1421218 Bijlage 1 - Ruimtelijke motivering TAM-Omgevingsplan Hoofdstuk 22f, Zandsestraat Bemmel
Tekst van het document
Verandering oppervlaktewater Binnen het plangebied wordt een deel van het water gehandhaafd, gedempt en gegraven. In onderstaande overzichtstekening weergegeven met daarop de te handhaven, dempen en graven watergangen.
9
BOOT (2025). Waterhuishoudings- en rioleringsplan, Zandsestraat Bemmel. 25 maart 2025.
58
(geo-)hydrologische gesteldheid Voorafgaand aan het opstellen van het waterhuishoudingsplan is de (geo-)hydrologische gesteldheid van het plangebied in beeld gebracht in een geohydrologisch onderzoek. Dit onderzoek is als bijlage bij het waterhuishoudingsplan gevoegd. Hierin worden de volgende conclusies getrokken: − De maaiveldhoogte binnen het plangebied varieert globaal van circa NAP +10,0 m in het zuiden tot circa NAP +9,7 m in het noorden. − De bodemopbouw bestaat uit circa 2 m klei en zand tot 9 m-mv (einde boorprofiel). − Geadviseerd wordt bij de verdere planuitwerking rekening te houden met een RHG van NAP +8,9 m in het oosten tot NAP +8,7 m in het westen. − De representatief hoogste stijghoogte in het eerste watervoerend pakket is ingeschat op NAP +8,6 m. − In de omgeving van het plangebied liggen diverse B- en C-watergangen. Daarnaast ligt het plangebied op circa 300 m ten noordwesten van De Strang. Op circa 1,5 km ten zuidoosten van het plangebied ligt de Waal. − Het plangebied ligt in peilgebied met als streefpeil NAP +8,15 m. − Bij ontgravingen tot 1,2 m-mv blijft het opbarstrisico beperkt (uitgaande van de maximaal waargenomen stijghoogte). Geadviseerd wordt voorafgaand aan ontgravingen de lokale dikte van de kleilaag te onderzoeken omdat deze kan varieren, waardoor het resultaat van de opbarstberekening ook kan afwijken.
− Geadviseerd wordt bij permanente ontgraving van de kleilaag de weerstand van de kleilaag te herstellen. − De normale kwelflux bij een hoge rivierstand in de Waal is berekend op 0,5 mm/dag. − De toename van kwelflux is afhankelijk van de diepte van ontgraving en is berekend voor diverse dieptes. Bij de uitwerking van bergingsvoorzieningen wordt geadviseerd rekening te houden met de kwelflux van 0,5 mm/dag en de eventuele toename van kwelflux.
59
− Uit ervaring blijkt dat nabij de Pas 17 Bemmel (zuid oostelijke zijde van het plan) t.a.v. kwel een zeer gevoelig gebied is. Bij langdurige periode van hoog water barst hier de bodem open en is er sprake van forse kwelwateroverlast. Bestaande riolering Binnen het plangebied is een perseleiding (deels asbest cement) van het waterschap Rivierenland gelegen. De persleiding is buitengebruik gesteld. Daarom dient deze verwijderd te worden voor de uitvoering van de ontwikkeling. Op basis van de rioolkaart van de gemeente Lingewaard blijkt dat in de Zandsestraat een drukrioleringsleiding aanwezig is. Ten noorden van het plangebied is in de Teselaar een gemengd rioolstelsel aanwezig. Het gemengde rioolstelsel in de Teselaar is ter hoogte van het plangebied gelegen op NAP +7,47 m (west) tot NAP +7,15 m (oost). Wateropgave Op basis van de huidige en toekomstige oppervlakken, neemt met de ontwikkelingen binnen het plangebied het verhard oppervlak met 23.335 m² toe tot een toekomstig verhard oppervlak van 36.155 m². Vanuit het waterschap Rivierenland geldt dat over de toename van verhard oppervlak (23.335 m²) berging gerealiseerd dient te worden. In de weging van het waterbelang zijn de toetsingen T=10 Waalstand + T=2+10% winterbui en toenemend verhard oppervlak met oppervlaktewater en alternatieve waterberging uitgevoerd.
Op basis van de weging van het waterbelang blijkt dat de toetsing van de alternatieve waterberging de maatgevende eis is. Daarom is de benodigde waterberging: 23.335 m² * 664 m³/ha = 1.549 m³ Binnen het plangebied zijn C-watergangen aanwezig. Het merendeel van de Cwatergangen blijven gehandhaafd. Een C-watergang (van noord naar zuid) wordt gedempt. De te dempen watergang betreft een oppervlak van circa 100 m². Dimensionering watersysteem Binnen het plangebied wordt waterberging gerealiseerd in de vorm van 5 wadi’s. De wadi’s zijn 0,4 meter diep, met een slokop op 0,3 meter en een talud van minimaal 1:3. Gezamenlijk hebben de vijf wadi’s een bergend vermogen van 2.450 m³ tot de slokops (0,1 m-mv) in werking treden. Hiermee wordt ruimschoots voldaan aan de waterbergingseis van 1.549 m³. Ter compensatie van het te dempen oppervlaktewater er watergang gegraven in het verlengde van een bestaande watergang. Ter hoogte van de waterspiegel heeft het te graven oppervlaktewater een vergelijkbare omvang met het te dempen oppervlaktewater. De te graven watergang heeft een bodembreedte van minimaal 0,5 m en taluds van 1:1,5. De bodemhoogte van de C-watergang is circa NAP +8,8 m. Deze bodemhoogte is vergelijkbaar met de bestaande watergangen. Uit het geohydrologische onderzoek blijkt dat bij het ontgraven van de bovengrond (klei) er sprake is van een kweltoename.
Bij een ontgraving van 1,0 m (diepte wadi 60
inclusief grondverbetering) is de kweltoename 0,5 mm/dag. Met een totaal oppervlak van 10.589 m² van de wadi’s is de toename van kwel circa 5,3 m³/dag. De kwel toename wordt ruimschoots gecompenseerd in het overschot van de wadi’s. Ontwerp watersysteem en VWA-stelsel Voor een verdere beschrijving en onderbouwing van het toekomstige watersysteem en VWA-stelsel kan het waterhuishoudings- en rioleringsplan worden gelezen. Hierin wordt het complete ontwerp van het toekomstige watersysteem en het VWA-stelsel toegelicht. 4.12.3
Conclusie Het aspect water vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van dit TAMomgevingsplan.
4.13
Klimaatadaptatie
4.13.1
Algemeen Het klimaatadaptatie beleid in Nederland is vastgelegd in verschillende nationale, provinciale en gemeentelijke beleidstukken. Dit zal hieronder nader worden toegelicht. De landelijke aanpak gebeurt vanuit twee programma’s: het nationaal Deltaprogramma en de Nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS). Rijksbeleid - Nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS) De Nationale klimaatadaptatiestrategie (NAS) is de overkoepelende Nederlandse strategie op het gebied van klimaatadaptatie. Deze strategie uit 2016 beschrijft de belangrijkste klimaatrisico’s voor Nederland en zet de koers uit om deze risico’s aan te pakken. Het programmateam NAS heeft deze koers vertaald naar plannen en acties in het uitvoeringsprogramma 2018 - 2019. Dit programma richt zich op sectoren, ketens, thema’s en klimaatrisico’s die niet in het Deltaprogramma en het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie voorkomen en vult een aantal thema’s hieruit aan. Met het rapport ‘Nationaal perspectief klimaatadaptatie’ uit 2020 blikt het team terug op wat er tot dan toe bereikt is en biedt het perspectief voor de toekomst. Rijksbeleid - Nationaal Deltaprogramma In het nationaal Deltaprogramma staat hoe de overheid Nederland beschermt tegen overstromingen, zorgt voor voldoende zoetwater en werkt aan een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting.
