736196 Bijlage 5.04 Toelichting Dorpensingel Lingewaard
Tekst van het document
Dorpensingel Lingewaard vastgesteld bestemmingsplan
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Inhoudsopgave
Toelichting
5
Hoofdstuk1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doel 1.2 Nut en noodzaak Dorpensingel 1.3 Ligging plangebied 1.4 Besluitvorming Dorpensingel 1.5 Vigerende bestemmingsplannen 1.6 Leeswijzer
6 6 7 8 10 11 12
Hoofdstuk2 Planbeschrijving 2.1 Dorpensingel 2.2 Vossenhol
13 13 20
Hoofdstuk3 Ruimtelijk beleidskader 3.1 Rijksbeleid 3.2 Provinciaal beleid 3.3 Gemeentelijk beleid
23 23 24 25
Hoofdstuk4 Functioneel beleidskader 4.1 Verkeer en vervoer 4.2 Groen, natuur en landschap 4.3 Water 4.4 Archeologie 4.5 Cultuurhistorie 4.6 Kabels, leidingen en explosieven
28 28 35 47 52 55 59
Hoofdstuk5 Milieu 5.1 Bedrijven 5.2 Bodem 5.3 Geluid 5.4 Luchtkwaliteit 5.5 Externe veiligheid 5.6 M.e.r.-beoordeling 5.7 Duurzaamheid en klimaatadaptatie
62 62 62 63 64 66 66 66
Hoofdstuk6 Plansystematiek en juridische vormgeving 6.1 Algemeen 6.2 Regels
68 68 68
Hoofdstuk7 Uitvoerbaarheid 7.1 Economische uitvoerbaarheid 7.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid
70 70 70
Bijlagen bij toelichting Bijlage 1
Verkeerseffecten Dorpensingel
Bijlage 2
Notitie Toetsing GO-gebied Lingewaard
Bijlage 3
Natuurwaarden Dorpensingel en Vossenhol
Bijlage 4
Stikstofrapport Dorpensingel
Bijlage 5
Akoestischonderzoek Dorpensingel
2
Inhoudsopgave (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Bijlage 6
Onderzoek Luchtkwaliteit
Bijlage 7
Herziening MER beoordeling Dorpensingel
Bijlage 8
Provincie Gelderland
Bijlage 9
GGD Gelderland-Midden en Zuid
Bijlage 10
Natuur en milieufederatie Gelderland
Inhoudsopgave (vastgesteld)
3
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
4
(vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Toelichting
Toelichting (vastgesteld)
5
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding en doel
De Dorpensingel wordt gezien als ontbrekende schakel in de verkeerstructuur die bijdraagt aan de ontwikkeling van het gebied tussen de Waal en de A15. De planontwikkelingen van de Waalsprong en de verwachte mobiliteitstoename zullen er toe leiden dat de verkeersdruk op de wegen in het gebied zal toenemen. Verder is tussen Lent en Bemmel het regionaal landschapspark Lingezegen ontwikkeld, onderdeel De Woerdt. Het totale Park Lingezegen strekt zich uit tot Arnhem en is bedoeld als uitloopgebied voor de bewoners in dit deel van de Betuwe, dus ook voor (nieuwe) bewoners van Bemmel, Ressen en de Waalsprong. De historische verbinding van Bemmel naar Lent en Nijmegen via de Zandsestraat-Vossenpelssestraat Laauwikstraat en via de Ressensestraat - Stationsstraat zijn niet geschikt om de toename van het verkeer op een veilige manier te verwerken. Bovendien is in Lent een nieuw woongebied ontwikkeld, de functie van een weg voor doorgaand verkeer past daar niet in. Met de bouw van de woongebieden De Stelt-Zuid en -Oost en Vossenpels-Noord neemt de noodzaak van maatregelen verder toe. Doel van de Dorpensingel is om Lent en Bemmel goed en veilig bereikbaar te houden. Met de aanleg van de Dorpensingel ontstaat een nieuwe, directe verbinding vanuit Bemmel naar de N325 en vice versa.
De Dorpensingel betekent voor Bemmel een betere ontsluiting, dit is belangrijk voor de bereikbaarheid van Bemmel. Ook voor Lent ontstaat een betere ontsluiting. De nieuwe verbinding ontlast de twee bestaande routes, namelijk de route via Vossenpelssestraat/Laauwikstraat in Lent en de route via Ressensestraat/Stationsstraat in Ressen en Bemmel. Dit verbetert de leefbaarheid en veiligheid in Lent en Ressen.
Samenwerkings- en realisatieovereenkomst Dorpensingel Op 19 maart 2019 hebben de gemeenten Nijmegen en Lingewaard een samenwerkings- en realisatieovereenkomst Dorpensingel ondertekend. Het doel van deze overeenkomst is om samen te komen tot realisatie van het project Dorpensingel. Het project Dorpensingel is onderverdeeld in vier deelprojecten, te weten: deelproject Tracé Dorpensingel-Oost, deelproject Vossenhol, deelproject Vossenpelssestraat en deelproject Ressensestraat (zie onderstaande afbeelding): Het deelproject Tracé Dorpensingel-Oost omvat de aanleg van een nieuwe weg, de Dorpensingel, tussen het Keizer Augustusplein (Ovatonde) en de Zandsestraat, op grondgebied van de gemeenten Lingewaard en Nijmegen. Het deelproject Vossenhol omvat de uitvoering van maatregelen voor profielaanpassing van het Vossenhol op grondgebied van de gemeente Lingewaard. Deelproject Vossenpelssetraat betreft de uitvoering van verkeersluwe maatregelen op de Vossenpelssestraat en Laauwikstraat op grondgebied van de gemeenten Lingewaard en Nijmegen. Deelproject Ressensestraat betreft de uitvoering van verkeersmaatregelen ter verbetering van de huidige gelijkvloerse oversteek van het RijnWaalpad met de Ressensestraat op grondgebied van gemeente Lingewaard.
6
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
De aanleg van het tracé Dorpensingel en de herinrichting van Vossenhol is niet mogelijk op basis van de geldende bestemmingsplannen. Daarom wordt er een bestemmingsplan opgesteld voor de Dorpensingel voor zover gelegen op grondgebied in de gemeente Lingewaard tezamen met de aanpassingen voor het Vossenhol. De gemeente Nijmegen stelt een bestemmingsplan voor de Dorpensingel op Nijmeegs grondgebied op.
1.2
Nut en noodzaak Dorpensingel
Tussen Bemmel en Nijmegen-Noord zijn op dit moment drie verbindingen: via de snelwegen A15 en A325 via Ressen over de Ressensestraat en de Stationsstraat naar de Griftdijk via het Vossenhol en/of de Teselaar en dan over de Zandsestraat en Vossenpelsestraat/Vossenpels naar de Laauwikstraat en de Turennensingel. Door de combinatie van de huidige ontsluitingsstructuur tussen Nijmegen en Bemmel en de ruimtelijke ontwikkelingen ontstaat een aantal (verkeers)knelpunten: In Lent (Vossenpelssestraat, Laauwikstraat) staat de leefbaarheid als gevolg van het verkeer onder druk. Denk hierbij aan aspecten als verkeersveiligheid, oversteekbaarheid, geluid en dergelijke. Door de geplande uitbreiding van de woningbouw in Lent zal dit aspect steeds meer aandacht vragen. De historische verbinding van Bemmel via Lent naar Nijmegen via de Vossenpelssestraat -Laauwikstraat is, door het reeds gerealiseerde en nog te ontwikkelen woongebied, niet geschikt om een grote functie te vervullen voor het doorgaand verkeer tussen Bemmel en Nijmegen. De Vossenpelssestraat ligt op de grens van woongebied naar Park Lingezegen. Door de barrièrewerking van de weg is het in de huidige situatie vanuit de Waalsprong minder aantrekkelijk het park te bezoeken. De oversteek van het RijnWaalpad over de Ressensestraat is een knelpunt in het tracé tussen Nijmegen en Arnhem als het gaat om verkeersveiligheid.
