbezinkbassin. Vanuit dit bergbezinkbassin kunnen bij hevige neerslag overstortingen naar oppervlaktewater plaatsvinden. Vanuit het bassin kan water overstorten naar de A-watergang (nummer A 109092). Deze begint als overstortleiding en kruist de Zandsestraat eveneens als duiker. De watergang voert het overgestorte water vervolgens in westelijke richting af richting het tracé van de Dorpensingel. Een deel van hemelwater watert via bermen af naar deze watergang, het andere deel via het stelsel.
48
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
kaart: uitsnede legger wateren Waterschap Rivierenland
Duikers veroorzaken een grotere opstuwing dan watergangen. Een lange duiker veroorzaakt meer opstuwing dan een korte duiker. Als de opstuwing die een duiker veroorzaakt te groot wordt, kan dit betekenen dat een duiker een grotere afmeting dient te krijgen dan minimaal vereist volgens de keur. 4.3.4
Grondwater
Het plangebied van de Dorpensingel en het Vossenhol bevindt zich niet in een grondwaterwingebied of grondwaterbeschermingsgebied. Het uitgangspunt bij stedelijke uitbreidingen is grondwaterneutraal bouwen. Dat wil zeggen dat de oorspronkelijke grondwaterstanden en stromen in de omgeving niet wijzigen. Dit kan bijvoorbeeld bereikt worden door maatregelen zoals ophogen, een goede structuur van het watersysteem of het voorkomen van verdichting van de bodemstructuur. Het grondwaterbeleid is beschreven in de Grondwaterbeleidsnotitie gemeente Lingewaard. De inhoud ervan is in het Gemeentelijk Rioleringsplan opgenomen. Over de grondwaterstanden in het plangebied is weinig bekend. De gemiddeld hoogste grondwaterstand (GHG) in de bebouwde kom van Bemmel nabij het plangebied bedraagt maximaal NAP +8,35m. In het gedeelte Dorpensingel is de GHG niet bekend. De ontwateringsdiepte dient conform grondwaterbeleid van de gemeente Lingewaard tenminste 0,70 m beneden de as van de (nieuwe) weg te zijn. De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor het bepalen van de exacte GHG.
Toelichting (vastgesteld)
49
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
4.3.5
Riolering/hemelwater
In het gebied waar de Dorpensingel als nieuwe weg aangelegd wordt, ligt geen vrijvervalriolering. Wel liggen langs en door het plangebied persleidingen die afkomstig zijn van de rioolgemalen in de Nijmeegse wijken Lent en Visveld. Binnen de projectie van de nieuw te maken rotonde, waar de Dorpensingel aansluit op de Zandsestraat, ligt een persleiding. Deze persleiding dient ten gevolge van dit project te worden verlegd. Nabij de nieuw te maken rotonde ligt ook drukriolering. Afvalwater van de woningen in het buitengebied wordt door middel van minigemalen verpompt naar het vrijverval stelsel van Lent. De drukriolering ligt buiten de projectie van de rotonde, en heeft geen invloed op het plan. Langs het Vossenhol ligt een persleiding die afkomstig is van rioolgemaal De Gaard. Via de persleiding wordt afvalwater uit de wijk Plakse Wei/Klaverkamp in zuidelijke richting verpompt: langs het Vossenhol, over de rotonde op de kruising met de Herckenrathweg, verder langs het Vossenhol en via de Teselaar naar een ontvangstput in de Teselaar, vanwaar het onder vrijverval afstroomt naar het rioolgemaal van Waterschap Rivierenland aan de Teselaar. De persleiding ligt deels binnen de plangrens, maar hoeft niet te worden verlegd. In de wijk aan de oostzijde van het Vossenhol/Zandsestraat ligt een gemengd stelsel.