Het Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen, Rijkswaterstaat en verschillende maatschappelijke organisaties werken vanuit het Deltaprogramma samen aan deze opgaven, onder leiding van de Deltacommissaris. Het programma is opgebouwd rond drie thema’s: − Deltaprogramma Waterveiligheid − Deltaprogramma Zoetwater − Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie Alle drie de programma’s bevatten een Deltabeslissing (nationale kaders die voor heel Nederland gelden) en een Deltaplan (concrete maatregelen voor de uitvoering 61
van het beleid). In de Deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie staat het nationale beleid voor de inrichting van waterrobuuste en klimaatbestendige gebieden. Het plan is opgesteld in 2018 en opgebouwd uit zeven ambities: kwetsbaarheid in beeld brengen, risicodialoog voeren en strategie opstellen, uitvoeringsagenda opstellen, meekoppelkansen benutten, stimuleren en faciliteren, reguleren en borgen, en handelen bij calamiteiten. Kamerbrief ‘Landelijke maatlaat voor een groene, klimaatadaptieve gebouwde omgeving en verkenning groennorm’ Op 23 maart 2023 is kamerbrief ‘Landelijke maatlaat voor een groene, klimaatadaptieve gebouwde omgeving en verkenning groennorm’ aangeboden aan de Tweede Kamer. De ontwikkeling van de maatlat sluit aan op uitdrukkelijk advies van de Deltacommissaris om landelijk tot een consensus te komen over klimaatadaptief bouwen. De maatlat schept het kader voor klimaatadaptief bouwen en richt zich op locatie-inrichting en bouwwijze. De maatlat behandeld de klimaatthema’s hitte, wateroverlast, droogte en gevolgbeperking van overstromingen. Daarnaast worden ook de thema’s bodemdaling en biodiversiteit betrokken. Parallel aan de maatlat worden er met de kamerbrief ‘Water en Bodem Sturend ’ randvoorwaarden uitgewerkt voor de locatiekeuze voor nieuwe ontwikkelingen.
De maatlat moet een impuls geven om groene klimaatbestendige gebieden en gebouwen te kunnen realiseren die ook bijdragen aan biodiversiteit en gezondheid. Om klimaatadaptief bouwen en inrichten standaard te maken, worden de mogelijkheden verkend om voor juridische borging van de maatlat. Op dit moment is deze echter nog niet juridisch gewaarborgd. Gezien de (omvang van de) bouwopgave, de urgentie van extremer weer door klimaatveranderingen en de wens om daarin geen kansen te missen, wordt het gebruik van de maatlat zoveel mogelijk gestimuleerd. Provinciaal beleid – Omgevingsvisie- en verordening Gaaf Gelderland Het veranderend klimaat gaat aan niemand voorbij en raakt alle facetten van de omgeving. Zoals de Gelderse natuur – met haar vele grote en kleinere rivieren en rijkdom aan dier- en plantsoorten. Maar ook onze eigen gezondheid en veiligheid. De provincie wil hierop voorbereid zijn, daarom zetten ze vooral en eerst in op het tegengaan van de risico’s en gevaren van de klimaatverandering. Bij de aanleg, inrichting, veiligheid en leefbaarheid van de gebouwde omgeving – steden, dorpen, bedrijventerreinen – neemt de Provincie de gevolgen van het veranderende klimaat mee en maken afspraken over hoe met de risico’s om te gaan. Ambities − In 2050 is Gelderland klimaatbestendig.
Ze zijn goed voorbereid en toegerust op de gevolgen van klimaatverandering: wateroverlast, droogte, hittestress en overstromingsgevaar. − In 2020 hebben ze samen met partners de risico’s en kansen van het veranderend klimaat in beeld gebracht en strategieën opgesteld die leidraad zijn voor ons handelen.
62
In artikel 2.65b van de Omgevingsverordening Gelderland is het volgende artikel opgenomen: Artikel 2.65b (klimaatadaptatie) 1.
Voor zover een bestemmingsplan een nieuwe activiteit of ontwikkeling mogelijk maakt, bevat de toelichting bij het bestemmingsplan een beschrijving van de maatregelen of voorzieningen die worden getroffen om de risico’s van klimaatverandering te voorkomen of te beperken en de afweging die daarbij is gemaakt.
2.
In de beschrijving worden in ieder geval de volgende aspecten betrokken: − waterveiligheid; − wateroverlast; − droogte; en − hitte.
3.
De beschrijving wordt opgesteld na overleg met in ieder geval het dagelijks bestuur van het waterschap waar de activiteit wordt verricht of de ontwikkeling plaatsvindt.
Regionaal beleid - Rivierengebied Klimaatbestendig, Samen aan de slag! Ook in de regio Rivierenland krijgen ze steeds vaker te maken met hogere temperaturen, drogere perioden, meer en extreme neerslag en toename van het risico op overstromingen. Om richting te geven aan deze opgave hebben gemeenten, waterschap, provincie en andere stakeholders samen gewerkt aan een Regionale klimaat Adaptatie Strategie (RAS). Deze RAS voor Rivierenland maakt op regionaal niveau inzichtelijk of en zo ja waar extra inzet nodig is om vanaf 2020 klimaatadaptief te handelen en in 2050 klimaatadaptief ingericht te zijn. Door in samenhang klimaatadaptatie vraagstukken te benaderen in de regio, proberen Rivierenland winst te behalen voor de regio als geheel. Gemeenten en individuele stakeholders gaan daarnaast zelf aan de slag met hun eigen (lokale) aanpak. De inhoudelijke thema’s die horen bij klimaatadaptatie hebben betrekking op wateroverlast, droogte, hitte en het risico op overstromingen. Rivierenland is gevoelig tot zeer gevoelig voor al deze klimaateffecten. In deze RAS zijn doelen voor de korte termijn opgenomen, maar is ook beschreven wat klimaatadaptief ingericht in 2050 betekent voor onze regio.
Strategische lijnen voor de korte termijn − Vergroten van bewustwording en kennis: De urgentie tot klimaatadaptatie moet bij alle betrokkenen worden vergroot en er toe leiden dat klimaatadaptatie verankerd in het beleid en het concrete handelen. − Een andere manier van denken en samenwerken: Durven te denken en doen buiten de bestaande relaties en gebaande paden, gebruik maken van de goede voorbeelden en ervaringen en samenwerken met verschillende disciplines. − De regio pakt eerst de meest urgente opgaven aan: De regio richt zich op de meest urgente opgaven, pakt eerst de makkelijke opgaven op en koppelt klimaatadaptatie aan kansen op andere gebieden zoals de energietransitie.
63
− De regio verbindt verschillende schaalniveaus: De regio verbindt de regionale en lokale aanpak en wat betreft schaalniveau zet Rivierenland in op zowel strategisch, tactisch als operationeel niveau. Ambities voor klimaatbestendig Rivierenland 2050 Vanuit deze strategische lijnen op korte termijn, zijn onze ambities geformuleerd om toe te werken naar een klimaatbestendig Rivierenland in 2050: 1. Leefbare kernen; 2. Duurzame logistiek en bedrijvigheid; 3. Vitale en toekomstbestendige land- en tuinbouw; 4. Robuust en aantrekkelijk rivierenlandschap. Voor het onderhavig project is ambitie 1 Leefbare kernen het meest relevent: In 2050 heeft de regio aantrekkelijke groene en leefbare kernen waar het goed wonen, werken en recreëren is. Daarom gaat de regio beperking van wateroverlast, droogte en hitte meenemen als ontwerpuitgangspunt bij de (her)inrichting van de kernen. Daarbij werken overheden, woningcorporaties en private partijen samen. Gemeentelijk beleid - Lokale Adaptatiestrategie Lingewaard De gemeente Lingewaard heeft in februari 2022 de Lokale Adaptatiestrategie vastgesteld. Hiervoor heeft ze onder andere gesprekken gevoerd met inwoners en ondernemers over hoe een klimaatbestendig Lingewaard eruit moet zien. Het doel van de strategie is om in 2050 een klimaatbestendige gemeente te zijn.