Dit wordt vooral veroorzaakt door de
Toelichting (vastgesteld)
7
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard vormgeving van de fietsvoorziening en de oversteek over de Ressensestraat. Bovendien loopt de Ressensestraat dwars door het waardevol dorpsgezicht van Ressen. Op het Vossenhol in Bemmel staat de verkeersveiligheid onder druk. De huidige vormgeving (een rijbaan met fietssuggestiestroken) voldoet in de huidige situatie niet aan de kenmerken van een gebiedsontsluitingsweg. Naar aanleiding van bovenstaande knelpunten is het project Dorpensingel geformuleerd. Het project biedt kansen voor Bemmel, Lent en Nijmegen. Het doel van het maatregelenpakket is de diverse problemen op het vlak van bereikbaarheid, leefbaarheid en verkeersveiligheid op te lossen: Een robuustere, duidelijkere en veiligere ontsluitingsroute vanaf de A325/Prins Mauritssingel naar het westelijk deel van Bemmel. Vergroten van de leefbaarheid in Lent doordat er minder verkeer rijdt door de woonwijken. Vergroten van de leefbaarheid in Ressen en het verbeteren van de kwaliteit van het RijnWaalpad door minder verkeer op de Ressensestraat. Betere bereikbaarheid voor voorzieningen rondom de Ovatonde (het Keizer Augustusplein) en de ontsluiting van de (te realiseren) woningen ten noordwesten van de Zandse Plas.
Bureau Goudappel heeft in opdracht van gemeenten Nijmegen en Lingewaard de verkeerskundige effecten van de Dorpensingel in beeld gebracht (Bijlage 1: Verkeerseffecten Dorpensingel, Goudappel, 5 juli 2021 ). Met de Dorpensingel ontstaat een nieuwe verbinding in het regionale verkeersnetwerk. Hierdoor zal verkeer anders gaan rijden. Met behulp van een verkeersmodel is onderzocht wat het effect van de Dorpensingel is op de verkeerintensiteiten op de verschillende wegen. Daarnaast is gekeken naar het effect op verkeersveiligheid en de verkeersafwikkelingen. In de autonome situatie nemen de verkeersintensiteiten op de wegen toe als gevolg van de diverse ruimtelijke ontwikkelingen in het gebied en de autonome groei van het verkeer. Uit het verkeersonderzoek blijkt dat het verwachte gebruik van de Dorpensingel 6.100 mvt/etmaal is. De Dorpensingel wordt gebruikt als een alternatief voor de huidige verbinding van Bemmel via Lent naar Nijmegen (via de Vossenpelssestraat - Laauwikstraat) en de verbinding via de Ressensestraat Stationsstraat. De Dorpensingel draagt bij aan een robuustere, duidelijkere en veiligere ontsluitingsroute vanaf de A325/Prins Mauritssingel naar Bemmel. Een deel van het verkeer tussen Bemmel en de Waalbrug blijft ook straks via de bestaande route van de Vossenpelsestraat - Laauwikstraat Turennesingel rijden. Met de Dorpensingel ontstaat er een nieuwe route.
Het oostelijk deel van Lent wordt bereikbaar via de Dorpensingel. De Dorpensingel heeft tot gevolg dat een deel van de toenames tussen de huidige en de autonome situatie worden gecompenseerd. Met andere woorden, de Dorpensingel zorgt ervoor dat de verkeersintensiteiten in de toekomst minder zullen toenemen. Op de Stationsstraat-Ressensestraat is zelfs sprake van een afname ten opzichte van de huidige situatie. De aanleg van de Dorpensingel leidt tot een toename van het verkeer op het Vossenhol. Momenteel rijden er dagelijks 4.300 motorvoertuigen. Verwacht wordt dat de intensiteiten toenemen tot 5.400 bij autonome ontwikkeling en 5.700 bij aanleg van de Dorpensingel. In het kader van het project Dorpensingel is een herinrichting van het Vossenhol voorzien waarbij verhoogde fietspaden worden aangelegd waardoor de verkeersveiligheid verbetert. Zie voor een uitgebreidere toelichting van het verkeersonderzoek paragraaf 4.1.4.
1.3
Ligging plangebied
Voorliggend bestemmingsplan betreft het deelproject Tracé Dorpensingel-Oost voor zover gelegen op grondgebied van de gemeente Lingewaard. Dit omvat de aanleg van de Dorpensingel vanaf de Woerdsestraat (gemeentegrens) tot en met de aansluiting op de Zandsestraat. Tevens omvat dit bestemmingsplan aanpassingen aan het Vossenhol in Bemmel.
8
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Afbeelding: deelproject Dorpensingel-Oost (plangebied omvat gedeelte tussen de Woerdsestraat en de Zandsestraat)
Toelichting (vastgesteld)
9
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Afbeelding: plangebied (gedeelte Dorpensingel en Vossenhol met rood aangegeven)
1.4
Besluitvorming Dorpensingel
Door de gemeente Nijmegen is met het raadsbesluit van 6 juli 2011 besloten tot de aanleg van de Dorpensingel-Oost en hierover verder te overleggen met de gemeente Lingewaard teneinde de aanleg van de Dorpensingel-Oost en de knip in de Vossenpelssestraat daadwerkelijk te kunnen realiseren. Beide gemeenten hebben vervolgens besloten de aanleg gezamenlijk op te pakken. Doel was op korte termijn daadwerkelijk de weg te realiseren. Destijds werd gestreefd naar uitvoering in 2015 en 2016. In het Bestuursconvenant Dorpensingel (2013) zijn vervolgens afspraken gemaakt over welke informatie beschikbaar moet komen om na dit convenant, indien aan de orde, via een samenwerkingsovereenkomst te komen tot daadwerkelijke realisatie van de Dorpensingel. In 2014 hebben de gemeenten Lingewaard en Nijmegen het document "Dorpensingel Trade-off tracéalternatieven " opgesteld. De hoofddoelstelling van het project betrof de realisatie Dorpensingel als een verbinding in de vorm van een gebiedsontsluitingsweg met voldoende capaciteit tussen de Zandsestraat in Lingewaard en de Prins Mauritssingel in Nijmegen in 2015/2016. Het doel van dit onderzoek was het uitwerken en beoordelen van tracéalternatieven voor de Dorpensingel. Hiertoe zijn de omgevingseffecten van de verschillende alternatieven onderzocht en vervolgens is nagegaan hoe de
10
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard tracéalternatieven scoren ten opzichte van de doelstellingen en elkaar en of ze voldeden aan de gestelde randvoorwaarden. Dit onderzoek geeft de bevindingen van het onderzoek weer en vormde de basis voor het bepalen van een voorkeursalternatief. Hoewel de Dorpensingel nog steeds de voorkeursoplossing is, is in 2016 naar betaalbare alternatieven voor de Dorpensingel gekeken (Onderzoek varianten bereikbaarheid Bemmel). Er is gezocht naar varianten die binnen de beschikbare budgetten te realiseren zijn. De “Variant Ressen” leek daarbij een goed alternatief. In de zogenaamde 'Ressense variant' werd het verkeer via de Ressensestraat en één of twee busbanen geleid om van en naar de Prins Mauritssingel te komen. Voor de verschillende alternatieven bleek echter onvoldoende draagvlak. In 2017 hebben de gemeenteraden van Lingewaard en Nijmegen de motie "Nijmegen en Lingewaard komen er samen uit' aangenomen (raadsbesluiten van 9 november 2017 resp. 15 november 2017). In die motie hebben de gemeenteraden de colleges van B&W opgeroepen om een gezamenlijk voorstel voor het project Dorpensingel te doen met inachtneming van de volgende voorwaarden: 1. 2. 3. 4.
de Dorpensingel met voorkeur voor 50 km/u; verkeersluwe maatregelen op de Vossenpels, zijnde geen knip; de bussluis van Nijmegen naar Bemmel niet wordt opengesteld; de bussluis van Bemmel naar Nijmegen niet wordt opengesteld, tenzij verkeerskundig absoluut noodzakelijk, en; 5. aanvullende maatregelen voor Vossenhol en de Teselaar opgenomen worden. Ook worden de colleges gevraagd om met een heldere financiële onderbouwing te komen en om een aanvraag voor een financiële bijdrage in te dienen bij de provincie. De colleges van B&W van Lingewaard en Nijmegen hebben verder begin 2018 de gezamenlijke "Gebiedsvisie Dorpensingel" vastgesteld (bij collegebesluiten van 13 maart 2018). Om de volgende stap in het proces te zetten was het belangrijk om de Dorpensingel in een breder perspectief te plaatsen dan uitsluitend vanuit verkeerskundig oogpunt. Daarom is een gebiedsvisie opgesteld voor de Dorpensingel waarin werd ingegaan op de identiteit van het gebied tussen de Waal en de A15 en de meerwaarde die de Dorpensingel heeft voor het versterken van de beleving van deze identiteit en de kenmerken van het gebied. Op 19 maart 2019 hebben de gemeenten Nijmegen en Lingewaard een samenwerkings- en realisatieovereenkomst Dorpensingel ondertekend. Het doel van deze overeenkomst is om samen te komen tot realisatie van het project Dorpensingel.
