1392520 Bijlage 1 Ruimtelijke motivering MFA Notenboomstraat Haalderen
Tekst van het document
plaatsgebonden risico en het groepsrisico. Het plaatsgebonden risico (PR) is de kans per jaar dat één persoon over-
De risico’s voor de omgevingsveiligheid komen tot uitdrukking via het
die als risicobronnen worden beschouwd om beperkt kwetsbare, kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen en locaties te beschermen tegen ex-
Maatregelen beperking externe veiligheidsrisico’s
lijdt door een ongeluk met een gevaarlijke stof. In theorie zou deze persoon zich onafgebroken en onbeschermd op één bepaalde plaats moeten
terne veiligheidsrisico’s. Deze regels met betrekking tot omgevingsveiligheid zijn van toepassing wanneer de gemeente overweegt nieuwe risico-
Maatregelen ter beperking van externe veiligheidsrisico's zijn vastgelegd in het Bal en omvatten maatregelen die initiatiefnemers van risicovolle mi-
bevinden. Gemeenten moeten in hun omgevingsplan een grenswaarde, ook wel een basisbeschermingsniveau genoemd, voor het plaatsgebon-
bronnen op haar grondgebied toe te staan, evenals wanneer zij de mogelijkheid overweegt om in de nabijheid van een bestaande risicobron
lieubelastende activiteiten moeten toepassen. Deze maatregelen gelden voor activiteiten met gevaarlijke stoffen, vuurwerk, ontplofbare stoffen voor
den risico in acht nemen. Dit geldt met name voor zeer kwetsbare gebouwen en kwetsbare gebouwen en locaties. De waarden voor het plaatsge-
nieuwe gebouwen toe te staan. Sommige risicovolle milieubelastende activiteiten zijn vergunningplichtig. De gemeente heeft ook de mogelijkheid
militair of civiel gebruik, en windturbines.
bonden risico worden ruimtelijk vertaald naar afstanden tot gebouwen en locaties. De plaatsgebonden risico's worden op kaarten weergegeven met
om andere categorieën gebouwen of locaties dan die in bijlage VI staan, vergelijkbare bescherming te bieden, en zelfs bepaalde kwetsbare gebou-
Bij verschillende risicovolle activiteiten zijn technische eisen, normen, voorschriften en/of richtlijnen opgenomen, zoals bijvoorbeeld brandwe-
zogeheten risicocontouren. Gebouwen en locaties die als (zeer) kwetsbaar worden beschouwd, mogen niet binnen de PR-10-6-contour van een
wen als zeer kwetsbaar te behandelen. De specifieke instructies hiervoor zijn opgenomen in paragraaf 5.1.2 van het Bkl. In het omgevingsplan van
rendheid van gebouwen. Daarnaast zijn voor een groot aantal risicovolle activiteiten vaste afstanden vastgesteld. Deze zijn opgenomen in het Bal
activiteit vallen. Het respecteren van de grenswaarde voor het plaatsgebonden risico betekent dat de gemeente alleen onder voorwaarden die in
de gemeente Lingewaard worden beperkingen met betrekking tot omgevingsveiligheid genoemd, waarbij milieubelastende activiteiten, transport-
of het Bkl. In het Bal zijn deze afstanden van toepassing op activiteiten zonder vergunningplicht met relatief kleine afstanden (zie bijlage VII, on-
het Bkl zijn vastgesteld, mag afwijken van deze grenswaarde.
routes en buisleidingen aan bod komen (artikel 22.39b). Tot op heden zijn
Ruimtelijke motivering ontwikkeling MFA, Notenboomstraat te Haalderen
32
Groepsrisico, aandachtsgebieden en voorschriftengebieden
Beperkt kwetsbare, kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen en locaties
of gifwolkaandachtsgebied ligt. Met het planvoornemen is dus geen
Het werken met aandachtsgebieden voor externe veiligheidsrisico’s is een nieuwe benadering van het groepsrisico onder de Omgevingswet. Het
zijn wel toelaatbaar als de genoemde maatregelen zijn genomen. Dit wordt geregeld met voorschriftengebieden. Een gemeente kan binnen een
sprake van de realisatie van een risicovolle activiteit.
groepsrisico (GR) gaat over de kans per jaar dat tien of meer personen overlijden als rechtstreeks gevolg van een ongewoon voorval binnen een
aandachtsgebied voorschriftengebieden aan te wijzen. Een voorschriftengebied kan een deel van of het gehele aandachtsgebied zijn. De ge-
De locatie van risicovolle activiteiten met gevaarlijke stoffen, zoals bedrijven, transportroutes, buisleidingen en windturbines, is vastgesteld aan de
aandachtsgebied (artikel 5.15, lid 1 Bkl). Aandachtsgebieden zijn gebieden die zichtbaar maken waar mensen binnenshuis, zonder aanvullende
meente wijst in dat geval een locatie binnen een (brand- of explosie)aandachtsgebied als (brand- of explosie)voorschriftengebied aan in het omge-
hand van kaarten uit de 'Atlas Leefomgeving'. In figuur 5.3 is een uitsnede opgenomen van risicobronnen in de omgeving van het projectgebied. Zo-
maatregelen, onvoldoende beschermd kunnen zijn tegen de gevolgen van ongevallen met gevaarlijke stoffen. Dit betekent dat binnen dat gebied le-
vingsplan. In dit deel van het aandachtsgebied gelden dan aanvullende bouweisen voor nieuwbouw en vervangende nieuwbouw van beperkt
als zichtbaar is, ligt het projectgebied niet in een brand-, explosie- of gifwolkaandachtsgebied. Er zijn geen risicovolle activiteiten met gevaarlijke
vensbedreigende gevaren voor personen in gebouwen kunnen optreden, zelfs als de kans daarop klein is. Aandachtsgebieden worden vastgelegd
kwetsbare, kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen. Deze aanvullende bouweisen staan in de artikelen 4.90 tot en met 4.96 van paragraaf 4.2.14
in het ‘Register Externe Veiligheidsrisico’s’ en zijn digitaal raadpleegbaar.
van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Ze hebben tot doel om mensen in een gebouw beter te beschermen tegen de effecten van een
Er is een onderscheid tussen drie soorten gevaren: warmtestraling (brand), overdruk (explosie) en concentratie giftige stoffen in de lucht (gif-
brand of explosie.
wolk). Hierdoor zijn er ook drie typen aandachtsgebieden (artikel 5.12 Bkl): 1. brandaandachtsgebied
Hierdoor vergroot de gemeente de zelfredzaamheid van mensen, waarbij zelfredzaamheid verwijst naar het vermogen om zichzelf te onttrekken aan
2. explosieaandachtsgebied 3. gifwolkaandachtsgebied
een dreigend gevaar zonder daadwerkelijke hulp van hulpverleningsdiensten. Het zelfredzame vermogen van individuen is een cruciale factor om grote calamiteiten bij een incident te voorkomen.
Het bevoegd gezag kan verschillende maatregelen nemen om mensen binnen de aandachtsgebieden te beschermen. Deze maatregelen omvatten onder andere:
afstand houden tot de risicobron binnen het aandachtsgebied aanvullende risicocommunicatie
overleg met (advies vragen aan) de regionale brandweer beperken van personendichtheden in de omgeving van de risicobron
toegankelijk gebied voor de hulpdiensten (brandweer, ambulance en politie)
mogelijkheden voor rampbestrijding (bestrijdbaarheid en bluswatervoorzieningen)
vlucht- en schuilmogelijkheden omgevingsmaatregelen
aanvullende bouwmaatregelen in een voorschriftengebied.
