CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

1356644 Bijlage 19 - Concept - Reactienota zienswijzen Windpark A15 Ongetekend

Raadsvergadering 1 oktober 2025, gemeente LingewaardBij agendapunt: 1356644 Windpark A15 vaststellen Reactienota zienswijzen en afgeven verklaring van geen bedenkingen (bespreekstuk)19.733 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Al met al trekken wij de conclusie dat de locatie geschikt is en kansen biedt op versterking van de verschillende kernkwaliteiten ondanks de veranderingen in het landschap als gevolg van plaatsing van de windturbines. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 7 Effect op natuur/landschap van hoofdstuk B.

03

01

Indiener trekt in twijfel of de eigen normen van Lingewaard voor geluid en slagschaduw voldoende zijn. Toetsing zou

De eigen normen zijn zorgvuldig tot stand gekomen en sluiten aan bij de voorgenomen normen in het ontwerp-Besluit Windturbines leefomgeving van 11 oktober 2023. De door

24

ontbreken doordat geen landelijke normen zijn vastgesteld voor deze aspecten.

initiatiefnemer aangeleverde documenten zijn getoetst en voldoen aan de daaraan gestelde normen en eisen. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.7 Gevolgen uitspraken Raad van State over de normen voor windparken van hoofdstuk B.

02

Ook worden zorgen geuit over onvoldoende onderzoek naar gezondheidseffecten op lange termijn.

We hebben oog voor de zorgen die worden geuit door omwonenden over gezondheid als gevolg van de realisering van windturbines. Daarom eisen we van initiatiefnemer uitgebreide onderzoeken die aan de huidige (wettelijke) eisen voldoen. Daar waar er geen wettelijke normen zijn kan een gemeente eigen normen hanteren. We hebben ervoor gekozen om de eigen normen aan te sluiten op hetgeen in het ontwerp-Besluit Windturbines leefomgeving. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.3 Gezondheid van hoofdstuk B.

03

Indiener vraagt zich af waarom het initiatief wordt doorgezet terwijl landelijke normen nog in ontwikkeling zijn en waarom het bestemmingsplan aangepast kan worden voor dit project.

Ten aanzien van de locatiekeuze (die niet past in het geldende omgevingsplan (bestemmingsplan Buitengebied) geldt dat het college op de aanvraag moet beslissen zoals die is ingediend. Het is op grond van artikel 2.1 lid 1 sub c van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) verboden om zonder een omgevingsvergunning een project uit te voeren dat geheel of gedeeltelijk bestaat uit het gebruik van gronden of bouwwerken in strijd met het bestemmingsplan. Door een omgevingsvergunning te verlenen staan wij toe dat wordt afgeweken van de ter plaatse geldende regels, omdat voldaan wordt aan het vereiste van een goede ruimtelijke ordening. Voor nadere informatie verwijzen wij hiervoor naar de ruimtelijke onderbouwing met alle bijlagen

25

Volledigheidshalve merken wij op dat op deze procedure de Wabo van toepassing is, omdat de vergunningsaanvraag is ingediend voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.7 Gevolgen uitspraken Raad van State over de normen voor windparken van hoofdstuk B. 04, 05, 06, 07, 08, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 26, 27, 28, 29,

01

Netcongestie: Indiener uit zorgen over de beperkte netcapaciteit in Nederland en specifiek in Lingewaard. Het aansluiten van het windpark zou de bestaande netcongestie verergeren en de groei en verduurzaming van lokale bedrijven belemmeren. Daarnaast wordt betwijfeld of het windpark daadwerkelijk bijdraagt aan energieneutraliteit, omdat windenergie weersafhankelijk is en back-upcentrales nodig blijven. Dit zou leiden tot hogere energie- en netbeheerkosten. Ook wordt het nut en de noodzaak van het project ter discussie gesteld, aangezien volgens indiener het landelijke doel van 35–42 TWh hernieuwbare energie op land vrijwel is bereikt.

Energieneutraliteit staat voor het streven naar een balans tussen de eigen opwek en gebruik van energie. Nederland draait voor een groot percentage nog steeds op fossiele brandstoffen om dagelijkse processen te voorzien van energie. Deze brandstoffen zijn niet duurzaam en maken ons afhankelijk van andere landen om deze brandstoffen te importeren. Met de realisatie van windturbines wordt een hernieuwbare energiebron toegevoegd aan het landelijke netwerk, waarmee een significante stap wordt gezet richting energieneutraliteit. Uit het NPE volgt dat het doel om in 2050 klimaatneutraal te zijn grote gevolgen heeft voor het toekomstige energiesysteem. Het verandert hoe we energie opwekken, transporteren, opslaan en gebruiken. En biedt economische kansen en ruimte voor nieuwe verdienmodellen. We moeten er nu al op aansturen en ons voorbereiden om in 2050 een duurzaam energiesysteem te hebben. De keuzes die we de komende jaren maken zijn bepalend voor 2040 en daarna. De vooruitblik en het NPE zorgen ervoor dat we die keuzes maken. En dat we samenhangende (beleids)keuzes maken voor een goede aansluiting van vraag en aanbod van energie (opwek en gebruik) op verschillende niveaus (van lokaal en regionaal tot nationaal). De aanvraag is getoetst aan landelijk, provinciaal en gemeentelijk beleid ten aanzien van windenergie. Daaruit blijkt

26

30, 32, 33, 34, 35, 39, 41, 42, 44, 45, 46, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68,

dat hieraan wordt voldaan. Zolang er geen ander beleid is, is dit het toetsingskader. Neemt niet weg dat ontwikkelingen uiteraard worden gevolgd en meegenomen in besluitvorming op het moment dat deze een wettelijk toetsingskader worden. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 1 Nut en noodzaak windenergie van hoofdstuk B 02

Is onderzocht of de windturbines op het energienetwerk kunnen worden aangesloten?

Ja, uit navraag bij de initiatiefnemers blijkt dat zij in een vroeg stadium een aansluiting op het energienet hebben aangevraagd, verkregen en gecontracteerd. Netcongestie vormt in dit geval geen belemmering.

03

Is de toezegging gedaan dat de windturbines per datum oplevering op dat netwerk kunnen worden aangesloten?

De aansluiting op het energienetwerk is tijdig aangevraagd, toegekend en gecontracteerd. De windturbines kunnen bij oplevering direct worden aangesloten.

04

Zo ja, waar kan deze toezegging (in de ter inzage gelegde stukken) worden gevonden?

De correspondentie met de netbeheerder is niet ter inzage gelegd. De gemeente ziet toe op de bouw van de windturbines na verlening van de vergunning, inclusief de aansluiting op het net.

05

Zo nee, per wanneer kunnen de windturbines dan wel op het netwerk worden aangesloten?

Wij verwijzen naar de beantwoording op het bovenstaande punt 3.

06

Wat heeft de aansluiting van Windpark A15 Lingewaard op het energienetwerk voor gevolgen voor woningen en bedrijven in de omgeving die dan of in de nabije toekomst ook op het netwerk willen of moeten worden aangesloten?

De beschikbare capaciteit op het elektriciteitsnetwerk is een terechte zorg, gezien de problemen die nationaal en regionaal geconstateerd worden. Voor de ontwikkeling van Windpark A15 Lingewaard is het realistisch gebleken om aan te sluiten op het transformatorstation Oosterhout. Op dit moment heeft de gemeente geen zicht op eventuele gevolgen voor latere nieuwe aansluitingen op het netwerk. Het leveren, afnemen en balanceren van het elektriciteitsnetwerk is

27

69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 81, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93, 94, 95, 96, 97, 98, 99

07

Wat heeft de aansluiting op het netwerk van Windpark A15 Lingewaard voor gevolgen voor woningen en bedrijven die zelf op dit moment al zonnepanelen hebben en ook stroom aan het netwerk terug leveren?

een verantwoordelijkheid van de regionale netbeheerder, Alliander B.V. De mogelijke gevolgen voor het terugleveren van stroom uit zonnepanelen horen niet bij deze procedure. Het gaat nu alleen over de aanvraag voor het bouwen van het windpark en de vraag of dit past binnen een goede ruimtelijke ordening. We moedigen bewoners en bedrijven aan om zelf opgewekte stroom meteen te gebruiken. Zonnepanelen zijn meestal aangesloten op het laag- of middenspanningsnet. De windturbines komen op het hoogspanningsnet. Deze netten werken apart van elkaar. Daardoor hebben de windturbines geen directe invloed op het terugleveren van stroom uit zonnepanelen. Problemen met de capaciteit van het elektriciteitsnet worden geregeld door de netbeheerder. Dit valt buiten deze vergunningprocedure.

