CConstaterende datLingewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

1356644 Bijlage 07 Energievisie A15-Betuweroute, incl. bijlagen

Raadsvergadering 1 oktober 2025, gemeente LingewaardBij agendapunt: 1356644 Windpark A15 vaststellen Reactienota zienswijzen en afgeven verklaring van geen bedenkingen (bespreekstuk)23.377 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Behoud en zichtbaar maken van landschappelijke en gebouwde structuren, patronen en elementen die de rijke historie weerspiegelen. 16

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

4. Versterking van netwerken: Vergroting van gebruiksmogelijkheden en landschappelijke samenhang door de versterking van bestaande functionele netwerken. Speciale aandacht voor het natuurnetwerk, inclusief behoud van natuurwaarden en ontwikkeling van nieuwe natuur buiten de EHS. Ondersteunende netwerken omvatten routenetwerken voor autoverkeer, langzaam- en recreatief verkeer, waterlopen, natuur en ecologische verbindingen, en historische lijnen en 'hot-spots'. Daarnaast beschrijft de gemeente Lingewaard 4 verschillende gebiedsopgaven (zie Figuur 3). De eerste opgave ‘Versterking eenheid komgebieden door ontwikkeling van de zone rond de Linge als kwalitatief hoogwaardig en multifunctioneel landschap’ heeft betrekking op het plangebied (Betuweroute-A15-zone). De belangrijkste uitgangspunten voor dit gebied zijn als volgt: ➢

“Versterking Linge als ruimtelijke en functionele drager van een aaneengesloten centraal komgebied; • versterken ruimtelijke en functionele samenhang Park Lingezegen en oostelijk komgebied, met een accentverschil in de ruimtelijke karakteristiek; • behoud van een zo groot mogelijk open en aaneengesloten oostelijk komgebied en vastleggen contour open gebied (beperkte verdichting met groen is onder voorwaarden toelaatbaar); • landbouw blijft de belangrijkste functionele drager in het oostelijk komgebied; • vooral langs de Linge ruimte voor nieuwe functies/versterking van de bestaande functies, water, recreatie en natuur; • onderzoeken ruimtelijke mogelijkheden waterberging en ‘Bergende stroming’; • streven naar verbreding van de landbouw, in combinatie met landschapsversterking en bieden ruimte aan natuur, water en recreatie.’’ (p.8)

17

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

Figuur 3

Verdeling gebiedsopgave, Gemeente Lingewaard. Bron: Landschapsontwikkelingsplan. (2013, september). Actualisatie maatregelenlijst. Gemeente Lingewaard.

Het document geeft geen (beleidsmatige) expliciete richtlijnen of gedetailleerde instructies over de landschappelijke kenmerken die moeten worden overwogen bij het plaatsen van windturbines/zonneparken.

2.1.5

Conclusie beleidsanalyse ten aanzien van landschap Uit het beleid met betrekking tot de inpassing van zonneparken en plaatsing van windturbines in het plangebied (Betuweroute-A15-zone) blijkt dat er diverse landschappelijke voorwaarden en eisen worden gesteld op nationaal, regionaal, provinciaal, en gemeentelijk niveau. Een samenvatting van de belangrijkste concrete landschappelijke voorwaarden is als volgt: Nationaal niveau: Er zijn geen specifieke aanwijzingen of voorwaarden vanuit het nationale beleid met betrekking tot de landschappelijke inrichting van de Betuweroute-A15-zone. Regionaal beleid: • Het PlanMER van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen benadrukt dat de landschappelijke effecten van zonneparken en windturbines over het algemeen beperkt kunnen worden door goede inpassing, met specifieke aandacht voor cultuurhistorisch waardevolle gebieden (waardevol open gebied; waarin het plangebied ligt).

18

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

•

Volgens het beleidsdocument ‘Boven-Linge, Ambitie & samenwerking (2022)’ wordt de Boven-Linge gezien als een landschappelijke structuurdrager in de ruimtelijke ontwikkeling van Lingewaard, Overbetuwe, en NederBetuwe. Het document beschrijft ook een planologische benadering voor een gebied langs de Boven-Linge, waarbij een strook van 100 meter wordt aangewezen met vijftig meter aan beide zijden van de Boven-Linge. Binnen deze strook moeten alle activiteiten bijdragen aan het realiseren van de ambities voor de Boven-Linge, volgens een "ja, mits" principe, wat inhoudt dat ontwikkelingen alleen worden toegestaan als ze in lijn zijn met deze ambities.

Provinciaal beleid: • De Omgevingsverordening provincie Gelderland benoemt ontwikkeldoelen voor de Overbetuwe, waarbij ruimtelijke ontwikkelingen rekening moeten houden met en bijdragen aan de kernkwaliteiten van het landschap. Specifieke instructies voor zonneparken (Artikel 5.90) en windturbines (Artikel 5.91) benadrukken de aandacht voor ruimtelijke kwaliteit, landschappelijke kenmerken, en cultuurhistorische waarden. Gemeentelijk beleid: • Het beleidsdocument "Beleidskader Windenergie" van augustus 2019 beschrijft dat de gemeente Lingewaard streeft bij de plaatsing van nieuwe windturbines in Lingewaard naar een rustig en ordelijk landschappelijk beeld, waarbij de windturbines integraal deel uitmaken van de totale landschapsbeleving en niet domineren. Tevens benadrukt de gemeente dat moderne windturbines het traditionele concept van landschappelijke inpassing overstijgt, wat afhankelijk is van het landschapstype en diverse factoren die de beleving bepalen. Solitaire windturbines worden negatief beoordeeld vanwege het creëren van een rommelig landschappelijk beeld, en windturbines in de uiterwaarden langs de Waal worden afgewezen vanwege hun ligging in een groot natuurgebied.