5.6.2
Onderzoek
Er is een quickscan omgevingsveiligheid uitgevoerd om de impact van het planvoornemen op de fysieke leefomgeving te beoordelen en vice versa. Volgens bijlage VI van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) worden gebouwen met een bijeenkomstfunctie en locaties voor sport, spel of recreatief dagverblijf gezien als kwetsbare gebouwen en locaties. Aangezien het gaat om de ontwikkeling van een multifunctionele accommodatie (MFA), waar alle functies (cultuur, sport en welzijn) bij elkaar worden gegroepeerd, wordt dit beschouwd als een kwetsbare locatie met een kwetsbaar gebouw. Daarom is het noodzakelijk om de externe veiligheidsrisico's te onderzoeken en na te gaan of het projectgebied in een brand-, explosie-
Ruimtelijke motivering ontwikkeling MFA, Notenboomstraat te Haalderen
33
stoffen in de omgeving van het projectgebied. Ook liggen de transportroutes voor het vervoer van gevaarlijke stoffen op ruime afstand, net als de windturbines. Verder is de dichtstbijzijnde buisleiding op een afstand van circa 670 meter gelegen. buisleidingen. Om die reden is het opstellen van een verantwoording van het groepsrisico niet noodzakelijk. 5.6.3
Conclusie
Vanuit het omgevingsaspect omgevingsveiligheid is er sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
5.7
Kabels en leidingen
5.7.1
Toetsingskader
Ondergrondse kabels en leidingen zijn belangrijk voor het transport van data, elektriciteit en stoffen zoals gas en water. Niettemin kunnen sommige ondergrondse leidingen en bovengrondse hoogspanningslijnen een potentieel risico vormen voor de omgeving. De Omgevingswet bevat daarom specifieke regels en instrumenten om dergelijke risico's te voorkomen en te beperken. Zo adviseert het Rijk aan het bevoegd gezag om bij het toelaten van gevoelige gebouwen, zoals woningen, bij bovengrondse
Figuur 5.3 Uitsnede risicokaart met aanduiding projectgebied (bron: Atlas Leefomgeving)
Ruimtelijke motivering ontwikkeling MFA, Notenboomstraat te Haalderen
34
hoogspanningsverbindingen rekening te houden met de magneetvelden2.
5.8.1
Toetsingskader
De magneetvelden zijn mogelijk van invloed op de gezondheid van omwonenden.
Elektromagnetische velden
Een gelijkstroom-magneetveld is statisch, met een frequentie van 0 hertz.
Straling komt overal om ons heen voor. Enerzijds door natuurlijke stra-
Eenvoudiger gezegd: een wisselstroom-magneetveld gaat 50 keer per seconde aan/uit, een gelijkstroom-magneetveld staat constant aan.
lingsbronnen, zoals de zon en anderzijds door kunstmatige, door de mens gemaakte bronnen. Magnetische velden ontstaan bij het transport en het
Voorzorgsbeleid magneetvelden
‘Omgevingsveiligheid’.
gebruik van elektriciteit/stroom. Voorbeelden van voorzieningen die zorgen voor elektromagnetische velden zijn antennes, hoogspanningslijnen,
Door de minister voor Klimaat en Energie is (samen met de toenmalig minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en in afstemming
5.7.2
mobiele telefoons en elektrische apparaten. De kracht van het elektromagnetische veld kan per voorziening verschillen. In het kader van de planolo-
met de staatssecretaris voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport) op 21 april 2023 een herijkt voorzorgsbeleid aan gemeenten, provincies en net-
gie zijn met name antennes en hoogspanningslijnen van belang, aangezien dit vaste objecten zijn.
beheerders gezonden inzake de gezondheidsrisico’s van magneetvelden3. Dit advies komt in de plaats van het eerdere advies van de staatssecreta-
In het kader van gezondheid en milieu is het bij nieuwe ontwikkelingen,
ris van VROM uit 2005 over hoogspanningsverbindingen vlakbij gevoelige bestemmingen in verband met gezondheidsrisico's. De kern van het her-
waar sprake is van gevoelige gebouwen zoals woningen, scholen en kinderopvang, van belang dat er rekening wordt gehouden met magneetvel-
ijkte voorzorgbeleid voor magneetvelden is dat met de netbeheerders is afgesproken dat deze bronmaatregelen gaan treffen om de sterkte en
den. Dergelijke projecten moeten buiten een magneetveldzone komen te liggen. De sterkte van elektromagnetische velden is het grootst dichtbij de
grootte van magneetvelden zo veel mogelijk te beperken. Het beleidsadvies is erop gericht om zoveel als redelijkerwijs mogelijk te voorkomen dat
bron en neemt af als de afstand tot de bron groter wordt.
mensen langdurig worden blootgesteld aan magneetvelden die afkomstig zijn van elektriciteitsinfrastructuur en die gemiddeld over een jaar sterker
Verschillende soorten magneetvelden Elektriciteit kan met twee verschillende technieken door een kabel worden
zijn dan 0,4 microtesla4. De waarde van 0,4 microtesla geldt als gemiddelde voor een heel jaar. Tijdens dat jaar kan de veldsterkte regelmatig
evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
getransporteerd: met wisselstroom of met gelijkstroom. Wisselstroom wordt gebruikt om elektriciteit over relatief korte afstanden te verplaatsen.
boven en onder de waarde van 0,4 microtesla komen. Het is een waarde uit voorzorg, die alleen van toepassing is bij bovengrondse hoogspan-
5.8
Gelijkstroom wordt gebruikt om elektriciteit over langere afstanden te verplaatsen.
ningslijnen. Daarnaast wordt in het advies geadviseerd om bij een ligging nabij een
Wisselstroom en gelijkstroom veroorzaken verschillende soorten magneet-
bovengrondse hoogspanningslijnen een magneetveldzone te berekenen. Op basis van deze berekening kan worden bekeken hoeveel gevoelige
Voor de regeling omtrent buisleidingen wordt verwezen naar paragraaf 5.6
Onderzoek
Aan de hand van de ‘Netkaart’ van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) kan achterhaald worden of het projectgebied zich bevindt in een magneetveldzone van een of meerdere hoogspanningslijnen. Uit deze kaart volgt dat er in het projectgebied geen planologisch relevante kabels en leidingen aanwezig zijn die bescherming behoeven. De dichtstbijzijnde hoogspanningslijn (150 kV-hoogspanningslijn, Nijmegen – Zevenaar (1), FE197_1) bevindt zich op een afstand van ongeveer 600 meter ten noorden van het projectgebied. Uit de Netkaart volgt dat ten aanzien van deze hoogspanningslijn dient te worden uitgegaan van een magneetveldzone van 65 meter aan weerszijden van de hoogspanningslijn. Het projectgebied valt buiten deze magneetveldzone. 5.7.3
Conclusie
Vanuit het omgevingsaspect kabels en leidingen is er sprake van een
Elektromagnetische straling
De Omgevingswet staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving.
velden. Een wisselstroom-magneetveld heeft een frequentie van 50 hertz.
2 3 4
https://iplo.nl/thema/praktijksituaties/hoogspanningsverbinding/toelaten/toelaten-gevoelige-gebouwen/ https://www.kennisplatform.nl/verschil-tussen-limiet-100-microtesla-grens-0-4-microtesla/ https://www.infomil.nl/publish/pages/86406/beleidsadvies_vrom_2005_1.pdf
Ruimtelijke motivering ontwikkeling MFA, Notenboomstraat te Haalderen
35
bestemmingen in de magneetveldzone liggen. Het bevoegd gezag ruimte-
den en gezondheidsrisico’s. Daarom is er, in tegenstelling tot AC-mag-
Binnen de Omgevingswet hebben decentrale overheden de mogelijkheid
lijke ordening wordt opgeroepen om een integrale ruimtelijke afweging te maken, waarbij zowel gekeken wordt naar een mogelijke beperking van
neetvelden, geen voorzorgbeleid vanuit de Nederlandse rijksoverheid voor blootstelling aan DC-magneetvelden en is nader onderzoek niet nodig.
om hun eigen gezondheidsambities en regels vast te leggen en uit te werken via instrumenten zoals de omgevingsvisie, omgevingsverordening en
5.8.2
programma's. De beleidsambities met betrekking tot gezondheid kunnen sterk variëren per gemeente. Tevens hebben veel gemeenten ervoor ge-
het aantal gevoelige bestemmingen in de magneetveldzone, als naar andere ruimtelijke aspecten.