08

Is de realisatie van het project Windpark A15 Lingewaard noodzakelijk gezien alle projecten voor hernieuwbare energie die reeds op land zijn gerealiseerd en de hoeveelheid hernieuwbare energie die daarmee wordt opgewekt?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 1 Nut en noodzaak van windenergie in hoofdstuk B.

09

Gezondheidsrisico’s: Indiener uit zorgen over gezondheidsrisico’s door windturbines, met name door laagfrequent geluid en slagschaduw. Volgens indiener kunnen deze leiden tot klachten zoals stress, slaapproblemen, hart- en vaatziekten en concentratieproblemen. De huidige geluidsnormen zouden gebaseerd zijn op verouderde inzichten en onvoldoende bescherming bieden.

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.1 Geluid en 4.3 Gezondheid van hoofdstuk B. In deze paragrafen is uitgebreid ingegaan op de gehanteerde normen, de actuele wetenschappelijke inzichten en de wijze waarop de effecten zijn beoordeeld. Er zijn geen op dit moment geen wetenschappelijk bewezen aanwijzingen dat de effecten buiten aanvaardbare grenzen treden.

Daarnaast wordt gewezen op mogelijke gezondheidsschade door Bisphenol A (BPA), een stof die vrijkomt door slijtage

We sluiten met onze eigen normen aan bij de normen zoals die zijn opgenomen in het ontwerp-Besluit Windturbines leefomgeving van 11 oktober 2023. Het voorzorgs- en 28

van turbinewieken. BPA wordt door het RIVM aangemerkt als zeer zorgwekkend vanwege effecten op de hormoonhuishouding, vruchtbaarheid en het immuunsysteem.

preventiebeginsel strekt niet zover, dat op basis van publicaties waarin alleen een mogelijk verband wordt vastgelegd tussen windturbines en gezondheidsklachten, dat daarom geen vergunning kan worden verleend.

Indiener stelt dat de effecten van zowel laagfrequent geluid als BPA eerst beter onderzocht moeten worden voordat tot plaatsing van windturbines wordt overgegaan. De gemeente zou volgens indiener onvoldoende hebben aangetoond dat het project veilig is voor omwonenden. 10

In hoeverre zijn deze effecten op de gezondheid van de omwonenden meegewogen?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.3 Gezondheid van hoofdstuk B.

11

Is onderzocht bij hoeveel woningen, hoeveel nachten per jaar, en met welke intensiteit hinder zal optreden?

Voor de aanmeldnotitie van Windpark A15 Lingewaard is een uitgebreid akoestisch onderzoek gedaan naar de geluidseffecten van het windpark. In dit onderzoek zijn erkende rekenmodellen en wettelijke normen gebruikt, zoals het Rekenen Meetvoorschrift Geluid (voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.3 Gezondheid van hoofdstuk). Er is gekeken hoeveel geluidgevoelige locaties, zoals woningen, worden blootgesteld aan geluid boven bepaalde grenswaarden, met metingen in Lden (dag/avond/nacht) en Lnight (nacht). Uit de resultaten blijkt dat geen enkele woning de wettelijke geluidsgrens overschrijdt. Er is geen apart onderzoek gedaan naar het aantal nachten met hinder door geluid, omdat dit niet binnen de wettelijke kaders valt.

12

Zo ja, heeft de gemeente de uitkomst van dat onderzoek meegewogen en wat waren de overwegingen om desondanks tot een ontwerp-omgevingsvergunning en een ontwerpverklaring van geen bedenkingen te komen?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de beantwoording op het bovenstaande punt 11.

29

13

Zo nee, waarom heeft een dergelijk onderzoek niet plaatsgevonden?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de beantwoording op het bovenstaande punt 11.

14

Is het juist dat tot nu toe bij alle berekeningen slechts van gemiddelden (Lden/Lnight) is uitgegaan, zonder dat een analyse van pieken, vollastmomenten of structurele nachtelijke overlast heeft plaatsgevonden?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de beantwoording op het bovenstaande punt 11.

15

Zo ja, waarom volstaat naar het oordeel van de gemeente een dergelijk incomplete analyse en berekening?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de beantwoording op het bovenstaande punt 11.

16

Is voldoende onderzoek gedaan naar de coatings van de wieken, de hoeveelheid BPA die door erosie van de wieken van de windturbines afkomt en de effecten daarvan op de gezondheid van de omwonenden?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de beantwoording op het bovenstaande punt 11.

17

Zo ja, op welke wijze is dit meegewogen in de besluitvorming?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.3 Gezondheid van hoofdstuk B. Op basis van het beschikbare onderzoek kan worden geconcludeerd dat de risico’s verwaarloosbaar zijn en geen belemmering vormen voor het verlenen van de vergunning.

18

Zo nee, wat maakt dat de gemeente desondanks voornemens is het project te laten realiseren?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.3 Gezondheid van hoofdstuk B en het antwoord hierboven bij punt 17.

19

Zou, zeker in het licht van de uitspraak van de Raad van State van 18 juni 2025, niet (alsnog) een deugdelijk onderzoek naar de coatings van de wieken, de hoeveelheid BPA die door erosie van de wieken van de windturbines afkomt en de effecten daarvan op de gezondheid van de omwonenden dienen plaats te vinden?

Nee, voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.3 Gezondheid van hoofdstuk B.

30

20

Is er een medisch biofysisch onderzoek gedaan naar de cumulatieve effecten van de bestaande Betuwelijn, de nog door te trekken snelweg A15 en Windpark A15 Lingewaard?

Nee, er is geen specifiek medisch biofysisch onderzoek uitgevoerd naar de cumulatieve effecten van de bestaande Betuweroute, de toekomstige doortrekking van de A15 en Windpark A15 Lingewaard. De cumulatieve effecten van het windpark zijn wel in beeld gebracht. Voor de beoordeling van de cumulatieve geluidbelasting is gebruikgemaakt van de methode Miedema. Deze methode is een gangbare en wetenschappelijk onderbouwde benadering om de akoestische kwaliteit van de leefomgeving te beoordelen. Hierbij wordt gekeken naar de verandering in geluidbelasting op basis van objectieve geluidsmetingen en -modellen, zowel voor als na toevoeging van een nieuwe geluidbron. Uit de aanmeldnotitie blijkt dat het cumulatieve geluid op de meeste woningen niet of nauwelijks toeneemt. Bovendien zal het geluid van bestaande bronnen in de omgeving – zoals de A15, de Betuweroute en het bedrijventerrein Pannenhuis – het geluid van de windturbines in veel gevallen deels of geheel maskeren. De bijdrage van het windpark aan de totale geluidbelasting blijft binnen de geldende normen en wordt als aanvaardbaar beschouwd. Ten aanzien van slagschaduw is specifiek gekeken naar de mogelijke cumulatie met andere windparken. In de omgevingsvergunning is een voorschrift opgenomen die de slagschaduw op gevoelige objecten beperkt tot maximaal 30 minuten per jaar.

Dit geldt ongeacht eventuele cumulatie met andere windturbines. Deze beperking wordt gerealiseerd door toepassing van een stilstandregeling. In de aanmeldnotitie is opgenomen dat hiermee de hinder nagenoeg geheel wordt vermeden en dat het productieverlies als aanvaardbaar wordt beschouwd. 31

21

Zo ja, wat waren de uitkomsten daarvan en op welke wijze zijn deze meegewogen in de besluitvorming?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de beantwoording op het bovenstaande punt 20.