Met de strategie bereidt de gemeente zich niet alleen voor op weersextremen, ze werkt ook aan betere en koelere plekken voor ontspanning in de natuur. Lingewaard beschouwt zichzelf als een klimaatbestendige gemeente als ze voldoet aan de volgende kenmerken: − De gemeente is beter bestand tegen hitte. − Ze is beter bestand tegen langdurige periodes van droogte. − Bij extreme regenbuien blijft de gemeente wateroverlast zoveel mogelijk de baas. − Toeristische en recreatieve voorzieningen zijn klimaatbestendig. − De natuur en landschappen zijn klimaatbestendig. Om klimaatbestendig te worden, bedacht de gemeente vier strategielijnen en zes projectthema’s. Deze staan aan de rechterkant van de afbeelding hieronder. De projectthema’s beschrijven waar de gemeente mee aan de slag gaat, en de strategielijnen beschrijven hoe ze dat wil aanpakken. Binnen zes thema’s gaat de gemeente concreet met projecten aan de slag: 1. Hitte op de kaart: De gemeente maakt kaarten waarop je kunt zien waar in de gemeente problemen zijn met hitte. Denk bijvoorbeeld aan locaties waar kwetsbare inwoners extra last hebben van hitte. Zulke kaarten gebruikt de gemeente voor plannen en beleid. 64
2. Klaar met scheurvorming: De afgelopen jaren ontstonden er scheuren in woningen door langdurige droogte. De gemeente gaat samen met Waterschap Rivierenland onderzoeken met welke maatregelen ze de inwoners van deze woningen kan helpen. 3. Aantrekkelijke buitenzwemwateren: De gemeente verwacht dat inwoners meer buiten willen ontspannen door de warmere en langere zomers. Daarom wil ze dat de (natuurlijke) buitenzwemplekken van goede kwaliteit zijn. Denk aan schoon zwemwater en genoeg schaduw. 4. Groen Groener Groenst: Lingewaard wordt groener. De gemeente gaat niet alleen zelf aan de slag door de openbare ruimte te vergroenen. Ze gaat ook inwoners en bedrijven stimuleren om stenen te vervangen door groen. 5. Klimaatbestendig bouwen: De komende jaren wordt er veel gebouwd in Lingewaard. De gemeente wil dat dit op een klimaatbestendige manier gebeurt, om overlast en schade door hitte, droogte, extreme regen en rivierwater zoveel mogelijk te voorkomen. 6. Klimaatbewust Lingewaard: De gemeente wil de inwoners en bedrijven in Lingewaard bewust maken van klimaatverandering en adaptatie. Er is al een website gemaakt: klimaatbestendig.lingewaard.nl(opent in nieuw venster) (verwijst naar een andere website). Daarnaast komen er mooie voorbeelden van maatregelen op straat, en worden er klimaatlessen gegeven op scholen.
De vier strategielijnen beschrijven hoe de gemeente deze projecten wil aanpakken: 1. Informeren en verleiden: De gemeente wil mensen bewust maken van de risico’s en kansen van klimaatverandering. Daarnaast wil ze adaptatie leuk maken! 2. Het goede voorbeeld: Door zelf maatregelen te nemen, geeft de gemeente het goede voorbeeld en wordt klimaatadaptatie sneller vanzelfsprekend. 3. Borgen van klimaatadaptatie: De gemeente gaat alle plannen vanaf nu door een klimaatbestendige bril bekijken. Dit moet ervoor zorgen dat klimaatbestendig denken en doen het ‘nieuwe normaal’ wordt. 4. Focus op prioriteiten: De gemeente begint met maatregelen die makkelijk kunnen worden uitgevoerd en die een groot effect hebben. Ondertussen zal de gemeente maatregelen voorbereiden voor op de langere termijn. 4.13.2
Toetsing In elk van de bovenstaande beleidsstukken komen de thema’s waterveiligheid/overstromingen, wateroverlast, hitte en droogte naar voren. Daarnaast worden in de landelijke maatlat klimaatadaptief bouwen de thema’s biodiversiteit en natuurinclusiviteit en bodemdaling ook nog meegenomen. Voor de toetsing worden deze thema’s nader toegelicht. Waterveiligheid/gevolgbeperking overstromingen De kaart maximale overstromingsdiepte geeft de kans op overstroming weer binnen een gebied. Deze kaart laat voor de huidige situatie in vier beelden zien welke overstromingsdieptes mogelijk zijn. Van boven naar beneden wordt de kans steeds kleiner, maar worden de ruimtelijke gevolgen juist groter: 65
− grote kans: de kans dat een gebied ongeveer 1 keer in de 10 jaar overstroomt; − middelgrote kans: de kans dat een gebied ongeveer 1 keer in de 100 jaar overstroomt; − kleine kans: de kans dat een gebied ongeveer 1 keer in de 1.000 jaar overstroomt; − bijzonder kleine kans: de kans dat een gebied ongeveer 1 keer in de 100.000 jaar overstroomt. De onderstaande afbeeldingen laten de maximale overstromingsdiepte zien die eens in de 100 of eens in de 10.000 jaar kan voorkomen bij bijvoorbeeld een dijkdoorbraak. Ter plaatse van het plangebied wordt, bij de scenario’s middelgrote en grote overstromingskans geen water op maaiveld verwacht. Uit de volgende afbeeldingen is af te lezen dat er een middelgrote kans (1 x per 100 jaar) bestaat dat het plangebied 0,5 tot 1,5 meter overstroomt en een kleine kans (1 x per 10.000 jaar) dat het plangebied 1,0 tot 1,5 meter overstroomt. De kans op een overstroming is dus aanwezig.
Overstromingsdiepte bij middelgrote (links) en kleine kans (rechts) (bron: klimaateffectatlas.nl)
Om de effecten van overstromingen te verminderen zijn maatregelen te nemen gericht op de ‘overstromingtrits’: schade voorkomen, schadebeperking, schuilen en evacueren. Raadpleging van de tabel voorkeursvolgorde gevolgenbeperking overstroming uit de klimaatmaatlat geeft aan dat schade voorkomen en schuilen en evacueren binnen het plangebied het meest kansrijk zijn. Maatregelen om de schade te beperken kunnen bijvoorbeeld een verhoogd vloerpeil zijn ten opzichte van de weg zodat het water niet naar binnen treedt en meterkasten, stroompunten of andere vitale installaties op de begane grond verhoogd aanleggen. Ten aanzien van schuilen en evacueren zijn maatregelen als het creëren van een duidelijk vluchtplan waarbij bewoners naar hogere verdiepingen kunnen komen en het voorzien in SOS pakketten op de hogere verdiepingen mogelijk. Hittestress Door klimaatverandering wordt het vaker heet in de zomer. In steden is het vaak al warmer dan de landelijke omgeving vanwege onder andere de aanwezige verhardingen, ook wel het stedelijk hitte eiland effect genoemd. Dit heeft invloed op de 66
gezondheid, buitenruimte, leefbaarheid, water en netwerken. De onderstaande kaart presenteert de gemiddelde gevoelstemperatuur in ºC voor het tijdvak 12:0018:00 lokale tijd op een hete zomerdag ter plaatse van het plangebied in het huidige klimaat. De kaart daar onder presenteert hetzelfde maar dan in 2050.
Gemiddelde gevoelstemperatuur in ºC, tijdvak 12:00-18:00 op 1 juli 2015, huidige situatie (links) en op 1 juli 2050, sterke klimaatverandering (bron: klimaateffectatlas.nl)
In de huidige situatie liggen de temperaturen in het plangebied tussen de 30⁰ C en 40⁰ C graden. In een toekomstige situatie liggen de temperaturen in het plangebied tussen de 33⁰ C en de 43⁰ C. Bij deze temperaturen ervaar je grote tot extreem grote hittestress. Met het toevoegen van bebouwing zal dit alleen maar warmer worden. Om de effecten van toegenomen hitte te verminderen, zijn maatregelen te nemen gericht op de ‘hittetrits’: blokkeren, ventileren en verkoelen. Het toepassen van natuurlijke materialen en groen hebben hierbij de voorkeur. Met de realisatie van de een groenzone centraal in het besluitgebied wordt een zeer groene woonwijk gerealiseerd, waar de toevoeging van vele bomen binnen het besluitgebied zorgen voor een goede schaduwwerking. Daarnaast wordt binnen het besluitgebied op meerdere plekken een boomgaard voorzien in de openbare ruimte, zodat mensen gemakkelijk een koele plek op kunnen zoeken binnen korte afstand van hun woning. De groene wiggen in het noorden trekken het groen verder tussen de woningen, waardoor ook hier voor voldoende verkoeling wordt gezorgd. De maatlaat stelt de richtlijn om 40% schaduwbedekking te creëren op belangrijke loop- en fietsroutes, drinkwaterstroken en verblijfsplekken en 30% schaduw op buurtniveau op het heetste moment van de dag (15:30 uur op 21 juni). Door de bovenstaande maatregelen te nemen wordt hieraan bijgedragen.