Onderzoek
In paragraaf 5.7 ‘Kabels en leidingen’ staat vermeld dat uit een quickscan AC-magneetvelden (wisselstroom) In Nederland wordt voor de blootstelling aan magnetische velden bij wisselstroom (AC) van 50 hertz de adviesgrenswaarde van 100 micro-tesla 5
gehanteerd . Deze adviesgrenswaarde is gebaseerd op de aanbeveling van de Europese Unie, waarin een referentieniveau van 100 microtesla voor bescherming van de bevolking is vastgelegd. Deze waarde wordt in Nederland volgens het RIVM op voor het publiek toegankelijke plaatsen nabij het hoogspanningsnet nergens overschreden, ook niet in de buurt van ondergrondse hoogspanningsverbindingen of hoogspanningsstations. De kern van het voorzorgsbeleid is dat nieuwe situaties waarbij kinderen langdurig worden blootgesteld aan magneetvelden van bovengrondse hoogspanningslijnen met een jaargemiddelde hoger dan 0,4 microtesla zoveel als redelijkerwijs mogelijk is, vermeden moeten worden. Dit komt er op neer dat het advies is om bij nieuwe situaties gevoelige gebouwen (woningen, scholen, crèches en kinderopvangplaatsen) zo veel als redelijkerwijs mogelijk buiten de magneetveldzone van 0,4 microtesla te plaatsen. DC-magneetvelden (gelijkstroom) De Nederlandse Rijksoverheid gaat voor magneetvelden bij gelijkstroom (DC) verbindingen uit van een referentiewaarde van 0,4 microtesla zoals vastgelegd in de eerdergenoemde Europese aanbeveling. De blootstellingslimiet van 0,4 microtesla voor DC-magneetvelden is vele malen hoger dan de blootstellingslimiet voor AC-magneetvelden. Wetenschappelijk onderzoek laat geen verband zien tussen blootstelling aan DC-magneetvel-
5
is gebleken dat het projectgebied zich niet binnen de 0,4 microtesla magneetveldzone van een of meerdere hoogspanningslijnen bevindt. De dichtstbijzijnde hoogspanningslijn ligt op een afstand van circa 600 meter. Hierdoor blijft de blootstelling aan magnetische velden ruim onder de vastgestelde referentieniveauwaarden van 100 microtesla of 0,4 microtesla. De conclusie uit dit onderzoek is dat er geen sprake is van een overschrijding van de referentieniveauwaarden, wat betekent dat er geen aanleiding is voor verdere, diepgaandere onderzoeken naar mogelijke gezondheidseffecten. 5.8.3
Conclusie
Vanuit het omgevingsaspect elektromagnetische straling is er sprake van
kozen om beleidsneutraal over te gaan naar de Omgevingswet. Dit houdt in dat voornamelijk in de beginfase na de inwerkingtreding van de Omgevingswet, gemeenten nog geen tot weinig beleid zullen hebben met betrekking tot gezondheid. In een later stadium zal het beleid sterk per gemeente verschillen. In artikel 3.3 van de Omgevingswet staat dat het bevoegd gezag in de omgevingsvisie rekening moet houden met milieubeginselen. Artikel 191 van het 'Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie' kent 4 milieubeginselen:
het voorzorgsbeginsel het beginsel van preventief handelen
het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron bestreden moeten worden
het beginsel dat de vervuiler betaalt
een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
5.9
Gezondheid
5.9.1
Toetsingskader
In artikel 1.3 van de Omgevingswet worden de maatschappelijke doelen van de wet uiteengezet, waaronder het bereiken en in stand houden van een gezonde fysieke leefomgeving. Er bestaat landelijk de wens om gezondheid meer integraal en volwaardig te betrekken in het nationale en lokale beleid over de fysieke leefomgeving. De inrichting van de fysieke leefomgeving kan direct bijdragen aan de gezondheid van inwoners. Een gezonde leefomgeving ervaren bewoners namelijk als prettig, nodigt uit tot gezond gedrag en biedt bescherming tegen negatieve omgevingsinvloeden.
In de omgevingsvisie van de gemeente Lingewaard speelt gezondheid een prominente rol. De visie benadrukt dat gezondheid een integraal onderdeel is van alle ruimtelijke ontwikkelingen binnen de gemeente. Het document stelt dat de inrichting van woon- en werkomgevingen, mobiliteit en gebouwen zowel de bescherming als bevordering van gezondheid kan ondersteunen. Daarom wordt er in de omgevingsvisie steeds meer aandacht besteed aan het creëren van een gezonde leefomgeving, met nadruk op zowel psychische als fysieke gezondheid. Gezondheid wordt in de visie besproken in relatie tot andere relevante aspecten, zoals luchtkwaliteit, af-
https://www.kennisplatform.nl/verschil-tussen-limiet-100-microtesla-grens-0-4-microtesla/
Ruimtelijke motivering ontwikkeling MFA, Notenboomstraat te Haalderen
36
stand tot schadelijke bronnen en gevoelige functies. Specifiek voor pu-
ruimtelijke motivering aan bod komen, bevestigen dat er geen belemme-
In beginsel moet binnen een afstand van 100 meter van een treinspoor het
blieke ruimtes, zoals sportaccommodaties, wordt in de visie aangegeven dat deze rookvrij moeten zijn om de gezondheid van de gebruikers te
ringen zijn voor het planvoornemen.
risico op trillinghinder worden beoordeeld. In sommige gevallen is het nodig om het onderzoeksgebied uit te breiden tot 250 meter aan weerszijden
waarborgen.
5.9.3
van het spoor. Hiervan is bijvoorbeeld sprake wanneer er reeds klachten door trillinghinder van het spoor op een grotere afstand dan 100 meter be-
Gezien de centrale rol van het gezondheidsaspect binnen de Omgevingswet, vereist dit aspect een brede motivering. Omgevingsaspecten zoals geluid, luchtkwaliteit, geur en waterkwaliteit zijn nauw verweven met gezondheid. Daarom wordt in deze paragraaf ook verwezen naar andere
Conclusie
Vanuit het omgevingsaspect gezondheid is er sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
5.10
Trilling
5.10.1
Toetsingskader
omgevingsaspecten in deze ruimtelijke motivering.
Trilling kan nadelige gevolgen hebben voor de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Het kan effect hebben op het welzijn of schade aan gebou-
5.9.2
wen veroorzaken. De Omgevingswet beschermt daarom (delen van) gebouwen en de mensen die daarin verblijven tegen trillingen van activitei-
Onderzoek
Aangezien het planvoornemen de realisatie van een multifunctionele accommodatie (MFA) betreft, waarin functies zoals cultuur, sport en welzijn worden samengebracht, is het van belang om na te gaan hoe dit initiatief bijdraagt aan het bevorderen van de gezondheid van gebruikers en omwonenden. Allereerst dragen de sloop van de verouderde bebouwing en de nieuwbouw bij aan een verbeterde leefomgeving. Tevens worden in de nieuwe bouwplannen diverse klimaatadaptieve en duurzame voorzieningen geïntegreerd, die de gezondheid en het welzijn van de gebruikers bevorderen. De aanwezigheid van ruime, groene buitenruimtes en multifunctionele speel- en sportfaciliteiten op de locatie biedt volop mogelijkheden voor fysieke activiteit en ontspanning. Het heeft een positief effect op de mentale gezondheid. Daarnaast is er sprake van het bevorderen van sociale interactie. Verder wordt de MFA volledig rookvrij, wat een belangrijke maatregel is ter bescherming van de gezondheid van zowel gebruikers als omwonenden. Tot slot zijn er geen bijzondere omstandigheden die ernstige nadelige gevolgen voor de gezondheid zouden kunnen veroorzaken, wat een weigering van de omgevingsvergunning rechtvaardigt. Andere omgevingsaspecten, die nauw verbonden zijn met gezondheid en in deze
6
ten. De aanwijzing van trilling gevoelige gebouwen staat in artikel 5.80 Bkl. Hieronder vallen gebouwen met een woonfunctie, onderwijsfunctie, gezondheidszorgfunctie, bijeenkomstfunctie voor kinderopvang met bedgebied en de bijbehorende nevengebruiksfuncties. Er zijn verschillende soorten trillingen met verschillende bronnen. De Omgevingswet maakt bij de instructieregels over trillinghinder door activiteiten onderscheid tussen:
Continue trillingen (trillingen die gedurende een lange tijd aanwezig zijn, door bijvoorbeeld machines of druk wegverkeer)
Herhaald voorkomende trillingen (kortdurende trillingen die periodiek voorkomen, door bijvoorbeeld treinverkeer)
Bronnen van trillingen zijn verkeer over de weg of het spoor, machines in de industrie en bouw- en sloopactiviteiten. Deze bronnen veroorzaken een trilling die voelbaar is in gebouwen. Dit gebeurt bijvoorbeeld via de vloer en de wanden. Trillingen kunnen op grote afstand hinder of schade opleveren.