22

Zo nee, waarom is er geen medisch biofysisch onderzoek naar de cumulatieve effecten gedaan, terwijl dit wel verplicht is gezien het feit dat op de locatie van dit project zich reeds de Betuwelijn bevindt en de snelweg A15 zal worden doorgetrokken?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de beantwoording op het bovenstaande punt 20.

23

In hoeverre zijn de cumulatieve effecten van de Betuwelijn, de door te trekken snelweg A15 en Windpark A15 Lingewaard op de nachtrust van de omwonenden in kaart gebracht en meegewogen?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.1 Geluid van hoofdstuk B.

24

Wat maakt dat de gemeente de nieuwe rijksnormen en provinciale normen ten aanzien van het realiseren van windparken niet afwacht?

Wij zijn wettelijk verplicht te beslissen op een ingediende aanvraag op basis van het geldende recht. Het afwachten van toekomstige landelijke of provinciale normen is daarbij geen weigeringsgrond. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.7 Gevolgen uitspraken Raad van State over normen voor windparken van hoofdstuk B.

25

Welke afspraken zijn er gemaakt met de initiatiefnemers voor de situatie waarin de windturbines zijn gerealiseerd en komt vast te staan dat deze windturbines inderdaad gezondheidsschade veroorzaken?

De omgevingsvergunning bevat voorschriften over de bouw en het gebruik van de windturbines. Het bevoegd gezag (het college) ziet toe op de naleving van deze voorschriften. Indien nodig kan handhavend worden opgetreden. Belanghebbenden kunnen het bevoegd gezag verzoeken om handhaving als zij menen dat de regels worden overtreden. Op zo’n verzoek volgt een besluit, waartegen bezwaar en beroep mogelijk is. Na vergunningverlening wordt door de initiatiefnemer een windturbineleverancier geselecteerd. Zodra het exacte turbinetype bekend is, worden de milieuonderzoeken geactualiseerd en opnieuw voorgelegd aan het bevoegd gezag. 32

De milieueffecten mogen in geen geval groter zijn dan eerder onderzocht en vergund. De activiteiten moeten altijd voldoen aan de geldende normen. Mocht in de toekomst blijken dat windturbines aantoonbaar gezondheidsschade veroorzaken, dan biedt het bestaande juridische kader ruimte voor toezicht, herbeoordeling en zo nodig handhaving. 26

PFAS-verontreiniging: Indiener uit zorgen over mogelijke PFAS-verontreiniging als gevolg van de productie, bouw en sloop van windturbines. PFAS, gebruikt in coatings van turbinebladen, kunnen door slijtage in het milieu terechtkomen en schade veroorzaken aan bodem, water en gezondheid. Volgens wetenschappelijke bronnen vormen PFAS mogelijk een risicofactor voor kanker bij vrouwen.

Er zijn tot op heden geen aanwijzingen dat coatings van de beoogde windturbines PFAS bevatten of dat sprake is van relevante emissies naar het milieu. De huidige wetenschappelijke inzichten geven geen aanleiding tot het treffen van aanvullende maatregelen. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.3 Gezondheid van hoofdstuk B.

Indiener stelt dat de gemeente niet heeft onderzocht of de turbines PFAS-vrij zijn en hoe het afval wordt verwerkt. Er wordt gevreesd voor verontreiniging van het landschap en het drinkwater, wat volgens indiener een heroverweging van het project rechtvaardigt. 27

In hoeverre zijn de risico’s op PFAS-verontreiniging meegewogen?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.3 Gezondheid van hoofdstuk B.

28

Is in het besluit tot ontheffing specifiek de verontreiniging door PFAS meegenomen?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.3 Gezondheid van hoofdstuk B.

29

Zo nee, waarom niet?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.3 Gezondheid van hoofdstuk B.

33

30

Zo ja, wat zijn de overwegingen om ondanks de PFASverontreiniging toch een ontheffing te verlenen?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.3 Gezondheid van hoofdstuk B.

31

Welke afspraken zijn er gemaakt met de initiatiefnemers voor de situatie waarin de windturbines zijn gerealiseerd en komt vast te staan dat sprake is van PFAS-verontreiniging, met als mogelijke effecten gezondheidsschade van de omwonenden en schade voor de natuur en biodiversiteit?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de beantwoording op het bovenstaande punt 25.

32

Is voldoende onderzoek gedaan naar de coatings van de wieken, de hoeveelheid BPA die door erosie van de wieken van de windturbines afkomt en de effecten daarvan op de natuur?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.3 Gezondheid van hoofdstuk B.

33

Natuur en biodiversiteit: Indiener stelt dat het windpark gepland is in een ecologisch waardevol gebied nabij de Linge en de Betuwelijn, en dat windturbines schadelijk kunnen zijn voor vogels en vleermuizen door botsingen met de wieken. Dit zou de biodiversiteit aantasten.

De effecten op natuur en biodiversiteit zijn onderzocht en onderbouwd in het kader van de aanvraag Wet natuurbescherming (Wnb). De Wnb-vergunning is op 5 november 2024 verleend door GSvan Gelderland (zaaknummer 2023-015386) en is inmiddels onherroepelijk.

De onderbouwing van de verleende ontheffing op grond van de Wnb wordt als onvoldoende beschouwd, mede vanwege onvolledige natuurtoetsen. Daarnaast is bij de stikstofberekening gebruikgemaakt van interne saldering, wat volgens een uitspraak van de Raad van State (december 2024) niet meer is toegestaan.

De stikstofberekening is gebaseerd op de geldende regelgeving en is beoordeeld door de provincie. Met de uitspraak van de Raad van State is een einde gemaakt aan een praktijk van intern salderen zonder vergunning. Omdat initiatiefnemer destijds al heeft gekozen voor het vastleggen van interne saldering in de Wnb-vergunning, is er geen sprake van een praktijk waarover de Raad van State zich recent heeft uitgesproken en die op grond van die uitspraak niet meer is toegestaan.

Indiener acht de kans reëel dat de Wnb-vergunning hierdoor ongeldig wordt verklaard. Er wordt gepleit voor alternatieven zoals zonnepanelen op daken, die volgens indiener minder impact hebben op de natuur.

Wat betreft de voorgestelde alternatieven: zonnepanelen op daken vormen een aanvullende, maar geen vervangende

34

oplossing voor windenergie, gezien de opgave voor duurzame opwek en de beschikbare beleidsruimte. 34

Is er al een nieuwe AERIUS-berekening aangevraagd of gemaakt?

Bij deWnb- vergunning zijn AERIUS-berekeningen aangeleverd met de meest recente versie van de calculator. Op basis daarvan heeft GS van Gelderland de zekerheid verkregen dat het project met inachtneming van preventieve maatregelen geen significant negatieve effecten heeft op de instandhoudingsdoelstellingen van de betrokken Natura 2000gebieden.

35

Zo ja, kan bij de nieuwe berekening de Wnb-vergunning in stand blijven?

Wij verwijzen hiervoor naar de beantwoording op het bovenstaande punt 34.

36

Zo nee, waarom is deze niet aangevraagd?

Wij verwijzen hiervoor naar de beantwoording op het bovenstaande punt 34.

37

In bijlage 4 van de ter inzage gelegde stukken, te weten de Wnb-vergunningsaanvraag, is de vraag ‘Zijn er op de locatie beschermde soorten aanwezig?’ met ‘Nee’ beantwoord. Gezien onder meer het voorkomen van de Zwarte Stern in dit gebied, lijkt mij dit niet correct. Is de vergunningsaanvraag wel deugdelijk?

GS van Gelderland heeft een ontheffing en een vergunning verleend op grond van de Wnb. In het kader van die ontheffing en vergunning heeft een ecologisch adviseur namens initiatiefnemer onderzoek gedaan naar de effecten op beschermde soorten en gebieden, op basis van veldbezoeken en beschikbare informatie over het gebied. Die informatie is vervolgens getoetst door het bevoegd gezag. Daarmee kan worden aangenomen dat sprake is van een deugdelijke aanvraag en een deugdelijk besluit.