• In het beleidskader voor energietransitie in de gemeente Lingewaard (2020) beschrijft de gemeente dat de intentie is om het landschap te behouden en te versterken, terwijl tegelijkertijd ruimte wordt gecreëerd voor duurzame energie, waarbij de mogelijkheden van water als onderdeel van de energietransitie worden benut. • Het Beleidskader Energietransitie 2023-2025 geeft gedetailleerde landschappelijke voorwaarden voor zonneparken, waaronder meervoudig ruimtegebruik, aandacht voor landschappelijke kwaliteit, en het behouden en versterken van het bestaande landschapspatroon. • De Uitgangspuntennotitie energievisie A15/Betuweroute benoemt het belang van een landschapsanalyse voor de inpassing van windturbines. • Het Coalitieakkoord van Lingewaard benoemt geen expliciete richtlijnen voor landschappelijke kenmerken in het plangebied. • Het Landschapsontwikkelingsplan van Lingewaard legt de nadruk op het versterken van landschappelijke hoofdstructuren en historische identiteit, met specifieke uitgangspunten voor de ontwikkeling van het gebied rondom het plangebied. 19

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

2.2

De ontwikkeling van het landschap Het landschap en de structuren rondom het plangebied zijn voornamelijk gevormd door de dynamiek van de rivieren de Rijn (Nederrijn) en de Waal. Het eeuwenlange meanderen van deze rivieren heeft duidelijke sporen in het landschap achtergelaten. Direct langs de rivier bevinden zich de oeverwallen, ontstaan door afzetting van voornamelijk zand meegevoerd door de rivier. Overstromingen bij hoog water en meer afzetting op en langs de oeverwallen hebben ze steeds groter gemaakt. De komgronden (onderdeel van het plangebied), laaggelegen terreinen verder landinwaarts waar kleideeltjes werden afgezet, hebben een relatief nat karakter met beperkt gebruik. Met door mensen aangelegde dijken ontstonden mogelijkheden voor grootschalige ontginning en bewoning. Ontginning vond nu ook plaats in de lagergelegen komgronden, waar slotenbouw bijdroeg aan landbouw en bewoning. De oeverwallen/stroomruggen hebben van oudsher een intensief en besloten karakter, terwijl de kommen een meer open karakter hebben. Met grote infrastructurele werken en toegenomen bebouwing is verdichting in de komgebieden opgetreden, waardoor ze een meer besloten en intensiever karakter hebben gekregen. In de 18e eeuw werd het Pannerdensch kanaal gegraven, waardoor waterafvoer beter geregeld kon worden.

Rond 1850 werden komgronden ontgonnen en verdeeld, met strakkere kavelpatronen dan op de oeverwallen. In 1885 werden de eerste grote infrastructurele werken herkenbaar, waaronder de snelweg A12 en spoorlijnen tussen Arnhem en Nijmegen. Het infrastructuurnetwerk tussen dorpen en steden breidde uit. De snelweg A325 tussen Arnhem en Nijmegen ontwikkelde zich rond 1960, en dorpen op de oeverwallen groeiden in omvang. Eerste ruilverkavelingen veranderden kavels. Rond 1977 verscheen de A15 op de kaart, wat leidde tot verdichting, en de kavelstructuur veranderde door schaalvergroting. In 1997 begon de bouw van de Betuwelijn, die het Rotterdamse havengebied met het Duitse Ruhrgebied verbond. Het landschap heeft aanzienlijke veranderingen ondergaan, met groei van bebouwingskernen, industriële gebieden en verdichting van gronden op stroomruggen, inclusief ontwikkeling van glastuinbouw en boomgaarden. Op de hoogtekaart zijn de meanderende rivieren en winterdijken te zien, omringd door hoger gelegen stroomruggen en oeverwallen, gevolgd door de lagergelegen komgronden (onderdeel van het plangebied). Het plangebied bevindt zich op ca. 9,15 – 9,70 meter boven NAP.

20

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

Figuur 4

De hoogtekaart van het gebied rondom het plangebied (Betuweroute-A15-zone) (onderste afbeelding is een ingezoomde uitsnede van het gebied). Bron: https://www.ahn.nl/ahn-viewer.

2.3

Beschrijving van de landschapstypen De landschapstypen rondom het plangebied, zoals beschreven door de Provincie Gelderland in de Streekgids Ruimtelijke Kwaliteit & Landschap, Deelgebied Overbetuwe Oost- Streekgids Overbetuwe, zijn te verdelen in drie verschillende typen: Kommenlandschap, Oeverwallenlandschap en Uiterwaardenlandschap. Op Figuur 5 zijn de typeringen van de landschapstypen rondom het plangebied weergegeven.

21

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

Figuur 5

De landschapstypen zoals gedefinieerd door de Provincie Gelderland in de Streekgids Ruimtelijke Kwaliteit & Landschap, Deelgebied Overbetuwe Oost- Streekgids Overbetuwe. De gebieden die niet zijn aangeduid als een landschapstype worden gekenmerkt als stedelijk gebied of water. Bron: Bosch Slabbers landschapsarchitecten, Van Loon, T., Vlaar, R., Slagter, T., Van Reijn, M., & Wilbrenninck, D. (2022, februari). Streekgidsen Ruimtelijke Kwaliteit en Landschap: Overbetuwe. Opdrachtgever: Provincie Gelderland.

De landschappen hebben allen een verschillend karakter en eigen landschappelijke en cultuurhistorische waarden. De waarden worden hieronder kort beschreven. De uiterwaarden (en rivieren) - Open landschappelijk gebied; - Natuurwaarden (GNN/ GO); - Recreatieve waarden in combinatie met de dijken. Oeverwallen - Kleinschalig door vroegere ontginning; - Boomgaarden en glastuinbouw op de overslaggronden; - Meer gesloten door aanwezige bebouwing, beplanting en boomgaarden; - Open slagenverkaveling bij Loo (‘Waardevol open gebied’.). De komgronden - Grootschalig en open landschap; - Weinig bebouwing aanwezig; Naast deze landschapstypen is op bovenstaande kaart ook nog de ‘Bebouwde kom’ (wit) aangegeven. Deze wordt verder niet beschreven.

22

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

2.4

Landschappelijke hoofdstructuren Moderne windturbines hebben met hun ashoogte en wieklengte grote invloed op de bestaande landschappelijke kenmerken en structuren van het landschap. Dit heeft met name impact op de beleving van deze structuren. Door hun omvang overstijgen ze de schaal van het grootste gedeelte van het bestaande landschap en gaan ze alleen een relatie aan met andere grootschalige landschappelijke kenmerken en structuren. Daarom wordt het koppelen van windparken aan grotere infrastructurele lijnen vaak als positiever beschouwd dan windturbines ‘’los’’ in het landschap plaatsen. Deze aansluiting kan als positiever worden ervaren wanneer een windpark bijvoorbeeld parallel loopt aan een structuur en dit ook herkenbaar is in het landschap, maar ook kan het negatieve effecten opleveren wanneer de structuur van een windpark de landschappelijke structuur minder herkenbaar maakt en/of deze verstoord wordt. Ditzelfde geldt voor zonneparken, die ook invloed kunnen hebben op de ruimtelijke kenmerken van het landschap. Ook het koppelen van zonneparken aan grotere infrastructurele lijnen wordt vaak als positiever beschouwd dan zonneparken ‘’los’’ in het landschap te plaatsen. Het landschap rondom deze lijnen is namelijk vaak al aangetast.

