CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

13d. Landschappelijke beoordeling (bijlage MER).pdf

Raadsvergadering 21 september 2022, gemeente LingewaardBij agendapunt: Windpark Caprice (Bespreekstuk)17.164 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

De rust, openheid, schaal en rich�ng van het landschap worden voornamelijk bepaald door ruimtelijke lijnen en landschappelijke objecten. Lijnen zijn bijvoorbeeld de wegen, watergangen, dijken en groene lijnelementen zoals boomrijen. Deze bepalen in grote maten de rich�ng en schaal van het landschap en geven daardoor ook iden�teit aan het landschap. Een open landschap met grote kavels en erven die op grote afstand van elkaar liggen, waar weinig beplan�ng aanwezig is, wordt vaak als grootschalig en open ervaren. Een rivier of dijk kan een sterke rich�nggevende lijn zijn binnen een landschap.

Een lijn van windturbines kan ook een nieuwe structuur/kenmerk in het landschap vormen. Hoe deze structuur/kenmerk vervolgens interacteert met het landschap en de manier hoe dit wordt ervaren, hee� vervolgens invloed hoe deze wordt beoordeeld. De loca�e van een windpark kan in zeker maten als minder nega�ef ervaren worden wanneer deze een overgang markeert tussen twee kenmerkende gebieden en deze hierdoor de structuur van het landschap versterkt. Zij kan echter ook nega�eve effecten opleveren wanneer, door een windpark, de structuur en de kenmerken van een landschap verstoord worden. Dit kan doordat de scheiding van landschapstype is aangetast, maar ook door het beperken van de posi�eve beleving van kenmerken van een landschap. Bijvoorbeeld een natuurlijk landschap die door de komst van de industriële windturbines iden�teit verliest.

Moderne wind turbines zullen met hun ashoogte en wieklengte grote invloed hebben op de bestaande landschappelijke kenmerken en de inrich�ng en dan met name op de beleving ervan. Door hun omvang

Het beoordelingscriterium ‘De ruimtelijke kenmerken en inrich�ng van het landschap’ wordt beoordeeld aan de hand van de impact van het windpark op de landschappelijke kenmerken en inrich�ng van de vijf verschillende

42

Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

landschapstypen op macroniveau. De vraag die bij dit beoordelingscriterium gesteld kan worden luidt als volgt:

Wat en hoe groot is de impact die het windpark hee� op de landschappelijke kenmerken en/of inriching van het landschapstype? Het antwoord op deze vraag bepaalt de score van het MER-alterna�ef per landschapstype. Het antwoord komt uit de scoretabel die hiernaast is weergegeven (zie figuur 36). De beoordeling vindt plaats in de volgende paragraaf.

Scoretabel: De ruimtelijke kenmerken en inrich�ng van het landschap Zeer nega�ef

Nega�ef

Het windpark is een erns�ge storende factor binnen de beleving van de ruimtelijke kenmerken en inriching van het landschap. Er kan geen enkele koppeling gemaakt worden met de bestaande ruimtelijke kenmerken, schaal of (in)rich�ng van het landschap en het windpark.

Het windpark sluit niet aan bij de landschappelijke ruimtelijke kenmerken en inrich�ng en is een grote storende factor in de beleving van deze kenmerken. Er kan geen duidelijke koppeling gemaakt worden met de bestaande ruimtelijke kenmerken, schaal of (in)rich�ng van het landschap en het windpark.

Beperkt nega�ef

Neutraal

Het windpark sluit niet aan op de landschappelijke ruimtelijke kenmerken en inrich�ng. Er kan geen duidelijke koppeling gemaakt worden met de bestaande ruimtelijke kenmerken en het windpark voegt ook geen nieuwe kwaliteiten aan de ruimtelijke kenmerken toe.

Het windpark sluit niet aan op de landschappelijke ruimtelijke kenmerken en inrich�ng op macroniveau maar is slechts in kleine maten een storende factor in de beleving van deze kenmerken. Het windpark sluit bij bepaalde kwalteiten aan op de ruimtelijke kenmerken of inrch�ng van het landschap.

Figuur 36: Scoretabel: De ruimtelijke kenmerken van het landschap.

Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

43

Beoordeling De ruimtelijke kenmerken en inrich�ng van het landschap ‘De ruimtelijke kenmerken en inrich�ng van het landschap’ wordt beoordeeld aan de hand van de 5 landschapstype op macroniveau. De twee landschapstypen 'Oeverwallen' en 'Bebouwing' worden bij deze beoordeling als één landschapstype gezien omdat de beoordeling alleen ingaat op het macroniveau. Deze twee landschapstypen liggen verweven met elkaar waardoor er op macroniveau weinig onderscheid is.

Algemeen

Het windpark komt op een korte afstand te liggen van het Pannerdensch kanaal. Hierdoor ontstaat in zekere mate een koppeling met deze sterk aanwezige landschappelijke drager (zie visualisa�enummer 27). In tegenstelling tot de windturbineopstelling hee� het kanaal het karakter van een langgerekte, meanderende lijn door het landschap. Gekoppeld aan het kanaal zijn ook de dijken die dezelfde rich�ng aanhouden. Het windpark bestaan daarentegen uit 2 windturbines, welke als losstaande objecten in het landschap worden beschouwd. (zie visualisa�enummer 6). De ruimtelijke kenmerken van de overgang van open komgronden dan oeverwal en vervolgens uiterwaarden met de rivier is sterk aanwezig in het landschap. Het windpark wordt gerealiseerd in de uiterwaarden vlak langs de rivier en wordt hierdoor niet geplaatst op de grens van één van deze overgangen. Evenmin wordt de beleving van deze overgang in erns�ge maten verstoort omdat het windpark niet door meerdere landschapstypen loopt. Dit zal in veel gevallen moeilijk waarneembaar zijn wegens het sterke landschap overs�jgende karakter die windturbines hebben. (zie visualisa�enummer 14) 44

Uiterwaarden

De uiterwaarden rondom het beoogde windpark Caprice zijn een waardevol natuurlijk gebied dat ook door de provincie wordt erkend als een landschap van na�onaal belang. Het natuurlijke karakter die de uiterwaarden kennen is één van de redenen dat deze hooggewaardeerd worden. Het windpark dat dit karakter niet hee� is hierdoor goed te onderscheiden en doet grote a�reuk aan de beleving van het natuurlijke karakter (zie visualisa�enummer 5). Ook de openheid die de uiterwaarden op veel plekken kenmerkt wordt aangetast door het plaatsen van windturbines (zie visualisa�enummer 28). Omdat het om twee windturbines gaat is niet te spreken over 'vervuiling' van de gehele horizon. Door de omvang van de windturbines zullen deze snel de aandacht trekken wanneer men zich door het gebied beweegt (zie visualisa�enummer 28). Dit zal ook nega�eve invloed hebben op de recrea�eve waarden en vooral in combina�e met de dijken. De uiterwaarden zijn vanaf de dijken goed waarneembaar. Ook de windturbines zijn vanaf de dijken goed te zien (zie visualisa�enummer 2). Het windpark scoort bij de ruimtelijke kenmerken en inrich�ng van het landschap 'Nega�ef' op het landschapstype de uiterwaarden.