38

Op welke wijze kan het plaatsen van drie windturbines worden gezien als een belang voor de volksgezondheid en openbare veiligheid (in bijlage 5 van de ter inzage gelegde stukken als ‘belang a’ omschreven)? Op grond van dit belang is namelijk ontheffing van de Wnb verleend voor het mogen doden van vele beschermde vogelsoorten.

Op (inter)nationaal niveau is op basis van wetenschappelijke onderbouwing een consensus dat klimaatverandering een gevaar is voor de volksgezondheid en openbare veiligheid. Nederland heeft zich in dat kader gecommitteerd aan afspraken die zijn gemaakt in het Klimaatakkoord.

35

39

Het is voorts van belang zich er rekenschap van te geven dat de ‘voorwaarden’ om ervoor te zorgen dat de in het gebied levende dieren tijdens de werkzaamheden zo min mogelijk worden geschaad, uitermate vrijblijvend zijn geformuleerd en absoluut geen waarborgen bieden. Is het mogelijk alsnog aanvullende voorwaarden te formuleren om de natuur, inclusief de in het gebied levende dieren beter te beschermen?

De verleende ontheffing bevat algemene voorschriften waarin o.a. gesteld wordt dat er een ecologisch deskundige aanwezig moet zijn bij verstorende werkzaamheden. Aanvullend zijn er soortspecifieke voorschriften die als doel hebben de in het gebied levende flora en fauna zo goed mogelijk te beschermen.

40

Is het besluit dat er geen milieueffectrapportage (MER) behoeft te worden opgesteld deugdelijk en voldoende gemotiveerd? Gezien de hinderincidentie en de aanzienlijke milieugevolgen lijkt een MER in deze situatie, zeker als de windturbines ook ’s nachts in bedrijf zullen zijn, namelijk wel degelijk vereist. Daarbij wijs ik (wederom) op de recente uitspraak van de Raad van State.

Ten behoeve van de afwegingen die ten grondslag liggen aan het besluit voor de omgevingsvergunning is onder andere een milieueffectrapportage-beoordeling opgesteld. In de ruimtelijke onderbouwing is een effectbeschrijving en -beoordeling gedaan van potentiële milieueffecten. Hierbij zijn o.a. de effecten van stikstof en de maatregelen van de interne saldering meegewogen, rekening houdend met potentiële cumulatie van verschillende effecten op de leefomgeving. Ten aanzien van de verschillende specifieke milieueffecten is steeds bepaald of dat effect op zichzelf aanleiding kan geven tot een MER-plicht. Dit is niet het geval. Ook alle effecten gezamenlijk zijn niet zodanig dat daarmee alsnog sprake is van belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu. Op grond hiervan wordt geconcludeerd dat er geen aanleiding is belangrijke nadelige (milieu)gevolgen te verwachten zijn die aanleiding geven voor het doorlopen van een m.e.r. en het opstellen van een MER. Gemeente en provincie houden rekening met recente jurisprudentie, bijvoorbeeld als het gaat om lokale normen. Als indiener doelt op jurisprudentie over stikstofdepositie en intern salderen; het windpark beschikt over een onherroepelijke vergunning op grond van de Wet natuurbescherming waarin intern salderen in toegepast. Omdat voor dit intern salderen een

36

vergunning is verleend voldoet het project aan de lijn die is ontstaan uit actuele jurisprudentie. 41

Is het opwekken van zonne-energie als alternatief (op bedrijfspanden in Lingewaard en door het overkappen van parkeerplaatsen met daarop zonnepanelen) onderzocht en in beeld gebracht en wat was daarvan de conclusie?

Wij verwijzen naar paragraaf 2 Alternatieve vormen van duurzame energie van hoofdstuk B. Gemeente Lingewaard spant zich in zon op bedrijfsdaken en overkappingen van parkeerplaatsen te bevorderen. Dit alleen is echter niet voldoende om de gemeentelijke en regionale doelstellingen te halen; daarom is ook windenergie noodzakelijk als aanvulling.

42

Zijn er nog andere alternatieven onderzocht?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 2 Alternatieve vormen van duurzame energie van hoofdstuk B.

43

Landschappelijke en culturele aantasting: Indiener stelt dat de geplande windturbines, met een hoogte tot 225 meter, het landschap van Lingewaard ernstig zullen aantasten. Het gebied wordt als historisch en cultureel waardevol beschouwd en is belangrijk voor het welzijn van inwoners en de identiteit van de gemeente. Er wordt verwezen naar waarschuwingen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) over de negatieve impact van windparken op landschappelijke kwaliteit en leefomgeving. Indiener pleit voor energieopwekking die het landschap respecteert.

In de landschappelijke analyse is beoordeeld wat de effecten zijn op het landschap. Deze zijn als beperkt of neutraal beoordeeld. Het plan is afgestemd op de lijnvoering van infrastructuur en er wordt een gedetailleerd landschappelijk inrichtingsplan opgesteld om effecten te verzachten en kernkwaliteiten van het gebied te versterken. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 7Effect op de natuur/landschap van hoofdstuk B.

44

Is de waarschuwing van het PBL (negatief effect windturbines op landschap) meegewogen bij de totstandkoming van de ontwerp-vergunning?

Niet duidelijk is welke waarschuwing van het PBL wordt bedoeld. Negatieve effecten op landschap zijn meegewogen. Zie daarvoor de landschappelijke analyse in de ruimtelijke onderbouwing en de Verdieping Landschap die bij de aanvraag zijn gevoegd en het landschappelijke inrichtingsplan.

45

Zo ja, op grond waarvan meent de gemeenteraad deze waarschuwing naast zich neer te kunnen leggen?

Dat windturbines een negatief effect op landschap hebben is algemeen bekend. De gemeente maakt, tegen de achtergrond van het rijks-, provinciaal en gemeentelijk beleid een afweging. Het belang van de lokale opwek van duurzame energie en het 37

belang van de bescherming van landschappelijke waarden worden daarbij afgewogen. Met de door de Commissie Omgevingskwaliteit aangedragen mogelijkheden voor landschappelijke versterking van het gebied bereiken we dat naast de negatieve effecten op het landschap er ook positieve effecten tegenover staan. 46

Zo nee, waarom is deze waarschuwing niet meegewogen?

Zie bovenstaande beantwoording onder punt 45.

47

Is het project in lijn met de bestaande beleidslijnen die in de omgevingsvisies en -plannen zijn uitgezet?

Het plan past in het gemeentelijk beleid. Het plan is tevens in overeenstemming met provinciale regels en provinciaal omgevingsbeleid. Omdat de nu geldende regels van het omgevingsplan een windpark niet mogelijk maken is wel een afwijking van het omgevingsplan nodig in de vorm van een omgevingsvergunning voor planologische afwijking check met tekst uit vergunning.

48

Verzuim informatie- en participatieplicht en gebrek aan draagvlak: Indiener stelt dat de gemeente haar informatieen participatieplicht onvoldoende is nagekomen. Omwonenden, waaronder bewoners van de Flierensestraat in Gendt, zouden tot 15 mei 2025 geen rechtstreekse informatie hebben ontvangen over het windpark. Hierdoor ontbrak laagdrempelige communicatie over de voorgenomen ontwikkeling.

Voor de fase van opstellen en vaststellen van de Energievisie A15-Betuweroute geldt geen wettelijke verplichting om omwonenden binnen een straal van 10 maal de tiphoogte actief te informeren. Desondanks is in deze fase breed gecommuniceerd via o.a. informatieavonden, nieuwsbrieven, een openbare oproep voor deelname aan de ‘meedenkgroep’ en publicatie op www.samen.lingewaard.nl. De ‘Meedenkgroep’ had tot taak om aanvullende maatregelen voor hinderbeperking en de invulling van financiële participatie ten behoeve van de Energievisie te bespreken en is na vaststelling van de Energievisie A 15-Betuweroute opgeheven.