Daarnaast wordt binnen het plangebied zo weinig mogelijk verharding en zoveel mogelijk groen toegepast, om te voldoen aan de richtlijn van 40% tot 50% warmte werende oppervlakten binnen het plangebied. Zo wordt een deel van de parkeerplekken in eerst instantie als groenzone ingericht, om te bepalen of er echt behoefte is naar deze parkeerplekken. Andere maatregelen die kunnen worden 67
genomen zijn het gebruik van lichte materialen (beige of lichtgrijze tegels i.p.v. bijv. asfalt), natuurlijke ventilatie door gebouwen dusdanig te ontwerpen dat ramen aan twee zijde van het gebouw open kunnen en fatsoenlijke zonwering op de zuidelijk zijde van hete gebouw. Met de groenzone die binnen het gebied wordt aangelegd, liggen alle woningen binnen 200 m van een openbaar toegankelijke koele groene plek (minimaal 200 m 2 en schaduw). Hiermee wordt voldaan aan de richtlijnen van de klimaatmaatlat. Wateroverlast Hevige neerslag over een korte periode kan lokaal zorgen voor wateroverlast. Dit type wateroverlast komt het meest voor bij wolkbreuken in de zomer. Een groot deel van de Nederlandse straten en pleinen kunnen bij hevige buien onder water komen te staan. De meeste schade treedt op wanneer het water (over de stoepen) gebouwen instroomt. De onderstaande kaart geeft de overstromingsdiepte bij een bui die 1 keer per 100 jaar voorkomt en 2 uur aanhoudt en 1 keer per 1.000 jaar voorkomt en 2 uur aanhoudt.
Overstromigsdiepte bui 70 mm per 2 uur (links) en 140 mm per 2 uur (bron: klimaateffectatlas.nl)
Uit de kaart blijkt dat een deel van het plangebied overstroomt in deze situatie. Voor het besluitgebied is een waterhuishoudingsplan opgesteld (zie paragraaf 4.12). Met dit plan wordt er voor gezorgd dat het water in het plangebied geborgen wordt in vijf wadi’s. Wanneer het waterpeil in de wadi’s is gestegen tyot 0,1 m beneden omliggend maaiveld dan treedt een slokop richting een watergang ten westen van het plangebied in werking. Voordat de slokop inwerking treedt zal het water in de wadi’s infiltreren en via drainage vertraagd tot afstroming richting de watergang ten westen van het plangebied. Droogte Vanwege de klimaatverandering neemt de kans op langere periodes van droogte toe, met name in de zomer. De gevolgen in een stedelijke omgeving zijn onder meer het uitdrogen van beplanting, zakken van de (grond)waterstanden en toename van de inklinking/bodemdaling in veen- en kleigebieden. De onderstaande 68
kaart geeft de gemiddeld laagste grondwaterstand binnen het gebied weer in een gemiddeld jaar. In de toekomst zal de gemiddeld laagste grondwaterstand licht dalen ten opzichte van de huidige situatie (0,1 - 0,25 meter).
Gemiddeld laagste grondwaterstand huidige situatie (bron: klimaateffectatlas.nl)
Uit de kaart blijkt dat het grondwater op de planlocatie dieper ligt dan 1,5 m onder het maaiveld. Dit betekent dat het gehele plangebied gevoelig is voor langdurige droogte, omdat naast neerslag geen sprake is van aanvulling van de bewatering via grondwater. Binnen het plangebied kan dit leiden tot schade aan infrastructuur (bijv. het rotten van houten funderingen) en de verdroging van openbaar groen. Om de gevolgen van droogte te beperken, zijn maatregelen gericht op het in het plangebied vasthouden en hergebruik van regenwater en beperken van vochtverlies noodzakelijk. Binnen het plangebied wordt het regenwater derhalve zoveel mogelijk opgevangen in wadi’s tussen de woningen en binnen de groenzone, waardoor het hemelwater zoveel mogelijk lokaal wordt geïnfiltreerd en vertraagd wordt afgevoerd richting oppervlakte- en grondwater. Daarnaast wordt een deel van de parkeerplaatsen voorzien van grasbetontegels, waardoor het regenwater in de bodem kan wegzakken, het grondwater kan aanvullen en het riool kan ontlasten. Verder is het belangrijk om beplanting toe te passen die goed bestand is tegen droogte. Bodemdaling Op veel plekken in Nederland daalt de bodem. Dat kan verschillende gevolgen hebben, zoals een groter risico op overstromingen als er niet geïnvesteerd wordt in waterbeheer en schade aan funderingen.
Raadpleging van de bodemdalingskaart wijst uit dat de locatie niet gevoelig is voor bodemdaling. Dit blijkt ook uit het bodemonderzoek, dat heeft uitgewezen dat de bodem bestaat uit sterk zandig tot matig siltige klei welke beperkt gevoelig zijn voor bodemdaling en inklinking. 69
Biodiversiteit Mensen wonen graag in een gezonde en groene omgeving en ook voor de natuur en biodiversiteit is een groene omgeving belangrijk. De klimaatverandering heeft ook als gevolg dat de biodiversiteit afneemt. Het stimuleren van biodiversiteit is niet alleen goed voor de natuur, het draagt ook bij aan de andere thema’s van klimaatadaptatie. Daarom is het belangrijk dat hier aandacht aan wordt besteed. Daarom worden binnen het plangebied bloemrijke beplanting en bloeiende bomen in de openbare ruimte toegepast, welke bijen en insecten aantrekken. Dit wordt nader toegelicht in het stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitplan. Hierin is een inrichtingsplan centrale groenzone toegevoegd die aandacht besteed aan ecologie en natuurinclusiviteit waarin de verscheidene soorten die zullen worden toegepast worden weergegeven. Daarnaast worden binnen het plangebied ingezet op inheemse soorten die bijdragen aan de biodiversiteit. 4.13.3
Conclusie Bij de planvorming is rekening gehouden met klimaatadaptatie.
4.14
Duurzaamheid
4.14.1
Algemeen Duurzaamheid is een belangrijk uitgangspunt van de Omgevingswet en komt tot uiting in verschillende aspecten van de wet. Zo introduceert de Omgevingswet het begrip ‘duurzame ontwikkeling’ als een overkoepelend doel. Duurzame ontwikkeling wordt gedefinieerd als een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie, zonder de behoeften van toekomstige generaties in gevaar te brengen. Dit betekent dat bij besluitvorming rekening moet worden gehouden met langetermijneffecten. Het (wettelijk) kader voor duurzaamheid onder de Omgevingswet wordt verder ingevuld door onderliggende regelgeving, zoals het Bkl en het Bbl. Beleidskader energietransitie 2023 - 2035 Lingewaard wil in 2030 elektriciteitsneutraal zijn. Dat houdt in dat er evenveel elektriciteit wordt verbruikt als dat de gemeente (groen) opwekt. Om dit te behalen, is een besparing van energie nodig van minimaal 2,5% per jaar. Om dit te realiseren, richt de gemeente zich vooral op de gebouwde omgeving. Hiermee wordt bedoeld dat er volop wordt ingezet op het isoleren van woningen en gebouwen. De inzet bestaat uit voorlichting en activatie maar ook het aanrijken van financiële hulp en/of ontzorging waar nodig. De gemeente werkt aan de energietransitie vanuit drie pijlers: 1 Energiebesparing: •
2,5% energiebesparing;
•
Focus op gebouwde omgeving;
•
Snelheid en betaalbaarheid zijn belangrijk.
2 Duurzame opwek: •
Energieneutraal in 2050; 70
•
Invullen zoekgebieden en A15 zone/Betuwelijn;
•
Innovatie en techniek.
3 Warmtetransitie:
4.14.2
•
Van het gas af;
•
Technische oplossingen creëren;
•
Duidelijkheid en inzicht creëren.
Toetsing De nieuwbouwwoningen worden gasloos ontwikkeld en zullen voldoen aan de nieuwste BENG-normen. Met dit project wordt derhalve rekening gehouden met de energietransitie en wordt aandacht besteed aan energiebesparende maatregelen. Zo worden de woningen voorzien van zonnepanelen en warmtepompen. Daarnaast krijgen de woningen vloerverwarming- en koeling, hoog rendement beglazing en een energiezuinig ventilatiesysteem. Binnen het plangebied wordt tevens voldoende ruimte voor wateropvangen en berging gerealiseerd. Derhalve is aandacht besteed aan alle drie de pijlers uit het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Lingewaard.
4.14.3
Conclusie Bij de planvorming is rekening gehouden met duurzaamheid.