Oeverwallen en bebouwing

De oeverwallen kennen in tegenstelling tot de uiterwaarden een wat meer besloten en kleinschaliger karakter. De windturbines die een zeer grote landschap overs�jgend karakter hebben verstoren dit karakter. (zie visualisa�enummer 18). Door de aanwezigheid van onder andere veel bebouwing, wegen en kassen kennen de oeverwallen in vergelijking met Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

de uiterwaarden en komgronden een wat meer industrieel (bebouwd) karakter. De windturbines die dit karakter ook kennen zijn daarom in mindere maten een storende factor binnen de beleving van dit kenmerk(zie visualisa�enummer 12). Het windpark scoort bij de ruimtelijke kenmerken en inrich�ng van het landschap 'Beperkt nega�ef' op het landschapstype van de 'Oeverwallen' en 'Bebouwing'.

Open Komgronden

Het landschap van de Open komgronden kent een open en grootschalige karkater. De windturbines kunnen de openheid lichtelijk aantasten doordat ze onderdeel uitmaken van de horizon en door hun groo�e goed opvallen (zie visualisa�enummer 18). De grootschaligheid van het gebied past bij de grootschaligheid van windturbines. Bij de grote windturbines kan het schaal verkleinende effect optreden waardoor het grootschalige landschap verkleind lijkt (zie visualisa�enummer 18). Dit hee� een nega�ef effect op deze kenmerken maar dit is door de omvang van de gebieden beperkt. Het windpark Caprice bestaat uit 2 windturbines hierdoor is er alleen te spreken over aantas�ng van een klein gebied op de horizon van de komgronden. De twee losstaande windturbines beïnvloeden de kenmerken van de lange rechte lijnen, die kenmerkend zijn in de open komgronden, niet tot nauwelijks aan.

Grootschalige infrastructuur

Door de Betuwelijn en de komst van het tracé van de verlengde A15 zal het windpark op lokaal en op macroniveau ook onderdeel gaan uitmaken van deze grootschalige infrastructuren (zie visualisa�enummer 6). Hier zal eerder een koppeling gemaakt worden wanneer men zich door het landschap of over de lijnen heen beweegt. Windpark Caprice bestaat uit 2 windturbines waartussen het wegtracé komt te liggen. Hierdoor is niet te spreken over een parallel lopende lijn aan de snelweg maar meer over een poort (zie visualisa�enummer 5). Deze 'poort' zal slechts in kleine mate worden ervaren wanneer men op enige afstand zich over deze grootschalige infrastructurele lijn voortbeweegt. Het karakter van zowel de snelweg als de windturbines zijn vergelijkbaar. Daardoor valt er nauwelijks te spreken over een nega�ef effect op beleving van de infrastructurele lijn. De ''poort'' kan ook als een soort herkenningspunt dienen van het nieuwe “energielandschap” dat zich langs de A15 aan het ontwikkelen is. Het windpark scoort bij de ruimtelijke kenmerken en inrich�ng van het landschap 'Neutraal' op het landschapstype van Grootschalige infrastructuur.

Het windpark scoort bij de ruimtelijke kenmerken en inrich�ng van het landschap 'Beperkt nega�ef' op het landschapstype van de Open komgronden. Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

45

Figuur 37: Visualisaties gezien vanaf de Veerpont Huissen - Loo. Tiphoogte 240m.

46

Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

Figuur 38: Schematische weergave Windpark Caprice met het verlengde tracé A15. Tiphoogte 240m. Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

47

4.2 Visuele interferen�e met een nabijgelegen windpark

Windparken kunnen grote invloed uitoefenen op elkaars inpassing. Zij kunnen elkaar qua inpassing versterken of juist verstoren. Voornamelijk windparken die ten opzichte van elkaar verschillen in opstelling, kunnen (nega�eve) invloed op elkaar uitoefenen. Daarnaast kunnen ook bouwvorm en hoogte van de windturbines elkaars inpassing beïnvloeden. Wanneer windturbines (of andere hoge bouwwerken) achter elkaar zichtbaar zijn, zullen deze visueel samenklonteren, waarbij de rotoren voor elkaar langs draaien. Zodoende wordt de opstellingsvorm onherkenbaar en ontstaat een onrus�g beeld. Door de perspec�vische verkleining van windturbines die op de achtergrond staan, treedt interferen�e op tot een onderlinge afstand van 3 tot 5 kilometer, a�ankelijk van de groo�e van de opstelling, de hoogte van de windturbines en andere opgaande landschapselementen in de nabijheid zoals bomenrijen. Er wordt vanuit gegaan dat er interferen�e plaatsvindt tot 5 kilometer. In de directe nabijheid (minder dan 5km) van het beoogde windpark Caprice staan echter geen andere windparken. Het windpark in Duiven ligt het minst ver op ca. 7,5 km (Zie figuur 39). Qua geplande parken komt Windpark Arnhem het dichtstbij op ca. 5,9 km. Dit is te ver om interferen�e te veroorzaken. De beoordeling vindt daarom plaats met andere hoge ruimtelijke elementen.

In het geval van windpark Caprice betre� dit een aantal hoogspanningsmasten. De kerken van de drie dorpen (Angeren. Doornenburg en Loo) in de directe omgeving zijn ook hogere bouwerken dan de meeste andere bebouwing. Echter komen deze bij lange na niet in de buuurt van de hoogte van de windturbines waardoor interferen�e in zeer kleine maten plaatsvindt. De beleving en waardering van de kerken zelf wordt mogelijk wel beinvloed. Dit 48

Figuur 29: Locatie van nabijgelegen windparken en hoogspanningsmasten. Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

wordt beoordeelt in paragraaf 4.3 'De cultuurhistorische achtergrond van het landschap'. Het beoordelingscriterium ‘Visuele interferen�e met een nabijgelegen windpark’ wordt beoordeeld aan de hand van de loca�e van het windpark ten opzichte van de nabijlegegen hoogspanningstracés. Er wordt gekeken of het windpark en de hoogspanningstracés invloed op elkaar uitoefenen. De vraag die bij dit beoordelingscriterium gesteld kan worden luidt als volgt:

Vindt er interferen�e tussen windpark en de nabijgelegen hoogspanningstracés plaats en wat is de invloed die de bouwwerken op elkaar hebben? Het antwoord op deze vraag bepaalt de score van het MER-alterna�ef. Het antwoord komt uit de scoretabel die hiernaast is weergegeven (zie figuur 40). De beoordeling vindt plaats in de volgende paragraaf.

Scoretabel: Visuele interferen�e met een nabijgelegen windpark Zeer nega�ef

Nega�ef

Wanneer hoogspanningsmasten binnen een straal van 2 kilometer bij het windpark staan en er een grote verstoring ontstaat in de herkenbaarheid en schaalgroo�e van tussen de twee bouwerken.

Wanneer er weinig nega�eve invloed is op de uitstraling of herkenbaarheid van het windpark door hoogspanningsmasten. De ruimtelijke kenmerken waarin de windturbines en de hoogspanningsmasten zijn geposi�oneerd ten opzichte van elkaar zijn in grote mate vergelijkbaar of hebben minimale nega�eve invloed op elkaar.