Er worden vraagtekens geplaatst bij de stelling dat 1625 adressen binnen een straal van twee kilometer zijn aangeschreven, mede omdat volgens jurisprudentie van de Raad van State een straal van tienmaal de tiphoogte (2,25 km) gehanteerd zou moeten worden.

Voor de aansluitende vergunningsprocedure is wél uitgegaan van de richtlijn van 10 maal de tiphoogte (2,25 km). De initiatiefnemer heeft op 15 mei 2025 een brief verzonden naar 5.251 adressen, waaronder bewoners van de Flierensestraat, met een uitnodiging voor twee informatieavonden. In de brief werd tevens verwezen naar de gemeentelijke website en die 38

Daarnaast wijst indiener op een gebrek aan draagvlak, onderstreept door een protestactie op 17 april 2025.

van de initiatiefnemer, waar ook duidelijk is toegelicht hoe zienswijzen konden worden ingediend. De gemeente was aanwezig tijdens deze avonden om vragen te beantwoorden.

Tot slot wordt het participatieproces als onvoldoende beoordeeld. De ‘meedenkgroep’ zou bestaan uit willekeurig gekozen deelnemers die al op de hoogte waren van het project. Er zou geen sprake zijn geweest van daadwerkelijke inspraak, en verslagen van bijeenkomsten zouden ontbreken of niet zijn afgestemd met de deelnemers. Volgens indiener is daarmee niet voldaan aan de eigen participatiecriteria van de gemeente.

De voor deze aanvraag ingestelde Omgevingsgroep is samengesteld uit o.a. leden van de Meedenkgroep, aangevuld met Lingewaard Energie en vertegenwoordigers uit verschillende kernen in de omgeving van het windpark. Daarmee is gestreefd naar een representatieve afspiegeling van de omgeving. De gesprekken binnen deze groep zijn vastgelegd en teruggekoppeld.

49

Is de procedure uit het oogpunt van informatie, participatie en inspraak correct verlopen en waaruit blijkt dat?

De gemeente erkent dat participatie niet automatisch leidt tot draagvlak. Dat is ook niet het doel van participatie. Wel is aantoonbaar en zorgvuldig ingezet op betrokkenheid en transparante communicatie in overeenstemming met het gemeentelijke participatiebeleid. Zie voor nadere toelichting hoofdstuk 5. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 5 Participeren van omwonenden aan het proces van hoofdstuk B.

50

Acht de gemeente het in dat kader voldoende dat de omwonenden slechts éénmaal zijn aangeschreven?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 5 Participeren van omwonenden aan het proces van hoofdstuk B.

51

Acht de gemeente het voldoende dat uitsluitend adressen in een straal van twee kilometer en niet een straal van 2,25 kilometer zijn aangeschreven?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 5 Participeren van omwonenden aan het proces van hoofdstuk B.

52

Waaruit blijkt dat de 1625 adressen in een straal van twee kilometer van het windpark daadwerkelijk (eenmalig) zijn aangeschreven? De verzendlijst van de betreffende brief zou eenvoudig gereproduceerd moeten kunnen worden. Nu deze geen namen van de bewoners van de adressen bevat, zou deze zelfs geopenbaard kunnen worden.

Zoals toegelicht in paragraaf 5 Participeren van omwonenden aan het proces van hoofdstuk B zijn 5.251 adressen aangeschreven binnen een straal van 2,25 kilometer, waaronder ook de 1.625 adressen binnen een straal van twee kilometer. Deze brief is op 15 mei 2025 verzonden door de initiatiefnemer. De adressen zijn geselecteerd op basis van een 39

GIS-analyse, waarbij is uitgegaan van een straal rondom de projectlocatie. De verzendlijst bevat adresgegevens, maar geen namen, en kan in geanonimiseerde vorm worden overgelegd als daar om wordt verzocht. 53

54

Wat maakt dat de gemeente ondanks het ontbreken van draagvlak van het project dit toch wil laten realiseren, waarbij de belangen van projectontwikkelaars worden geplaatst boven die van de inwoners van Lingewaard?

Procedurele fouten: Indiener stelt dat er procedurele fouten zijn gemaakt in het zienswijzeproces. In de publicatie van de ontwerp-omgevingsvergunning, de ontwerp-verklaring van geen bedenkingen en het MER-beoordelingsbesluit zou een onjuist zaaknummer zijn opgenomen. Daarnaast was de link op de gemeentelijke website om zienswijzen in te dienen gedurende meer dan een week niet bereikbaar. Volgens indiener heeft dit inwoners belemmerd in het indienen van hun zienswijze, wat in strijd is met de beginselen van zorgvuldige en transparante besluitvorming. Er wordt verwezen naar een vergelijkbare situatie bij Windpark Caprice, waar een herstart van de terinzagelegging plaatsvond. Indiener verzoekt om opschorting van de besluitvorming en een herstart van het zienswijzeproces.

Zoals bovenstaand benoemd is het verkrijgen van draagvlak geen uitgangspunt bij participatie. Het ontbreken van draagvlak is ook geen wettelijke weigeringsgrond. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 5 Participeren van omwonenden aan het proces van hoofdstuk B.

In de publicatietekst van de terinzagelegging is per abuis een onjuiste zoekterm vermeld voor www.ruimtelijkeplannen.nl. Hierdoor waren de ontwerpstukken via die specifieke zoekterm minder goed vindbaar. In de publicatie is echter ook vermeld dat de stukken te raadplegen zijn via www.samen.lingewaard.nl (met de juiste zoekterm “Windpark A15”) en fysiek ter inzage liggen in het gemeentekantoor. Daarnaast is veelvuldig gecommuniceerd via het Gemeentenieuws en de gemeentelijke website. Ook zijn de ontwerpbesluiten fysiek ter inzage gelegd in het gemeentehuis. Na constatering van de foutieve zoekterm is het KlantContactCentrum (KCC) geïnformeerd, zodat inwoners bij vragen direct de juiste zoekterm kregen aangereikt. Ondanks deze onvolkomenheid zijn er 99 zienswijzen ingediend, wat erop wijst dat de stukken voldoende vindbaar en toegankelijk waren. De omissie in de publicatie door een foutieve zoekterm te vermelden betreuren wij maar heeft niet geleid tot een besluit de zienswijze periode opnieuw open te stellen. Dit gelet op het feit dat 99 zienswijzen zijn ingediend, de documenten via meerdere kanalen toegankelijk waren en er is voldaan aan de eisen uit de Bekendmakingswet. Deze situatie is niet vergelijkbaar met die van Windpark Caprice destijds. 40

55

Wordt de zienswijzeprocedure opnieuw gestart?

56

Indien wordt besloten de zienswijzeprocedure niet te herstarten, welke overwegingen liggen daaraan ten grondslag?

57

Waardevermindering en gemiste OZB-inkomsten: Indiener stelt dat de komst van het windpark zal leiden tot waardevermindering van woningen in de omgeving. Er wordt verwezen naar onderzoeken van de Vrije Universiteit Amsterdam en TNO, waaruit blijkt dat woningen binnen twee kilometer van windturbines gemiddeld 2 tot 10% in waarde kunnen dalen, met grotere effecten in aantrekkelijke landschappen zoals Lingewaard. Volgens indiener heeft de gemeente deze impact niet meegewogen en wordt gevraagd hoe eventuele waardedaling gecompenseerd wordt. Daarnaast wordt gesteld dat door het windpark verschillende woningbouwprojecten geen doorgang kunnen vinden, onder andere vanwege stikstofregelgeving en netcongestie. Indiener vraagt zich af of de gemeenteraad de gevolgen hiervan, waaronder gemiste OZB-inkomsten, heeft meegenomen in de besluitvorming.

58

Is er een planschaderisicoanalyse gemaakt?

Daar was sprake van onjuiste en niet actuele documenten die ter inzage waren gelegd en initiatiefnemer had gevraagd om een wijziging van de aanvraag. Verwezen wordt naar de beantwoording onder bovenstaand punt 54 Wij verwijzen naar de beantwoording op bovenstaand punt 53.