Omdat zonneparken qua landschappelijke schaal anders zijn, de impact in de omgeving reikt minder ver, geldt dat ook hier diverse andere (meer mesoniveau) landschappelijke structuren van belang zijn. Onder grote landschappelijke structuren worden verstaan de grote lijnen in het landschap zoals: grote (hoofd)wegen, watergangen en andere grote richtinggevende elementen in het landschap. De grootschalige structuren binnen het landschap van en rondom de gemeente Lingewaard zijn geïnventariseerd. Deze lijnen zijn overgenomen uit door de Provincie Gelderland omschreven patronen in de Streekgids Ruimtelijke Kwaliteit & Landschap, Deelgebied Overbetuwe Oost- Streekgids Overbetuwe. Hieronder worden de grootschalige structuren weergegeven (zie Figuur 6). Cruciale, ruimtelijk structurerende elementen omvatten onder andere de rivier met de waterrijke uiterwaarden, de rivierdijken, het netwerk van dorpen en wegen op de oeverwallen, en de open komgebieden, waarin het riviertje de Linge een centrale rol speelt. Rondom het plangebied (Betuweroute-A15-zone) zijn ‘De Linge’ en diverse infrastructuren zoals de spoorlijn en het toekomstige tracé van de mogelijke doortrekking van de A15.

23

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

Figuur 6

De landschappelijke lijnen zoals gedefinieerd door de Provincie Gelderland in de Streekgids Ruimtelijke Kwaliteit & Landschap, Deelgebied Overbetuwe Oost- Streekgids Overbetuwe. Bron: Bosch Slabbers landschapsarchitecten, Van Loon, T., Vlaar, R., Slagter, T., Van Reijn, M., & Wilbrenninck, D. (2022, februari). Streekgidsen Ruimtelijke Kwaliteit en Landschap: Overbetuwe. Opdrachtgever: Provincie Gelderland.

2.5

Cultuurhistorische waarden van het landschap Dankzij de vorming van het landschap door de rivieren (Waal – Rijn) zijn de cultuurhistorische waarden van het gebied ook sterk verbonden aan het ontstaan en de huidige opbouw van dit rivierenlandschap. Dit is onder andere te zien aan de ligging van de dorpskernen, waarbinnen de kerken een waardevol cultuurhistorisch element zijn, glastuinbouw en boomgaarden die het gebied kenmerken. De mens ging als eerste op de hoger gelegen delen, de stroomruggen en oeverwallen, wonen. Met de komst van de winterdijk in de 13de eeuw waren er meer mogelijkheden om het gebied te ontginnen en bewonen. De meeste dorpskernen werden gevestigd direct achter de dijk. Dijkdoorbraken kwamen nog regelmatig voor en zorgden ervoor dat direct achter de dijk een vruchtbare grond ontstond door het aangevoerde sediment uit de rivier. Deze gronden worden ook wel de overslaggronden genoemd. Tegenwoordig vinden we op deze gronden -naast de dorpskernen- ook glastuinbouw en boomgaarden die sterk beeldbepalend zijn voor het plangebied. Het cultuurhistorische verleden is door deze opbouw en elementen goed af te lezen aan het landschap. Onderstaande kaart, afkomstig uit de Streekgids Ruimtelijke Kwaliteit & Landschap, Deelgebied Overbetuwe Oost- Streekgids Overbetuwe, worden diverse cultuurhistorische relicten weergegeven.

Het plangebied (Betuweroute-A15-zone) ligt in en ‘Waardevol open gebied’.

24

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

Figuur 7

De cultuurhistorische kernwaarden en relicten zoals gedefinieerd door de Provincie Gelderland in de Streekgids Ruimtelijke Kwaliteit & Landschap, Deelgebied Overbetuwe Oost- Streekgids Overbetuwe. Bron: Bosch Slabbers landschapsarchitecten, Van Loon, T., Vlaar, R., Slagter, T., Van Reijn, M., & Wilbrenninck, D. (2022, februari). Streekgidsen Ruimtelijke Kwaliteit en Landschap: Overbetuwe. Opdrachtgever: Provincie Gelderland.

2.6

Landschappelijke perceelgrootte binnen het plangebied Ten behoeve van het inpassen van zonneparken in het plangebied (BetuwerouteA15-zone), is berekend wat de gemiddelde landschappelijke perceelgroottes binnen en rondom dit gebied zijn. De perceelgrootte heeft invloed op de toe te passen zonnepark omvang. De omvang van zonneparken heeft ook invloed op ruimtelijke kwaliteit van het betreffende gebied waarin zonneparken gesitueerd worden. Naast de perceelgroottes is er ook berekend wat de gemiddelde landschappelijke ‘kamers’ zijn. De landschappelijke perceelgrootte en kamers zijn berekend op basis van steekproefsgewijze metingen. Aan de hand daarvan is een gemiddelde berekend. Deze zogeheten landschappelijke kamer heeft niet direct iets te maken met de kadastrale perceelgrenzen3, maar met landschappelijke elementen die een ruimtelijke dementie geven aan het landschap. Zie als voorbeeld op kamer’. Figuur.

3 https://kadastralekaart.com/

25

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

Figuur 8

Voorbeeld illustratie van wat wordt verstaand onder een ‘Landschappelijke kamer’.

Figuur 9

Illustratie van de steekproefsgewijze metingen voor de perceelgroottes in en rondom het plangebied (Betuweroute-A15-zone)

26

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

Figuur 10

Illustratie van de steekproefsgewijze metingen voor de ‘Landschappelijke kamers’ in en rondom het plangebied (Betuweroute-A15-zone).

Figuur 11

Landschappelijke perceelgrootte per landschapstype. De perceelgrootte zijn bepaald aan de hand van steekproefsgewijze metingen. De hoeveelheden zijn gemiddeld en indicatief.