staan6. Omgevingsvisie Provincies en gemeenten kunnen lange termijndoelen, ambities en beleidskeuzes voor trillingen vastleggen in een omgevingsvisie. De omgevingsvisie geeft een beschrijving van hoe het onderwerp trillingen doorwerkt in bijvoorbeeld plannen voor een woningbouwproject. Trillingen spelen over het algemeen geen prominente rol in een omgevingsvisie. Dat is wel het geval wanneer in het projectgebied van de omgevingsvisie een spoor aanwezig is of wordt aangelegd. De omgevingsvisie is dan een geschikt instrument om vast te leggen dat bij nieuwbouw vroegtijdig rekening wordt gehouden met hinder door spoortrillingen. In de omgevingsvisie van de gemeente Lingewaard wordt het thema trilling niet specifiek behandeld. Omgevingsplan Het aspect trilling is vooral een lokaal probleem. Gemeenten mogen zelf regels stellen over trilling door milieubelastende activiteiten in het omgevingsplan. Hiervoor gelden de instructieregels over (continue en herhaald voorkomende) trillingen door activiteiten op trilling gevoelige gebouwen in het Bkl (paragraaf 5.1.4.4). De instructieregels voor trillingen door activiteiten gelden voor:
het op een locatie toelaten van een activiteit en het aanpassen daarvan
het op een locatie toelaten van een trilling gevoelig gebouw en het aanpassen daarvan
https://iplo.nl/thema/trillingen/trillingen-instrumenten/omgevingsplan/nieuwbouw-langs-spoor/
Ruimtelijke motivering ontwikkeling MFA, Notenboomstraat te Haalderen
37
Tabel 5.9 Standaardwaarden toelaatbare herhaald voorkomende trillingen in trilling gevoelige ruimten (artikel 5.87a Bkl)
een combinatie van beide
Het gaat hierbij om activiteiten die trillingen veroorzaken in een trilling gevoelige ruimte van een trilling gevoelig gebouw in een frequentie van 1 tot 80 Hz.
Soort Tijdsperiode A1 trillingssterkte V max A2 trillingssterkte V max A3 trillingssterkte V per
Standaardwaarde 07.00-23.00 uur 0,2 0,8 0,1
Standaardwaarde 23.00-07.00 uur 0,2 0,4 0,1
Er zijn ook activiteiten die uitgezonderd zijn van de instructieregels:
kilometer. Gezien het projectgebied ruim buiten het onderzoeksgebied van 100 meter en 250 meter valt, kan hinder door trillingen van het treinverkeer worden uitgesloten. Geconcludeerd kan worden dat onderhavig planvoornemen passend is binnen de instructieregels uit de provinciale omgevingsverordening en het gemeentelijke omgevingsplan, en de ambities uit de gemeentelijke omge-
trilling gevoelige gebouwen op een industrieterrein waarvoor een geluidproductieplafond is ingesteld (artikel 5.79, lid 2, onder a, Bkl)
vingsvisie. Nader onderzoek is niet noodzakelijk.
Artikel 5.88 en 5.89 van het Bkl bieden een mogelijkheid tot afwijking van de waarden, in het geval van bedrijventerreinen of zwaarwegende econo-
de activiteit wonen verkeer op wegen, vaarwegen en spoorwegen
mische of maatschappelijke belangen.
5.10.3
Trillingen zijn aanvaardbaar als de standaardwaarden voor continue en
Verder leiden niet op alle locaties de standaardwaarden voor een activiteit tot het gewenste evenwicht tussen beschermen en benutten. Een ge-
herhaald voorkomende trillingen (zie tabel 5.8 en 5.9) uit de artikelen 5.87 en 5.87a van het Bkl worden overgenomen (conform artikel 5.86 Bkl). Vol-
meente kan dan gemotiveerd, vanuit het oogmerk van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, kiezen voor andere waarden (artikel
gens artikel 5.87 Bkl dienen continue trillingen in eerste instantie te voldoen aan de in het omgevingsplan opgenomen waarden voor die trillin-
5.86, lid 2 Bkl).
gen, bedoeld onder A1. Indien hieraan wordt voldaan, is er sprake van een acceptabele situatie. Wanneer niet wordt voldaan aan deze waarden,
In het ‘Omgevingsplan gemeente Lingewaard’ is het aspect trillingen in artikel 22.83 tot en met 22.89 van paragraaf 22.3.5 vermeld. Ook is in artikel
moeten de continue trillingen voldoen aan de in het omgevingsplan opgenomen waarden onder A2 en A3. Hetzelfde geldt voor artikel 5.87a Bkl
22.18 de specifieke zorgplicht benoemd voor het gebruik van bouwwerken om overlast of hinder door trilling te voorkomen.
over de standaardwaarden voor herhaald voorkomende trillingen. Tabel 5.8 Standaardwaarden voor toelaatbare continue trillingen in trilling gevoelige ruimten (artikel 5.87 Bkl)
Soort Tijdsperiode A1 trillingssterkte Vmax A2 trillingssterkte Vmax A3 trillingssterkte Vper
Standaardwaarde 07.00-23.00 uur 0,1 0,4 0,05
Standaardwaarde 23.00-07.00 uur 0,1 0,2 0,05
5.10.2
Onderzoek
Het planvoornemen maakt een trillinggevoelig gebouw mogelijk, namelijk een MFA met een sportfunctie/bijeenkomstfunctie. Het is van belang dat gebruikers geen hinder ervaren van trilling door de omgeving.
Conclusie
Vanuit het omgevingsaspect trilling is er sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
5.11
Natuur en landschap
5.11.1
Toetsingskader
Met ingang van 1 januari 2024 is de Wet natuurbescherming opgegaan in de Omgevingswet. Binnen het Bkl zijn diverse regels opgenomen ter bescherming van de natuur. Deze regels komen grotendeels overeen met de huidige regelgeving in de Wet natuurbescherming. Het betreft met name voorschriften voor de bescherming van aangewezen Natura 2000-gebieden, regels ter bescherming van plant- en diersoorten (waaronder vogels) en voorschriften met betrekking tot de bescherming van houtopstanden. De regelgeving met betrekking tot gebieds- en soortenbescherming vindt haar oorsprong grotendeels in twee Europese richtlijnen, namelijk de Vogelrichtlijn (79/409/EEG) en de Habitatrichtlijn (92/43/EEG). Gebiedsbescherming In Nederland zijn er specifieke gebieden van groot belang voor flora en
Uit een gedegen analyse is gebleken dat er geen bedrijven zijn gelegen in de nabije omgeving met continue of herhaald voorkomende trillingen door een activiteit, waar het gebouw hinder van kan ervaren. Tevens zijn er al diverse maatgevende woonbestemmingen rondom het projectgebied gelegen. Ook is er geen treinspoor in de directe omgeving van het projectgebied gelegen. Het dichtstbijzijnde spoor ligt op een afstand van circa 1,4
Ruimtelijke motivering ontwikkeling MFA, Notenboomstraat te Haalderen
fauna, waaronder Natura 2000-gebieden, Natuurnetwerk Nederland-gebieden en andere bijzondere natuurgebieden en landschappen. Deze gebieden worden beschermd door verschillende wettelijke instrumenten. In artikel 5.1, lid 1 van de Omgevingswet staat dat het verboden is om zonder omgevingsvergunning een Natura 2000-activiteit uit te voeren.
38
Daarnaast bepaalt lid 2 van hetzelfde artikel dat het eveneens verboden is
tura 2000-gebieden hebben externe effecten, wat betekent dat ook ingre-
met als doel natuurgebieden beter met elkaar en met omringende agra-
om zonder omgevingsvergunning een flora- en fauna-activiteit uit te voeren. Voor beide gevallen geldt dat afwijkende regelingen kunnen zijn op-
pen buiten deze gebieden die verstoring kunnen veroorzaken, moeten worden geëvalueerd op hun impact op soorten en habitats.
risch gebieden te verbinden. Ook is het gericht op de bescherming, de instandhouding en zo nodig het herstel van een gunstige staat van instand-
gesteld in het omgevingsplan, de waterschapsverordening, de omgevingsverordening of een ministeriële regeling.
Een ruimtelijk plan dat aanzienlijke gevolgen kan hebben voor een Natura
houding van aanwezige dier- en plantensoorten, typen natuurlijke habitats en leefgebieden van soorten die van nature in Nederland voorkomen.