De riolering voert ingezameld afvalwater en hemelwater af naar het rioolgemaal van het waterschap aan de Teselaar. In deze wijk zijn enkele straten afgekoppeld (Anna Vaecstraat, Imkerstraat, Cuperstraat (deels), Bosweistraat, van Bronkhorststraat (deels) en de Van Ambestraat (deels)). In een aantal straten ligt een waterbergingspakket omhuld met geotextiel onder de verharding. Kolken zamelen het afstromende hemelwater in. Via kolkleidingen wordt het hemelwater in het pakket gevoerd. Bij hevige neerslag kan hemelwater overstorten naar de Bemmelse Zeeg. In de Bosweistraat ligt het waterbergingspakket onder de verharding tot nabij het plangebied. Als de werkzaamheden ten behoeve van de Dorpensingel ertoe leiden dat dit pakket deels opgebroken moet worden, dient het uiteraard hersteld te worden. Onder het groen langs de Zandsestraat nabij de kruising met de Teselaar ligt een bergbezinkvoorziening. Bij hevige neerslag kunnen daar overstortingen naar oppervlaktewater plaatsvinden (de Bemmelse Zeeg). Dit is een A-watergang (nummer A 109092). Deze watergang begint nabij de kruising van de Teselaar met de Zandsestraat. Het plangebied is mogelijk niet kansrijk voor infiltratie van hemelwater in de bodem. Voor infiltratie in combinatie met vertraagde afvoer naar oppervlaktewater is het plangebied zeker wel geschikt. Uitgangspunt is dus de trits vasthouden, bergen en afvoeren.
Bij de infiltratie van hemelwater dient waar mogelijk conform het convenant 'Duurzaam bouwen in het KAN' (2000) gebruik te worden gemaakt van duurzame bouwmaterialen. Het niet toepassen van uitlogende materialen is een voorbeeld. Het convenant is in 2013 geactualiseerd als 'Het groene akkoord'. Voor plannen waarbij hemelwater in de bodem geïnfiltreerd wordt, moet een waterhuishoudkundig plan bij de gemeente worden ingediend. Hiertoe is onderzoek naar bodemgesteldheid en grondwaterstanden nodig. Voor plannen met meer dan 500 m2 verhard oppervlak en directe lozing op het oppervlaktewater moet ook een waterhuishoudkundig plan bij het waterschap worden ingediend. Waar nieuwe verharde oppervlakken worden gerealiseerd, kan het hemelwater niet langer in de bodem infiltreren. Daardoor treedt een versnelde afvoer van het hemelwater op. Die moet gecompenseerd worden. Dat gebeurt meestal door het graven van nieuwe wateren of het verbreden van bestaande wateren. Deze wateren moeten aan bepaalde voorwaarden voldoen. Het doel van de compensatiemaatregelen is het beperken van de afvoer van water vanuit het plangebied tot de maatgevende afvoer van het landelijk gebied. In het plangebied geldt een landelijke afvoer van 1,5 l/s per hectare. Voor het lozen van hemelwater van nieuw verhard oppervlak is een watervergunning nodig.
Dorpensingel In het gebied waar de Dorpensingel als nieuwe weg aangelegd wordt, ligt geen vrijvervalriolering. Wel liggen langs het plangebied persleidingen die afkomstig zijn van de rioolgemalen in Lent en Visveld.
50
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
De gemeente Nijmegen hanteert bij de duurzame omgang met hemelwater de nota 'Afkoppelen en infiltreren hemelwaterafvoer'. Het plangebied is mogelijk niet kansrijk voor infiltratie van hemelwater in de bodem. Voor infiltratie in combinatie met vertraagde afvoer naar oppervlaktewater is het plangebied zeker wel geschikt. Uitgangspunt is dus de trits vasthouden, bergen en afvoeren. Bij de infiltratie van hemelwater dient waar mogelijk conform het convenant 'Duurzaam bouwen in het KAN' (2000) gebruik te worden gemaakt van duurzame bouwmaterialen. Het niet toepassen van uitlogende materialen is een voorbeeld. Het convenant is in 2013 geactualiseerd als 'Het groene akkoord'. Voor plannen waarbij hemelwater in de bodem geïnfiltreerd wordt, moet een waterhuishoudkundig plan bij de gemeente worden ingediend. De nota 'Afkoppelen en infiltreren hemelwaterafvoer' geeft de inhoud van een dergelijk plan weer. Hiertoe is onderzoek naar bodemgesteldheid en grondwaterstanden nodig. Voor plannen met meer dan 500 m2 verhard oppervlak en directe lozing op het oppervlaktewater moet ook een waterhuishoudkundig plan bij het waterschap worden ingediend. Waar nieuwe verharde oppervlakken worden gerealiseerd, kan het hemelwater niet langer in de bodem infiltreren. Daardoor treedt een versnelde afvoer van het hemelwater op. Die moet gecompenseerd worden.