Gemiddelde landschappelijke perceelgrootte.

Gemiddeld Klein Groot 6 4 8 Plangebied (Betuweroute-A15-zone) * De metingen zijn geen exacte getallen. Ook kunnen er afwijkende maten voorkomen in het landschap. De meeting is dan ook globaal en derhalve ook afgerond. ‘Gemiddeld’ in de tabel is niet het gemiddelde tussen ‘klein’ en ‘groot’, maar het gemiddelde van alle metingen zijn uitgevoerd. ‘Klein’ en ‘Groot’ zijn niet de kleinste en grootste die zijn gemeten (uitbijters), maar de 1e kwartiel en 3e kwartiel respectievelijk.

Figuur 12

Landschappelijke kamers per landschapstype. De kamer grootte zijn bepaald aan de hand van steekproefsgewijze metingen. De hoeveelheden zijn gemiddeld en indicatief.

Gemiddelde landschappelijke kamers.

Gemiddeld Klein Groot 23 17 31 Plangebied (Betuweroute-A15-zone) * De metingen zijn geen exacte getallen. Ook kunnen er afwijkende maten voorkomen in het landschap. De meeting is dan ook globaal en derhalve ook afgerond. ‘Gemiddeld’ in de tabel is niet het gemiddelde tussen ‘klein’ en ‘groot’, maar het gemiddelde van alle metingen die zijn uitgevoerd. ‘Klein’ en ‘Groot’ zijn niet de kleinste en grootste die zijn gemeten (uitbijters), maar de 1e kwartiel en 3e kwartiel respectievelijk.

27

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

Hoofdstuk 3 Ontwerpprincipes 3.1

Inleiding De ontwerpprincipes voor zonne- en windenergie, die in dit document worden uiteengezet, zijn het resultaat van een grondige analyse op verschillende niveaus. Deze principes zijn ontwikkeld op basis van een combinatie van beleidsanalyse, landschappelijke analyse en expert judgement.

3.2

De ontwerpprincipes voor zonne-energie In deze paragraaf worden de ontwerpprincipes voor zonne-energie beschreven. Het plangebied (Betuweroute-A15-zone) ligt in een relatief open gebied. De openheid wordt begrensd door bebouwing rondom het gebied en kent een beperkt aantal wegen. De grootschalige verkavelingsstructuur van het landschap maakt het gebied geschikt voor relatief grootschalige zonneparken, mits deze op zorgvuldige wijze worden ingepast in het landschap. De openheid en bestaande landschappelijke structuur zijn belangrijke kwaliteiten, die zoveel mogelijk overeind moeten worden gehouden. Voordat de principes worden beschreven wordt eerst een definitie gegeven van ‘grootschalige zonneparken’.

3.2.1

Grootschalige zonneparken Grootschalige opwek van duurzame zonne-energie wordt gedaan met installaties van zon-PV. ’PV’ staat voor ‘fotovoltaïsch’. Dit zijn andere installaties dan technieken die gebruik maken van zon-thermie. De zon-thermie worden niet meegenomen in dit document. Bij de zon-PV installaties gaat het over installaties die op grote schaal worden toegepast. In het onderzoek wordt hiermee een ‘grootschalig zonnepark’ bedoeld. Onder een ‘grootschalige zonnepark’ wordt verstaan: alle initiatieven van op de grond geplaatste zonnepanelen in een aaneengesloten veld met installaties van zon-PV. Binnen een zonnepark zijn verschillende delen te onderscheiden. Het panelenveld, het functionele deel van het zonnepark waar de zon-PV installaties staan. Dit wordt ook wel de opstelling genoemd. In principe worden er twee opstellingen onderscheiden: oost-west gerichte en zuid gerichte opstellingen; of in kortere termen ‘zuid opstelling’ en ‘oost-west opstelling’. De oost-west opstelling verwijst naar een configuratie van zonnepanelen waarbij de rijen horizontaal afwisselend in oostelijke en westelijke richting tegen elkaar zijn 28

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

geplaatst. Deze opstelling wordt minder gunstig geacht vanuit een ecologisch perspectief dan een opstelling met enkele rijen met grotere tussenruimte, zoals een zuid-opstelling. Dit komt doordat de oost-west opstelling meer grond bedekt, wat mogelijke negatieve gevolgen kan hebben voor de biodiversiteit en het bodemleven. Ondanks deze nadelen heeft de oost-west opstelling ook voordelen. Het biedt bijvoorbeeld een rustiger beeld met minder open ruimtes, en kan vaak veel lager worden gemaakt wat esthetisch gezien aantrekkelijk kan zijn. Bovendien is een dergelijke opstelling gunstiger voor het elektriciteitsnet, omdat de energieopwekking gelijkmatiger verdeeld is over de dag. Dit kan helpen om schommelingen in de elektriciteitsproductie te verminderen, wat de stabiliteit van het netwerk ten goede komt. Dit document maakt geen onderscheid tussen een zuid- en oost-west opstelling. Afhankelijk van de vorm en oriëntatie van een perceel kan er afgeweken worden van de standaard oriëntaties, maar doorgaans streeft men naar het nauwkeurig handhaven van een van deze twee oriëntaties. Een afwijking hiervan kan namelijk leiden tot een verlies aan efficiëntie. Over het algemeen blijven dezelfde richtlijnen voor indeling en dimensies van een opstelling gelden, maar deze kunnen worden aangepast vanwege locatiespecifieke omstandigheden, verschillende soorten panelen, of andere overwegingen.

De hoogte van panelenopstellingen varieert doorgaans tussen anderhalf en drie meter, hoewel minimale hoogtes tot circa één meter mogelijk zijn. Vaak wordt de hoogte van de panelen afgewogen tegen enerzijds visuele impact op de omgeving en de negatieve impact op de bodem. Vaak wordt gerefereerd naar de ‘open zijde’ van zonnepanelen. Hiermee wordt bedoeld de achterkant c.q. de onderkant van de panelen waar je tegenaan kijkt. Bij een zuid-gerichte opstelling is de open zijde dus aan de noordkant. Naast de opstelling van panelen zijn er vaak specifieke eisen voor het ontwerp van het gehele zonnepark, wat impact heeft op de totale ruimtebehoefte. Typische eisen omvatten onder meer de installatie van hekwerken (voor diefstalpreventie en verzekeringstechnische redenen), toegangswegen en onderhoudspaden. Bovendien wordt vaak geëist dat het zonnepark landschappelijk wordt ingepast, wat een cruciale factor kan zijn om negatieve visuele effecten te verminderen en zelfs meerwaarde kan bieden aan de omgeving. Het onderscheid tussen bruto en netto oppervlakte van panelen wordt vaak gemaakt. Het bruto oppervlak omvat de ruimte binnen de buitenste randen van de gehele opstelling, inclusief de ruimte tussen de rijen panelen, maar exclusief de omliggende gebieden. Het netto oppervlak omvat daarentegen het totale bedekte oppervlak van de panelen, inclusief bijbehorende bouwwerken.