Hoofdstuk 11 van het Bal behandelt de vergunningplicht voor Natura
2000-gebied kan alleen worden goedgekeurd als uit een passende beoordeling blijkt dat het plan de natuurlijke kenmerken van het gebied niet zal
Bijna alle aangewezen Natura 2000-gebieden maken del uit van het NNN. Het NNN omvat niet alleen natuurgebieden op land, maar omvat ook alle
2000-activiteiten en flora- en fauna-activiteiten. In dit hoofdstuk zijn tevens de regels voor vergunningsvrije gevallen opgenomen evenals de mogelijk-
aantasten. Bij verkregen zekerheid kan vergunningverlening plaatsvinden, zoals bepaald in artikel 8.74, lid b, van het Besluit kwaliteit leefomgeving
grote wateren in Nederland, zoals de grote rivieren, het IJsselmeer en de Waddenzee. De provincie wijst in de omgevingsverordening de NNN-ge-
heden tot maatwerk. Indien geen vrijstelling van toepassing is, dient een omgevingsvergunning te worden aangevraagd, waarbij onderscheid wordt
(Bkl). Als er echter geen zekerheid is verkregen, kan het plan toch worden goedgekeurd mits wordt voldaan aan de volgende drie voorwaarden:
bieden aan.
gemaakt tussen enkelvoudige en meervoudige aanvragen, afhankelijk van de aard van de activiteit (flora- en fauna-activiteit en/of Natura 2000-activi-
1. Alternatieve oplossingen zijn niet voorhanden; 2. Het plan is nodig om dwingende redenen van groot openbaar belang,
Activiteiten in deze gebieden mogen alleen plaatsvinden indien ze geen nadelige effecten hebben op de essentiële kenmerken of waarden van het
teit).
met inbegrip van redenen van sociale of economische aard; en 3. De noodzakelijke compenserende maatregelen worden getroffen om
gebied, of als dergelijke effecten kunnen worden voorkomen of verminderd door het implementeren van mitigerende maatregelen.
Natura 2000-gebieden De bescherming van Natura 2000-gebieden is gebaseerd op de Europese
te waarborgen dat de algehele samenhang van het Natura 2000-netwerk bewaard blijft.
Vogel- en Habitatrichtlijn. De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit wijst deze gebieden aan via een aanwijzingsbesluit, zoals be-
De criteria voor het beoordelen van de omgevingsvergunning voor Natura
Naast de Natura 2000-gebieden heeft de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit de bevoegdheid om bijzondere nationale natuurgebie-
paald in artikel 2.44 van de Omgevingswet. Bovendien stelt hij op basis van artikel 2.43 van de Omgevingswet de instandhoudingsdoelstellingen
2000-activiteiten worden beschreven in afdeling 8.6 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Deze beoordelingsmaatstaven zijn vastgesteld bin-
den aan te wijzen, zoals vastgelegd in artikel 2.44, lid 2 van de Omgevingswet. Daarnaast kan de provincie in de omgevingsverordening speci-
vast. Nederland beschikt over meer dan 160 Natura 2000-gebieden.
nen het aanvullingsspoor Natuur.7
fieke provinciale natuurgebieden en landschappen als bijzonder aanwijzen, conform artikel 2.44, lid 5 van de Omgevingswet.
Bij de voorbereiding van een omgevingsplan dienen mogelijke significante effecten als gevolg van projecten, plannen en activiteiten, zowel individu-
Natuurnetwerk Nederland (NNN) De aanwijzing van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is geregeld in de
Soortenbescherming
eel als in combinatie met andere plannen of projecten, te worden geïdentificeerd en beoordeeld, zoals voorgeschreven in artikel 16.53, lid c, van de
Omgevingsverordening, conform artikel 2.44, lid 4 van de Omgevingswet en artikel 7.6, lid 1 van het Besluit kwaliteit leefomgeving. Vanuit de Om-
Onder de Omgevingswet worden tal van dier- en plantensoorten beschermd, met aandacht voor soorten van Europees belang die vallen on-
Omgevingswet. Een activiteit die potentieel significante nadelige gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied wordt aangeduid als een Natura
gevingsverordening draagt de provincie zorg voor de totstandkoming en instandhouding van een samenhangend landelijk ecologisch netwerk, ge-
der de reikwijdte van de Vogel- en Habitatrichtlijn, evenals bepaalde soorten van nationaal belang. De bescherming van soorten vindt zowel binnen
2000-activiteit, zoals beschreven in bijlage A van de Omgevingswet. Na-
naamd ‘Natuurnetwerk Nederland’. Het netwerk wordt gevormd door kerngebieden, natuurontwikkelingsgebieden en ecologische verbindingszones
als buiten het NNN plaats. Deze bescherming kan variëren van wet- en re-
7
Bijzondere natuurgebieden en landschappen
‘Vergunningplicht Natura 2000-activiteit’, aandeslagmetdeomgevingswet.nl
Ruimtelijke motivering ontwikkeling MFA, Notenboomstraat te Haalderen
39
gelgeving tot concrete maatregelen die gericht zijn op het behouden, vesti-
Houtopstanden
tijdens het uitvoeren van de werkzaamheden onderstaande in acht wordt
gen of uitbreiden van populaties van verschillende soorten. In overeenstemming met artikel 2.18, lid 1, sub f van de Omgevingswet rust de pri-
Bomen en bossen vallen onder ‘houtopstanden’ en vervullen belangrijke en unieke functies in de fysieke leefomgeving, zoals het invangen van fijn-
genomen: Een AERIUS-berekening dient de toename van stikstofdepositie op
maire verantwoordelijkheid hiervoor doorgaans bij de provincies. Niettemin hebben ook decentrale overheden de mogelijkheid actief beleid te voeren,
stof, de opslag van koolstofdioxide, het bergen van water of het verminderen van grote temperatuurschommelingen in stedelijk gebied, en het vor-
bijvoorbeeld door het opstellen van programma's voor soortenbescherming.
men van een belangrijk leefgebied voor tal van planten en diersoorten. Gezien de langdurige ontwikkelingstijd van bossen is hun bescherming
lingen ten aanzien van het verstoren/verwijderen van nest- of verblijfplaatsen van huismus, steenuil en steenmarter bij de opbergschuur en
Door de strike formulering van een flora- en fauna-activiteit moet bij vrijwel
van aanzienlijk belang. De bescherming van houtopstanden is daarom vastgelegd in de Omgevingswet. De regelgeving omtrent de bescherming
verblijfplaatsen van een vleermuissoort in alle bebouwing op basis van de quickscan niet uit te sluiten. Vervolgonderzoek gedurende het
alle activiteiten in de fysieke leefomgeving worden nagegaan of er specifieke soorten aanwezig zijn en welke soorten dat zijn. Zoals eerder aange-
van houtopstanden is opgenomen in Afdeling 11.3 van het Besluit Activiteiten Leefomgeving (Bal). Conform artikel 11.126 van het Bal is het kap-
geven, wordt in hoofdstuk 11 van het Bal bepaald wanneer een omgevingsvergunning vereist is.
pen van houtopstanden onderworpen aan een algemene meldplicht. Daarnaast geldt op basis van artikel 11.129 van het Bal een verplichting tot
Stikstof
herbeplanting voor houtopstanden met een oppervlakte van 10 are of meer, evenals voor bomenrijen bestaande uit meer dan 20 bomen, buiten
Stikstofemissie betreft de uitstoot van stikstof, afkomstig van bijvoorbeeld verkeer, energiecentrales en industriële activiteiten. Stikstofdepositie is de
de zogenaamde 'bebouwingscontour houtkap'. De bebouwingscontour houtkap moet worden aangewezen in het omgevingsplan, zoals bepaald
neerslag van stikstof op de grond. Met name voor de natuur vormt dit een uitdaging, omdat het de bodem verrijkt met voedingsstoffen, wat nadelig is
in artikel 5.165, lid b van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Bovendien is er een specifieke zorgplicht (artikel 11.116 van het Bal) van toepas-
voorhand redelijkerwijs te voorkomen, het verwijderen van nestgelegenheid buiten het broedseizoen te worden uitgevoerd, of een con-
voor de biodiversiteit in het betreffende gebied. Het behoud van alle planten- en diersoorten vereist zowel voedingsrijke als voedingsarme bodems.
sing op het kappen van houtopstanden, het herbeplanten van grond, of na het tenietgaan van een houtopstand op andere wijze.
trole moet de aanwezigheid van een broedgeval kunnen uitsluiten; In het kader van de zorgplicht is het noodzakelijk om voldoende zorg
Wanneer een project zich nabij een Natura 2000-gebied bevindt en poten-
5.11.2
tieel significante stikstofuitstoot en -depositie kan veroorzaken, is het verplicht een stikstofberekening uit te voeren (voor de bouw- en/of gebruiks-
In het kader van de omgevingsvergunningaanvraag ten behoeve van de
fase) met behulp van het rekeninstrument AERIUS. In artikel 4.15 van de Omgevingsregeling staat deze methode vermeld voor het berekenen van stikstofdepositie bij Natura 2000-activiteiten. Om het project te kunnen uitvoeren, mogen de berekende resultaten niet hoger zijn dan 0,00 mol/ha/j. Wanneer aan deze voorwaarde wordt voldaan, kunnen negatieve significante effecten op het betreffende Natura 2000-gebied op voorhand worden uitgesloten, waardoor het project op basis daarvan kan worden voortgezet.