Dat gebeurt meestal door het graven van nieuwe wateren of het verbreden van bestaande wateren. Deze wateren moeten aan bepaalde voorwaarden voldoen. Het doel van de compensatiemaatregelen is het beperken van de afvoer van water vanuit het plangebied tot de maatgevende afvoer van het landelijk gebied. In het plangebied geldt een landelijke afvoer van 1,5 l/s per hectare. Voor het lozen van hemelwater van nieuw verhard oppervlak is een watervergunning nodig. Door het nieuwe tracé van de Dorpensingel neemt het verhard oppervlak toe met 13.770 m2. Dit betreft zowel het Nijmeegse als het Lingewaards deel. De toename van verhard oppervlak van het nieuwe verkeerskundig ontwerp in Vossenhol (Lingewaard) is 1.663 m2. Het buitengebied blijft afwateren op het poldersysteem. Bij (droogvallende) watergangen hanteert het waterschap een vuistregel van 664 m3 berging per hectare toename van verhard oppervlak. Op basis van de vuistregel bedraagt de compenserende waterberging 915 m3 (Dorpensingel) + 110 m3 (Vossenhol) = 1.025 m3. De Dorpensingel valt in de nieuwe situatie onder het watersysteem van de Waalsprong afwatert af op de Waalsprong (via de 'oude/gedempte' A-water). De nieuwe greppels functioneren als "wadi''. Alles loost via een wadifunctie waardoor ook de kwaliteit van het water wordt geborgen. De compensatie voor het verhard oppervlak valt onder de Waalsprong.
Hier zit momenteel nog voldoende berging in. De afwatering vindt plaats via (droogvallende) greppels parallel aan het tracé Dorpensingel. Het tracé Vossenhol staat in verbinding door middel van (landelijke) watergangen. De afwatering wordt gerealiseerd door middel van greppels met wadifunctie met een bodembreedte van 0,50 m. Op enkele locaties wordt de bodembreedte vergroot voor een betere landschappelijke inpassing. Vanwege archeologische beperkingen worden de greppels maximaal 0,30 m diep ten opzichte van huidig maaiveld. De weg zelf wordt in een verhoging gerealiseerd. De afwatering vindt plaats naar de Zandse plas (onderdeel van de Waalsprong). Op de watergangen die onderdeel uitmaken van de afwatering richting de Zandse plas mogen geen nieuwe verharde oppervlaktes worden aangesloten. De Dorpensingel wordt gerealiseerd op een scheiding van peilgebieden. Deze peilscheiding dient gehandhaafd te blijven. In de nieuwe situatie wordt deze, in overleg met waterschap Rivierenland, verlegd in noordelijke richting. Ter plaatse van kruisende bestaande watergangen dient de huidige afwatering geborgd te blijven, al dan niet met overlaat- en/of duikerconstructies. Als het waterhuishoudkundige systeem op deze wijze wordt gerealiseerd, heeft het plan geen negatieve effecten op het oppervlaktewatersysteem. Voor de werkzaamheden is een watervergunning nodig.
Een nadere uitwerking vindt plaats in een waterhuishoudkundig plan.