Beperkt nega�ef

Neutraal

Wanneer hoogspanningsmasten binnen een straal van 2 kilometer weinig nega�eve invloed hebben op de uitstraling of herkenbaarheid van het windpark. Of de ruimtelijke kenmerken van de windturbines en de hoogspanningsmasten zijn vergelijkbaar waardoor er minimale nega�eve invloed is op elkaar.

Niet van toepassing.

Figuur 40: Scoretabel: Visuele interferentie met een nabijgelegen windpark.

Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

49

Beoordeling Visuele interferen�e met een nabijgelegen windpark Omdat er binnen een straal van 5 kilometer geen ander windpark is gesitueerd wordt alleen interferen�e met de twee nabijgelegen hoogspanningstracés beoordeeld. Dergelijke tracés, bestaande uit masten en lijnen, zijn qua maat en schaal vergelijkbaar met windturbines. Er loopt één hoogspanningstracé van 380 kV en één van 150 kV op circa 250 meter en circa 1 kilometer. Door het verschil in bouwvorm en transparan�e worden de vakwerkmasten van een hoogspanningstracé anders ervaren dan windturbines wanneer men zich door het landschap beweegt (zie visualisa�enummer 28). De ‘bekende’ hoogspanningstracés die een veel fijner gebouwde en transparantere s�jl hebben zijn goed te onderscheiden van de ‘nieuwe’ windturbines die een moderne en volle bouws�jl kennen. Daarnaast vervagen de hoogspanningsmasten op enige afstand door de transparante vakwerkconstruc�e. Dit is niet het geval van bij de windturbines (zie visualisa�enummer 27). Ondanks dat er vanuit bepaalde waarnemingspunten interferen�e ontstaat door perspec�ef verkleining, is er slechts in kleine mate te spreken over invloed op de herkenbaarheid van elkaars opstelling (zie visualisa�enummer 5). Wel is er te spreken over ophoping van 'vervuiling' van de horizon. Dit wordt echter beoordeelt bij de beleving van windpark (zie visualisa�enummer 4).

Het windpark scoort bij visuele interferen�e met een nabijgelegen windpark 'Beperkt nega�ef'. 50

Figuur 41: Visualisaties gezien vanaf de Rijnstraat bij Doornenburg (visualisatienummer 6) ten zuidoosten van Windpark Caprice. Tiphoogte 240m. Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

Figuur 42: Visualisaties gezien vanaf de Lijkweg bij Loo (visualisatienummer 4) ten noorden van Windpark Caprice. Tiphoogte 240m. Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

51

4.3

De cultuurhistorische achtergrond van het landschap

Windparken kunnen invloed uitoefenen op de cultuurhistorische achtergrond (waarden) van een gebied en ook op de beleving ervan. De cultuurhistorische waarden van een gebied worden gevormd door de manier waarop het landschap in gebruik is genomen (historische situa�e of ontwikkeling) door de mens en het beeld wat daarmee is ontstaan. Dit kunnen objecten zoals bouwwerken (bebouwing, waterkeringen) zijn, plekken zoals (markt)pleinen of gebieden/landschappen zoals een gebied met herkenbare landschappelijke elementen (kavelpatronen en kavelafschermingen, -beplan�ngen) of overgangen van het landschap zijn. In veel gevallen bepalen de cultuurhistorische waarden de iden�teit van een gebied. Hier wordt vervolgens vaak op aangesloten met nieuwe landschappelijke ontwikkelingen. Windturbines zijn een ‘nieuwe’ ontwikkeling in ons landschap en een nieuwe manier van het gebruik ervan. Ze geven een nieuwe betekenis aan de ontwikkelingen van deze �jd. Over aansluiten op bestaande cultuurhistorische waarden kan door hun omvang en impact die ze hebben valt in principe niet te spreken. Windturbines zullen toevoegen maar ook al�jd aantasten. Omdat het bij cultuurhistorische waarden vaak gaat om kwaliteiten waar een posi�eve waardering aan wordt gegeven, wordt al snel deze overs�jgende nieuwe ‘kwaliteit’ als nega�ef beoordeeld.

Hierdoor zal de posi�eve waardering, die vaak in samenhang ligt met de wetenschap dat hernieuwbare energie noodzakelijk is, niet snel optreden. Om een beoordeling te kunnen geven wordt alleen naar de cultuurhistorische waarden op hoofdlijnen gekeken. Hieronder wordt verstaan dat de grote structurele vormen, elementen en kenmerken die cultuurhistorisch waardevol 52

zijn en betekenis geven aan een groter gebied worden beoordeeld. Er wordt gekeken naar landschappelijk cultuurhistorische waarden die een gebied kenmerken en wat de aantas�ng hierop is. Daarnaast wordt gekeken naar cultuurhistorische elementen die invloed hebben op de cultuurhistorische waarden (en vooral in de beleving van deze waarden) van het gehele gebied. De cultuurhistorisch waarden van een enkel gebouw kunnen worden aangetast, maar deze aantas�ng zal weinig tot geen effect hebben op de cultuurhistorische waarden van het gehele gebied tenzij deze van significante waarde is. De cultuurhistorische waarden die worden meegenomen zijn de belangrijke landschappelijke elementen. Deze zijn als volgt: Djikzone verweven met het landschap, de waaien, open slagenveld verkaveling bij Loo, de nederze�ngen Fort Pannerden en Kasteel Doornenburg en de kerken van de drie nabij liggende dorpen: Loo, Angeren en Doornenburg. Belangrijk is om eerst de (belevings)waarden van deze cultuurhistorische elementen te bepalen om vervolgens te kijken hoe deze aangetast worden. De vraag die bij dit beoordelingscriterium gesteld kan worden luidt als volgt:

Past het windpark binnen de hoofdlijnen van de cultuurhistorische achtergrond (waarden) van het gebied en tast deze de beleving van die waarden aan? Het antwoord op deze vraag bepaalt de score van het MER-alterna�ef per genoemd cultuurhistorische element. Het antwoord komt uit de scoretabel die hiernaast is weergegeven (zie figuur 43). De beoordeling vindt plaats in de volgende paragraaf. Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

Scoretabel: De cultuurhistorische achtergrond van het gebied Zeer nega�ef

Nega�ef

Het windpark sluit niet aan bij de cultuurhistorische achtergrond van het gebied en is een erns�g storende factor wat betre� de kwaliteiten en waarden van deze cultuurhistorische achtergrond of bij cultuurhistorsiche objecten.

Het windpark sluit niet aan bij de cultuurhistorische achtergrond van het gebied en is een storende factor wat betre� de kwaliteiten en waarden van deze cultuurhistorische achtergrond of bij cultuurhistorsiche objecten.

Beperkt nega�ef

Neutraal

Het windpark sluit niet aan bij de cultuurhistorische achtergrond van het gebied maar is slechts in kleine maten een storende factor wat betre� de kwaliteiten en waarden van deze cultuurhistorische achtergrond of bij cultuurhistorsiche objecten.

Niet van toepassing.

Figuur 43: Scoretabel: De cultuurhistorische achtergrond van het gebied. Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

Figuur 44: Foto van een waai ter hoogte van Steenfabriek Huissenwaard bij Camping de Waay.