1.5
Vigerende bestemmingsplannen
Voor het deelgebied Dorpensingel in Lingewaard geldt het volgende bestemmingsplan: Bestemmingsplan Park Lingezegen (15 december 2011). Voor het deelgebied Vossenhol gelden de volgende bestemmingsplannen: Bestemmingsplan Kom Bemmel (30 juni 2011); Herstelplan Komplannen Lingewaard (23 november 2017) Buitengebied Lingewaard (31 oktober 2013) Buitengebied Lingewaard, 1e herziening (18 mei 2017) Buitengebied Lingewaard, 2e herziening (13 december 2018). Deze bestemmingsplannen zullen door voorliggend bestemmingsplan deels worden overschreven.
Toelichting (vastgesteld)
11
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
1.6
Leeswijzer
In hoofdstuk 1 wordt ingegaan op de aanleiding en de nut en noodzaak van de Dorpensingel. In hoofdstuk 2 staat de planbeschrijving, waarbij onder andere wordt ingegaan op het tracé en de landschappelijke inpassing van de Dorpensingel. Tevens wordt ingegaan op de aanpassingen van Vossenhol. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op het rijks-, provinciaal en gemeentelijk ruimtelijk beleid. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 ingegaan op de verschillende deelaspecten, zoals verkeer, groen en water. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de milieuaspecten. Daarna wordt in hoofdstuk 6 de plansystematiek toegelicht. Tot slot wordt in hoofdstuk 7 ingegaan op de economische en maatschappelijk uitvoerbaarheid.
12
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Hoofdstuk 2
Planbeschrijving
2.1
Dorpensingel
2.1.1
Karakteristieken van het plangebied
Het plangebied en haar directe omgeving bestaat overwegend uit op een stroomrug gelegen oeverwalgronden. De inrichting bestaat uit een historisch gegroeid agrarisch cultuurlandschap in een gebied dat van oudsher aantrekkelijk is geweest voor akkerbouw, veeteelt, tuinbouw en bijbehorende bewoning. Typerend voor dit landschap is het kleinschalige karakter met diverse boomgaarden, perceels- en erfbeplantingen en kenmerkt zich door een sterke samenhang tussen het bovengrondse landschap, het grondgebruik en de geologische ondergrond. Het gebied heeft, als onderdeel van het rivierengebied, een sterke relatie met het omliggende rivierenlandschap. Door de komst van o.a. de glastuinbouw is een deel van de oorspronkelijke verkaveling verloren gegaan. Hier en daar zijn de restanten van de verkaveling nog tussen de tuinbouwbedrijven zichtbaar. Op sommige plaatsen is de oorspronkelijke structuur en inrichting (van voor 1860) nog wel herkenbaar, zoals in het gebied rondom Ressen (met smalle landelijke wegen en boerderijen) en rondom de Woerdsestraat. Ressen met haar kerkje is aangemerkt als beschermd dorpsgezicht en vormt dan ook een landmark binnen De Woerdt. Ook langs de Waaldijk is het oorspronkelijke landschap nog grotendeels in tact. Met name het open zicht op het Rijk van Nijmegen is goed waarneembaar.
Het gebied wordt doorsneden door een aantal sterke landschappelijke lijnen die in het verleden hebben gefunctioneerd als kaden, dijken en/of watergangen. De belangrijkste noord-zuid lijnen zijn de Visveldsestraat/Zwarteweg, de Woerdsestraat, de Bemmelse Zeeg aan de oostzijde en meer naar het westen, de Grifdtijk. Deze noord-zuid belijning kan in samenhang met de Waalbandijk (Bemmelse dijk) als ruggengraat van het gebied worden beschouwd. Een derde belangrijke lijn is de Ressense Wal die als een lichte verhoging en deels voorzien van (fruit)bomen in het landschap ligt. De lijn is de voormalige grenslijn tussen de polderdistricten Lent en Oosterhout en bepaalt aan de westkant van het spoor de richting van de verkaveling. Verder is rondom de Woerdsestraat op een aantal plaatsen de oorspronkelijke verkaveling herkenbaar in het slotenpatroon en de inrichting en het gebruik van de percelen. De landschappelijke karakteristieken van het gebied zijn uitermate geschikt voor recreatieve doeleinden voor zowel lokaal gebruik als voor de brede regio. Cultuurhistorie (woerden, forten, landgoederen en buurtschappen zoals Ressen), water (plassen, deels ontstaan na zandwinning, en de Waal met zijn uiterwaarden) en de ontwikkeling van de grote landschapsparken zoals Lingezegen en De Waaijer dienen straks als trekkers voor de Waalsprong en daarbuiten.
Tussen Arnhem en Nijmegen is Park Lingezegen als een nieuw regionaal landschapspark ontwikkeld met veel ruimte voor landbouw, natuur, cultuur en water. In de directe omgeving van de Waalsprong, vooral op grondgebied van de gemeente Lingewaard, is het zuidelijk deel van Park Lingezegen ontwikkeld (deelgebied De Woerdt). Hierbij zijn extra lokale karakteristieken toegevoegd zoals zichtbaar bij landgoed Doornik. Vanzelfsprekend is ook het waardevolle dorpsgezicht Ressen onderdeel van dit landschapspark. De landschapsstructuur tussen Lent en Bemmel is gevormd door de dynamiek van het rivierwater van de Waal. Eeuwen lang heeft deze rivier sedimenten afgezet en verplaatst. Als langgerekt lint door het landschap vormt deze rivier tevens een snelweg voor het migreren van flora en fauna. Kortom, een unieke geomorfologisch en ecologisch interessant landschap dicht bij de stedelijke agglomeratie en hiermee voor veel mensen in potentie beleefbaar. Juist deze ruimtelijke aaneengesloten eenheid is opgepakt als een te koesteren en verder te ontwikkelen gebied. De dijk met haar uiterwaarden is een herkenbare drager van de landschapsstructuur op de overgang van land en water. Van en naar de dijk zijn de (uit)zichten aanwezig en de uiterwaarden vormen de zuidelijke koppeling van groenstructuren.
Park De Waaijer is een groen-blauwe zone die in de toekomst als een aaneengesloten recreatief gebied centraal in de Waalsprong ligt. Op een hoger schaalniveau vormt deze landschappelijke zone een ecologische corridor tussen de uiterwaarden van de Waal in het westen en het agrarisch parkgebied De Woerdt in het oosten. Hierin heeft de Zandse plas, meest oostelijke plas, het karakter van een natuurplas. Toelichting (vastgesteld)
13
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
De Dorpensingel doorsnijdt de Groene Ontwikkelingszone (GO) in Lingewaard. De Groene ontwikkelingszone bestaat met name uit agrarisch gebied dat tussen en rondom de grote natuurkernen is gelegen. Hier worden bijvoorbeeld natuur- en landschapselementen aangelegd ter verbetering van de migratiemogelijkheden voor planten en dieren, maar ook agrarisch natuurbeheer of blauwe diensten kunnen bijdragen aan de ontwikkelingsdoelen van de Groene ontwikkelingszone.
Ontwikkelingen in de nabijheid van het plangebied Rondom het Keizer Augustusplein (Ovatonde), het beginpunt van de Dorpensingel, ligt een archeologisch rijksmonument. Dit gebied is archeologisch waardevol omdat er vier tijdsperioden binnen korte afstand boven elkaar, individueel herkenbaar zijn in de bodem. Onder voorwaarden zijn kleine delen van dit monument bebouwd in combinatie met de inrichting van het gebied als park waarin de tijdsperiode (uit de ondergrond) van de "Jagers en verzamelaars" gevisualiseerd is. Dit park strekt zich straks uit van de bioscoop in het zuidoosten tot Grote Boel en Zuiderveld in het noordwesten. Een wezenlijk onderdeel van de totale ontwikkeling van de Waalsprong is ook de economische ontwikkeling. Met name in de noordwestelijke hoek van de Waalsprong, nabij de A15 wordt bedrijvigheid ontwikkeld op het gebied van logistiek (Park 15, de Grift, railterminal). Tevens wordt ten noordoosten van het Keizer Augustusplein (Ovatonde) een locatie ontwikkeld voor de vestiging van een bouwmarkt/tuincentrum, restaurant en tankstation. Ten zuidoosten van de Ovatonde zijn al een bioscoop en een café-restaurant gerealiseerd. Ten zuiden van het Dorpensingeltracé in de gemeente Nijmegen zal aan de Zandse Plas een woningbouwproject worden ontwikkeld met 50 woningen. Deze woningen ontsluiten via een rotonde op de Dorpensingel.