4.15
Natuur
4.15.1
Algemeen
4.15.1.1
Soortenbescherming Bij ruimtelijke ontwikkelingen moet rekening gehouden worden met de aanwezige natuurwaarden in en om het besluitgebied. De Omgevingswet beschermt bepaalde plant- en diersoorten. Het gaat hoofdzakelijk om soorten van Europees belang die onder de reikwijdte van de Vogel- en Habitatrichtlijn vallen. Daarnaast betreft het bepaalde soorten van nationaal belang. In principe zijn provincies verantwoordelijk voor de bescherming van soorten (artikel 2.18, lid 1, sub f). Echter kunnen ook andere overheden actief beleid voeren. Zo is het vaststellen van een programma voor soortenbescherming een mogelijkheid. Soortenbescherming is in de Omgevingswet vooral gericht op het reguleren van flora-en fauna-activiteiten. Een flora en fauna-activiteit is een activiteit met mogelijke gevolgen voor van nature in het wild levende dieren of planten. Door deze brede formulering van een flora- en fauna-activiteit is het bij activiteiten in de fysieke leefomgeving nodig om te controleren of: 1 er soorten aanwezig zijn; 2 welke soorten dat zijn. Voordat een flora en fauna-activiteit mag worden verricht, moet gecontroleerd worden of er aanwijzingen zijn dat op die plek of in de directe nabijheid bepaalde beschermde soorten of habitats voorkomen. Als er aanwijzingen zijn dat deze aanwezig zijn, dan is het verplicht om na te gaan of nadelige gevolgen voor die dieren of 71
planten uit te sluiten zijn. Als nadelige gevolgen niet uitgesloten kunnen worden, moet degene die de activiteit verricht alle passende preventieve maatregelen treffen om nadelige gevolgen voor dier- en plantensoorten te voorkomen. Voor schadelijke handelingen geldt in de meeste gevallen een vergunningplicht. In een aantal gevallen is echter ook sprake van een vrijstelling. 4.15.1.2
Gebiedsbescherming De bescherming van natuurgebieden is tweeledig; het Rijk is verantwoordelijk voor de bescherming van Natura 2000-gebieden en de bescherming van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is een verantwoordelijkheid van de provincies. Natura 2000 Een Natura 2000-gebied is een beschermd natuurgebied van Europees belang. Bescherming van deze gebieden is nodig voor het behoud van de biodiversiteit (soortenrijkdom) en om te voldoen aan de verplichtingen van de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn. Nieuwe ontwikkelingen (activiteiten) die - afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten – significant negatieve gevolgen kunnen hebben op een Natura 2000-gebied, zijn onder de Omgevingswet gedefinieerd als ‘Natura 2000-activiteit’. Deze kunnen zowel binnen als buiten een Natura 2000-gebied plaatsvinden. In de meeste gevallen vindt de activiteit echter plaats buiten een Natura 2000-gebied. Ook dan kan een activiteit effect hebben op het Natura 2000-gebied. Dit wordt ook wel de 'externe werking van een Natura 2000-gebied' genoemd. Als het effect significant kan zijn, is in veel gevallen een omgevingsvergunning voor een Natura 2000-activiteit nodig. Natuurnetwerk Nederland Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is verankerd in de omgevingsverordening van de provincies.
Daarin zijn de wezenlijke kenmerken en waarden van NNN-gebieden vastgelegd en zijn regels gesteld in het belang van de bescherming, instandhouding, verbetering en ontwikkeling van de kenmerken en waarden van NNN-gebieden.
4.15.2
Toetsing Voor de ontwikkeling zullen een leegstaand kassencomplex en enkele agrarische percelen worden omgevormd tot woningbouwlocatie. Er dient daarom vanuit de ecologie onderzocht te worden of met de ruimtelijke ontwikkelingen die het plan toestaat sprake is van overtreding van de geldende natuurwet- en regelgeving. Er zijn meerdere QuickScans en nader onderzoeken reeds uitgevoerd: •
Quick scan natuur, Bemmel, Zandsestraat, SAB, Datum: 29-09-2020 Projectnummer: 200256.
•
Nader onderzoek Zandsestraat Bemmel vleermuizen, sleedoornpage, roofvogelnesten, kleine marterachtigen en steenuil, Foreest Groen Consult BV, 12 november 2021.
•
QuickScan natuur onderzoek Uitbreiding besluitgebied, Zandsestraat Bemmel, Foreest groen consult BV, 19 april 2022.
72
•
Nader onderzoek Uitbreiding besluitgebied, Zandsestraat Bemmel vleermuizen, huismus, steenmarter, kleine marterachtigen, steenuil en sleedoornpage, Foreest Groen Consult BV, 11 december 2022.
De nu uitgevoerde QuickScan10 dient als actualisatie van de voorheen uitgevoerde QuickScans op deze locatie. Hierbij worden ook de resultaten van voorgaande nadere onderzoeken meegenomen. Weer wordt gekeken of nader onderzoek nodig is naar beschermde soorten op deze percelen. Soortenbescherming De resultaten van het soortenonderzoek worden hieronder samengevat in een tabel: Onderdeel
Overtreding Om- Nader gevingswet, be- onderzoek sluit activiteiten leefomgeving
Periode
Flora
Mogelijk
Nader onderzoek naar Akkerdoornzaad.
Bloeiperiode: Juni t/m augustus.
Nee
Zoogdieren
Mogelijk
Nader onderzoek naar kleine marterachtigen en steenmarter.
Conform kennisdocument kleine marterachtigen BIJ12
Kleine marterachtigen in 2021 en 2022 (verschillende delen). Steenmarter enkel in 2022 in één deel.
Amfibieën
Nee
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Reptielen
Nee
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Ongewervelden
Mogelijk
Nader onderzoek naar sleedoornpage.
Winterperiode zoeken eitjes, in zomer 2 bezoeken tijdens vliegtijd.
Handhaven sleedoorn struweel.
Zowel in 2021 en 2022 (verschillende delen)
Broedvogels
Ja
Nader onderzoek naar ransen steenuil.
Conform kennisdocument steenuil BIJ12.
Handhaven vaste rust en verblijfplaatsen en functioneel leefgebied.
Steenuil onderzocht in 2021 en 2022 (verschillende delen). Ransuil is niet onderzocht.
10
Mitigatie
Foreest Groen Consult B.V. (2024). Actualisatie Quickscan Zandsestraat, Bemmel. 21 maart 2024.
73
Reeds uitgevoerd 2021 of 2022?
Werkzaamheden opstarten buiten broedperiode. Vissen
Nee
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Vleermuizen
Ja
Nader onderzoek naar vliegrouten.
Conform vleermuisprotocol 2023.
Handhaven doorgaande structuren.
Zowel in 2021 en 2022 (verschillende delen)
Het nader onderzoek van 2021 verloopt in november 2024. De ontheffingsaanvraag voor beschermde onderdelen is in behandeling bij de provincie. Aangezien de bouw na november 2024 start, is het waarschijnlijk dat de provincie een update wil hebben van dit onderzoek. Hetzelfde geldt voor het onderzoek uit 2022 maar in dat geval met als uiterlijke datum december 2025. Begint de bouw na december 2025 dan moet in het tweede deelgebied opnieuw onderzoek gedaan worden naar vliegrouten vleermuizen, kleine marterachtigen, steenmarter, steenuil en sleedoornpage. Op dit moment zijn de onderzoeken voor de update al aan de gang. Toevoegend moet er in ieder geval onderzoek gedaan worden naar een mogelijk ransuilennest in een kraaiennest in de boomgaard ten zuiden van Zandsestraat 14 en naar akkerdoornzaad. Gebiedsbescherming Natura 2000-gebied de Rijntakken ligt heel dicht in de buurt van het besluitgebied. Een negatief effect op de instandhoudingsdoelstellingen van deze Natura 2000-gebieden is vanwege een mogelijke toename in stikstofdepositie door de ruimtelijke ontwikkeling in het besluitgebied niet uit te sluiten. Daarom is een onderzoek stikstofdepositie11 uitgevoerd waarin de mogelijke effecten van de ontwikkeling op stikstofdepositie in Natura 2000 gebieden zijn onderzocht.
Uit het onderzoek is gebleken dat er een afname is van stikstofdepositie op Natura-2000 gebieden in zowel de aanleg- of gebruiksfase. Geconcludeerd wordt dat aan de hand van de gehanteerde parameters significant negatieve effecten derhalve worden uitgesloten. Er is geen omgevingsvergunning voor een Natura 2000-activiteit benodigd. Geconcludeerd wordt dat aan de hand van de gehanteerde parameters significant negatieve effecten derhalve worden uitgesloten. Daarnaast kunnen de werkzaamheden ook hinder veroorzaken op het nabijgelegen Natura 2000-gebied. De dijk zal de meeste directe effecten van de bouw van de woningen en de aanleg van de infrastructuur absorberen. Het bevoegde gezag kan echter om een voortoets Natura 2000 vragen.
11
SAB (2025). Onderzoek stikstofdepositie Bemmel, Zandsestraat. Projectnummer: 200256 v3.1, 26 mei 2025.