53

Beoordeling De cultuurhistorisch achtergrond van het landschap De cultuurhistorische achtergrond van het landschap wordt beoordeeld aan de hand van de beschreven cultuurhistorische elementen in het landschap.

Algemeen

Voor de cultuurhistorische achtergrond is er voornamelijk gekeken naar de impact die de leesbaarheid en waardering van de cultuurhistorische achtergrond aantasten.

Dijkzone verweven met het landschap

De overgang van de twee landschappelijke zones, waarin de dijk een duidelijke grens aangee�, wordt in kleine mate verstoord (zie visualisa�enummer 11). De beleving van de dijk, de zone binnendijks en de uiterwaarden buitendijks en de cultuurhistorische achtergrond die deze met zich meedraagt wordt wel verstoord. De binnendijkse zone waarin weinig tot niet gebouwd wordt wordt door de komst van de windturbines minder herkenabaar (zie visualisa�enummer 11). De zoneovergang wordt namelijk voornamelijk belee� vanaf de dijken. De significante rol die de dijken spelen wordt door de hoogtes van de windturbines ook verstoord. Er vindt een schaalverkleinent effect plaats wat betre� de beleving van het landschap en de dijken (zie visualisa�enummer 22). Het windpark scoort bij de cultuurhistorische achtergrond van het landschap 'Nega�ef' op het onderdeel Dijkzone verweven met het landschap. 54

De waaien

De waaien die nabij de dijken liggen worden voornamelijk waargenomen wanneer men zich over de dijken heen beweegt. De waaien getuigen een historische ontwikkeling van het landschap. De windturbines zijn goed te zien vanaf de waaien/dijken rondom de waaien (zie visualisa�enummer 25). Deze tasten de beleving van de waaien niet tot nauwelijks aan omdat de waaien nog goed herkenbaar zijn. Het windpark scoort bij de cultuurhistorische achtergrond van het landschap 'Neutraal' op het onderdeel De waaien.

Open slagenveld verkaveling bij Loo

De windturbines van het beoogde windpark Caprice zijn goed waar te nemen vanuit het open slagenveld bij Loo (zie visualisa�enummer 20). Het landschap van de dit gebied kent een open en grootschalige karkater. De windturbines tasten de beleving van openheid aan doordat ze onderdeel uitmaken van de horizon. Bij de grote windturbines treedt ook het schaal verkleinende effect op van de beleving van het grootschalige landschap. Dit hee� een nega�ef effect op deze kenmerken. Bij een minimale plaatsingsafstand en grote windturbines neemt de beleving van samenklontering toe. Ook dit hee� nega�ef effect op de beleving van grootschaligheid vooral wanneer er een rij staat die de hele horizon bedekt. Dit laatst genoemde is bij windpark Caprice minimaal omdat het slechts om 2 windturbines gaat. Hierdoor wordt dit grotendeels al ervaren als één object in de horizon en deze neemt niet de hele horizon in beslag. Het windpark scoort bij de cultuurhistorische achtergrond van het landschap Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

'Nega�ef' op het onderdeel Open slagenverkaveling bij Loo .

Fort Pannerden

De windturbines van het beoogde windpark Caprice zijn vanuit enkele punten waar te nemen vanuit de omgeving Fort Pannerden (zie visualisa�enummer 29 en 30). Deze niet passende moderne windturbines tasten dit cultuurhistorische bouwerk aan. Met name de aantas�ng van openheid, de beleving die bijdraagt met de cultuurhistrorische waarden dat de vijand van afstand gezien moet kunnen worden, is merkbaar. Door de afstand, landschappelijke objecten en glooiingen zijn de windturbines slechts op enkele plekken en in kleine maten aanwezig in het blikkenveld vanuit de omgeving van het fort. Vanuit het fort zelf is het windpark beter zichtbaar (zie visualisa�enummer 30). Dit hee� te maken met de hogere ligging vanaf het fort. Met name vanuit dat punt is het cruciaal dat de omgeving goed zichtbaar is. De beleving van openheid wordt aangetast. Het is waarneembaar dat de windturbines op een redelijk grote afstand staan. Ook tasten de windturbines niet de gehele horizon aan. De impact op de cultuurhistorische waarden is daarom in kleine maten aanwezig. Het windpark scoort bij de cultuurhistorische achtergrond van het landschap 'beperkt nega�ef' op het onderdeel Fort Pannerden.

aan. Met name doordat de beleving van de cultuurhistorie, het auten�eke landschap waar ook de open groene omgeving aan bijdraagt, aangestast wordt. Door de afstand en aanwezigheid van beplan�ng en bebouwing zijn de windturbines niet in overheersede maten aanwezig in blikkenveld. De impact op de kwaliteiten is echter wel aanwezig. Het windpark scoort bij de cultuurhistorische achtergrond van het landschap 'Nega�ef' op het onderdeel Kasteel Doornenburg.

De drie kerken van de nabij gelegen dorpen (Doornenburg, Angeren en Loo)

De windturbines van het beoogde windpark Caprice zijn op enkele plekken waar te nemen vanuit de omgeving van de verschillende kerken. Deze niet passende moderne windturbines tasten dit cultuurhistorische bouwerk aan. Met name doordat de beleving van de cultuurhistorie aangestast wordt. Door de aanwezigheid van bebouwing en beplan�ng rondom de kerken zijn de windturbines niet in overheersede maten aanwezig in het blikkenveld. De impact op de kwaliteiten is daarom in kleine maten Het windpark scoort bij de cultuurhistorische achtergrond van het landschap 'Beperkt nega�ef' op het onderdeel de kerken in de nabij gelegen dorpen.

Kasteel Doornenburg

De windturbines van het beoogde windpark Caprice zijn waar te nemen vanuit de omgeving van Kasteel Doornenburg (zie visualisa�enummer 17). Deze niet passende moderne windturbines tasten dit cultuurhistorische bouwerk Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

55

4.4

Beleving van het windpark in het landschap

De beleving van een windpark hee� te maken met hoe waarnemers (bewoners in de omgeving, passanten, etc.) het windpark beleven en hoe groot de impact is op hen en op de beleving van het landschap en haar kwaliteiten vanuit hun oogpunt. De mate van beleving van een windpark wordt sterk bepaald door de afstand van de waarnemer ten opzichte van de windturbines en ook door het landschap waarin de waarnemer zicht bevindt en hoe dat landschap wordt ervaren. Zo zullen windturbines vanuit een natuurlijk landschap als nega�ever en storende belee� worden dan vanuit een landschap met een meer industrieel karakter. Daarnaast beïnvloeden ook de eenheid van de opstelling (welke bepaald wordt door een gelijke onderlinge plaatsingsafstand), het type windturbine (hoogte en kleur), de verhouding rotordiameter - ashoogte, de draaisnelheid van de wieken en de (eventuele) verlich�ng `s nachts de beïnvloeden de beleving van een windpark. Strakke duidelijke geometrische lijnen zijn vaak eerder herkenbaar dan willekeurig geplaatste windturbines met verschillende afstanden ten opzichte van elkaar. Door de afstand van de windturbines (binnen een windpark) ten opzichte van elkaar en het daardoor ontstane perspec�ef, kan ook een lichte knik of vervorming in een lijn al een nega�eve invloed hebben op de leesbaarheid van de opstelling en daarmee ook op de beleving van het windpark in het landschap.