Onderzoek
realisatie van de MFA, is door middel van een verkennend ecologisch onderzoek (quickscan flora en fauna) een beoordeling gemaakt van de mogelijke effecten die het plan kan hebben op beschermde natuurwaarden. Het onderzoeksrapport is als separate bijlage opgenomen.
Natura 2000-gebieden door de werkzaamheden te berekenen; Met betrekking tot de sloop van de bebouwing zijn schadelijke hande-
juiste seizoen dient hieromtrent uitsluitsel te geven; Bij de werkzaamheden gaat foerageergebied van de steenuil verloren. Middels een soortgericht onderzoek dient duidelijk te worden of het plangebied onderdeel uitmaakt van een territorium van de steenuil;
Ten aanzien van vleermuizen dient licht gericht of uitstralend op opgaand groen te worden vermeden, zowel tijdens de werkzaamheden als in de toekomstige situatie; Ten aanzien van broedvogels dient, om schadelijke handelingen op
te dragen voor aanwezige individuen. Dit houdt in dat al het redelijkerwijs mogelijke gedaan dient te worden om het doden van individuen te voorkomen. Vervolgonderzoek naar huismus, steenuil, steenmarter en vleermuizen Het ecologisch vervolgonderzoek wordt momenteel uitgevoerd. Vooralsnog worden geen belemmeringen verwacht.
Quickscan flora en fauna Gelet op de potentiële ecologische waarden kan het voorgenomen plan in overeenstemming met de nationale natuurwetgeving en het provinciale natuurbeleid worden uitgevoerd. Hierbij is van belang dat voorafgaand en
Stikstofonderzoek Uit de quickscan flora en fauna blijkt dat het projectgebied niet binnen de grenzen van een aangewezen Natura 2000-gebied ligt. Het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied is de ‘Rijntakken’ op circa 0,7 km. Eventuele effecten
Ruimtelijke motivering ontwikkeling MFA, Notenboomstraat te Haalderen
40
zouden externe factoren betreffen, zoals geluids- en lichttoename en stik-
een gebouw dat de bodem raakt en waar personen meer dan twee uur per
In het opgeboorde bodemmateriaal is plaatselijk (boring 7, dieptetraject
stofdepositie. Gezien de afstand tot het projectgebied worden externe effecten door licht, geluid en trillingen uitgesloten.
dag aaneengesloten aanwezig zullen zijn. Ook de aangrenzende tuin of perceel maakt hier onderdeel van uit.
0,2 – 0,5 m-mv) asfalt aangetroffen als bijmenging (zwak asfalt houdend). Verder zijn er zintuiglijk geen bodemvreemde bijmengingen aangetroffen.
De beoogde ontwikkeling omvat de realisatie van een MFA, wat een toe-
Het Bkl bevat instructieregels voor het bouwen van bodemgevoelige ge-
Uit de analyseresultaten blijkt dat in de bovengrond en ondergrond geen
name van stikstofuitstoot met zich mee kan brengen. Een mogelijke toename van stikstofdepositie op de genoemde Natura 2000-gebieden is niet
bouwen op bodemgevoelige locaties. Bij het bepalen van de waarden voor de toelaatbare kwaliteit houdt de gemeente rekening met de interventie-
overschrijding van de interventiewaarde gemeten is. In de bodem zijn geen overschrijdingen van de interventiewaarde vastgesteld. Wel zijn er in
uit te sluiten. Daarom is een vervolgonderzoek in de vorm van een AERIUS-berekening uitgevoerd voor zowel de sloop-, bouw- als de gebruiks-
waarden voor de verschillende stoffen in de bodem en neemt de gemeente de grenswaarden in acht (artikel 5.89i en 5.89j Bkl). Bij overschrij-
de bodem licht verhoogde concentraties aan nikkel, kobalt, PCB en minerale olie aangetoond. Er zijn geen verhoogde concentraties OCB aange-
fase. De stikstofnotitie is in de bijlagen opgenomen. De berekeningen tonen aan dat zowel in de gebruiksfase als de aanlegfase de resultaten niet
ding van de toelaatbare kwaliteit kan alleen gebouwd worden als de door de gemeente voorgeschreven sanerende of andere beschermende maat-
troffen.
hoger zijn dan 0,00 mol/ha/j. Hierdoor kunnen negatieve effecten op Natura 2000-gebieden als gevolg van stikstofdepositie op voorhand worden
regelen worden getroffen (artikel 5.89k en 5.98ka Bkl).
Uit de analyseresultaten blijkt dat het grondwater afkomstig uit beide peilbuizen geen van de onderzochte componenten zijn gemeten in een ge-
uitgesloten.
Daarnaast is in het omgevingsplan de landbodem in verband met grondverzet in de bodemfunctieklassen landbouw/natuur, wonen en industrie in-
halte verhoogd ten opzichte van de signaleringswaarde en de voorkeurswaarde.
Het projectgebied valt buiten het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het dichtstbijzijnde deel van het NNN bevindt zich op ongeveer 0,7 kilometer
gedeeld, rekening houdend met de functie van de locatie (artikel 5.89p Bkl). Ook kunnen in het omgevingsplan bodembeheergebieden zijn aan-
De resultaten van dit bodemonderzoek geven geen aanleiding tot het uit-
ten zuiden van het projectgebied. De wezenlijke kenmerken en waarden van het NNN zullen gezien de afstand niet worden aangetast. Vervolgon-
gewezen (artikel 5.89o Bkl).
voeren van een nader bodemonderzoek. De milieuhygiënische conditie van de bodem vormt geen belemmering voor de voorgenomen aanleg van
derzoek met betrekking tot het NNN wordt daarom niet als noodzakelijk beschouwd.
5.12.2
tennisvelden en de realisatie van een multifunctionele accommodatie.
5.11.3
Een gebouw met een sportfunctie en een bijeenkomstfunctie en nevengebruiksfuncties daarvan moet altijd op een schone grond gebouwd worden
Conclusie
Vanuit het omgevingsaspect natuur en landschap is er sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
5.12
Bodem
5.12.1
Toetsingskader
Het meewegen van de (milieuhygiënische) bodemkwaliteit is onderdeel van een brede afweging over de kwaliteit van de leefomgeving in relatie tot een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Een omgevings-
Onderzoek
De bodemkwaliteit moet geschikt zijn voor de gewenste ontwikkeling. Met het planvoornemen is namelijk sprake van een bodemgevoelig gebouw.
om ervoor te zorgen dat het veilig is om op te verblijven. Voor onderhavig planvoornemen is een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd. De rapportage is in de bijlagen opgenomen.
In het kader van dit onderzoek is geen asbest in bodem onderzoek conform de NEN 5707 / 5897 verricht naar het voorkomen van asbest in de bodem en op het maaiveld. Op het maaiveld en in de vrijkomende grond zijn visueel geen asbestverdachte materialen aangetroffen. De aangetroffen bijmengingen met asfalt worden niet als asbestverdacht beschouwd. Het voorliggende onderzoek doet echter geen bindende uitspraak over de aan- of afwezigheid van asbest in de bodem binnen de onderzoekslocatie.