74
Verder blijkt uit de quick scan dat het besluitgebied buiten de Gelders Natuurnetwerk (GNN) en Groene Ontwikkelingszones (GO). De kernkwaliteiten zijn niet van toepassing op dit gebied. Houtopstanden In het besluitgebied zijn geen houtopstanden aanwezig die onder de omgevingswet beschermd zijn. Nader natuuronderzoek ransuil en akkerdoornzaad Het nader natuuronderzoek naar de ransuil en akkerdoornzaad is in uitvoering. De resultaten worden hier bij vaststelling opgenomen. Indien hieruit volgt dat het noodzakelijk is om een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit bij de provincie aan te vragen, dan zal dit worden gedaan. Ontheffing kleine marterachtigen, roofvogelnesten, sleedoornpage, vliegrouten vleermuizen en steenuil De ontheffingsaanvraag voor kleine marterachtigen, roofvogelnesten, sleedoornpage, vliegrouten vleermuizen en steenuil is in behandeling bij de provincie Gelderland. 4.15.3
Conclusie De resultaten van het nader natuuronderzoek ransuil en akkerdoornzaad worden hier bij vaststelling opgenomen. Indien hieruit volgt dat het noodzakelijk is om een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit bij de provincie aan te vragen, dan dient dit te worden gedaan. Hiermee vormt het aspect natuur geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van dit TAM-omgevingsplan.
4.16
Archeologie
4.16.1
Algemeen Door ondertekening van het verdrag van Valletta (1992) heeft Nederland zich verplicht om bij ruimtelijke planvorming nadrukkelijk rekening te houden met archeologische waarden. De omgevingswet schrijft voor dat het aspect archeologie een plek heeft in het omgevingsplan. In het omgevingsplan is vastgesteld hoe met in de grond aanwezige dan wel te verwachten archeologische waarden moet worden omgegaan. In beginsel moet de gemeente aan projecten kleiner dan 100m2 vrijstelling verlenen van de verplichting tot archeologisch onderzoek (artikel 5.130 lid 4 Bkl). Met een inhoudelijke onderbouwing kan de gemeente echter afwijken van deze vrijstellingsgrens. De instructieregels voor de omgang met archeologie in het omgevingsplan zijn opgenomen in het Besluit kwaliteit leefomgeving (artikel 5.130, eerste lid). Uitgangspunt is dat bij ingrepen waarbij de ondergrond wordt geroerd, dient te worden aangetoond dat de eventueel aanwezige archeologische waarden niet worden aangetast. De archeologische verwachtingswaarde en de omgang daarmee legt de gemeente vast in het omgevingsplan (artikel 5.130 lid 3, 4 en 5 Bkl). Wanneer er 75
een archeologische verwachtingswaarde is voor het projectgebied moet er een archeologisch onderzoek uitgevoerd worden conform de door de gemeente gestelde voorwaarden. De uitkomsten van het onderzoek bepalen of vervolgonderzoek nodig is en of de bodemroerende werkzaamheden kunnen plaatsvinden. 4.16.2
Toetsing Ter plaatse van het besluitgebied geldt de dubbelbestemming ‘Waarde - Archeologie 4’. De voor ‘Waarde - Archeologie 4’ aangewezen gronden zijn mede bestemd voor het behoud en de bescherming van te verwachten archeologische resten in de bodem. Bij een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het bouwen van een bouwwerk groter dan 200 m2 dient de aanvrager een rapport te overleggen, waarin de archeologische waarden van de gronden waarop de aanvraag betrekking heeft in voldoende mate is vastgesteld. Daarom is in het kader van de ontwikkeling een archeologisch onderzoek12 uitgevoerd. Op basis van eerder uitgevoerd bureauonderzoek door ADC werden in het plangebied vindplaatsen verwacht vanaf de periode laat paleolithicum tot en met de middeleeuwen (Huizer 2023). In de Laag van Wijchen, op dieper dan 1,5 meter onder het maaiveld, werden archeologische waarden uit het laat paleolithicum en het mesolithicum verwacht. In het noorden van het plangebied werden vanwege de mogelijke aanwezigheid van de Ressense stroomgordel archeologische waarden uit de bronstijd en de ijzertijd verwacht op dieper dan 1 meter onder het maaiveld. Uit het verkennend booronderzoek is gebleken dat de ondergrond van het plangebied bestaat uit grof rivierzand van het Pleistocene rivierterras, afgedekt door de Laag van Wijchen.
In het centrale deel van het plangebied zijn twee zones met diep reikende, matig siltige kleilagen aangetroffen. Dit zijn twee oost-west lopende restgeulen. In het uiterste noorden lijkt een pakket met oever- en beddingafzettingen van de Ressense stroomgordel aanwezig te zijn met een top op 140-200 centimeter onder het maaiveld. In het noordoosten werden op 150 centimeter onder het maaiveld twee fragmenten handgevormd, grindgemagerd aardewerk gevonden in een laag komklei. Waarschijnlijk zijn dit aardewerkfragmenten uit de bronstijd. In de nabijheid van boring 6 kan daarom een vindplaats uit de bronstijd worden verwacht. De Laag van Wijchen en de restgeulafzettingen worden afgedekt door een dik pakket komklei. Dit wordt afgedekt door uiterst siltige en matig zandige klei; oeverafzettingen van de Waal. In zones in het oosten en zuiden van het plangebied ontbreekt de top van de oeverafzettingen en is een laag sterk zandige klei of zand aanwezig: dijkdoorbraak-afzettingen van de Waal. Selectieadvies (KNA 4.1 VS07) door I.S.J. Beckers MA, senior KNA-prospector In het hele plangebied is een potentieel archeologisch sporenniveau uit de middeleeuwen aanwezig, direct onder de recente bouwvoor. Om dit niveau te 12
De Steekproef (2024). Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek (IVO-O) Zandsestraat naast 1 te Bemmel. Rapportnummer: 2024-04/25. 27 mei 2024.
76
onderzoeken op de aan- of afwezigheid van archeologische waarden wordt vervolgonderzoek in de vorm van een inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven (IVO-P) aanbevolen. In de centrale aardappelakker is dit niveau al afdoende onderzocht door een oppervlaktekartering en is vervolgonderzoek niet meer nodig. In de delen van het plangebied waar de oeverafzettingen al verstoord zijn geraakt door dijkdoorbraken van de Waal wordt tevens geen vervolgonderzoek geadviseerd. In de voor vervolgonderzoek geselecteerde zones is ook kans op oudere archeologische waarden (bronstijd). Deze waarden bevinden zich potentieel op circa 140 tot 200 centimeter onder maaiveld. Het proefsleuvenonderzoek dient ook inzicht te verschaffen in deze eventueel dieper gelegen archeologische waarden, omdat bij de voorgenomen ontwikkeling lokaal ook tot zulke dieptes gegraven kan worden voor de aanleg van riolering, watergangen et cetera. plangebied (boringen 30 en 32) geen vervolgonderzoek nodig, maar blijft wel een hoge archeologische verwachtingswaarde van kracht. Als bij toekomstig graafwerk in de vrij te geven delen onverhoopt toch archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, dan dient daarvan direct melding te worden gemaakt bij de minister conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 & 5.11.
Selectievoorstel vondsten Voor de twee fragmenten handgevormd aardewerk uit boring 6 (vondstnummer 1) wordt voorgesteld deze te deponeren bij het Archeologisch Depot Gelderland. Reactie namens de gemeente Lingewaard, dhr. S. Diependaal (Regioarcheoloog) Het rapport is met inzicht geschreven en ondersteund met goed kaartmateriaal. Het advies van de steekproef kan worden aangescherpt met specifieke locaties en verwachte dieptes van de onderliggende oudere niveaus. •
Voor het middeleeuwse niveau 25-50 cm onder het maaiveld wordt het advies voor en vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek overgenomen.
•
Het onderliggende niveau dat samenhangt met de ligging van de Ressense stroomgordel in boring 2 t/m 12 en 16 t/m 19) bevat mogelijk een vindplaats uit de bronstijd. Indien hier bodemverstoringen dieper gaan dan 8,9 m NAP (buffer van 30 cm ten opzicht van 8,6 m NAP) dan dient hier vervolgonderzoek te worden uitgevoerd.
•
In het plangebied is er een verwachting die samenhangt met de laag van Wijchen op een diepte van circa 2 meter beneden het maaiveld. Indien hier bodemverstoringen dieper gaan dan 8,3 m NAP (buffer van 30 cm ten opzicht van 8 m NAP) dan dient hier vervolgonderzoek te worden uitgevoerd.