Echter, bestaat het beoogde windpark Caprice 'slechts' uit twee windturbines. Hierdoor zal er van herkenbaarheid voor de opstelling weinig sprake zijn. 56

De verplich�ng tot het aanbrengen van verlich�ng ten behoeve van de luchtvaartveiligheid geldt vanaf een �phoogte van 150m. Er al dus ook verlich�ng worden aangebracht bij de windturbines van windpark Caprice. Voor het aspect draaisnelheid geldt over het algemeen: Hoe langzamer de draaisnelheid hoe minder storend de belevingswaarde is van een windturbine. Dit hee� te maken met het feit dat bewegende objecten eerder worden waargenomen en meer invloed hebben op de beleving van rust. Voor het aspect rotordiameter - ashoogte geldt dat een goede verhouding tussen de rotordiameter en de ashoogte vaak als minder storend wordt ervaren dan wanneer deze verhouding verschilt van elkaar. Het beoordelen van de beleving hee� met name te maken met de beoordeling vanuit de waarnemer. Deze beoordeling gaat daarom specifiek in op punten waar de waarnemer zicht voortbeweegt en waar deze aanwezig is in het landschap. Het landschap en haar kwaliteiten, de afstand en de manier waarop de plek wordt gebruikt bepalen vervolgens in welke maten de beleving wordt aangetast. Het beoordelingscriterium ‘Beleving van het windpark in het landschap’ wordt beoordeeld aan de hand van de impact van het windpark op de waarnemer vanuit de vijf verschillende landschapstypen op macroniveau.

(Uiterwaarden, Oeverwallen, Open komgronden, Grootschalige infrastructuur en Bebouwing) Daarnaast wordt ook op het mesoniveau gekeken naar een aantal cruciale plekken van waaruit waarnemers het windpark kunnen beleven. Hieronder Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

vallen de volgende loca�es: Dorpskern Loo, Dorpskern Angeren, Dorpskern Doornenburg, Camping de Waay, Veerdienst Doornenburg - Pannerden Veerdienst Huissen - Loo, Dijkzone bij Loo, Dijkzone bij Angeren, Dijkzone bij Doornenburg en enkele belangrijke verkeersroutes N838. De vraag die bij dit beoordelingscriterium gesteld kan worden luidt als volgt:

Hoe sterk is het windpark aanwezig in het landschap en hoe groot is daarmee de impact die het hee� op de beleving vanuit de waarnemer? Het antwoord op deze vraag bepaalt de score van het MER-alterna�ef per landschapstype op macroniveau en bij elk van de genoemde loca�es op mesoniveau. Het antwoord komt uit de scoretabel die hiernaast is weergegeven (zie figuur 45). De beoordeling vindt plaats in de volgende paragraaf.

Scoretabel: De ruimtelijke kenmerken en inrich�ng van het landschap Zeer nega�ef

Nega�ef

Het windpark is een erns�ge storende factor voor de waarnemer. De beleving van het landschap met haar kwaliteiten worden vanuit het oogpunt van de waarnemer erns�g verstoort door het windpark.

Het windpark is een storende factor voor de waarnemer. De beleving van het landschap met haar kwaliteiten worden vanuit het oogpunt van de waarnemer verstoort door het windpark.

Beperkt nega�ef

Neutraal

Het windpark is in kleine mate een storende factor voor de waarnemer. De beleving van het landschap met haar kwaliteiten worden vanuit het oogpunt van de waarnemer in kleine maten verstoort door het windpark.

Niet van toepassing.

Figuur 45: Scoretabel: Beleving van het windpark in het landschap

Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

57

Beoordeling Beleving van het windpark in het landschap

De beleving van de windturbine of windturbines in het landschap wordt beoordeeld aan de hand van de 5 landschapstypen op macroniveau en mesoniveau. De twee landschapstypen 'Oeverwallen' en 'Bebouwing' worden bij de beoordeling van het macroniveau als één landschapstype gezien. Deze twee landschapstypen liggen verweven met elkaar waardoor er op macroniveau weinig onderscheid is. Op mesoniveau wordt 'Bebouwing' wel apart meegenomen. Hierin zullen de bebouwingskernen van de drie nabijgelegen dorpen Loo, Angeren en Doornenburg worden beoordeeld.

Algemeen

Vanwege de grote rotordiameter bij de beoogde windturbines is de draaisnelheid van de beoogde windturbines lager dan die van de meeste bestaande windturbines. Hierdoor ontstaat er in de belevingswaarde meer visuele rust. De verplich�ng tot het aanbrengen van verlich�ng ten behoeve van de luchtvaartveiligheid geldt vanaf een �phoogte van 150m. De windturbines zullen dus voorzien worden van verlich�ng (vast brandend) deze zullen in de nacht te zien zijn. Hiervan is geen visualisa�e gemaakt maar en wordt daarom niet apart beoordeeld. Er zijn twee windturbines beoogd. Hierdoor is niet te spreken over een duidelijke lijn- of clusteropstelling maar meer over één loca�e/punt waar de windturbines draaien. Voor de verhouding rotordiameter - ashoogte geldt, voor de esthe�sche beleving van de windturbine, dat het meest wenselijk de verhouding 1:1 is. Beide windturbines hebben een verhouding van 1:1.

58

Macroniveau Uiterwaarden

De uiterwaarden rondom het beoogde windpark Caprice zijn een waardevol natuurlijk gebied dat ook door de provincie erkend wordt als een landschap van na�onaal belang. Het natuurlijke karakter die de uiterwaarden kennen is ook een redenen dat deze hooggewaardeerd worden door waarnemers in het gebied. Het windpark dat dit karakter niet hee� is hierdoor goed te onderscheiden en doet grote a�reuk aan de beleving van het natuurlijke karakter (zie visualisa�enummer 5). Omdat het om twee windturbines gaat is niet te spreken over 'vervuiling' van de gehele horizon (zie visualisa�enummer 4). Echter zal door de omvang van de windturbines deze snel de aandacht trekken wanneer men zich door het gebied beweegt. De uiterwaarde die waarbinnen ook weinig infrastructuur aanwezig is zijn voor de beleving ook een oase aan rust. Door het draaien van de wieken van de windturbines zal deze rust verstoord worden. Het plaatsen van de windturbines hee� een grote nega�eve impact op de beleving van dit waardevolle natuurlijke landschap. Het windpark scoort bij de beleving van het windpark 'Zeer nega�ef' op het landschapstype de uiterwaarden.