29

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

Het beeld van grootschalige zonneparken

30

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

3.2.2

Ontwerpprincipes voor grootschalige zonneparken Een zonnepark dient voorzien te worden van een degelijke landschappelijke inpassing. Uitgangspunt is dat alle zijden van het zonnepark landschappelijk worden ingepast. Landschappelijke inpassing is maatwerk en moet aansluiten bij de schaal en het karakter van het betreffende gebied. Bestaande landschappelijke structuren zijn hierbij leidend. Daarnaast zijn de zichtlijnen vanuit de omgeving en eventuele afscherming door beplanting belangrijke aandachtspunten. Om een consistente uitstraling te waarborgen en ervoor te zorgen dat initiatieven harmonieus samenkomen, wordt het plangebied ruimtelijk gezien als één geheel. Initiatieven dienen daarom uniformiteit te vertonen. Het eerste initiatief bepaalt de toon voor volgende initiatieven, met name wat betreft opstelling, uitstraling en ruimtelijke indeling. Wanneer mogelijk worden meerdere aaneengesloten kavels gelijktijdig ontwikkeld. Dit draagt bij aan het uniforme geheel en voorkomt versnippering van het landschap. Zonneparken kleiner dan 4 hectare zijn in principe niet wenselijk om versnippering van het landschap te voorkomen. Ook zijn zonneparken groter dan 23 hectare niet passend bij het gebied, omdat deze te veel gaan domineren ten opzichte van de gemiddelde landschappelijke kamers in het gebied. De overige ontwerpprincipes zijn onderverdeeld in acht verschillende thema’s.

Deze zijn als volgt: Ruimtegebruik • Streef naar meervoudig ruimtegebruik, bijvoorbeeld (klein)vee, agrarische gewassen, bodemleven, biodiversiteit, klimaatrobuuste maatregelen of natuurwaarden. Aandachtspunt is dat meervoudig gebruik niet ten koste mag gaan van de landschappelijke kwaliteit. • Alle ontwikkelingen binnen de aangewezen strook van 100 meter langs de Boven-Linge, met vijftig meter aan beide zijden, moeten bijdragen aan het verwezenlijken van de ambities voor de Boven-Linge. Dit houdt in dat zonnepark initiatieven alleen worden toegestaan als ze in overeenstemming zijn met deze ambities uit het ‘Boven-Linge, Ambitie & samenwerking, februari 2022’ document, volgens het "ja, mits" principe. In principe worden er geen zonnepanelen geplaatst binnen deze zone. • Er wordt, conform de voorwaarden van de SDE++, minimaal 25% van het totale bruto oppervlak van de panelen vrijgehouden. Dit betekent dat 25% van het daadwerkelijke gebied waar de panelen zich bevinden, vrij wordt gehouden wanneer van bovenaf gezien wordt. De randzones worden niet meegerekend, omdat het gaat om de bodemkwaliteit van het hele perceel. Omvang, oriëntatie en ritme • Uitgangspunt voor zonneparken is het zo min mogelijk opvallen en het behouden en versterken van het bestaande landschapspatroon c.q. de bestaande verkaveling.

31

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

•

• • • •

Er wordt gebruik gemaakt van hele kavels tenzij specifieke belemmeringen dit niet mogelijk maken. Als dit het geval is wordt alsnog gestreefd om de landschappelijke inpassing als één geheel in de kavel te ontwerpen. De rijen panelen staan evenwijdig (al dan niet haaks) met de kavelstructuur. Zonneparken hebben een strakke vorm met zo min mogelijk ‘rafelranden’. Vormgeving of de inpassing van het zonnepark afstemmen op de omgeving, waaronder bestaande of vergunde zonneparken in de directe omgeving. De landschappelijke structuur wordt behouden. Sloten en watergangen worden gerespecteerd en dienen minimaal 2,5 meter aan weerzijde vrijgehouden te worden van panelen of andere bouwwerken. Daarnaast wordt voldaan aan de eisen van het bevoegd gezag waaronder het waterschap; die kan eisen dat er meer ruimte wordt vrijgehouden langs watergangen. De vrijgehouden zones worden ingericht met bloem-/kruidenrijk grasland.

Vormgeving panelen en constructie • De maximale hoogte van de zonnepanelen is 2 meter boven maaiveld. • De constructie van de opstellingen van zonnepanelen moet zo eenvoudig mogelijk worden vormgegeven om zo min mogelijk op te vallen. • Zonnepanelen dienen een uniforme uitstraling te hebben. Afwijkende kleuren, verschillende types panelen en reclame-uitingen worden esthetisch niet passend geacht. Binnen één project wordt dan ook hetzelfde type paneel gebruikt. • De voorkeur gaat uit naar paneelopstellingen waarbij er een tussenruimte zit tussen de panelen om zo verticale en horizontale spleten te maken van enkele centimeters. Hierdoor kan licht en water ook tussen en onder de panelen komen wat de algehele bodemkwaliteit ten goede komt. Overige bouwwerken • Ondersteunende bouwwerken als schakelcellen, inkoopstations, algemene laagspanningsborden en transformatoren moeten zo gepositioneerd worden dat zij zich voegen naar het patroon van de opstelling van de zonnepanelen. Deze bouwwerken moeten landschappelijk worden ingepast. Verder worden deze installaties zo onopvallend mogelijk vormgegeven. Dat houdt in dat ze zo laag mogelijk zijn en qua kleurstelling zoveel mogelijk wegvallen in het geheel. • Indien er hekwerken worden gebruikt, dienen deze transparant en doorgankelijk te zijn voor kleine dieren.