Het ontwikkelingsgebied (voor de hiervoor genoemde bouwmarkt met tuincentrum) ten zuiden van Ressen is gesitueerd in een gebied dat gekenmerkt wordt door een sterk landschappelijk en groen karakter. Het sluit direct aan op de oude dorpskern Ressen en de groene setting van Park Lingezegen en landschapspark De Waaijer. Derhalve wordt dit gebied in aansluiting op het landschap rond de Dorpensingel, ingericht als een landschapspark waarin het kleinschalig (agrarische) cultuurlandschap centraal staat. 2.1.2
Het tracé (ligging) van de Dorpensingel
De ligging van de Dorpensingel is bepaald aan de hand van de uitgangspunten zoals overeengekomen in de samenwerkings- en realisatieovereenkomst Dorpensingel. De belangrijkste randvoorwaarden, en daarmee de varianten in de ligging en de inpassing van de weg, komen voort uit verkeerskundige eigenschappen bij de inrichting van dit wegvak; de passage van onder- en bovengrondse infrastructuur; de archeologie in de ondergrond; de aankoop van gronden en de structuur van het landschap met bijbehorende cultuurhistorisch en landschappelijk waardevolle elementen. Het onderzoek naar natuurwaarden heeft inzicht gegeven in de aanwezige (beschermde) soorten en de bijbehorende randvoorwaarden waar rekening mee gehouden moet worden. Vanuit het Soortenmanagement plan Nijmegen (SMP-N) wordt rekening gehouden met de ontwikkeling van specifieke natuurdoeltypen aan de noordzijde van de Zandse plas. Tevens is bij de situering van de Dorpensingel rekening gehouden met de groen- en natuurwaarden vanwege de ligging in de Groene Ontwikkelingszone (GO) in gemeente Lingewaard.
14
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
kaart: gebiedsvisie landschappelijke inpassing Dorpensingel
Bij de verkenningen naar de inpassing van de Dorpensingel zijn globaal een noordelijke ligging, een midden ligging en een zuidelijke ligging bekeken (zie onderstaande kaart). De uiteindelijke inpassing van de Dorpensingel zoals deze nu in dit bestemmingsplan wordt uitgewerkt kent een optimalisatie tussen de noordelijke en midden variant. De zuidelijke ligging behoudt veel te weinig ruimte voor een goede landschappelijke inrichting, de weg komt strak tussen de oever van de plas en de verschillende hoogspanningsmasten te liggen, en maakt het heel lastig om het fietspad op passende wijze te realiseren in combinatie met een veilige oversteek van de Woerdsestraat.
Toelichting (vastgesteld)
15
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
De midden ligging doorsnijdt de belangrijkste bestaande structuren die vanuit landschap, cultuurhistorie en natuur hoog gewaardeerd worden. Het verwijderen, verplaatsen en opnieuw inpassen van deze structuren doet geen recht aan de landschappelijke-, cultuurhistorische- en natuurwaarden.
Kaart: tracévarianten Dorpensingel (noord, midden en zuid)
De Dorpensingel zal bijdragen aan de (regionale) bereikbaarheid van huidige en toekomstige woon- en werklocaties alsmede de diverse recreatieve voorzieningen. De Dorpensingel onttrekt verkeer aan bestaande wegen (Ressensestraat en Vossenpelssestraat/Laauwikstraat). Tevens wordt de regionale bereikbaarheid van Park Lingezegen vanuit de omgeving van Nijmegen en Bemmel verbeterd doordat het park sneller en makkelijker bereikbaar wordt. Maar ook voor de woongebieden grenzend aan park Lingezegen verbetert de toegankelijkheid doordat er een verkeersafname plaatsvindt op de wegen die tussen het park en de woonwijken in liggen. 2.1.3
Wegontwerp Dorpensingel
De Dorpensingel wordt door de functie van de weg en de te verwachten verkeersintensiteiten gezien als gebiedsontsluitingsweg. Voor de weg gaat een maximum snelheid van 50 km/u gelden. Hiervoor wordt de komgrens van Nijmegen aangepast en neemt de gemeente Lingewaard een verkeersbesluit. Op het grondgebied van Lingewaard ligt de weg buiten de bebouwde kom. Het tracé wordt hier gekenmerkt door een aantal bochten tussen de Zandsestraat en de kruising met de Woerdsestraat. Hoewel voor een dergelijke weg buiten de bebouwde kom over het algemeen een maximum snelheid van 80km/uur geldt zal hier een vanwege de krappe bocht en de kruising met de Woerdsestraat een maximum snelheid van 50km/uur worden ingesteld. Onderstaande afbeelding geeft de ligging van de Dorpensingel en het verkeerskundig ontwerp weer. Het eerste gedeelte vanaf het Keizer Augustusplein (ovatonde) is al (gedeeltelijk) aangelegd. In het kader
16
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard van het eerder beschreven ontwikkelingsgebied Ressen zal een rotonde worden aangelegd om de gebieden aan de noord en zuidzijde (P+R locatie, bioscoop, horeca en strand) te ontsluiten. Tussen het Keizer Augustusplein en de eerste rotonde worden ten behoeve van de Dorpensingel de rijbanen parallel naast elkaar gelegd en voorzien van een groene middenberm; dit past binnen het ter plaatse geldende bestemmingsplan. De Dorpensingel sluit hier oostwaarts op aan. Het RijnWaalpad kruist ter hoogte van deze rotonde (met voorrang) in de noord-zuid richting.
Kaart: verkeerskundig ontwerp (ligging tracé) Dorpensingel
De inpassing van de weg kent een ligging van ca. 50 cm boven het huidige maaiveld, waardoor er geen verstoring van de ondergrond plaatsvindt door het wegcunet. In de doorsnede van het wegprofiel wordt dit hoogteverschil over een ruime breedte opgevangen en landschappelijk ingepast waardoor de lichte verhoging nauwelijks ervaren wordt in het landschap. De weg loopt zo veel mogelijk parallel aan de bestaande landschapsstructuren zoals de bestaande watergangen en kavelgrenzen. Het woningbouwplan 'Landschappelijk wonen' ten zuiden van de Dorpensingel, wordt met een rotonde op de Dorpensingel ontsloten. Op basis van de landschappelijke structuur zijn met bochten richtingsveranderingen in het wegtracé ingepast, deze hebben tevens een snelheidsremmende werking. Ter hoogte van de kruising met de Woerdsestraat is een as-verspringing aangebracht, mede daardoor ontstaat ter plaatse van het kruispunt een verbrede middenberm. Hiermee is er voldoende ruimte voor verkeer op de Woerdsestraat om de Dorpensingel te kruisen. Het is fysiek niet mogelijk om met de auto vanaf de Woerdsestraat de Dorpensingel op te gaan of andersom. Ten oosten van de Woerdsestraat maakt de weg een scherpe bocht naar het zuidoosten om aan te sluiten op de Zandsestraat. 2.1.4
Inpassing van de Dorpensingel
Uitgangspunten landschappelijke inpassing Het landschap vormt het uitgangspunt voor de ontwikkelingen in het gebied. De landschappelijke groen/blauwe landschapselementen, die zijn ontstaan of aangelegd, vormen hierin de dragers, het casco waarbinnen ontwikkelingen in het kader van wonen, werken, recreëren en mobiliteit worden ingepast. De individuele ontwikkelingen kennen elk een vorm en inrichting die gezamenlijk de landschappelijke dragers van het gebied zullen vormen. Hiermee wordt het beeld, de beleving en het gebruik van het gebied vergroot. De combinatie van de landschappelijke context en de verkeerskundige meerwaarde van de Dorpensingel vormt de essentie voor de inpassing van de Dorpensingel. Hierbij staat alles in het teken van het benutten en versterken van het beeld, de beleving en het gebruik van de landschappelijke-, cultuurhistorische- én natuurwaarden in het gebied. Bij de positionering van de rijbanen en de landschappelijke inrichting rondom de Dorpensingel zijn deze waarden als uitgangspunt genomen. Hierdoor zijn verstoringen in de cultuurhistorische en groenstructuur minimaal of worden zelfs versterkt door de 'nieuwe' inrichting met karakteristieke landschapselementen zoals hoogstam fruitbomen, solitaire bomen, boomgroepen, windsingels, bosschages, struweel en gradiënten in aansluiting op verschillende greppels en sloten.