Oeverwallen en bebouwing

De oeverwallen met bebouwing kennen in tegenstelling tot de uiterwaarden een wat meer besloten en kleinschaliger karakter. De windturbines die een zeer grote landschap overs�jgend karakter hebben verstoren dit karakter. Door de aanwezigheid van onder andere veel bebouwing, wegen en kassen Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

kennen de oeverwallen in vergelijking met de uiterwaarden en komgronden een wat meer industrieel (bebouwd) karakter. Dit is daardoor ook de plek waar de meeste waarnemers zich zullen bevinden en voortbewegen. De beleving van de harmonieuze opbouw van de bebouwingskernen waarbinnen vaak de kerken het hoogste punt zijn wordt in verstoord door zicht op de windturbines. Juist ook door de beslotenheid door de aanwezigheid van bebouwing zijn de windturbines ook minder zichtbaar dan bij bijvoorbeeld in de uiterwaarden of in de komgronden (zie visualisa�enummer 12 en 15). Het windpark scoort bij de beleving van het windpark van het landschap 'Zeer nega�ef' op het landschapstype van de Oeverwallen en Bebouwing.

Open Komgronden

Het landschap van de open komgronden kent een open en grootschalige karakter. Door de openheid van het landschap zullen windturbines eerder waarneembaar zijn voor diegene die zich in het landschap bevinden (zie visualisa�enummer 24). De windturbines tasten de beleving van openheid aan doordat ze onderdeel uitmaken van de horizon. Bij de grote windturbines treedt ook het schaal verkleinende effect op wat betre� de beleving van het grootschalige landschap (zie visualisa�enummer 24). Bij een minimale plaatsingsafstand en grote windturbines neemt de beleving van samenklontering toe. Ook dit hee� nega�ef effect op de beleving van grootschaligheid vooral wanneer er een rij staat die de hele horizon bedekt. Dit laatst genoemde is bij windpark Caprice minimaal, omdat het slechts om 2 windturbines gaat. Door de groo�e van de windturbines zal snel de aandacht worden getrokken rich�ng deze objecten. Hierdoor zullen ze voor de beleving Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

vrij aanwezig zijn. Door de ra�onele verkaveling en de afwezigheid van veel opgaande bepla�ng of kenmerkende cultuurhistorische bebouwing, worden de komgronden vaak ervaren als grootschalig produc�elandschappen. Hierin 'passen' windturbines beter dan bij gebieden die als natuurlijk of cultuurhistorisch waardevol worden ervaren (belee�). Het windpark scoort bij de beleving van het windpark 'Nega�ef' op het landschapstype van de Open komgronden.

Grootschalige infrastructuur

Door de Betuwelijn en de komst van het tracé van de verlengde A15 zal het windpark op lokaal en op macroniveau ook onderdeel gaan uitmaken van deze grootschalige infrastructuren. Hier zal eerder een koppeling gemaakt worden wanneer men zich door het landschap of over de lijnen heen beweegt. In Nederland zijn we bijna gewend aan grootschalige energiewinning langs grote infrastructurele lijnen (voornamelijk bij snelwegen) Dit hee� daardoor een minder nega�ef effect op beleving van de infrastructurele lijn en het windpark. Het karakter en de belevingswaarden van grootschalig infrastructuur wordt vaak als industrieel ervaren. Windturbines 'passen' beter bij dit karakter (zie visualisa�enummer 6). Het windpark scoort bij de beleving van het windpark 'Beperkt nega�ef' op het landschapstype van Grootschalige infrastructuur.

59

Mesoniveau Dorpskern Loo

De windturbines van het beoogde windpark Caprice zijn goed waar te nemen vanuit het dorp Loo (zie visualisa�enummer 3). De windturbines staan op een rela�ef korte afstand ten opzichte van de dorpskern. De impact op de bewoners zal hierdoor groot zijn wanneer de windturbines zichtbaar zijn. Door de aanwezigheid van veel bebouwing en bomen zijn de windturbines lang niet al�jd vanaf alle plekken waarneembaar. Het is moeilijk om precieze loca�es aan te wijzen van waaruit de windturbines wel waarneembaar zijn. Eén van de loca�es waar het wel zichtbaar is en wat ook een belangrijke doorgaande weg is, is de Husselarijstraat. Deze doorlopende weg ligt in het zichtlijn van de windturbine aan de noordwest zijde. De impact op de beleving vanuit de dorpen, wanneer waarneembaar, is groot omdat deze overs�jgende grootschalige windturbines niet passen binnen het kleinschalige dorpse karakter van het dorp Loo. Het windpark scoort bij de beleving van het windpark 'Zeer nega�ef' op de loca�e Dorpskern Loo binnen het mesoniveau.

Dorpskern Angeren

De windturbines van het beoogde windpark Caprice zijn goed waar te nemen vanuit het dorp Angeren (zie visualisa�enummer 12). De windturbines staan op een rela�ef korte afstand ten opzichte van de dorpskern. De impact op de bewoners zal hierdoor groot zijn wanneer de windturbines zichtbaar zijn. Door de aanwezigheid van veel bebouwing en bomen zijn de windturbines 60

lang niet al�jd vanaf alle plekken waarneembaar. Het is moeilijk om precieze loca�es aan te wijzen van waaruit de windturbines wel waarneembaar zijn. Eén van de loca�es waar het wel zichtbaar is en wat ook een belangrijke doorgaande weg is, is de provinciale weg N838 bij binnenkomst aan de noordwest zijde van het dorp. Deze doorlopende weg ligt in het zichtlijn van de windturbine aan de noordwest zijde. De impact op de beleving vanuit de dorpen, wanneer waarneembaar, is groot, omdat deze overs�jgende grootschalige windturbines niet passen binnen het kleinschalige dorpse karakter van het dorp Angeren. Het windpark scoort bij de beleving van het windpark 'Zeer nega�ef' op de loca�e Dorpskern Angeren binnen het mesoniveau.

Dorpskern Doornenburg

De windturbines van het beoogde windpark Caprice zijn redelijk goed waar te nemen vanuit het dorp Doornenburg. De windturbines staan op een rela�ef korte afstand ten opzichte van de dorpskern (zie visualisa�enummer 17). De impact op de bewoners zal hierdoor groot zijn wanneer de windturbines zichtbaar zijn. Door de aanwezigheid van veel bebouwing en bomen zijn de windturbines lang niet al�jd vanaf alle plekken waarneembaar. Het is moeilijk om precieze loca�es aan te wijzen van waaruit de windturbines wel waarneembaar zijn. De impact op de beleving vanuit de dorpen, wanneer waarneembaar, is groot, omdat deze overs�jgende grootschalige windturbines niet passen binnen het kleinschalige dorpse karakter van het dorp Doornenburg. Het windpark scoort bij de beleving van het windpark 'Nega�ef' op de Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

loca�e Dorpskern Angeren binnen het mesoniveau.

Camping de Waay

de loca�e Veerdienst Doornenburg - Pannerden binnen het mesoniveau.

De windturbines van het beoogde windpark Caprice zijn zeer goed waar te nemen vanuit camping de Waay (zie visualisa�enummer 8). De windturbines staan op een zeer korte afstand ten opzichte de camping. De impact op recreanten en andere waarnemers zal hierdoor extreem groot zijn. Door de aanwezigheid van veel bomen zijn de windturbines niet al�jd vanaf alle plekken waarneembaar maar over het algemeen zal zullen deze goed te zien zijn. De impact op de beleving vanuit de camping is zeer groot, omdat deze overs�jgende grootschalige windturbines niet passen binnen de beleving die recreanten ervaren op een camping.