Tijdens de veldinspectie op de locatie zijn geen waarnemingen gedaan die wijzen op de aanwezigheid van bodemverontreiniging of bronnen van verontreiniging.
plan bevat daarom in ieder geval waarden voor de toelaatbare kwaliteit van de bodem voor het bouwen van een bodemgevoelig gebouw op een
Indien er werkzaamheden plaatsvinden, waarbij grond vrijkomt, kan de grond niet zonder meer worden afgevoerd of elders worden toegepast. Ten aanzien van hergebruik van deze grond elders is het Besluit bodem-
bodemgevoelige locatie. Het gaat daarbij om een gebouw of een deel van
Ruimtelijke motivering ontwikkeling MFA, Notenboomstraat te Haalderen
41
kwaliteit in combinatie met de bodemvoorschriften bij milieubelastende ac-
waarop is omgegaan met de inbreng van de waterbeheerders. Dit gebeurt
worden of het bestaand stelsel de toekomstige vuilwaterhoeveelheid kan
tiviteiten uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het omgevingsplan (met bodemkwaliteitskaart) van toepassing.
meestal in de ‘weging van het waterbelang’ van het ruimtelijke project. Dit proces krijgt onder de naam ‘weging van waterbelangen’ (onder de oude
verwerken. Voor een wijziging aan de rioolaansluiting op het gemeentelijk vuilwaterstelsel dient te zijner tijd een aanvraag ingediend te worden bij de gemeente Lingewaard.
5.12.3
wetgeving bekend als de watertoets) een plaats bij het evenwichtig toedelen van functies aan locaties.
Conclusie
Vanuit het omgevingsaspect bodem is er sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
5.13
Weging van het waterbelang
5.13.1
Toetsingskader
Het omgevingsaspect water vormt een integraal onderdeel van het omgevingsbeleid. Onder de Omgevingswet is het wettelijk verplicht om, in het kader van het Besluit kwaliteit leefomgeving artikel 5.37, lid 1, een ‘weging van het waterbelang’ uit te voeren bij ruimtelijke plannen, zoals nieuwbouwprojecten. De weging van het waterbelang is een instrument waarmee de waterhuishoudkundige belangen een doorlopende positie krijgen in het ruimtelijke beleid, niet alleen op basis van concrete ontwikkelingen. Middels de weging van waterbelangen dient inzicht te worden geboden in de effecten van het initiatief op afvalwater, grondwater, oppervlaktewater, hemelwater/regenwater en drinkwater. De weging van het waterbelang zorgt er voor dat per initiatief de klimaatbestendigheid van het watersysteem en een water robuuste inrichting van de omgeving vroegtijdig in de planvorming worden betrokken (artikel 5.37 lid 1 van het Bkl). Daarbij is het van belang dat waterbeheerders vroegtijdig worden betrokken bij de planvorming. Ook is het belangrijk dat er op een gestructureerde wijze afstemming tussen het waterschap en de gemeente plaatsvindt, waarbij een constructieve en doorlopende afstemming van belang is.
Naast het vroegtijdig betrekken van de waterbeheerders bij de planvorming kunnen initiatiefnemers online middels de digitale watertoets nagaan of hun project voldoende rekening houdt met de waterbelangen. Uit de digitale watertoets volgt een advies welke wateraspecten relevant zijn voor het project en waarom. Aanvullend op dit advies dient in onderhavige ruimtelijke motivering verantwoording afgelegd te worden over de manier
Waterbergingsopgave 5.13.2
Onderzoek
Zoals eerder aangegeven, valt het projectgebied onder het beheer van waterschap Rivierenland. Ten behoeve van de voorgenomen ontwikkeling is een weging van het waterbelang opgesteld. De realisatie van de MFA heeft namelijk mogelijk invloed op de bestaande waterhuishouding. Tevens dient het planvoornemen rekening te houden met het geldend beleid. Het rapport ‘weging van het waterbelang’ is opgenomen als separate bijlage. Hierna volgt de conclusie. Het projectgebied is ten behoeve van het o.a. het gebruik als sportvelden in het verleden reeds opgehoogd en ligt grotendeels op 9,9-10,2 m +NAP met plaatselijk ophogingen tot 11,4 m +NAP. De zuidwestelijk gelegen straat Notenboomstraat kent ter hoogte van het projectgebied een maaiveldhoogte van ca. 9,8 m +NAP.
Uit tabel 2 van de rapportage van de weging van het waterbelang is af te leiden dat bij de toekomstige situatie de verharding toeneemt met ca. 1.191,9 m². Conform het beleid dient bij nieuwbouw 43,6 mm hemelwater geborgen te worden per m² toename verhard oppervlak (in de vorm van open water) of 66,4 mm in de vorm van kunstmatige voorzieningen. Dit komt overeen met een benodigde bergingsvoorziening van ca. 52 m ³ in open water of 79,14 m³ in kunstmatige voorziening. Indien er minder of meer verharding aangelegd wordt, dient voorafgaand aan de vergunningsaanvraag een herberekening van de voorziening plaats te vinden zodat de benodigde waterberging voor de uiteindelijke verharding aangelegd wordt. Hemelwater dient waar mogelijk ter plaatse verwerkt te worden. Door het planvoornemen is er ruimte om een bovengrondse hemelwatervoorziening aan te leggen. Verwerking hemelwater
Het projectgebied ligt binnen peilgebied OVB167. Hierbij wordt het oppervlaktewater op een vast peil gehouden van 8,5 m +NAP met een beheermarge van +/- 0,15 meter. Binnen het plangebied wordt de gemiddelde hoogste grondwaterstand verwacht op ca. 9,2 m +NAP. Door het aanhouden van een geadviseerd bouwpeil van 30 cm boven de kruin van de weg (bouwpeil op ca. 10,1 m +NAP of hoger) worden er geen problemen verwacht in verband met grondwater en/of afstromend hemelwater. Door het aanhouden van het geadviseerd bouwpeil wordt voldaan aan de minimale ontwateringsdiepte en de geadviseerde drooglegging van het waterschap.
Het opgevangen hemelwater is als schoon te beschouwen door o.a. geen gebruik te maken van uitlogende (bouw)materialen. De keuze voor een voorziening is afhankelijk van de eigen voorkeur, optredende GHG, het toekomstige planvoornemen (gewenste terreininvulling en type verharding) en hiermee samenhangend de benodigde bergingscapaciteit. Hemelwater dient waar mogelijk ter plaatse verwerkt te worden. Bij voorkeur vindt hemelwaterberging bovengronds plaats. Hierna zijn enkele mogelijkheden toegelicht voor de inpassing van de benodigde hemelwaterberging. Open water
Bij de nieuwbouw wordt een geheel gescheiden stelsel aangelegd. Door de nieuwbouwplannen zal de vuilwaterhoeveelheid naar verwachting beperkt toenemen. In een latere fase dient door de gemeente bepaald te
Ruimtelijke motivering ontwikkeling MFA, Notenboomstraat te Haalderen
Bovengrondse berging kan eenvoudig gerealiseerd worden door de aanleg van een nieuwe sloot of verbreding van een bestaande watergang. Hierbij is de maximaal toelaatbare peilstijging vanaf zomerpeil (0,3 meter)
42
beschikbaar als waterberging.
Kortom, door de verhardingstoename gescheiden te verwerken en vast te
een activiteit betrekking heeft op een oppervlakte van minder dan 100 m ²,
Door binnen het plangebied bijkomend wateroppervlak te realiseren, wordt
houden op eigen terrein en het voldoen aan de overige aandachtspunten en randvoorwaarden van hoofdstuk 5 van de rapportage, vindt de ontwik-
de voorschriften voor het uitvoeren van archeologisch onderzoek in het kader van een omgevingsvergunningaanvraag of de uitvoering van een
voldaan worden aan de benodigde bergingseis. De insteek is om de aanwezige tertiaire watergang oostelijk te verbreden (zie figuur 5.4 of afbeel-
keling hydrologisch neutraal plaats en is geen verhoogd risico op wateroverlast te verwachten. Op het definitieve bouwplan dienen de uiteinde-
werk, geen bouwwerk zijnde, of een werkzaamheid, niet van toepassing zijn. In artikel 22.28 worden inperkingen hierop gegeven. Ook wordt in arti-
ding 5 in rapportage voor een betere weergave). Deze opzet is door het waterschap reeds akkoord bevonden.
lijke DWA- en HWA-stelsels nader opgenomen te zijn met een uitwerking van het toekomstig maaiveldprofiel. Het omliggend terrein dient zo aange-
kel 22.286, lid 2 aangegeven dat bij een aanvraag om een omgevingsvergunning een rapport verstrekt dient te worden waarin de archeologische
legd te worden dat excessief water kan afstromen naar het nabijgelegen groen of oppervlaktewater zodat wateroverlast bij panden vermeden
waarde van de locatie in voldoende mate is vastgesteld.
wordt.