Toelichting (vastgesteld)
17
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
De landschappelijke structuur van het gebied bepaalt de ligging van het wegtracé. De bestaande sloten en kavelgrenzen bepalen de ligging en de inpassing in het gebied. Daarnaast zal het nieuwe wegtracé op een terughoudende wijze worden ingepast in het landschap dat wil zeggen dat het landschap met haar inrichtingselementen, dominant is over de weg. Concreet betekent dit dat de Dorpensingel met het karakter van een 'parkway' door het gebied zal lopen, waarbij de nieuw toe te voegen landschapselementen een versterking vormen van het bestaande landschap. De beplanting volgt daarbij niet de weg maar de structuur van het landschap. Dit verbetert de landschappelijke karakteristieken van het totale landschap, oftewel de omgeving van de weg en niet alleen de inrichting van de weg zelf. Door bestaande wandel- en fietspaden (ook klompenpaden) te verbinden aan nieuwe routes zal de toegankelijkheid van het gebied worden versterkt.
De inpassing van de Dorpensingel in haar omgeving In hoofdlijnen bestaat het plan voor de landschappelijke inpassing van de Dorpensingel uit onderstaande volgende onderdelen. Het inrichtingsplan voor de landschappelijke inpassing van de Dorpensingel is opgenomen in Bijlage 1 van de regels. Op het gedeelte tussen het keizer Augustusplein en de eerste rotonde wordt een groene middenberm toegevoegd in combinatie met bomen aan de buitenzijde van de weg. Na de rotonde krijgt de weg over het hele tracé een 'parkway'-inrichting, dat wil zeggen rondom de rijbanen van de weg komen verspreide bomen en boomgroepen in verschillende soorten, vormen en kleuren: - Ten westen van de Woerdsestraat krijgt de inrichting van de parkway een eigen karakteristieke identiteit gericht op soorten die aansluiten bij de bosjes waarmee de noordrand van de Zandse plas wordt aangeplant. De parkway wordt groepsgewijs aangeplant met verschillende bomen in een herkenbare kleur, kroonvorm, formaat en/of bloeiwijze waarmee ook nectar en stuifmeel voor bijen en insecten geproduceerd wordt. Door het afwisselend aanplanten ontstaat een structuurrijk beeld. Ten oosten van de Woerdsestraat is het principe van de inrichting van de parkway hetzelfde met bomen in een herkenbare kleur, kroonvorm, formaat en bloeiwijze alleen gericht op soorten die aansluiten bij de hoogstamboomgaarden.
Op het gedeelte tot aan de kruising met de Woerdsestraat wordt het gebied tussen de Dorpensingel en de Zandseplas ingericht met bosjes omzoomd door een mantel- en zoomvegetatie. Langs de oever van de plas worden verspreid kleinere en grotere struwelen van bijvoorbeeld verschillende soorten wilg ingepast. Tevens worden langs de oever verspreid enkele bomen ingepast, die aansluiten bij natte groeiplaatsomstandigheden. Deze inrichting sluit aan bij de leefgebieden van bijvoorbeeld enkele uilensoorten. Karakteristieken van de inrichting van dit gebied zijn onder andere beschreven in het soortenmanagementplan Nijmegen de Waalsprong(SMP-N). Ten oosten van de kruising met de Woerdsestraat wordt aansluiting gezocht bij de boomgaarden in de omgeving. Hier worden hoogstamboomgaarden ingepast binnen de bestaande landschappelijke structuur (kavel- en slootpatroon). Hiermee wordt de bestaande structuur van het gebied versterkt en herkenbaar gemaakt. De hoogstamboomgaard zal ontstaan vanuit een geleidelijke omvorming van de bestaande situatie als laagstamboomgaard. De boomgaard bestaat uit een afwisseling van fruiten notenbomen met soorten zoals appel, peer, pruim, kers, walnoot, tamme kastanje en amandel. Waar de boomgaard en weg elkaar overlappen zal de boomgaard worden voorzien van niet-vruchtdragende soorten.
Het tussenliggende landschap (tussen de bomen en struwelen) en de bermen worden op een natuurlijke wijze ingericht met ruig grasland en/of bloemen- en kruidenweiden. Aan de noordzijde van de Dorpensingel komt langs (bijna) het hele tracé een brede (ondiepe) watergreppel en een windhaag. In de bocht ten oosten van de Woerdsestraat wordt de 'greppel' verbreed aangelegd als aanvullende waterberging voor de weg. Bestaande waterstructuren in het gebied worden grotendeels behouden of voorzien van duikers wanneer de weg de watergang kruist. Aan de duiker is op 5 plaatsen een faunapassage, droge verbinding voor grondgebonden zoogdieren, gekoppeld. De ligging van de weg en het fietspad is iets verhoogd ten opzichte van het maaiveld zodat er geen verstoring van archeologische waarden plaatsvindt. De bestaande wandel- en fietspaden (ook
18
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard klompenpaden) worden verbonden aan nieuwe routes waardoor de toegankelijkheid van het gebied zal worden versterkt.
Kaart uit inrichtingsplan: landschappelijke inpassing Dorpensingel
Maatregelen voor flora en fauna In het inrichtingsplan is in diverse faunamaatregelen voorzien: Habitat verbetering door het treffen van inrichtingsmaatregelen: zie daarvoor de voorgaande toelichting op de landschappelijke inrichting. Het opheffen van barrières en het voorkomen verkeersslachtoffers, hiervoor worden de volgende maatregelen genomen bij de aanleg. Hop-over voor vogels Langs het totale tracé van de Dorpensingel wordt een inrichting gerealiseerd die zal functioneren als een hop-over voor vogels. Specifiek op vier plaatsen langs het tracé (zie groene cirkels op de kaart bij de faunamaatregelen in het inrichtingsplan) valt dit samen met de verwachte vliegroutes uit het natuuronderzoek. Op Lingewaards grondgebied gaat het om de locaties ten oosten van de Woerdsestraat en op het gedeelte ten zuiden van de bocht tussen de Woerdsestraat en Zandsestraat. Hier functioneren de aangebrachte hogere beplantingen in de bermen als een hop-over voor vogels. Hierdoor worden vogels gestimuleerd omhoog te vliegen en komen zij zo niet in aanraking met het verkeer. Rondom de Woerdsestraat is een snelheidsremmende voorziening aangebracht in de Dorpensingel. Deze voorziening zal ook een positieve uitwerking hebben op het voorkomen van verkeersslachtoffers onder vogels.
Faunapassages Op vijf plaatsen in het traject van de Dorpensingel zijn faunapassages, droge verbindingen voor grondgebonden zoogdieren, opgenomen in het ontwerp, waarvan drie op grondgebied van Lingewaard. Deze passages zijn meestal gekoppeld aan een duiker. Door de koppeling aan de watergang is er een logische landschappelijke begeleiding aanwezig. De onderdoorgangen worden vanuit de omgeving door robuuste begeleiding aangesloten op kruisingen van bestaande en nieuwe landschapselementen. Op de locatie van de solitaire droge verbinding moet deze 'natuurlijke' begeleiding worden gerealiseerd door beplantingen en kleine schermen bij de tunnelmond aan te brengen. Rond de boomgaarden worden heggen en hagen ingepast. De hagen bestaan uit geschoren hagen en struweelhagen. De verschillende hagen hebben een afschermende functie voor de boomgaard en vormen daarmee tevens een rand om lichthinder van koplampen in en om de boomgaard te voorkomen.