Veerdienst Huissen - Loo

Het windpark scoort bij de beleving van het windpark 'Zeer nega�ef' op de loca�e Camping de Waay binnen het mesoniveau.

Het windpark scoort bij de beleving van het windpark 'Beperkt nega�ef' op de loca�e Veerdienst Huissen - Loo binnen het mesoniveau.

Veerdienst Doornenburg - Pannerden

Dijkzone bij Loo

De windturbines van het beoogde windpark Caprice zijn goed waar te nemen vanuit de veerdienst Doornenburg - Pannerden (zie visualisa�enummer 22 en 23). De veerdienst die is gelegen aan het water kent door de rivier een open karakter waar waarnemers ver kunnen kijken over het water en zijn oevers. De impact op gebruikers van de veerdienst zal hierdoor groot zijn. Echter zal de veerdienst door de meeste gebruikers enkel gebruikt worden als vervoersmiddel. De beleving van het landschap en de impact daarop is daardoor minder van belang voor gebruikers. Het windpark scoort bij de beleving van het windpark 'Beperkt nega�ef' op Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

De windturbines van het beoogde windpark Caprice zijn goed waar te nemen vanuit de veerdienst Huissen - Loo (zie visualisa�enummer 27). De veerdienst die is gelegen aan het water kent door de rivier een open karakter waar waarnemers ver kunnen kijken over het water en zijn oevers. De impact op gebruikers van de veerdienst zal hierdoor groot zijn. Echter zal de veerdienst door de meeste gebruikers enkel gebruikt worden als vervoersmiddel. De beleving van het landschap en de impact daarop is daardoor minder van belang voor gebruikers.

De windturbines van het beoogde windpark Caprice zijn zeer goed waar te nemen vanuit de Dijkzone bij Loo (zie visualisa�enummer 2). Dit komt mede door de verhoogde ligging van de dijk en het open karakter van de uiterwaarde. De windturbines staan op een rela�ef korte afstand ten opzichte van deze zone. De impact op de waarnemers zal hierdoor zeer groot zijn. De beleving van de dijkzones zijn een belangrijke waarde van het gebied. De zones zijn een grote trekpleister voor recreanten. De beleving van de overgang van de dorpskern van Loo naar het open natuurlijke landschap dat wordt ervaren wanneer bewoners over de dijk bewegen wordt in grote mate aangetast door het windpark. De impact op de beleving van deze zone is 61

zeer groot omdat deze overs�jgende grootschalige windturbines niet passen binnen het natuurlijke open karakter van de dijkzone. Het windpark scoort bij de beleving van het windpark 'Zeer nega�ef' op de loca�e Dijkzone bij Loo binnen het macroniveau.

Dijkzone bij Angeren

De windturbines van het beoogde windpark Caprice zijn zeer goed waar te nemen vanuit de Dijkzone bij Angeren (zie visualisa�enummer 13). Dit komt mede door de verhoogde ligging van de dijk en het open karakter van de uiterwaarde. De windturbines staan op een rela�ef korte afstand ten opzichte van deze zone. De impact op de waarnemers zal hierdoor zeer groot zijn. De beleving van de dijkzones zijn een belangrijke waarde van het gebied. De zones zijn een grote trekpleister voor recreanten. De beleving van de overgang van de dorpskern van Loo naar het open natuurlijke landschap dat wordt ervaren wanneer bewoners over de dijk bewegen wordt in grote mate aangetast door het windpark. De impact op de beleving van deze zone is zeer groot omdat deze overs�jgende grootschalige windturbines niet passen binnen het natuurlijke open karakter van de dijkzone. Het windpark scoort bij de beleving van het windpark 'Zeer nega�ef' op de loca�e Dijkzone bij Angeren binnen het mesoniveau.

Dijkzone bij Doornenburg

De windturbines van het beoogde windpark Caprice zijn zeer goed waar te nemen vanuit de Dijkzone bij Doornenburg (zie visualisa�enummer 6). Dit 62

komt mede door de verhoogde ligging van de dijk en het open karakter van de uiterwaarde. De windturbines staan op een rela�ef korte afstand ten opzichte van deze zone. De impact op de waarnemers zal hierdoor zeer groot zijn. De beleving van de dijkzones zijn een belangrijke waarde van het gebied. De zones zijn een grote trekpleister voor recreanten. De beleving van de overgang van de dorpskern van Loo naar het open natuurlijke landschap dat wordt ervaren wanneer bewoners over de dijk bewegen wordt in grote mate aangetast door het windpark. De impact op de beleving van deze zone is zeer groot, omdat deze overs�jgende grootschalige windturbines niet passen binnen het natuurlijke open karakter van de dijkzone. Het windpark scoort bij de beleving van het windpark 'Zeer nega�ef' op de loca�e Dijkzone bij Doornenburg binnen het mesoniveau.

Belangrijke verkeersroute N838

Een belangrijke verkeersroute binnen het gebied is de N838 die meerdere dorpen met elkaar verbindt. Op de route zullen veel passanten en omwonenden het landschap beleven. Deze route, die in zijn geheel over de oeverwallen loopt, wordt op veel plekken omringt door bebouwing. De windturbines zullen vanaf sommige plekken goed waarneembaar zijn maar door de bebouwing op andere plekken niet (zie visualisa�enummer 18). De route wordt niet als hoogwaardig beschouwd maar, omdat vanuit deze weg veel aanschouwers het windpark zullen waarnemen zal vanuit deze route de beleving van het omringende landschap ook aangetast worden. Het windpark scoort bij de beleving van het windpark 'Beperkt nega�ef' op de loca�e Belangrijke verkeersroute N838 binnen het mesoniveau. Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

Figuur 46: Visualisaties gezien vanaf kruising Toekomstige A15 bij de Lodderhoekstraat bij Angeren (visualisatienummer 9) ten zuiden van Windpark Caprice. Tiphoogte 240m. Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

63

Hoofdstuk 5

Conclusie landschappelijke MER- beoordeling Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

65

Hoofdstuk 5

| Conclusie landschappelijke MER-beoordeling

Het MER-variant van het beoogde windpark Caprice is per beoordelingscriterium kwalita�ef beoordeeld in het vorige hoofdstuk. In dit hoofdstuk wordt een conclusie gegeven van beoordelingen uit het vorige hoofdstuk.

Het macroniveau

Vanuit de beoordeling is naar voren gekomen dat de meeste impact op het macroniveau is bij het landschapstype van de uiterwaarde. Dit landschapstype, dat ook door de provincie Gelderland wordt erkent als een hoogwaardig landschap, is niet alleen voor de beleving een hoogwaardig landschap maar ook voor de natuurwaarden die het kent. Door het natuurlijke karkater van dit landschap passen windturbines hier zeer slecht. De impact van de landschap overs�jgende windturbines is echter groter en zal tot in alle landschapstypen rondom het projectgebied merkbaar zijn. Elk landschapstype zal nega�ef worden beïnvloed op haar huidige kwaliteiten en waarden. Het landschap is echter dynamisch en aan verandering onderhevig. Veranderende maatschappelijke behoe�en vragen om een ander gebruik van het landschap. Dit betekent niet dat huidige kwaliteiten en waarden losgelaten moeten worden en plaatsen moeten maken voor nieuwe ini�a�even maar dit vraagt wel om kri�sch te kijken en afwegingen te maken voor de toekoms�ge inrich�ng van ons landschap. Aansluiten aan nieuwe veranderingen is daarbij nodig. De toekoms�ge energiecoridor A15 is daarbij één van de weinige voorbeelden waarbij het beoogde windpark Caprice een mogelijke aanslui�ng vindt.