Ze worden uitgevoerd in geschikte en neutrale kleuren om zo min mogelijk op te vallen in het landschap. Aan de open zijden van de opstelling (zie paragraaf 3.2.1) worden de hekwerken groen gemaakt om ze beter in te passen met de beplanting. Randzones van de zonneparken • Randzones worden altijd groen en ecologisch ingepast. • Opgaande beplanting wordt gebruikt om de open zijden van de zonnepanelenopstelling (zie paragraaf 3.2.1) aan het zicht te onttrekken. De hoogte van de beplanting is ongeveer gelijk aan dan die van de panelen. • Eventuele schittering op de omgeving door de panelen dient voorkomen te worden. • De toegepaste beplanting is inheems en heeft een gevarieerde soortensamenstelling voor een ecologische meerwaarde. De samenstelling is passend 32

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

•

bij het natuurlijke verspreidingsgebied en (a)biotische omstandigheden. Randen dienen over de gehele lengte een uniforme uitstraling te hebben, waarbij verschillende soorten gemengd worden zonder duidelijke overgangen tussen 'blokken' aan beplanting. De randen van het zonnepark worden het grootste deel van het jaar afgeschermd door gefaseerd beheer en eventueel (gebiedseigen) wintergroene vegetatie.

Ecologische inrichting • Streef naar het creëren van omstandigheden waarvan zo veel mogelijk diersoorten/soortengroepen profiteren. Dit kan door zoveel mogelijk diversiteit aan milieus te toe te voegen (droog-nat, zonschaduw, met alle gradiënten hiertussen) en aan te sluiten op bestaande landschapsstructuren (boomrijen, singels, bloemrijke bermen, ecologische oevers) in de omgeving. • Er worden (gebiedseigen) nestel- of schuilplekken gecreëerd om biodiversiteit te bevorderen. • Vrijgehouden ruimtes tussen de panelen worden beplant met gebiedseigen zaadmengsels om groene gebieden te creëren. Onder de zonnepanelen worden schaduwminnende planten geplaatst om zoveel mogelijk vegetatie te stimuleren. Bereikbaarheid • Zonneparken worden zoveel mogelijk ontsloten via de bestaande infrastructuur. Waar dit niet mogelijk is worden nieuwe toegangswegen uitgevoerd in halfverharding of geheel onverhard. • Zonneparken zijn beperkt toegankelijk omwille van risicobeperking ten aanzien van diefstal en/of vandalisme. Bij voorkeur wordt gebruik gemaakt van natuurlijke oplossingen voor de beveiliging aan de rand van een zonnepark. Het aanbrengen van hekwerken moet zoveel mogelijk vermeden worden. Indien dit onmogelijk is, wordt voor een passend type hekwerk gekozen en worden de aangebrachte hekwerken landschappelijk ingepast.

Wanneer mogelijk is met name een watergang een goede begrenzing van het zonnepark. • Zonneparken dienen goed bereikbaar te zijn voor hulpdiensten. Ook binnenin een zonnepark dient er aandacht te zijn voor de bereikbaarheid voor hulpdiensten (met name brandweer). Recreatieve meerwaarde • Bij een zonnepark, wanneer de omgeving toegankelijk is voor passanten, moet voor derden informatie te vinden zijn over duurzame energie in de vorm van een informatiebord. Hierop kunnen bijvoorbeeld de hoeveelheid opgewekte stroom, de CO2- besparing of het aantal huishoudens dat wordt voorzien van groene stroom worden weergegeven. • Zonneparken worden geïntegreerd met recreatieve voorzieningen, waaronder wandel- en fietsroutes, beplanting, waterpartijen en natuurvriendelijke oevers, speelvoorzieningen, en andere mogelijkheden, afhankelijk van de beschikbare potentie. • De eventuele gebruikte paden passen bij het voorlopige karakter van het zonnepark. Dit omvat bijvoorbeeld struinpaden en onverharde tot halfverharde fietspaden. 33

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

3.3

De ontwerpprincipes voor windenergie In deze paragraaf worden de ontwerpprincipes voor windenergie beschreven. De principes zijn opgesteld voor de vormgeving en plaatsing van windturbineopstellingen. Moderne windturbines, met tiphoogtes van meer dan 200 meter, oefenen aanzienlijke invloed uit op het landschap. Ze zijn van ver zichtbaar en creëren een eigen laag boven het bestaande landschap. Dergelijke windturbines zijn niet meer te ‘’verstoppen’’ achter traditionele landschappelijke inpassingen zoals boomrijen of houtwallen. Dit benadrukt het belang van een goede landschappelijke ‘’inpassing’’ of plaatsing. Bij windturbines is het formaat van belang. Hogere windturbines vertonen aanzienlijk hogere energieopbrengsten, onder andere omdat het op grotere hoogtes frequenter en harder waait. Hoewel kleinere windturbines lokaal wellicht minder impact lijken te hebben, is het essentieel te realiseren dat er veel meer van deze windturbines nodig zijn om dezelfde hoeveelheid hernieuwbare energie te genereren. Om de ruimtelijke impact te minimaliseren en landschapsverrommeling te voorkomen, verdient het daarom vanuit landschappelijke oogpunt sterk de voorkeur om grotere windturbines te gebruiken, uiteraard mits dit past binnen de ruimtelijke context van de betreffende ontwikkellocatie.

Het begrip 'landschap' omvat zowel de onderlinge verbondenheid tussen elementen en structuren binnen een specifiek gebied als de relatie tussen dat gebied en het gebruik ervan. In de context van de plaatsing van windturbines is het van belang dat de leesbaarheid en kwaliteiten van het landschap behouden blijven en zo min mogelijk verstoord worden. Tegelijkertijd dient op zorgvuldige wijze een nieuwe, herkenbare laag te worden toegevoegd. Er is daarom een verdeling in twee soorten ontwerpprincipes voor windenergie: 1. De opstelling in het landschap en dus in haar context; de relatie tussen de windturbineopstelling en de omgeving (hierna: plaatsingsstrategie van de opstelling in haar omgeving). 2. De windturbine opstelling als zichtbaar individuele laag (hierna: opstellingseigenschappen).