Toelichting (vastgesteld)
19
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard Rollers en zitpalen Lage palen dicht langs de weg vormen een risico voor vogels om slachtoffer te worden van het verkeer. Er komen geen kilometerpaaltjes of reflectorpaaltjes langs de Dorpensingel. Overige palen worden zoveel mogelijk in functie gecombineerd en daarmee in aantal teruggebracht. Mochten er palen gebruikt worden door bijvoorbeeld uilen (om als 'luisterplek' te dienen om hun prooien op te sporen en/of als rustplek om een prooi op te eten) worden hierop rollers geplaatst. Naast de rollers worden op ruime afstand van de weg zitpalen geplaatst in het leefgebied van de uilen om juist wel als 'luisterplek' en rustplek te dienen. Een voorbeeld locatie is het gebied naast het bosje in de binnenbocht van de Dorpensingel in de gemeente Lingewaard.
Aanleg inrichtingsplan De aanleg van dit inrichtingsplan maakt onderdeel uit van de realisatie van de Dorpensingel zelf. Met de aanleg van de weg worden ook faunapassages aangelegd. Hetzelfde geldt voor de verschillende landschapselementen. Voor de hoogstamfruitboomgaard geldt dat dit nu een laagstamfruitboomgaard is. Deze boomgaard zal gedurende een periode van ca. 5 jaar gefaseerd worden omgevormd naar een hoogstamboomgaard. De aanleg van het inrichtingsplan is als voorwaardelijke verplichting opgenomen in de regels van dit bestemmingsplan.
2.2
Vossenhol
Als onderdeel van de totale gebiedsopgave van de Dorpensingel zal ook het Vossenhol in Bemmel worden aangepast. Naast maatregelen die de verkeersveiligheid verbeteren zal de weg een inrichting krijgen die past bij een gebiedsontsluitingsweg met een snelheidsregime van 50 km/u. Het Vossenhol is nu een weg van circa 6,50m meter breed en bestaat uit een rijbaan met aan weerszijden fietssuggestiestroken.
20
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Afbeelding: Vossenhol, ter hoogte van huisnummer 45 (bron: Verkeerseffecten Dorpensingel, Goudappel, 5 juli 2021) Het wegprofiel wordt aangepast naar een rijbaan met aanliggende (verhoogde) fietspaden aan beide zijden en met aan één zijde een trottoir. In het park is het fietspad vrijliggend. Gezocht is naar een veilig profiel voor het Vossenhol zo goed mogelijk passend binnen de beschikbare ruimte. Hierbij is gekeken naar wat richtlijnen zeggen voor gebiedsontsluitingswegen binnen de bebouwde kom. Uitgangspunt voor de herinrichting van het Vossenhol is onderstaand dwarsprofiel.
Afbeelding: principe dwarsprofiel Vossenhol (bron: Verkeerseffecten Dorpensingel, Goudappel, 5 juli 2021)
Door de fietspaden iets verhoogd en gescheiden van de rijbaan aan te leggen, zal de verkeersveiligheid voor fietsers sterk toenemen. Tevens ontstaat er een herkenbare rijbaan, de doorstroming van het autoverkeer wordt zo verkeersveiliger. Om deze weginrichting mogelijk te maken zal het totale wegprofiel iets breder worden, de rijbaan zelf zal iets smaller worden. Omdat het bestaande wegprofiel ligt opgesloten tussen de erfgrenzen van de aangrenzende percelen met woningen, zullen er aan weerszijden van de weg (smalle) stroken van voortuinen aangekocht moeten worden. Om de oversteekbaarheid voor fietsers en voetgangers te verbeteren worden bij de Ressensestraat en de Teselaar middengeleiders aangebracht. Bij de rotonde met de Heckenrathstraat komt een zebrapad. In de zijwegen worden inritconstructies aangebracht, zodat de voorrangssituatie daar duidelijk is. Tenslotte wordt op drie plekken voorzien in snelheidsremmende maatregelen: bij het binnenrijden van de bebouwde kom Bemmel; ter hoogte van de Ressensestraat en bij de Teselaar. In de bestaande situatie verbreedt het profiel op een aantal plaatsen en is er ruimte voor groen en bomen. Dit zal in de nieuwe situatie grotendeels gehandhaafd blijven. Op een enkele plaats moeten er bomen worden gekapt en zal het fietspad en/of het voetpad door het groen lopen in plaats van direct
Toelichting (vastgesteld)
21
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard langs de weg. Compensatie voor de te kappen bomen wordt gezocht in het plantsoen en/of langs de Zandsestraat. Na de herinrichting heeft de weginrichting een gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom.
22
rustig,
uniform
beeld
passend
bij
een
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Hoofdstuk 3
Ruimtelijk beleidskader
3.1
Rijksbeleid
3.1.1
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) staan de plannen voor ruimte en mobiliteit tot 2040. Zo beschrijft het kabinet in de Structuurvisie in welke infrastructuurprojecten het de komende jaren wil investeren. Provincies en gemeentes krijgen meer bevoegdheden bij ruimtelijke ordening. De Rijksoverheid richt zich op nationale belangen, zoals verbetering van de bereikbaarheid. De SVIR laat een sterke focus zien op het herstel van de economie met prioriteit bij de ontwikkeling van de mainports Amsterdam en Rotterdam, de brainport Eindhoven en de greenports met bijbehorende achterlandverbindingen. Voor de topregio's heeft het Rijk een excellente ruimtelijk-economische structuur voor ogen, door een aantrekkelijk vestigingsklimaat in een goede internationale bereikbaarheid van de stedelijke regio's en concentratie van de topsectoren. Hiervoor moeten genoeg woningen, bedrijventerreinen en kantoren beschikbaar zijn. En deze moeten passen bij de wensen van bedrijven en hun werknemers. In de regio Arnhem-Nijmegen betreft het de topsectoren Agro en Food, Creatieve Industrie en Life Sciences en Health. Uitgaande van de verantwoordelijkheden van het Rijk zijn de ambities uitgewerkt in rijksdoelen tot 2028 en is aangegeven welke nationale belangen daarbij aan de orde zijn.
Het kabinet heeft in de SVIR 3 rijksdoelen geformuleerd: de concurrentiekracht vergroten door de ruimtelijk-economische structuur van Nederland te versterken. Dit betekent bijvoorbeeld een aantrekkelijk (internationaal) vestigingsklimaat; de bereikbaarheid verbeteren; zorgen voor een leefbare en veilige omgeving met unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden. Hiervan zijn 13 onderwerpen van 'nationaal belang' afgeleid, waarvoor centrale sturing nodig wordt geacht en waarvoor het Rijk verantwoordelijk is en haar bevoegdheden wil inzetten. In vergelijking met eerder rijksbeleid wordt veel aan lagere overheden overgelaten. Planologische besluiten worden niet meer preventief getoetst op de naleving van nationale normen tenzij het de directe belangen van Rijkswaterstaat, het ministerie van Defensie en het ministerie van EL&I inzake weg- en waterbeheer, defensieterreinen rijksinpassingsplannen voor energie-infrastructuur betreft. 3.1.2
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening
In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) zijn rijksregels opgenomen ten aanzien van de ruimtelijke inrichting van Nederland. Deze zijn van belang voor de inhoud van bestemmingsplannen. Het kabinet heeft de keuze voor deze onderwerpen gemaakt in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). Deze structuurvisie bundelt het nationale ruimtelijke en infrastructuurbeleid in 13 nationale belangen. Met de uitbreiding van het Barro en het Bro (Besluit ruimtelijke ordening) is de juridische verankering van de SVIR nagenoeg compleet. Het betreft de volgende onderdelen: Rijksvaarwegen; Project Mainportontwikkeling Rotterdam; Kustfundament; Grote rivieren; Waddenzee en waddengebied; Defensie; Hoofdwegen en hoofdspoorwegen; Elektriciteitsvoorziening; Buisleidingen van nationaal belang voor het vervoer van gevaarlijke stoffen; Natuurnetwerk Nederland; Primaire waterkeringen buiten het kustfundament; IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte);
Toelichting (vastgesteld)
23
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde; Ruimtereservering parallelle Kaagbaan. Als erfgoed van uitzonderlijke universele waarde is onder andere de Romeinse Limes aangewezen. De Romeinse Limes loopt over een groot deel van het plangebied. 3.1.3
Conclusie
Bij de verschillende deelparagrafen is ingegaan op het (rijks) beleid dat specifiek op het betreffende thema van toepassing is (bijvoorbeeld ten aanzien van de Romeinse Limes) in relatie tot de ontwikkelingen die in dit bestemmingsplan mogelijk worden gemaakt. Geconcludeerd kan worden dat het bestemmingsplan past binnen het rijksbeleid.