Vossenhol In de bestaande situatie is in het plangebied ruim 4.397 m2 verhard oppervlak aanwezig. In de toekomstige situatie is ruim 6.060 m2 verhard oppervlak aanwezig. De toename van verhard oppervlak die veroorzaakt wordt door de verbreding bedraagt dus bijna 1.663 m2. Bij (droogvallende) watergangen
Toelichting (vastgesteld)
51
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard hanteert het waterschap een vuistregel van 664 m3 berging per hectare toename van verhard oppervlak. De te compenseren waterberging bedraagt 110 m3. Deze berging wordt gerealiseerd langs het tracé van de Dorpensingel. In een waterhuishoudkundig plan voor dit gebied is deze compensatie nader uitgewerkt. Als het waterhuishoudkundige systeem op deze wijze wordt gerealiseerd, heeft het plan geen negatieve effecten op het rioleringsstelsel of (indirect) op het oppervlaktewatersysteem. Voor de werkzaamheden is een watervergunning nodig. Een nadere uitwerking vindt plaats in een waterhuishoudkundig plan.
4.4
Archeologie
4.4.1
Beleid
Archeologische uitgangsprincipes Archeologie is binnen de planologie een conserverende waarde. Immers, archeologie is een niet aanvulbare waarde, wat wil zeggen wat eenmaal vernietigd is, nooit meer hersteld kan worden. Vandaar dat de omgang met archeologie zo op behoud is gericht. Behoud, bij voorkeur in situ, staat voorop, en dit principe zien we op elk niveau van archeologiebeleid terug. De wens om archeologie in situ te behouden heeft verschillende achtergronden. Ten eerste het uitgangspunt dat de natuurlijke conservering de beste is en ten tweede dat archeologie in zijn context begrepen moet worden. Een archeologische vondst, of het nu een voorwerp of een structuur is, is een drager van informatie, in relatie tot zijn omgeving. Het zal altijd iets kunnen zeggen over de lokale geschiedenis, vaak over de regionale geschiedenis en soms ook over de nationale geschiedenis of zelfs internationale geschiedenis. Archeologie zonder context heeft duidelijk aan waarde verloren. Een derde uitgangspunt is de aanname dat toekomstige generaties mogelijk betere vormen van archeologisch onderzoek zullen hebben. Typerend voor gravend archeologisch onderzoek is dat het onderzoek het onderzoeksobject vernietigt: je kunt het maar eenmaal onderzoeken.
Dit verklaart de nadruk op het goed documenteren van wat er tijdens het onderzoek aangetroffen wordt, zowel in het veld als nadien bij de uitwerking. Vandaar de hoop dat door nieuwe technieken dit mogelijk zal veranderen. Zouden we nu alles opgraven dan kan men later nooit meer onderzoek doen. Een vierde en niet onbelangrijk punt is de economische kant van archeologisch onderzoek. Dit kan erg duur zijn, waardoor bijvoorbeeld de economische haalbaarheid van een plan in het geding kan komen. Maatregelen om de bodem niet of maar beperkt te verstoren zijn dan ook economisch zinvol. Archeologie geeft inzicht in de (lokale) geschiedenis, en kan een belangrijke identiteitsdrager zijn. Het streven is om cultuurhistorische waarden, waaronder archeologie, mee te nemen bij inrichtingsplannen. Gebieden met een grote cultuurhistorische waarde hebben naast een grote leefbaarheid vaak ook een hogere economische waarde.
Rijksbeleid Met de ondertekening van het Verdrag van Valletta (Malta) in 1992 is in Nederland de beleidsmatige zorg voor het archeologisch bodemarchief aanzienlijk toegenomen. In het verdrag staat: Archeologische waarden dienen als onvervangbaar onderdeel van het culturele erfgoed te worden meegenomen en te worden ontzien bij de ontwikkeling en besluitvorming van ruimtelijke plannen. Mocht bescherming onvoldoende mogelijk zijn dan dient, volgens dit verdrag, de informatie te worden onttrokken aan de bodem via archeologisch onderzoek. Uitgangspunt hierbij is dat de initiatiefnemer van de verstoring van het bodemarchief de kosten van het onderzoek dient te dragen. De uitgangspunten van het Verdrag zijn in de Nederlandse wetgeving geïmplementeerd in de Monumentenwet 1988 via de wijzigingswet Wet op de Archeologische Monumentenzorg (WAMz, 1-9-2007).