3.3.1

Plaatsingsstrategie van de opstelling in haar omgeving Bij plaatsingsstrategieën van de opstelling in haar omgeving is het van belang om de landschappelijke kenmerken aldaar in ogenschouw te nemen. Windturbineopstellingen kunnen aanzienlijke invloed uitoefenen op de bestaande landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten. De leesbaarheid van de aanwezige landschapsstructuur, inclusief verkaveling en de grens tussen land en water, kan beïnvloed worden. Daarnaast kan de openheid van het gebied veranderen, wat een wezenlijke impact heeft op de algehele beleving. De schaal van het landschap, die de 34

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

verhouding tussen ruimtes en ruimtevormende elementen bepaalt, kan ook worden beïnvloed. Bovendien kunnen zichtlijnen in het landschap worden aangetast, wat de manier waarop mensen het gebied waarnemen en ervaren verandert. Het is dus van cruciaal belang om deze effecten te begrijpen en bij de ontwikkeling van windturbineopstellingen rekening te houden met de bestaande landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Voor de omgeving van het plangebied (Betuweroute-A15-zone) is er sprake komgebieden waar zich een relatief open weidelandschap met een rationele verkaveling en beperkte opgaande beplanting bevindt. De kenmerken van de kommen zijn lange rechte wegen, een zekere openheid en hoofdzakelijk graslandgebruik. Iets daarbuiten liggen, langs de Nederrijn en de Waal, liggen hoger gelegen oeverwallen; een relatief stedelijk gebied. Dit landschap wordt herkenbaar afgesneden door de ligging van de dijken waarachter de uiterwaarden liggen. Dit herkenbare patroon is belangrijk voor de plaatsing van windturbines. In het geval van een windturbineopstelling in het plangebied (Betuweroute-A15zone) zijn er specifieke richtlijnen voor een heldere en herkenbare plaatsingsstrategie:

➢

•

Bij het plaatsen van windturbineopstellingen dienen landschappelijke verschillen zo veel als mogelijk gerespecteerd te worden door ze specifiek te ontwerpen voor het betreffende landschap. Overgangen tussen diverse landschapstypen moeten zorgvuldig worden overwogen, bijvoorbeeld door de opstelling te beperken tot een specifiek type landschap.

•

Het landschap profiteert wanneer windturbines op een passende manier worden geïntegreerd in de lokale landschappelijke kenmerken en dynamiek. Bij gebieden met dominante infrastructuur (zoals het spoort in het plangebied) is het geschikter om ze evenwijdig aan te sluiten bij deze structuren. Als omgevingsfactoren een evenwijdige opstelling onmogelijk maken, kan een lichte afwijking van bestaande lijn worden overwogen.

•

Het plangebied wordt in haar huidige staat gekenmerkt door openheid. Windturbines hebben niet per definitie een negatieve invloed op de openheid van een gebied; ze kunnen zelfs het gevoel van ruimte en openheid versterken. Het cruciale element hierbij is de horizon. Wanneer de horizon volledig gevuld is met windturbines, ontstaat er een onrustig beeld, met name door de beweging van de wieken. Vrijhouden van delen van de horizon is daarom effectiever dan verspreiding van windturbines over het gehele gebied. Er dient daarom rekening gehouden te worden met de aantasting van de horizon in het gebied en een zorgvuldige afweging gemaakt te worden over de locatie van de individuele windturbines.

Bij het realiseren van een nieuwe windturbineopstelling in de nabijheid van een bestaande opstelling, zoals het geval bij het plangebied en de windturbines van Windpark Caprice, is het belangrijk om zoveel als mogelijk rekening te houden met de ruimtelijke principes van de bestaande windturbines. Dit voorkomt eventuele aantasting van het landschappelijk karakter. Afstemming van vormgeving en planvorming tussen de windturbineopstellingen is daarom raadzaam.

35

Bijlage landschap – Energievisie Lingewaard

➢

3.3.2

Alle ontwikkelingen binnen de aangewezen strook van 100 meter langs de BovenLinge, met vijftig meter aan beide zijden, moeten bijdragen aan het verwezenlijken van de ambities voor de Boven-Linge. Dit houdt in dat windpark initiatieven alleen worden toegestaan als ze in overeenstemming zijn met deze ambities uit het ‘Boven-Linge, Ambitie & samenwerking, februari 2022’ document, volgens het "ja, mits" principe. In principe kunnen er geen windparken worden geplaatst binnen deze zone.

Opstellingseigenschappen Voor het plangebied (Betuweroute-A15-zone) is er sprake van een lijnopstelling. We spreken van een lijnopstelling als er minstens 3 windturbines op een lijn staan. In het geval van een lijnopstelling van minstens 3 windturbines zijn er specifieke richtlijnen voor een heldere en herkenbare opstelling: • • •

•

•

Alle windturbines moeten dezelfde (type) verschijningsvorm en as- en tiphoogte hebben; Indien omgevingsfactoren dit beïnvloeden, mag de hoogte van een enkele windturbine afwijken tot 10%. Ideale verhouding rotordiameter-masthoogte = 1:1; als (omgevings)factoren een dergelijk windturbinetype onmogelijk maken, kan er een afwijking van maximaal 10% zijn. Windturbines moeten zich zoveel als mogelijk bevinden op dezelfde hartlijn, die een rechte lijn of een lijn met een lichte kromming volgt die past bij het landschapspatroon; als omgevingsfactoren een rechte lijn onmogelijk maken, kan een enkele windturbine een lichte afwijking van de stramienmaat hebben. Windturbines moeten zich zo veel als mogelijk onder een gelijk stramien op de hartlijn bevinden (op gelijke afstand van elkaar); indien omgevingsfactoren dit beïnvloeden, kan een enkele windturbine een lichte afwijking van de stramienmaat hebben. Ontwerp de voet van de windturbine op een zo eenvoudig mogelijke manier. Minimaliseer het gebruik van bijbehorende elementen zoals hekwerken, transformatorhuisjes, beveiligingsapparatuur, verlichting, enz. Laat deze elementen zo veel mogelijk achterwege of integreer ze in de omgeving door middel van passende maatvoering, kleurstelling en materiaalgebruik en landschappelijke beplanting.

36

Titel

Bijlage D Aannames business case

Datum Auteurs

22 oktober 2024 Daan Booij, Steven Velthuijsen

Energieopbrengst De opbrengstberekening geeft een globale indicatie. Deze gaat uit van het windaanbod op de ashoogte. Er is online een tool beschikbaar1 die op basis van KNMIdata voor een bepaald coördinaat en een bepaalde ashoogte toont hoe vaak elke windsnelheid voorkomt. Deze output is uitgesplitst over de dag, avond en nacht, maar kan ook worden omgerekend naar etmaalwaarden. Als coördinaat hebben we één punt genomen voor alle berekeningen, namelijk RDx: 193.200 & RDy: 435.000. Figuur 1 toont deze windsnelheidsverdeling op een hoogte van 139 meter. Figuur 1

Windverdeling (KNMI) op 139 meter ashoogte.