3.2
Provinciaal beleid
3.2.1
Omgevingsvisie Gaaf Gelderland
In de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland (december 2018) staan de hoofdlijnen van het provinciale beleid en ambities over thema's zoals ruimte, energie, klimaat, water, mobiliteit, economie, natuur en landbouw. De Omgevingsvisie is een 'plan' dat richting geeft (een gedeeld vergezicht), en ruimte biedt; geen plan met exacte antwoorden. De uitwerking van de Omgevingsvisie vindt plaats in sectorale of regionale programma's, waaronder de Regionale Energiestrategieën, Programma Mobiliteit, en Regionale Woonagenda's. De doelstelling van de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland is een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland. Hierbij ligt de focus op duurzaamheid, verbondenheid en een krachtige economie. De Omgevingsvisie omschrijft de doelstelling als volgt: gezond: een gezonde leefomgeving, schone en frisse lucht, een schoon milieu, een niet vervuilde bodem, voldoende schoon en veilig (drink)water, en de bescherming van onze flora en fauna; veilig: voorbereid zijn op klimaatverandering, zoals hitte, droogte, bosbranden en overstromingen. En aandacht voor verkeersveiligheid en veilige bedrijvigheid; schoon: het tegengaan van schadelijke uitstoot, afval en uitputting van grondstoffen.
En het investeren in nieuwe, alternatieve vormen van energie; welvarend: een dynamisch, duurzaam en aantrekkelijk woon-, werk- en ondernemersklimaat, goed bereikbaar en met een goed functionerende arbeidsmarkt en dito kennis- en onderwijsinstellingen. Duurzaamheid, verbondenheid en een krachtige economie worden in onderlinge samenhang bekeken. Dit resulteert in ambities op het gebied van de energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie, biodiversiteit, bereikbaarheid, vestigingsklimaat en de woon- en leefomgeving. Deze ambities zijn gerelateerd aan de kerntaken van de provincie. Elke ambitie kent zijn eigen doelstellingen en aanpak. Voor de uitvoering hanteert de provincie vier 'doe-principes': doen: de provincie kijkt breed met focus en zoekt actief ruimte; laten: de provincie stimuleert niets buiten haar visie; zelf: de provincie neemt zelf verantwoordelijkheid en geeft het goede voorbeeld; samen: de provincie werkt samen met partners en stimuleert innovatie en kennisdeling. Sinds 2014 zijn vijf wettelijke verplichte planfiguren opgenomen in de Omgevingsvisie. Het gaat om ruimtelijk beleid, waterbeleid, milieubeleid, natuur- en landschapsbeleid, en verkeers- en vervoersbeleid. 3.2.2
Omgevingsverordening Gelderland
De doelstellingen uit de Omgevingsvisie (31 maart 2021) zijn juridisch vertaald in de Omgevingsverordening. De verordening wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de Provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch gewaarborgd is. De verordening voorziet ten opzichte van de Omgevingsvisie niet in nieuw beleid en is daarmee dus beleidsneutraal.
24
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
De Omgevingsverordening richt zich net zo breed als de Omgevingsvisie op de fysieke leefomgeving in de provincie Gelderland. Dit betekent dat vrijwel alle regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving opgenomen zijn in de Omgevingsverordening. Het gaat hierbij om regels op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, water, mobiliteit en bodem. De Omgevingsverordening heeft de status van een Ruimtelijke verordening in de zin van artikel 4.1 Wet ruimtelijke ordening. In de provinciale Omgevingsverordening is de begrenzing van het gebied van de Romeinse Limes weergegeven op een kaart. Een groot deel van de Dorpensingel ligt binnen de zone van de Romeinse Limes. Daarmee is er ook sprake van een provinciaal belang. De regels in dit bestemmingsplan borgen de in het plangebied aanwezige kernkwaliteiten van de Romeinse Limes. De Dorpensingel doorkruist in de gemeente Lingewaard de Groene Ontwikkelingszone (GO). De Groene Ontwikkelingszone (GO) heeft een dubbele doelstelling. Er is ruimte voor verdere economische ontwikkeling in combinatie met een (substantiële) versterking van de samenhang tussen aangrenzende en inliggende natuurgebieden. De Groene ontwikkelingszone bestaat met name uit agrarisch gebied dat tussen en rondom de grote natuurkernen is gelegen.
Bij het realiseren van de Dorpensingel moet er, naast een goede landschappelijk inpassing, sprake zijn van een per saldo substantiële versterking van de kernkwaliteiten van de Groene ontwikkelingszone. 3.2.3
Conclusie
Bij de verschillende deelparagrafen is ingegaan op het (provinciale) beleid dat specifiek op het betreffende thema van toepassing is (bijvoorbeeld ten aanzien van Romeinse Limes en de Groene Ontwikkelingszone) in relatie tot de ontwikkelingen die in dit bestemmingsplan mogelijk worden gemaakt. Geconcludeerd kan worden dat het bestemmingsplan past binnen het provinciale beleid.
3.3
Gemeentelijk beleid
3.3.1
Structuurvisie gemeente Lingewaard 2012-2022
Lingewaard ligt centraal in het stedelijk netwerk van de Stadsregio Arnhem Nijmegen. Met deze positie willen we zorgvuldig omgaan. We willen het netwerk versterken en op een duurzame manier verder ontwikkelen en daarbij de kwaliteiten van het landschap benutten. Het gaat hierbij vooral om het bewaken van de karakteristiek van het Betuwse landschap. Ideeën over nieuwe ontwikkelingen en de invulling daarvan beredeneren we vanuit de gebruiker van de ruimte in onze gemeente. In de structuurvisie (vastgesteld mei 2012) wordt een onderverdeling gemaakt naar opgaven die echt lokaal van aard zijn en opgaven die bij uitstek bijdragen aan versterking van het regionale netwerk van gebieden waar gewoond, gewerkt en gerecreëerd wordt. Onder opgave 12 "Verbinden van wonen en werken met de hoofdinfrastructuur" wordt het belang van snelle en veilige verplaatsingsmogelijkheden voor een goed functionerend netwerk van wonen, werken, voorzieningen en groene recreatieruimte genoemd. Daarbij is onder andere de westelijke ontsluiting A325 en westelijke ontsluiting Bemmel opgenomen. Aangegeven is dat de bovenlokale verkeersafwikkeling en met name de verbetering van de bereikbaarheid van de A325 vanuit Lingewaard inmiddels onderwerp van regionale studie en overleg is.
Toelichting (vastgesteld)
25
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
kaart: uitsnede visiekaart structuurvisie gemeente Lingewaard (witte pijl: gebiedsontsluiting verbeteren door middel van aansluiting op A325) In de uitvoeringsparagraaf is aangegeven dat de gemeente veel waarde hecht aan verbeteringen in de verkeers- en vervoersinfrastructuur. In dit kader heeft voor wat betreft wegverkeer en langzaam verkeer onder andere de realisatie van de westelijke ontsluiting (Dorpensingel Oost) tussen Bemmel en de Ovatonde (A325) prioriteit. 3.3.2
Intergemeenteljke structuurvisiePark Lingezegen
De Stadsregio Arnhem-Nijmegen is in een aantal decennia in hoog tempo verstedelijkt. Met de realisatie van de huidige nieuwbouwplannen (Waalsprong, Schuytgraaf, Westeraam) zullen straks circa 160.000 mensen in dit gebied wonen. Als tegenhanger van deze grootstedelijke ontwikkelingen is het gebied tussen Arnhem en Nijmegen aangewezen als Rijksbufferzone. In deze zone dient verdere verstedelijking tegen te worden gegaan en wordt actie ondernomen ter versterking van de omgevingskwaliteit. De ontwikkeling van Park Lingezegen geeft invulling aan deze opgave door behoud en versterking van de groene en recreatieve kwaliteit van het gebied tussen Arnhem, Nijmegen, Elst en Bemmel en het begrenzen van de verstedelijking in dit gebied. Park Lingezegen beslaat delen van het grondgebied van de gemeenten Overbetuwe en Lingewaard. Deze intergemeentelijke structuurvisie is in maart 2011 door beide gemeenten vastgesteld voor zover het hun grondgebied betreft. Belangrijkste doelstelling van het park is het voorzien in een kwalitatief hoogwaardig uitloop- en recreatiegebied voor de (toekomstige) bewoners van de stadsregio. Daarbij zal het park tevens invulling geven aan de opgave voor realisering van ecologische verbindingszones in noord-zuid en oost-westrichting welke onderdeel uitmaken van de ecologische hoofdstructuur.