Voor de twee onderliggende niveaus is het afhankelijk van de bouwplannen/het proefsleuvenonderzoek mogelijk dat er opties zijn voor behoud in situ. Bijvoorbeeld door het opstellen van een archeologisch vriendelijk palenplan. Voor het proefsleuvenonderzoek dient een Programma van Eisen met de randvoorwaarden voor het onderzoek te worden opgesteld dat moet worden goedgekeurd door 77
bevoegd gezag. Het proefsleuvenonderzoek wordt uitgevoerd in het kader van de omgevingsvergunningaanvraag. 4.16.3
Conclusie Het aspect archeologie vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van dit TAM-omgevingsplan.
4.17
Cultuurhistorie
4.17.1
Algemeen Gemeenten moeten in hun omgevingsplan rekening houden met het belang van het behoud van cultureel erfgoed. Uit Europees beleid volgt dat voorafgaand aan de uitvoering van plannen onderzoek moet worden gedaan naar de aanwezigheid van cultuurhistorische waarden en daar in de ontwikkeling van plannen zoveel mogelijk rekening mee te houden. De essentie van deze wetgeving is de bescherming van het cultureel erfgoed en landschap. In het Besluit kwaliteit leefomgeving (artikel 5.130, eerste lid) zijn instructieregels opgenomen die zich richten op de omgang met monumenten die op grond van het omgevingsplan zijn beschermd, (voorbeschermde) Rijksmonumenten, beschermde stads- en dorpsgezichten en beschermde cultuurlandschappen. Daarnaast zijn in afdeling 8.8 van het Bkl regels gesteld voor de beoordeling van Rijksmonumentenactiviteit en het verplaatsen van gebouwde monumenten.
4.17.2
Toetsing In het besluitgebied bevinden zich geen monumentale en/of karakteristieke gebouwen. Deze bevinden zich tevens niet in de directe omgeving van het besluitgebied. Wel is bij het stedenbouwkundig ontwerp aansluiting gezocht op de bebouwing in de omgeving van het besluitgebied. Daarnaast ligt het gebied op basis van de omgevingsverordening binnen het landschap Overbetuwe, dit is behandeld in paragraaf 3.2.2 van deze motivering. Hieruit is gebleken dat het project rekening houdt met de kernkwaliteiten en ontwikkelingsdoelen van dit landschap.
4.17.3
Conclusie Het aspect cultuurhistorie vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van dit TAM-omgevingsplan.
4.18
Mobiliteit en parkeren
4.18.1
Algemeen
4.18.1.1
Mobiliteit In de Omgevingswet is geen regelgeving opgenomen met betrekking tot mobiliteit en parkeren. De verkeersveiligheid is primair geborgd in de weg- en 78
verkeerswetgeving, waaronder de Wegenverkeerswet. Daarnaast zijn richtlijnen opgenomen in het ASVV (Aanbevelingen voor Verkeersvoorzieningen Binnen de Bebouwde Kom). 4.18.1.2
Parkeren Bij nieuwe (ruimtelijke) ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving dient aangetoond te worden dat voorzien wordt in de aanleg en instandhouding van voldoende parkeergelegenheid. Hiertoe heeft de gemeente de Nota Parkeernormen Lingewaard 2020 opgesteld, welke is vastgesteld in 28 mei 2020. Hieruit blijkt dat de gemeente Lingewaard eigen parkeernormen hanteert. De onderstaande berekeningen zijn gebaseerd op de parkeernormennota 2020. Inmiddels is er door de gemeente Lingewaard een nieuwe parkeernormennota uitgebracht, de ‘Nota Parkeernormen Lingewaard 2024. In deze parkeernormennota zijn de parkeernormen minder streng, dus er zijn minder parkeerplaatsen benodigd. De stedelijkheidsgraad van een gebied is van invloed op het aanbod en de kwaliteit van alternatieve vervoerswijzen en daarmee ook van invloed op de behoefte aan parkeerplaatsen. De mate van stedelijkheid is gebaseerd op de omgevingadressendichtheid (oad) van het CBS. De oad wordt uitgedrukt in het aantal adressen per vierkante kilometer. Volgens de oad wordt de totale gemeente Lingewaarde gemiddeld getypeerd als weinig stedelijk gebied (500-1000 adressen per km²). Voor het bepalen van de parkeernorm is ook de stedelijke zone (locatie van de ontwikkeling) van belang. Het hele bestaand bebouwd gebied van alle kernen, uitgezonderd de centra van Bemmel en Huissen, wordt aangewezen als 'rest bebouwde kom'.
De parkeernormen komen overheen met de maximale parkeernormen uit de CROW-publicatie 381 binnen weinig stedelijk gebied in de ‘rest bebouwde kom’.
4.18.2
Toetsing
4.18.2.1
Mobiliteit In het kader van de ontwikkeling is door een verkeersonderzoek 13 uitgevoerd. Uit dit verkeersonderzoek worden de volgende conclusies getrokken: − Het plan van de beoogde woningbouw genereert circa 680 mvt/etmaal op een gemiddelde werkdag, die primair worden ontsloten op de Zandsestraat. Met behulp van het verkeersmodel Regio Arnhem Nijmegen zijn de huidige en toekomstige verkeersintensiteiten inzichtelijk gemaakt. Hieruit blijkt dat het planeffect van de ontwikkeling (verschil tussen autonome- en plansituatie) beperkt is. − Uit de analyse naar het evenwicht tussen de vormgeving, functie en het toekomstige gebruik wordt geconcludeerd dat: •
De toekomstige vormgeving van de Zandsestraat opgenomen in het stedenbouwkundige plan is qua principe passend voor de functie van gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom, waarin de komgrens verplaatst is tot na de haakse bocht. Ook het toekomstige gebruik is passend bij de beoogde vormgeving en functie.
•
In het ontwerp van het Vossenhol worden functie, vormgeving en gebruik ten opzichte van de huidige situatie meer in balans gebracht. Het profiel
13
Goudappel (2025). Verkeersonderzoek Woningbouwontwikkeling Zandsestraat, Bemmel. Kenmerk: 019186.20241128.R1.01. 26 maart 2025.