Er is gekozen om het windturbinetype Vestas V172-7.2MW door te rekenen. Dit windturbinetype is gebruikt omdat de milieuonderzoeken voor geluid en slagschaduw voor de vergunningaanvraag ook zijn uitgevoerd voor dit type. Hieronder is de vermogenscurve van het windturbinetype weergegeven.

1

rekentool.mp.nl

Figuur 2

De vermogenscurve van de Vestas V172 7.2MW.

De nettoproductie van een windturbine is te berekenen door de powercurves te vermenigvuldigen met het windaanbod op locatie. Om tot de netto elektriciteitsproductie te komen zijn vervolgens nog 13% energieverliezen in rekening gebracht. Tabel 1

Bruto en netto energieopbrengst van de Vestas V172-7.2MW op een ashoogte van 139m in de gemeente Lingewaard.

Windturbinetype 3x Vestas V172 7.2MW 4x Vestas V172 7.2MW

Bruto productie (MWh/jaar) 81.938 109.251

Nettoproductie (MWh/jaar) 71.286 95.049

Als gevolg van mitigatie ten behoeve van geluid, slagschaduw en ecologie zijn en naar verwachting mitigerende maatregelen nodig. De exacte mitigatie is echter nog niet bekend. Daarom analyseren we in de gevoeligheidsanalyse het effect op de businesscase als de energieopbrengst door deze mitigatie 10% lager uitvalt.

SDE++ wind op land, regulier Windturbines genereren inkomsten uit de verkoop van elektriciteit tegen een marktprijs die kan worden aangevuld door een subsidie uit de SDE++. De SDE++ is een regeling waarmee producenten van duurzame energie van de overheid een bijdrage ontvangen per opgewekte kWh. Voor windenergie is dit basisbedrag afhankelijk van de verwachte windsnelheid op 100 meter hoogte in de gemeente waarin de windturbines gebouwd zullen worden. De verwachte windsnelheid wordt niet per locatie specifiek bepaald, maar kan per gemeente worden afgelezen van een door RVO gepubliceerde windkaart:

Pagina 2 van 7

Figuur 3

Gemiddelde windsnelheid in m/s in Nederland

Voor de gemeente Lingewaard geldt een gemiddelde windsnelheid op 100 meter hoogte van ≥ 6,75 m/s en < 7,0 m/s. Voor de SDE++-ronde van 2024 geldt hier een basisbedrag van € 66,20 per MWh. Dit is het op één na laagste windregime van Nederland, waardoor in de gemeente Lingewaard gebruik kan worden gemaakt van een relatief hoog basisbedrag. De SDE++-bijdrage komt neer op het verschil tussen het basisbedrag en de gemiddelde ‘grijzestroomprijs’. Op deze manier worden producenten van windstroom gecompenseerd voor het feit dat productiekosten van windenergie vaak hoger zijn dan de productiekosten van grijze stroom. Bijvoorbeeld: bij een grijzestroomprijs van € 40 per MWh zal de exploitant van het windpark er nog € 26,20 per MWh bij krijgen van de overheid.

Pagina 3 van 7

De opbrengst van het windpark bestaat uit de inkomsten uit de verkoop van elektriciteit op het net tegen de grijzestroomprijs in de eerste 15 jaar aangevuld met de SDE++. Door de verwachte productie te vermenigvuldigen met het basisbedrag vinden we een schatting van de jaarlijkse inkomsten uit de verkoop van elektriciteit, voor de looptijd van de SDE++-regeling (15 jaar). In de daaropvolgende jaren ontvangt de exploitant enkel nog de verkoopprijs (grijzestroomprijs) van de geproduceerde elektriciteit. Wij gaan uit van een lange-termijn grijzestroomprijs van € 65,40 per MWh, in aansluiting op de aannames van het PBL. Het basisbedrag waar exploitanten vanuit de SDE++ aanspraak op kunnen maken wordt jaarlijks vastgesteld in lijn met de kostprijs van elektriciteit opgewekt door moderne windturbines.

Garanties van Oorsprong (GvO’s) Per opgewekte MWh aan duurzame energie ontstaat één garantie van oorsprong. Deze kan worden losgekoppeld van de bijbehorende elektriciteit en apart worden verhandeld. De waarde van GvO’s wordt in de SDE++ meegenomen in het zogenaamde correctiebedrag. Simpel gezegd betekent dit dat inkomsten uit GvO’s in mindering worden gebracht op de te ontvangen subsidie. Om deze reden, en omdat de waarde van GvO’s erg onzeker is, zijn inkomsten uit GvO’s in voorliggende business case analyse niet afzonderlijk meegenomen.

Investeringskosten (CAPEX) Tabel 2 toont de investeringskosten die in deze financiële analyse als uitgangspunt zijn genomen. De investeringskosten bestaan voor het grootste deel uit de aanschafprijs van de windturbines, de kosten voor de fundering en netaansluitingskosten. De onvoorziene kosten hebben betrekking op de aanschaf- en installatiekosten van de windturbines. Kosten voor mitigatiemaatregelen ten behoeve van natuurbescherming of geluidbeperking zijn niet meegenomen in de onvoorziene kosten en zijn apart meegenomen in de gevoeligheidsanalyse. Tabel 2

Investeringskosten (CAPEX). Capex kengetallen Windturbine Balance of plant (fundering, parkbekabeling, civiel) Afsluitprovisie Gemeentelijke leges voor bouwactiviteiten Onvoorzien Ontwikkelingskosten planfase (DEVEX) Kosten voorbereiding en toezicht

2

Regulier 1070 k€/MW2 25% van de bouwkosten van de windturbines 1% van de bouwkosten van de windturbines Circa 2% van de bouwkosten (Legesverordening gemeente Lingewaard 20243) 5% van de prijs van de windturbine & fundering 21 k€/MW 2 k€/MW

https://www.pbl.nl/publicaties/eindadvies-basisbedragen-sde-2024 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR708199 Pagina 4 van 7 3

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lingewaard&id=deb9291d-0dc9-4668-8f2b-4f6015715015