Er wordt verwezen naar onderzoeken van onder andere de Vrije Universiteit Amsterdam en TNO, waarin onder voorwaarden een beperkte waardedaling van woningen nabij windturbines wordt gesignaleerd. Deze onderzoeken zijn bekend bij de gemeente. Waardevermindering van woningen is echter geen zelfstandig toetsingscriterium bij vergunningverlening. Voor schade die het normaal maatschappelijk risico overstijgt bestaat de mogelijkheid om planschade te claimen. De initiatiefnemer heeft hiervoor een planschaderisicoanalyse laten uitvoeren en is verantwoordelijk voor eventuele vergoedingen. De aanwezigheid van het windpark sluit woningbouw niet uit. Binnen de zone rondom de turbines zijn geen door de gemeente voorziene woningbouwlocaties gelegen. Het project heeft dus geen gevolgen voor de woningbouwopgave in Lingewaard. Stikstof en netcongestie zijn bredere opgaven die niet exclusief samenhangen met dit project. Niet duidelijk is waarom de gemeente hierdoor inkomsten uit OZB zou missen. Het tarief van de OZB wordt periodiek vastgesteld en sluit aan op de begrote opbrengst. Omdat het windpark geen belemmering vormt voor woningbouw in Lingewaard, zijn er geen gevolgen voor de OZB-inkomsten. Ja er is een planschaderisicoanalyse opgesteld.

41

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 8 Planschade van hoofdstuk B.

59

Zo nee, wat zijn de overwegingen geweest om dit niet te doen?

Wij verwijzen naar bovenstaande beantwoording onder punt 58.

60

Welke financiële schade zal er als gevolg van de waardevermindering van de bestaande woningen en de gemiste OZB-inkomsten van de niet te realiseren woningen zijn voor de Gemeente Lingewaard?

Uitkering van eventuele tegemoetkoming in planschade komt voor rekening van de initiatiefnemer. Er is geen sprake van het niet kunnen realiseren van woningen als gevolg van Windpark A15. We verwijzen naar de beantwoording in bovenstaande punten en paragraaf 8 Planschade van hoofdstuk B.

61

Hoe zal de gemeente de waardedaling van de huizen compenseren als de gemeente toch besluit dit windpark te (laten) realiseren?

Wij verwijzen naar de beantwoording in bovenstaande punten en paragraaf 8 Planschade van hoofdstuk B.

62

Welke afspraken heeft de gemeente gemaakt met de initiatiefnemers over het vergoeden van deze schade aan de gemeente?

Wij verwijzen naar de beantwoording in bovenstaande punten en paragraaf 8 Planschade van hoofdstuk B.

63

Indien de gemeente van oordeel is dat de initiatiefnemers van de windturbines de schade van de woningeigenaren rechtstreeks dienen te compenseren, welke afspraken zijn daarover dan gemaakt met de initiatiefnemers?

In de planschadeverhaalsovereenkomst die we met de initiatiefnemer afsluiten is vastgelegd dat alle toegekende compensatie voor planschade voor rekening van initiatiefnemer is. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 8 Planschade van hoofdstuk B.

42

64

Welke inkomsten loopt de gemeente nog meer mis bij realisatie van het windpark

Er is geen sprake van mis te lopen inkomsten. Er is sprake van inkomsten door bouwleges, plankostenverhaal en OZB. Daarnaast zijn risico's op verhaal van planschade doorgelegd naar initiatiefnemer.

65

Burgerparticipatie en energieprijzen: Indiener uit zorgen over de financiële participatie in het windpark, die wordt aangeboden via een achtergestelde obligatielening met een verwacht rendement van 4,5% (5,5% voor omwonenden). Deze vorm van investering wordt als risicovol beschouwd, mede vanwege het risico op negatieve energieprijzen, waarbij windparken geen inkomsten en geen SDE++subsidie ontvangen. Indiener verwijst naar een rapport van TenneT dat een toename van negatieve prijzen in 2024 aantoont. Daarnaast wordt gesteld dat het participatiemodel onvoldoende zeggenschap biedt aan inwoners en daarmee niet voldoet aan de eis van 50% lokaal eigendom uit het Klimaatakkoord.

De financiële participatie is vormgegeven via een achtergestelde obligatieregeling, waarbij omwonenden een verhoogd rendement ontvangen. Deze vorm is gekozen om laagdrempelige deelname mogelijk te maken, zonder overdracht van eigendom. Zoals bij elke investering zijn er risico’s, waaronder marktontwikkelingen zoals negatieve energieprijzen. Deze risico’s zijn transparant benoemd in de informatievoorziening van de initiatiefnemer.

66

Is onderzocht hoe risicovol deze financiële participatie is voor de burgers?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 6 Financiële participatie en 50%-winstdeling van hoofdstuk B.

67

Zo nee, waarom niet?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 6 Financiële participatie en 50%-winstdeling van hoofdstuk B.

68

Zo ja, wat heeft ertoe geleid dat hiermee is ingestemd?

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 6 Financiële participatie en 50%-winstdeling van hoofdstuk B.

69

Chinese materialen: Indiener wijst op de afhankelijkheid van Chinese grondstoffen, zoals zeldzame aardmetalen en staal, bij de productie van windturbines. Dit zou leiden tot economische risico’s door instabiele toeleveringsketens en

De zorgen over de herkomst van grondstoffen en productiematerialen, zoals zeldzame aardmetalen, zijn begrijpelijk. De windenergiesector is wereldwijd in ontwikkeling en kent momenteel een sterke afhankelijkheid van internationale toeleveringsketens, waaronder China. Dit is een

Het streven uit het Klimaatakkoord naar 50% lokaal eigendom is richtinggevend, maar geen wettelijke verplichting. In overleg met de Omgevingsgroep is gekozen voor een combinatie van een financiële participatieregeling en een omwonendenregeling. Deze afspraken zijn vastgelegd in de omgevingsovereenkomst, waarbij ook aandacht is besteed aan zeggenschap, betrokkenheid en draagvlak vanuit de omgeving

43

ethische bezwaren vanwege milieuvervuiling en slechte arbeidsomstandigheden. Volgens het IEA komt 60–70% van deze materialen uit China, vaak onder problematische omstandigheden. Indiener stelt dat goedkeuring van het windpark bijdraagt aan deze keten en pleit voor lokale, ethisch verantwoorde alternatieven.

bredere maatschappelijke en geopolitieke uitdaging die niet specifiek bij dit project opgelost kan worden. Bij de beoordeling van de omgevingsaanvraag worden geen eisen gesteld aan de herkomst van materialen of productiewijze van turbines. Dit valt buiten de reikwijdte van het ruimtelijk en milieutechnisch toetsingskader. De initiatiefnemer heeft aangegeven bij de selectie van leveranciers waar mogelijk duurzaamheidseisen mee te wegen, maar heeft hierin beperkte invloed op mondiale ketens. De gemeente onderschrijft het belang van verantwoorde productie en circulaire ketens, maar kan dit op projectniveau niet afdwingen binnen de huidige regelgeving.

70

Heeft de gemeenteraad onderzocht of bij het project Windpark A15 Lingewaard gebruik zal worden gemaakt van duurzame materialen, waaraan geen economische risico’s of ethische bezwaren zijn verbonden?

Hergebruik van oude windturbines is een belangrijk thema waar in de windindustrie hard aan wordt gewerkt. Bedrijven in de windenergiesector investeren steeds meer in onderzoek naar geavanceerde recyclingtechnologieën die gericht zijn op het terugwinnen van waardevolle materialen uit de bladen voor hergebruik in nieuwe producten, zoals chemische recyclage, pyrolyse en mechanische recycling. Van bepaalde type turbines is reeds 85-95% recyclebaar. Maar nog niet alle grondstoffen en onderdelen van turbines kunnen worden hergebruikt. Op dit moment worden proeven gedraaid met het terugwinnen van glasvezel uit afgedankte windturbine bladen. Siemens heeft inmiddels een techniek die gereed is voor commercieel gebruik en verwacht deze in 2026 in de markt te kunnen zetten. Ook bij ander fabrikanten wordt naar oplossingen gezocht zoals het bij de bouw gebruik maken van ander soorten materialen.