79
sluit aan bij een GOW-30km/uur. De verkeersveiligheid wordt met name voor fietsers verbeterd, door verhoogd aanliggende en deels vrijliggende fietspaden te realiseren aan beide zijden van de weg. − De kruispunten tussen Vossenhol – Herckenrathweg – Ressensestraat en Zandsestraat – Teselaar en kruispunt Zandsestraat – Ontwikkellocatie hebben als, respectievelijk, de vormgeving van rotonde en als voorrangskruispunten voldoende capaciteit om het verkeer in de huidige en toekomstige situatie goed af te wikkelen. Op deze kruispunten blijven de verliestijden en wachtrijlengtes (ruim) binnen acceptabele waarden. Daarmee is, ook na realisatie van de woningen, sprake van een goede verkeersafwikkeling. 4.18.2.2
Parkeren In de onderstaande tabel is de parkeerbehoefte berekend, waarbij het besluitgebied is opgesplitst in de twee deelgebieden. Parkeerbehoefte besluitgebied Parkeer- Aandeel beAandeel beTotale parkeerbenorm zoek o.r. woners hoefte Bemmel 43 1,6 12,9 55,9 68,8 67 2 20,1 113,9 134
Aantal woningen
Categorie Sociale huurwoning Rijwoning Boven-beneden woning Vrijstaande woning Twee-onder-één-kap woning Totaal
Vrijstaande woning Totaal
8 3
2 2,3
2,4 0,9
13,6 6
16 6,9
10
2,2
3 39,3
19 208,4
22 247,7
15
De Pas 2,3
4,5 4,5
30 30
34,5 34,5
43,8
238,4
282,2
Totaal besluitgebied
De totale parkeerbehoefte is hiermee 283 parkeerplaatsen, waarbij er 248 parkeerplaatsen benodigd zijn binnen Bemmel en 35 binnen De Pas. Echter, de parkeerplaatsen zullen niet de gehele tijd bezet zijn, overdag zijn mensen aan het werk en ook in het weekend zijn er vaak mensen weg. Daarom is binnen het besluitgebied gerekend met aanwezigheidspercentages om het aantal parkeerplaatsen te berekenen op de piekmomenten. De onderstaande tabellen geven de aanwezigheidspercentages van auto’s weer binnen de twee deelgebieden. Aanwezigheidspercentages auto in aantal parkeerplaatsen Aanwezigheidspercentage bewoners
aantal p.p. 100% 208,4
werkdag ochtend middag 50% 50% 104,2
avond 90%
nacht 100%
Koopavond 80%
104,2 187,6 208,4 166,7 Aanwezigheidspercentage bezoekers 80
zaterdag middag avond 60% 80%
zondag middag 70%
125,0
145,9
166,7
100%
10%
20%
80%
0%
70%
60%
80%
70%
39,3
3,9
7,9
31,4
0,0
27,5
23,6
31,4
27,5
247,7
108,1
112,1
219,0
Totaal 208,4
194,2
148,6
198,2
173,4
zaterdag middag avond 60% 80%
zondag middag 70%
Aanwezigheidspercentages auto in aantal parkeerplaatsen Aanwezigheidspercentage bewoners
aantal p.p. 100%
werkdag ochtend middag 50% 50%
avond 90%
nacht 100%
Koopavond 80%
30,0
15,0
15,0 27,0 30,0 24,0 Aanwezigheidspercentage bezoekers
18,0
24,0
21,0
100%
10%
20%
80%
0%
70%
60%
80%
70%
4,5
0,5
0,9
3,6
0,0
3,2
2,7
3,6
3,2
34,5
15,5
15,9
30,6
Totaal 30,0
27,2
20,7
27,6
24,2
Het drukste moment van de week bevindt zich op een doordeweekse dag in de avond. Dan is 90% van de bewoners aanwezig en daarnaast 80% van de bezoekers. In deelgebied Bemmel leidt dit tot een parkeerbehoefte van 219 parkeerplaatsen. In deelgebied De Pas leidt dit tot een parkeerbehoefte van 31 parkeerplaatsen. In totaal zijn dus 250 parkeerplaatsen benodigd. De gemeente maakt onderscheidt tussen parkeren in de openbare ruimte en parkeren op eigen terrein. Bij parkeren op eigen terrein maakt men gebruik van eigen oprit of garage. Uit ervaring blijkt echt dat bewoners de parkeerplaatsen vaak voor andere doeleinde gebruiken, daarom tellen deze parkeerplaatsen voor minder mee dan de parkeerplekken in openbare ruimte. De onderstaande tabel geeft een overzicht van het aantal parkeerplaatsen dat op eigen terrein wordt gerealiseerd en voor hoeveel de parkeerplaatsen mogen worden meegeteld in de parkeerberekening. Parkeerplaatsen eigen terrein Aantal woningen Parkeernorm Bemmel
Enkel oprit Garage met enkele oprit Garage met lange oprit Garage met dubbele oprit Totaal
Totaal
2 1 6 10
0,8 1 1,3 1,8
1,6 1 7,8 18 28,4
15
1,8
27 27 55,4
De Pas
Garage met dubbele oprit Totaal Totaal besluitgebied
81
In deelgebied Bemmel worden 28,4 parkeerplaatsen gerealiseerd op eigen terrein. In deelgebied De Pas zijn dit er 27. Getekend
Bemmel De Pas Totaal besluitgebied
Openbare ruimte Eigen terrein Totaal Balans 191 24,8 215,8 -3,2 7 27 34 3,4 198 51,8 249,8 0,2
Daarnaast kunnen er in deelgebied Bemmel 191 parkeerplaatsen gerealiseerd worden in de openbare ruimte. Om zoveel mogelijk ruimte voor groen te behouden wordt een deel van deze parkeerplaatsen in de beginfase nog niet gerealiseerd. Het doel is om te kijken of er echt behoefte is aan de parkeerplaatsen. Mocht dit niet het geval zijn, dan blijven de locaties in gebruik als groen. Echter, als er knelpunten komen met parkeren dan kunnen de parkeerplaatsen alsnog worden gerealiseerd. De locatie van de parkeerplaatsen is weergegeven op de onderstaande afbeelding.
Er wordt voldaan aan de parkeernota van de gemeente Lingewaard uit 2020. Inmiddels is er door de gemeente Lingewaard een nieuwe parkeernormennota uitgebracht, de ‘Nota Parkeernormen Lingewaard 2024. In deze parkeernormennota zijn de parkeernormen minder streng, dus er zijn minder parkeerplaatsen benodigd. Dit 82
betekent dat ruim wordt voldaan aan het nieuwe parkeerbeleid van de gemeente Lingewaard. Het aspect parkeren vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van onderhavig project. 4.18.3
Conclusie De aspecten mobiliteit en parkeren vormen geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van dit TAM-omgevingsplan. In de juridische regels is geborgd dat ook daadwerkelijk wordt voorzien in de aanleg en instandhouding van voldoende parkeergelegenheid.
4.19
Ladder voor duurzame verstedelijking
4.19.1
Algemeen De ladder voor duurzame verstedelijking is een instructieregel voor zorgvuldig gebruik van de ruimte en het tegengaan van leegstand. In het Besluit kwaliteit leefomgeving (artikel 5.129g Bkl) is bepaald dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling de toepassing van de ladder is vereist. Het doel dat hiermee wordt beoogd is het stimuleren van zorgvuldig ruimtegebruik en de totstandkoming van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, onder meer door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden, het bevorderen van vraaggerichte programmering en het voorkomen van overprogrammering. Met de ladder wordt een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming nagestreefd. Een nieuwe stedelijke ontwikkeling moet daarom altijd worden afgewogen en gemotiveerd. Daarbij moet een beschrijving worden gegeven van de behoefte aan de betreffende ontwikkeling. Indien de ontwikkeling ‘buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied’ mogelijk wordt gemaakt, dient te worden gemotiveerd waarom de ontwikkeling niet binnen bestaand stedelijk gebied wordt voorzien. Wat onder stedelijke ontwikkeling wordt verstaan is in het Bkl opgenomen.
Een stedelijke ontwikkeling wordt gedefinieerd als ‘de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is.’ Of een ontwikkeling of uitbreiding voldoende substantieel is volgt uit jurisprudentie. Daaruit blijkt onder meer dat een woningbouwontwikkeling die voorziet in de realisatie van meer dan 11 woningen binnen de bebouwde kom moet worden aangemerkt als woningbouwlocatie. Ook een kantoor, detailhandelsvoorziening of bedrijf met een oppervlakte van meer dan 500 m2 brutovloeroppervlak kan worden beschouwd als een stedelijke ontwikkeling.
4.19.2
Toetsing Voorliggend project voorziet in de realisatie van maximaal 146 woningen en betreft daarmee een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Derhalve is de ontwikkeling getoetst
83
aan de Ladder voor duurzame verstedelijking 14. In de toetsing is aangetoond dat sprake is van zowel een kwantitatieve als een kwalitatieve behoefte. De ontwikkeling voorziet in een behoefte die niet binnen stedelijk gebied kan worden voorzien. De buiten stedelijk gebied gelegen ontwikkeling is daarmee gerechtvaardigd. Daarmee wordt geconcludeerd dat het project de toetsing aan de Ladder positief heeft doorlopen. 4.19.3
Conclusie De nieuwe stedelijke ontwikkeling voorziet in een actuele kwantitatieve en kwalitatieve behoefte. Geconcludeerd wordt dat het voorgenomen initiatief buiten bestaand stedelijk gebied wordt gerealiseerd. De ontwikkeling voorziet in een behoefte die niet binnen stedelijk gebied kan worden voorzien, waardoor de buiten stedelijk gebied gelegen ontwikkeling gerechtvaardigd is. De voorliggende ontwikkeling voldoet daarmee aan de Ladder voor duurzame verstedelijking en is niet in strijd met het Besluit kwaliteit leefomgeving.
4.20
Omgevingskwaliteit
4.20.1
Algemeen Een goede omgevingskwaliteit is een van de centrale doelstellingen van de omgevingswet (artikel 1.3). De Omgevingswet legt zowel initiatiefnemers als overheden een zorgplicht op voor verbetering van de omgevingskwaliteit. Er is geen heldere definitie van het begrip omgevingskwaliteit. Onderdelen die bijdragen aan een goed omgevingskwaliteit zijn het stedenbouwkundige plan architectuur, natuur en landschap. Wanneer deze losse aspecten kwaliteit hebben leidt dat tot ’omgevingskwaliteit’. De gemeente is op basis van de artikelen 2.4 en 4.2 van de omgevingswet verplicht dit aspect mee te nemen bij de évenwichtige toedeling van functies aan locaties’ (etfal). De gemeente is vrij om dit te doen door middel van beleid of door regels. Of het aspect omgevingskwaliteit getoetst moet worden aan het omgevingsplan of aan de omgevingsvisie is daarom afhankelijk van de keuze van de gemeente.