Cultureel erfgoed bestaat uit vijf elementen8: Monumenten (gebouwd en aangelegd (groen) cultureel erfgoed)
5.13.3
Conclusie
Vanuit het omgevingsaspect weging van het waterbelang is er sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
5.14
Archeologie, cultuurhistorie en landschap
5.14.1
Toetsingskader
De Omgevingswet streeft naar een evenwichtige benadering van het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving, met specifieke aandacht voor diverse belangen, waaronder cultureel erfgoed.
Figuur 5.4 Voorstel mogelijke inpassing hemelwaterberging
Sinds 2016 is de regelgeving met betrekking tot het behoud en beheer van cultureel erfgoed ondergebracht in de Erfgoedwet. Deze wet, in combina-
Naast het zoveel mogelijk beperken van gesloten verharding kan aanvul-
tie met de Omgevingswet, biedt een allesomvattende bescherming van het cultureel erfgoed. Provincies en gemeenten moeten in hun omgevings-
lend kan op de nieuwbouw groendak aangelegd worden. Dit wordt niet als reductie op de compensatievoorziening gezien, omdat het slechts neerslag van het eigen oppervlak vasthoudt. Dit oppervlak wordt bij 60 mm waterbergende hoogte wel als onverhard beschouwd. Het oppervlak en m3 waterberging dat hierdoor tijdelijk geborgen wordt, dient aantoonbaar aangegeven te worden bij de vergunningsaanvraag.
plannen rekening houden met het belang en behoud van cultureel erfgoed, inclusief werelderfgoed. Dit vereist een grondige inventarisatie en analyse van het erfgoed binnen hun grenzen, gevolgd door het opnemen van een passend beschermingsregime in het omgevingsplan. In het omgevingsplan van de gemeente Lingewaard is cultureel erfgoed in
Archeologische monumenten Stads- en dorpsgezichten
Cultuurlandschappen Roerend en immaterieel erfgoed
Provincies en gemeenten hebben de verantwoordelijkheid om deze elementen te beschermen via hun omgevingsplannen. Een cruciale overweging hierbij is welke elementen van cultureel erfgoed zich binnen hun grenzen of direct daarbuiten bevinden, en welke specifieke elementen men wil (of moet) beschermen. Hierbij dienen de instructieregels in de artikelen 5.130 en 5.131 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en de algemene regels uit hoofdstuk 13 en 14 van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) (met betrekking tot rijksmonumenten en werelderfgoed) in acht te worden genomen. Provincies en gemeenten krijgen hierbij ondersteuning van specialisten van zowel de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) als het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Deze ministeries dragen bij aan de ontwikkeling van de wet en de daarbij behorende regels,
paragraaf 22.2.6 opgenomen. In artikel 22.22 wordt vermeld dat indien
8
https://www.cultureelerfgoed.nl/binaries/cultureelerfgoed/documenten/publicaties/2020/01/01/handreiking-begrippenkader-cultureel-erfgoed-onder-de-omgevingswet/Handreiking-Begrippenkader-cultureel-erfgoed-onder-Omgevingswet-2022.pdf
Ruimtelijke motivering ontwikkeling MFA, Notenboomstraat te Haalderen
43
zijn betrokken bij het opstellen van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
Bij ‘Waarde – Archeologie 6’ is sprake van een onderzoeksplicht bij bode-
en leveren kennis en informatie voor andere overheidsinstanties. De wet- en regelgeving voor het behoud en beheer van cultureel erfgoed
mingrepen met oppervlakte groter dan 2.500 m². Gezien het planvoornemen is archeologisch onderzoek uitgevoerd. De rapportage is als bijlage
Omwille van het voorgaande wordt een archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht. Dit kan plaatsvinden in de vorm van een verkennend
en archeologie in Nederland is vastgelegd in het Bkl, Bal, en de provinciale/gemeentelijke omgevingsplannen. Op basis hiervan is het verplicht om
opgenomen.
booronderzoek om de intactheid van de bodem en de diepteligging van potentiële archeologische niveaus vast te stellen. Hierbij zal dan ook dui-
bij de afweging van belangen de vijf elementen van cultureel erfgoed in overweging te nemen.
Archeologisch bureauonderzoek Notenboomstraat ong. te Haalderen
delijk worden of de bodemopbouw onder het ophoogpakket intact of verstoord is. Dit geldt niet voor het centrale deel waar reeds een verkennend
Op basis van het uitgevoerd bureauonderzoek blijkt dat het plangebied in
booronderzoek is uitgevoerd (figuur 1 van rapportage, gele kader).
Voor de bescherming van het landschap in Nederland is het Europees
een dynamisch gebied ligt waarin meerdere archeologische niveaus kunnen voorkomen. Het centrale deel van het plangebied ligt op de stroom-
landschapsverdrag van toepassing. Dit verdrag erkent de landschappen als integraal onderdeel van de fysieke leefomgeving. Volgens artikel 1.2,
gordel van Zandbaal, die actief was in de periode late bronstijd – vroege ijzertijd. Vanaf het moment dat de stroomgordel begon met sedimenteren
Archeologisch boor- en bureauonderzoek Notenboomstraat 60 te Haalderen
lid 1, sub g van de Omgevingswet worden ‘landschappen’ officieel aangemerkt als onderdeel van de fysieke leefomgeving. Het beleid met betrek-
kan het centrale deel van het plangebied een geschikte vestigingslocatie zijn geweest. In het zuidoostelijk deel van het plangebied zijn fragmenten
Op basis van het uitgevoerde verkennend veldonderzoek door middel van boringen kan worden gesteld dat in het plangebied de natuurlijke afzettin-
king tot landschappen kan worden vastgelegd in een omgevingsvisie door het Rijk, de provincie of de gemeente. Sommige landschapswaarden zijn
aardewerk uit de vroege ijzertijd aangetroffen. In de directe omgeving van het plangebied is een vindplaats bekend uit de ijzertijd – Romeinse tijd.
gen bestaan uit beddingafzettingen van de Zandbaal stroomgordel die vervolgens zijn afgedekt door komen oeverafzettingen. In de top van de oe-
ook verankerd in instructieregels van het Bkl. Een voorbeeld hiervan is te vinden in artikel 5.129 van het Bkl, waar een instructieregel is opgenomen
Het plangebied zal een hoger gelegen gebied zijn geweest nabij watervoorzieningen en daarmee een aantrekkelijke vestigingslocatie. Op basis
verafzettingen is een Bw-horizont aanwezig. Er zijn geen diepgaande verstoring van het bodemprofiel waargenomen. Op basis hiervan kunnen
met betrekking tot het behoud van het uitzicht op de vrije horizon van de zee. Een ander voorbeeld betreft de instructieregel over het cultureel erf-
hiervan geldt er een hoge verwachting voor de periode neolithicum tot en met vroege middeleeuwen. Ter hoogte van de Zandbaal stroomgordel
eventueel aanwezige archeologische resten in goede staat aangetroffen worden. Voor het plangebied geldt een hoge verwachting voor de periode
goed, waarbij onder andere de bescherming van cultuurlandschappen wordt benadrukt. Overheden dienen ook rekening te houden met land-
geldt er een hoge verwachting voor de periode late bronstijd en vroege middeleeuwen. Resten van bewoning uit de periode middeleeuwen –
late bronstijd – vroege middeleeuwen. Deze wordt op basis van de boringen gehandhaafd. De lage verwachtingen van de andere perioden blijft
schappelijke kwaliteit bij het toewijzen van functies aan locaties, zoals bepaald in artikel 2.4 en 4.2 van de Omgevingswet.
nieuwe tijd worden niet verwacht. Voor deze perioden geldt er een lage verwachting.
gehandhaafd als laag. De hoge verwachting voor resten gerelateerd aan de Tweede Wereldoorlog blijft gehandhaafd.