44

Fabrikanten streven naar volledig recyclebare windturbine bladen in 203211. De initiatiefnemer is vrij om een eigen afweging te maken inzake de te gebruiken bouwmaterialen, mits deze technisch voldoen aan de vergunningseisen. De gemeente kan geen bovenwettelijke eis stellen waarmee deze keuzevrijheid beperkt wordt. 71

Op welke wijze hebben overwegingen ten aanzien van dit onderwerp geleid tot de totstandkoming van de onderhavige ontwerp-omgevingsvergunning en de ontwerp-verklaring van geen bedenkingen?

Bij het opstellen van de ontwerp-omgevingsvergunning en de ontwerpverklaring van geen bedenkingen zijn alle relevante ruimtelijke, milieutechnische en maatschappelijke aspecten in samenhang gewogen. De afweging is gebaseerd op de geldende wet- en regelgeving. Voor zover zienswijzen en maatschappelijke zorgen binnen de reikwijdte van deze kaders vallen, zijn ze meegenomen in de beoordeling. Aspecten die daarbuiten vallen – zoals mondiale toeleveringsketens – worden als belangrijk erkend, maar maken geen onderdeel uit van deze procedure. De ontwerpbesluiten zijn tot stand gekomen op basis van een integrale beoordeling, waarbij ook participatie, landschappelijke inpassing, hinderbeperking en financiële participatie zijn meegewogen.

72

Met bovenstaande verzoekt indiener de ontwikkeling van Windpark A15 Lingewaard te stoppen door geen verklaring van bedenkingen af te geven en geen omgevingsvergunning te verlenen.

Het verzoek om geen verklaring van geen bedenkingen af te geven en geen omgevingsvergunning te verlenen is bekend. Zie de beantwoording op de voorgaande punten, waaronder de reacties op de punten 65, 69 en 71, waarin de afwegingen en toetsingskaders zijn toegelicht. Deze geven op dit moment geen aanleiding om het proces stop te zetten.

11 https://windeurope.org/newsroom/press-releases/no-blade-left-behind-the-wind-sectors-commitment-to-sustainable-blade-solutions/

45

09

20

01

De zienswijze van deze indiener komt voor het grootste gedeelte overeen met zienswijze 04, 05, en verder. Wij verwijzen naar die zienswijze voor de beantwoording.

We verwijzen naar de beantwoording onder de zienswijzen 04 en 05.

02

Daarnaast stelt indiener dat de betrokken besluitvormers persoonlijk verantwoordelijk zijn voor de gevolgen van het project, waaronder mogelijke effecten op gezondheid, leefomgeving en juridische aansprakelijkheid. Deze waarschuwing wordt als serieus en niet vrijblijvend gepresenteerd.

Besluitvormers handelen vanuit hun democratisch mandaat als bevoegd gezag, derhalve zijn deze niet persoonlijk aansprakelijk. Het is niet mogelijk om een overheid aansprakelijk te stellen voor een besluit dat past binnen alle wet- en regelgeving.

Indiener uit zorgen over de hoogte van de windturbines en de visuele impact op het landschap

De Commissie Omgevingskwaliteit waardeert in haar advies van 21 juli 2025 de eerste aanzet van het landschappelijk inrichtingsplan voor het windpark, maar ziet nog verbeterpunten en openstaande vragen. Daarom heeft de commissie het advies aangehouden en wordt het voorlopig als negatief beschouwd. Initiatiefnemer en gemeente gaan in gesprek met de commissie over de verbeterpunten. In de voorschriften in de omgevingsvergunning is een verplichting opgenomen dat er tenminste drie maanden voor de start van de bouwwerkzaamheden een door het college goedgekeurd uitgewerkt landschappelijk inrichtingsplan ligt.

01

Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar paragraaf 8 Planschade van hoofdstuk B.

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 7 Effect op natuur/landschap van hoofdstuk B.

02

Er is twijfel over de betrouwbaarheid van de geluidsmodellen, met name omdat het eigen adres buiten de geluidscirkels valt en dus geen geluid te horen zou zijn.

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 4.1 Geluid van hoofdstuk B.

46

Indiener pleit voor een maximale geluidsnorm op piekmomenten in plaats van een jaargemiddelde. 03

04

Verder worden zorgen geuit over de impact op flora en fauna, met name vanwege de toename van zeearenden en indiener vraagt zich af of hier rekening mee gehouden is in het onderzoek. Ook over andere vogels, zoals ooievaars en buizerds in het gebied, maakt indiener zich zorgen. Ook wordt gewezen op de overbelasting van het stroomnet in de zomer, waardoor teruglevering van zonne-energie participatie Nadelig kan zijn voor burgers. Indiener vraagt of dit aspect is meegenomen in de plannen.

We verwijzen naar de beantwoording van zienswijze 02 onder punt -02. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 7 Effect op natuur/landschap van hoofdstuk B.

De beschikbare capaciteit op het elektriciteitsnetwerk is een terechte zorg, gezien de problemen die nationaal en regionaal geconstateerd worden. Voor de ontwikkeling van Windpark A15 Lingewaard is het realistisch gebleken om aan te sluiten op het transformatorstation Oosterhout. Potentiële effecten op de teruglevering van zonne-energie zijn niet meegenomen in deze procedure, omdat deze gericht is op een goede ruimtelijke ordening. We verwijzen ook naar de beantwoording van zienswijze 04 ev.

05

Tot slot geeft indiener aan weinig vertrouwen te hebben in de invloed van de zienswijze, maar wil deze wel indienen om rechten te behouden bij eventuele schade.

Deze opmerking nemen we voor kennisgeving aan. Alle ingekomen zienswijzen worden zorgvuldig beoordeeld en van een reactie voorzien en meegewogen bij het uiteindelijke besluit. Als daar aanleiding toe is, dan leidt een zienswijze tot een aanpassing van een (ontwerp)besluit. Het al dan niet indienen van een zienswijze staat een latere claim om planschade niet in de weg. Een planschadeclaim is een zelfstandige procedure die niet afhankelijk is van al dan niet

47

reageren bij de totstandkoming van het besluit dat de planschade veroorzaakt. 25

31

01

De zienswijze van deze indiener komt voor het grootste gedeelte overeen met zienswijze 04, 05, en verder. Wij verwijzen naar die zienswijze voor de beantwoording.

We verwijzen naar de beantwoording van zienswijze 04 e.v.

02

Daarnaast stel indiener dat de samenstelling van de Meedenkgroep niet goed is weergegeven in het participatieverslag. Volgens indiener was de groep tegenstanders groter dan de groep voorstanders, maar dit is niet gecorrigeerd in het verslag ondanks een verzoek daartoe.

Iedereen kon zich aanmelden voor de Meedenkgroep, waarbij de gemeente zich extra heeft ingespannen om een zo evenredig mogelijke verdeling van vertegenwoordigers uit de verschillende kernen deel te laten nemen. De Meedenkgroep heeft zelf haar eigen verslag van het proces opgesteld, besproken en vastgesteld.

03

Daarnaast wordt kritiek geuit op het invulformulier, waarbij indiener zich gedwongen voelde een antwoord te geven dat niet overeenkwam met zijn mening (vraag 2, vanwege slechts twee mogelijkheden). Er wordt gewaarschuwd dat hierdoor een gemanipuleerd advies richting de gemeenteraad ontstaat.

De afsluitende enquête was niet bedoeld als gemeente brede peiling, maar om een beeld te verkrijgen van de voorkeuren van de leden van de Meedenkgroep over de verschillende opties voor het windpark. Gezien de fase van het project viel een antwoordoptie "voor of tegen het windpark" buiten de orde van het project en was het daarmee niet relevant.

04

Volgens indiener is geen sprake geweest van daadwerkelijke participatie, waarbij inwoners direct of indirect invloed konden uitoefenen op het beleid of project.