66

Het mesoniveau

Ook op het mesoniveau komt bovenstaande conclusie naar voren. De uiterwaarde zijn voornamelijk voor de beleving en waardering van het landschap belangrijk en juist hier (of juist daarom) vindt de meeste nega�eve impact plaats. Ook de impact voor de direct omwonden (binnen een straal van ca. 2.5 km) zal groot zijn. De impact zal groot zijn voor de dorpen Loo, Angeren en Doornenburg en bezoekers van camping de Waay.

Mi�gerende maatregelen

Met de realisa�e van het beoogde windpark Caprice zal er een nega�eve impact zijn op de kwaliteiten van het landschap en daarmee ook op het woongenot van omwonenden. Met name de directe omgeving (de omgeving binnen een straal van ca. 2.5 km), waarbij de uiterwaarden een belangrijke landschappelijke drager zijn binnen de posi�eve waardering van dit gebied, zal deze impact merkbaar zijn. Eventuele mi�gerende maatregelen voor het plan zullen dus ook voornamelijk in de uiterwaarden moeten worden toegepast. Daarbij kan gedacht worden aan het versterken van de huidige kwaliteiten van de uiterwaarden. Daarnaast kan worden gemi�geerd voor diegene waar de impact het grootst is. Met name voor de drie dorpen in de omgeving (Loo, Angeren en Doornenburg) en voor Camping de Waay. Daarbij kan gedacht worden aan het minder zichtbaar maken van de windturbines op significante plekken. Doorgaande wegen, dorpspleinen en andere belangrijke loca�es kunnen worden versterkt en mogelijk deels worden afgeschermd doormiddel van het toepassen van opgaande beplan�ng. Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

Figuur 47: Visualisaties gezien vanaf de Loodijk bij Loo (visualisatienummer 2) ten noorden Windpark Caprice. Tiphoogte 240m. Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

67

| Landschappelijke beoordeling VKA

Hoofdstuk 6 6.1

Het voorkeursalterna�ef

Het voorkeursalterna�ef (hierna: VKA) is bepaald aan de hand van de uitkomsten van de onderzochte MER-varianten en de voorkeur van de ini�a�efnemer. Omdat de vergunningaanvraag op bandbreedte wordt aangevraagd, wordt het VKA tevens op bandbreedte beoordeeld. De windturbineposi�es van het VKA verschillen ietwat (respec�evelijk 33 en 13 meter) ten opzichte van de windturbineposi�es van de drie MER-varianten. De mogelijke afme�ngen voor de ashoogte liggen tussen de 130 tot 160 meter en voor de rotordiameter van 130 tot 170 meter. De maximale �phoogte is 240 meter. Gekozen is voor drie varianten die zich onderscheiden door het windturbinetype (ashoogte /rotordiameter), zie onderstaande tabel en

VKA onder

VKA Boven1

VKA Boven2

2

2

2

Ashoogte (m)

130

155

160

Rotordiameter (m)

130

170

160

Tiphoogte (m)

195

240

240

Aantal windturbines

van VKA Boven (maximale rotordiameter) (zie figuur 48). De andere twee VKA opstellingen zijn namelijk gelijk aan de MER-variant 2 3 welke al reeds zijn onderzocht. De ashoogte en rotordiameter van VKA Boven (maximale rotordiameter) kent andere verhoudingen. De impact van de andere twee varianten zal gelijk zijn met de MER-varianten onderzoeken. Dit zal de beoordeling overzichtelijk maken. Op figuur 50 staan de windturbineloca�es weergegeven.

Afme�ngen

Figuur 48: Gegevens van de drie VKA-varianten voor Windpark Caprice. Boven1 = 'maximale rotordiameter'. Boven2 = 'maximale ashoogte'.

figuur (zie figuur 49). Het aantal windturbines en de posi�es zijn voor de drie VKA-varianten iden�ek. De landschappelijke beoordeling van het VKA gaat alleen over het beoordelen 68

Figuur 49: Gegevens van de drie VKA-varianten voor Windpark Caprice.

Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

Om het effect van de opstelling op de beoordelingscriteria duidelijk te maken is gebruik gemaakt van visualisa�es. Op figuur 34 in paragraaf 3.5 is de overzichtskaart van de gehanteerde waarnemingspunten voor de visualisa�es weergegeven. De loca�es zijn gelijk aan die van de MER-varianten en zijn terug te vinden in bijlage 2: 'Visualisa�es Landschappelijke VKA-beoordeling Windpark Caprice'.

6.2

Conclusie beoordeling VKA

Hoewel de windturbineposi�es van MER-varianten 2 en 3 en VKA boven (maximale rotordiameter) ietwat verschillen (33 en 13 meter) en de rotordiameter wellicht iets groter kan worden (max. 10 meter) zijn deze verschillen slechts minimaal waarneembaar op de visualisa�es. Op de volgende twee pagina's worden een aantal visualisa�es onder elkaar weergegeven. Hierop is het minimale verschil zichtbaar. Omdat de verschillende zeer minimaal zijn, is de volgende conclusie getrokken voor het VKA onderzoek: De onderzoeksresultaten van het VKA ten opzichte van de genoemde MER-varianten zijn niet onderscheidend op het aspect Landschap.

Figuur 50: Ligging beoogde windturbines Voorkeursalternatief, Windpark Caprice Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

69

Figuur 51: Visualisatie van VKA-boven (maximale rotordiameter) van Windpark Caprice. Tiphoogte 240m.

Figuur 53: Visualisatie van VKA-boven (maximale rotordiameter) van Windpark Caprice. Tiphoogte 240m.

Figuur 52: Visualisatie van MER-variant 3 van Windpark Caprice. Tiphoogte 240m.

Figuur 54: Visualisatie van MER-variant 3 van Windpark Caprice. Tiphoogte 240m.

70

Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

Figuur 55: Visualisatie van VKA-boven (maximale rotordiameter) van Windpark Caprice. Tiphoogte 240m.

Figuur 57: Visualisatie van VKA-boven (maximale rotordiameter) van Windpark Caprice. Tiphoogte 240m.

Figuur 56: Visualisatie van MER-variant 3 van Windpark Caprice. Tiphoogte 240m.

Figuur 58: Visualisatie van MER-variant 3 van Windpark Caprice. Tiphoogte 240m.

Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

71

Bijlagen Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

73

Bijlage 1 : Visualisa�es Landschappelijke MER-beoordeling Windpark Caprice Bijlage 2 : Visualisa�es Landschappelijke VKA-beoordeling Windpark Caprice

74

Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

Bosch & van Rijn Franz-Lisztplantsoen 220 3533 JG Utrecht www.boschenvanrijn.nl

Windpark Caprice | Landschappelijke beoordeling

75

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=14921445-2867-45f3-8f80-3ae6cb60a6c9