In Park Lingezegen worden vijf deelgebieden onderscheiden (zie ook paragraaf 4.2.3). Het tracé van de Dorpensingel-Oost valt, voor zover gelegen binnen de gemeente Lingewaard, in het deelgebied De Woerdt. Het landschap op de stroomrug ten zuiden van de Betuweroute wordt ontwikkeld tot stadslandgoed. Een stevige structuur van bos, boomgaarden en lanen moet zorgen voor het groene karakter en de samenhang binnen dit langgerekte deelgebied.
26
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
kaart: uitsnede deelgebied De Woerdt (het tracé van de Dorpensingel-Oost is met een stippellijn aangegeven)
De Ressensestraat en de De Zandsestraat-Vossepels zijn belangrijke doorgaande wegen die hun functie als doorgaande route voor het autoverkeer moeten behouden. Tussen deze wegen in, is sprake van autoluwe gebieden. De Woerdsestraat is afgesloten voor doorgaand autoverkeer ten behoeve van het recreatieve verkeer en is een belangrijke route in noord-zuidrichting. De doorgaande wegen zelf zijn voorzien van vrijliggende fietspaden en bieden voor het recreatieve verkeer verkeersveilige routes. In de toekomst wordt er een directe aansluiting gerealiseerd voor de auto via de Ovatonde met de A325. Hierdoor zal de Vossepels in de toekomst minder belast worden met doorgaand verkeer wat ten gunste komt aan de recreatieve kwaliteit van het zuidelijke deel van De Woerdt. Deze extra ontsluiting voorziet in een verbeterde bereikbaarheid van Bemmel, Lent en Park Lingezegen. 3.3.3
Coalitieprogramma 2018-2022, samen bouwen aan Lingewaard
Blijvende, duurzame resultaten bereik je alleen door samenwerking. Inwoners in Lingewaard moeten alle ruimte krijgen om naar eigen inzicht en behoefte hun leven in te kunnen richten. We vinden dat we duurzaam moeten omgaan met het beschikbare geld. Het gaat immers om gemeenschapsgeld. Uiteindelijk willen we bereiken dat inwoners kunnen zeggen dat het in Lingewaard goed wonen en ondernemen is. Lingewaard is veilig, goed bereikbaar en in 2050 energieneutraal. En dat we in Lingewaard naar elkaar omkijken. Ten aanzien van verkeer en veiligheid is de ambitie om Lingewaard de volgende jaren beter bereikbaar en veiliger te maken. Daarvoor is onder andere een extra aansluiting op de A325 gewenst en wordt ervoor gezorgd dat bij de aanleg van de Dorpensingel niet alsnog de Vossenpels wordt afgesloten. Ook wordt de aanpak van Vossenhol in Bemmel en de Ressensestraat in Ressen genoemd. 3.3.4
Conclusie
In het volgende hoofdstuk is verder ingegaan op het beleid dat geldt voor het betreffende thema. Conclusie is dat het bestemmingsplan past binnen het gemeentelijk beleid.
Toelichting (vastgesteld)
27
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard
Hoofdstuk 4
Functioneel beleidskader
4.1
Verkeer en vervoer
4.1.1
Mobiliteitsbeleid Lingewaard
Het mobiliteitsbeleid van de gemeente Lingewaard is beschreven in het Gemeentelijk Mobiliteitsplan (GMP) uit 2017 en het Wegencategoriseringsplan uit 2020. Lingewaard wordt begrensd door de rivieren Rijn, Waal en het Pannerdens Kanaal. Een consequentie hiervan is de barrière die het water opwerpt en dat daarmee de ontsluiting van de gemeente wordt beperkt. Vanuit Lingewaard is er daardoor een gering aantal belangrijke ontsluitingswegen: rondom Bemmel betreft dit de N325/A325 die Arnhem en Nijmegen met elkaar verbindt en de A15 die bij knooppunt Ressen eindigt en tussen Ressen en Bemmel als N15 de gemeente met het knooppunt verbindt. De A15 zal door het rijk worden doorgetrokken naar de A12 bij Zevenaar. Oplevering wordt momenteel voorzien in 2025. Ook de aansluiting van de N15 bij de Van Elkweg en de Karstraat (N839) tussen Bemmel en Huissen zijn in dat kader door de provincie Gelderland in 2019-2020 aangepast. In westelijke richting wordt Bemmel ontsloten via de Ressensestraat naar de aansluiting van de Griftdijk op de A15; in zuidwestelijke richting via de Zandsestraat - Vossenpels naar Lent en Nijmegen.
kaart: functionele indeling wegen gemeente Lingewaard (bron: Wegencategoriseringsplan)
Met de doortrekking van de A15 naar de A12 zijn nog niet alle bereikbaarheidsproblemen van de gemeente Lingewaard opgelost. Wanneer de A15 wordt doorgetrokken is nog niet bekend. De druk op het bestaande wegennet in en rond de gemeente is nu al groot. Vooral de A325/N325 tussen Arnhem en Nijmegen staat onder grote druk door de enorme toename van autoverkeer van de afgelopen decennia als gevolg van de ruimtelijke ontwikkelingen in de regio en van de mobiliteitstoename. De planontwikkelingen in de regio en de verdere mobiliteitstoename zullen er toe leiden dat de verkeersdruk op de wegen tussen Bemmel en Nijmegen gaat toenemen. De druk op de Papenstraat als
28
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Dorpensingel Lingewaard ontsluitingsroute van Bemmel naar de (door te trekken) A15 is nu al hoog. De historische verbinding van Bemmel naar Lent en Nijmegen via de Vossenpelssestraat- Laauwikstraat is niet geschikt om de toename van het verkeer op een veilige manier te verwerken. Zo is de huidige weginrichting van het Vossenhol onvoldoende geschikt voor de functie van de weg voor het auto- en fietsverkeer en leidt de route op Nijmeegs grondgebied door het woongebied van Lent. De bereikbaarheid van Bemmel vanaf de A325 is hierdoor niet optimaal. Omdat de ruimtelijke ontwikkelingen in de regio zullen doorgaan is het te verwachten dat de verkeersintensiteiten de komende jaren zullen blijven toenemen. Daarom is het verbeteren van de bereikbaarheid van Bemmel vanaf de A325 een belangrijke doelstelling van de gemeente. Regionale samenwerking is hierbij essentieel om de bereikbaarheid te verbeteren. Alleen op die manier kunnen we ervoor zorgen dat we regionaal, nationaal en internationaal bereikbaar blijven. Daarom wordt intensief samengewerkt met regio, provincie en rijk.
Openbaar vervoer- en fietsnetwerken In het mobiliteitsbeleid van Lingewaard wordt daarbij niet alleen gekeken naar maatregelen voor het autoverkeer, maar ook naar verbeteringen aan de openbaarvervoer- en fietsnetwerken. Openbaar vervoer vormt een belangrijk onderdeel in het verkeerssysteem de regio. Maatregelen op het gebied van (hoogwaardig) openbaar vervoer leveren een bijdrage aan de beperking van de groei van het autoverkeer. Openbaar vervoer bestaat uit trein, hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) en uit stads-en streeklijnen. Tussen Nijmegen en Bemmel rijden momenteel twee buslijnen: HOV-lijn 300 die de verbinding tussen Arnhem, Huissen, Bemmel en Nijmegen verzorgt. Deze rijdt vanaf Bemmel via de Ressensestraat naar de A325 en Nijmegen v.v.; lijn 33 die ook het oostelijk deel van Lingewaard ontsluit en via de Zandsestraat - Vossenpels naar Lent en Nijmegen rijdt. Momenteel rijden er geen bussen over het Vossenhol (wel over Zandsestraat-Teselaar) en er zijn geen plannen om over de Dorpensingel op Lingewaards grondgebied een openbaar vervoersverbinding te traceren. De fiets is voor een aantal verplaatsingen een goed alternatief voor de auto. Comfortabele en veilige fietsroutes dragen bij aan het stimuleren van het fietsgebruik. Op onderstaande kaart staan de belangrijkste huidige en toekomstige fietsroutes in Lingewaard weergegeven.