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 5 Participeren van omwonenden aan het proces van hoofdstuk B.

01

De zienswijze van deze indiener komt voor het grootste gedeelte overeen met zienswijze 04, 05, en verder. Wij verwijzen naar die zienswijze voor de beantwoording.

We verwijzen naar de beantwoording van zienswijzen 04 e.v.

02

Daarnaast stelt indiener de volgende vraag: Is er voldoende onderzoek gedaan naar de hoeveelheid en ernst van het voorgaande, met name in de Boerenhoek?

Bij de onderzoeken die ten grondslag liggen aan het besluit is onderzocht welke effecten het project potentieel op de omgeving heeft. Hierbij is rekening gehouden met de gehele fysieke leefomgeving. Alle woningen, buurtschappen en kernen zijn daarbij gelijkwaardig in meegenomen. In de ruimtelijke 48

onderbouwing van het project zijn de effecten inzichtelijk gemaakt en nader toegelicht. 36

37

01

De zienswijze van deze indiener komt voor het grootste gedeelte overeen met zienswijze 04, 05, en verder. Wij verwijzen naar die zienswijze voor de beantwoording.

We verwijzen naar de beantwoording van zienswijze 04 e.v.

02

Daarnaast stelt indiener dat, gezien de huidige ontwikkelingen waarbij energiebedrijven terughoudend zijn met investeringen in windenergie, het verstandiger is om te kijken naar alternatieven met minder impact op de omgeving. Gewezen wordt op kansen binnen Lingewaard, zoals het benutten van vrij liggende daken, energieoverschotten bij ondernemers en mogelijkheden voor alternatieve opwek en opslag in samenwerking met het MKB.

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 2 Alternatieve vormen van duurzame energie van hoofdstuk B en hetgeen vermeld staat onder punt 41 van zienswijze 04 e.v.

01

De zienswijze van deze indiener komt voor het grootste gedeelte overeen met zienswijze 04, 05, en verder. Wij verwijzen naar die zienswijze voor de beantwoording.

We verwijzen naar de beantwoording van zienswijze 04 e.v.

02

Daarnaast verwijst indiener naar de Gids Ruimtelijke Kwaliteit Lingewaard (GRK 2018), waarin buurtschappen zoals Klein Baal, de Heuvel en Hulhuizen worden omschreven als bijzonder vanwege hun karakteristieke gebouwen en landschappelijke situering. Volgens indiener zijn de geplande windturbines, met hun industriële schaal en hoogte, in strijd met de ambities uit de GRK, zoals het behoud van openheid, doorzichten, kleinschalige structuren en cultuurhistorische waarden. De plaatsing van windturbines zou daarmee niet passen binnen het ruimtelijk beleid van de gemeente. Indiener stelt de volgende vraag: Is de GRK geraadpleegd? En de omgevingsvisie? Zo ja, op welke wijze denkt de gemeente hieraan te voldoen?

De GRK 2018 en de Omgevingsvisie vormen gezamenlijk het beleidskader voor ruimtelijke afwegingen in Lingewaard, inclusief de bescherming van kernen zoals Klein Baal, de Heuvel en Hulhuizen. Deze waarden zijn expliciet meegenomen in de ruimtelijke onderbouwing van het windpark. De gekozen lijnopstelling langs infrastructuur en de landschappelijke inpassing zijn zo ontworpen dat de impact op de genoemde buurtschappen wordt beperkt. In overleg met de Omgevingsgroep is gewerkt aan aanvullende maatregelen binnen een landschappelijk inpassingsplan. De ontwikkeling van het windpark heeft plaatsgevonden binnen het beleidskader van de GRK en de Omgevingsvisie, 49

waarbinnen zorgvuldig is afgewogen tussen ruimtelijke kwaliteit en regionale opgaven omtrent energietransitie. De Commissie Omgevingskwaliteit waardeert in haar advies van 21 juli 2025 de eerste aanzet van het landschappelijk inrichtingsplan voor het windpark, maar ziet nog verbeterpunten en openstaande vragen. Daarom heeft de commissie het advies aangehouden en wordt het voorlopig als negatief beschouwd. Initiatiefnemer en gemeente gaan in gesprek met de commissie over de verbeterpunten. In de voorschriften in de omgevingsvergunning is een verplichting opgenomen dat er tenminste drie maanden voor de start van de bouwwerkzaamheden een door het college goedgekeurd uitgewerkt landschappelijk inrichtingsplan ligt.

38

03

Indiener wijst erop dat financiële participatie in het windpark alleen toegankelijk is voor financieel draagkrachtigen. In de kern Haalderen, waar veel sociale huurwoningen staan, zouden veel inwoners wel hinder ondervinden van het windpark, maar niet kunnen deelnemen aan de financiële regeling. Volgens indiener vergroot dit de sociale ongelijkheid en wordt gevraagd hoe de gemeente hiermee omgaat.

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar paragraaf 6 Financiële participatie en 50%-winstdeling met de omgeving van hoofdstuk B.

01

Indiener stelt dat Nederland zijn verplichtingen uit de Europese Vogelrichtlijn niet nakomt, wat heeft geleid tot een inbreukprocedure door de Europese Commissie. Volgens indiener ontbreekt natuurbeleid bij zowel Provincie Gelderland als gemeente Lingewaard, en wordt vertrouwd op rapporten die in opdracht van de initiatiefnemer zijn opgesteld. Indiener wijst erop dat het projectgebied geen door de Provincie aangewezen weidevogelgebied is, maar dat er wel degelijk weidevogels voorkomen, zoals blijkt uit eigen waarnemingen en gegevens uit

Het ingeschakelde adviesbureau is deskundig en heeft specialistische ecologische kennis en is juist daarom ingeschakeld. Vanuit hun expertise geven zij een deskundig onderbouwd advies. Het adviesbureau is er juist vanuit hun expertise alles aan gelegen in alle gevallen een deskundig, onderbouwd en onafhankelijk advies af te geven. Bij de onderbouwing van dat advies hoort ook verwijzing naar relevant eerder uitgevoerd onderzoek. Hierbij wordt gebruik gemaakt van wetenschappelijk geverifieerde bronnen en eigen technische onderzoeken die voldoen aan de vereiste maatstaven. Het 50

vogelmonitoringsapps. Volgens indiener zijn de conclusies in het ecologisch onderzoek gebaseerd op beperkt en nietrepresentatief veldonderzoek, en worden Europese regels overtreden door het verstoren van broedplaatsen.

adviesbureau heeft geen enkel financieel belang bij de uitkomst van een onderzoek en wordt uitsluitend betaald voor het deskundigenwerk dat het uitvoert. Daardoor kan ook gesteld worden dat de werkzaamheden objectief en onafhankelijk zijn uitgevoerd. De rapportage met onderzoek en advies voor o.a. mitigerende maatregelen worden door bevoegd gezag ook getoetst op juistheid en volledigheid door haar eigen experts. In het kader van de ontheffing en vergunning Wet natuurbescherming (Wnb) is de provincie Gelderland (GS) het bevoegd gezag. Wij verwijzen voor nadere toelichting over dit besluit naar paragraaf 7 Effecten op natuur van hoofdstuk B.

39

02

Daarnaast stelt indiener dat de gemeente Lingewaard in haar beleid geen aandacht heeft voor weidevogels, zoals ook blijkt uit de rapportage van Waardenburg Ecology. Volgens indiener verschuilt de gemeente zich achter het provinciale beleid, terwijl zij haar eigen verantwoordelijkheid zou moeten nemen. Indiener uit kritiek op de betrouwbaarheid van de rapporten en roept op om niet af te gaan op beeldvorming en retoriek. Er wordt gepleit voor bescherming van de natuur en specifiek het behoud van de laatste gruttopopulatie ten oosten van de A325. Volgens indiener zou de gemeente zich moeten gedragen in lijn met haar eigen logo, dat natuurwaarde symboliseert.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=ea8911d5-d173-4aaa-b55f-cc81a6eb7c72