Programmabegroting 2025-2028__197933__.pdf

96

• Reserve vernieuwing en uitbreiding onderwijshuisvesting De reserve is ingesteld om uitgaven voor vernieuwing en uitbreiding van schoolgebouwen te bekostigen. Dit op basis van de leerlingenprognoses en de in de verordening onderwijshuisvesting vastgestelde uitgangspunten en normbedragen. De reserve wordt gevoed vanuit het Rijk ontvangen middelen voor onderwijshuisvesting. Groot onderhoud valt buiten de reikwijdte van de reserve; scholen worden hiervoor rechtstreeks vanuit het Rijk gevoed. • Reserve opvang vluchtelingen Oekraïne Van het Rijk ontvangen- en nog niet bestede middelen voor Oekraïense ontheemden worden gestort in de Reserve opvang vluchtelingen Oekraïne. Dit om toekomstige risico’s met betrekking tot de opvang van Oekraïense vluchtelingen te kunnen opvangen. • Reserves kapitaallasten economisch- en maatschappelijk nut Investeringen met economisch nut als ook investeringen met maatschappelijk nut dienen cfm. het BBV te worden geactiveerd. Gedurende de toekomstige gebruiksduur worden de investeringen afgeschreven. De dekking van de kapitaallasten vindt geheel of gedeeltelijk plaats door een onttrekking uit de reserve egalisatie kapitaallasten met economisch nut of de reserve egalisatie kapitaallasten met maatschappelijk nut.

• Reserve vervangingsinvesteringen openbare ruimte Eind 2021 is het beheerplan ‘ibor - uitgaven groot onderhoud en vervanging kapitaalgoederen openbare ruimte 2021-2032’ vastgesteld. Vanuit dit beheerplan is een nieuwe bestemmingsreserve “vervangingsinvesteringen openbare ruimte” ingesteld. De reserve wordt gebruikt om voorziene vervangingsinvesteringen in de buitenruimte te bekostigen. Denk hierbij aan de voorziene vervanging (instandhouding) van wegen, civiele kunstwerken, groenvoorzieningen of buitensportaccommodaties. • Reserve toekomstbestendige openbare ruimte Eind 2021 is het beheerplan ‘ibor - uitgaven groot onderhoud en vervanging kapitaalgoederen openbare ruimte 2021-2032’ door de raad vastgesteld. Als onderdeel van dit raadsbesluit is de bestemmingsreserve “toekomstbestendige openbare ruimte” ingesteld voor het doorvoeren van vernieuwingswensen of kwaliteitsverbeteringen in de openbare ruimte.

Voorzieningen • Voorzieningen onderhoud infrastructuur Eind 2021 is het beheerplan ‘ibor - uitgaven groot onderhoud en vervanging kapitaalgoederen openbare ruimte 2021-2032’ vastgesteld, waarin de voeding van de egalisatievoorziening groot onderhoud in overeenstemming is gebracht met het geactualiseerde beheerplan groot onderhoud 2021 – 2032. De groot onderhoudsuitgaven ten behoeve van de instandhouding van de kapitaalgoederen in de buitenruimte worden ten laste gebracht van de onderhoudsegalisatievoorzieningen. • Voorziening afgesloten complexen grondbedrijf Deze voorziening is gevormd ter dekking van de kosten van nagekomen werkzaamheden voor de exploitatie van gronden van complexen die reeds zijn afgesloten. • Voorziening egalisatie tarieven reinigingsrechten /afvalstoffenheffing De voorziening is ingesteld om onvoorziene mutaties binnen de afvalbegroting te kunnen egaliseren. Overschotten en tekorten die jaarlijks bij de jaarrekening ontstaan worden verrekend met de egalisatievoorziening. • Voorziening egalisatie rioolbeheer De kostendekkendheid van de riool- en waterzorgtaken wordt periodiek bepaald en cijfermatig onderbouwd in het gemeentelijk rioleringsplan (GRP). Het saldo van de ontvangen rioolheffing en de uitgaven op het taakveld riolering worden jaarlijks toegevoegd- dan wel onttrokken aan de voorziening egalisatie rioolbeheer.

• Voorzieningen arbeidskosten gerelateerde verplichtingen Voor de voorziene uitgaven aan voormalig personeel, verlofsparen en wethouderpensioenen zijn voorzieningen gevormd.

97

Meerjarig Investeringsplan (MIP) Alle vervangingsinvesteringen worden bijeengebracht op het Meerjarig Investeringsplan (MIP). In bijlage C is een overzicht opgenomen van het complete MIP, waarbij de investeringen per programma zijn weergegeven. In de tabel hierna geven wij u een samenvatting van de geplande investeringen. bedragen x € 1.000 2025

2026

2027

2028

2025

Investeringslasten

2026

2027

2028

Structurele lasten

A1. Vervangingsinvesteringen ict, tractie, inventaris

431

694

387

953

0

57

196

243

A2. Vervangingsinvesteringen openbare verlichting

955

0

0

0

0

19

19

19

A3. Vervangingsinvesteringen ondergrondse afvalinzameling

26

0

0

0

0

3

3

3

B1. Investeringen verkeer en vervoer

931

1.356

0

0

0

23

57

57

B2. Onderwijshuisvesting

0

0

0

0

0

0

0

0

393

767

1.342

671

0

15

24

65

C1. Groot onderhoud buitenruimte

1.625

2.431

3.076

2.977

0

0

0

0

C2. Groot onderhoud sportterreinen

40

47

40

593

0

0

0

0

C3. Investeringen GRP

433

587

80

258

0

0

0

0

4.834

5.881

4.925

5.452

0

117

298

387

B3. Vervangingsinvesteringen buitenruimte

Totaal

De onderdelen van het MIP lichten wij nader toe: A. Investeringen die door middel van activering en afschrijving t.l.v. de exploitatie worden gebracht

A1.

Vervangingsinvesteringen, dit betreft geplande investeringen op basis van de diverse vervangingsplannen.

A2.

Investeringen Openbare Verlichting, geplande investeringen conform het beleidsplan openbare verlichting Vervangingsinvesteringen ondergrondse afvalinzameling, dekking vanuit de afvalstoffenheffing.

A3. B. Investeringen die t.l.v. reserves worden gebracht

C. Investeringen die t.l.v. voorzieningen worden gebracht (karakter: groot onderhoud en vervanging zonder levensduurverlenging)

B1.

Investeringen uitvoeringsplan verkeer en vervoer (maatschappelijk nut), dekking uit reserve infrastructuur/ bovenwijkse voorzieningen, de genoemde bedragen zijn gebaseerd op door de raad vastgestelde uitgavenprioritering binnen de reserve bovenwijkse voorzieningen.

B2.

Onderwijshuisvesting, investering wordt hoofdzakelijk vanuit reserve onderwijshuisvesting bekostigd.

B3.

Vervangingsinvesteringen buitenruimte op basis van door de raad vastgestelde onderhoudsactualisatie december 2021. Uitgaven IBOR, gebaseerd op meerjarige onderhoudsplannen voor wegen, water, groen en gebouwen dekking uit voorzieningen onderhoud infrastructuur op basis van inspecties worden de definitieve onderhoudsmaatregelen in jaarplannen verwerkt. Dekking uit de diverse onderhoudsvoorzieningen. Investeringen onderhoudsplan sportterreinen, dekking uit voorziening onderhoud sportterreinen.

C1.

C2. C3.

Investeringen Gemeentelijk Rioleringsplan, dekking uit egalisatievoorziening rioolbeheer.

Budgetautorisatie Ter vereenvoudiging van de besluitvorming zijn de vervangingsinvesteringen van rubriek A voor de jaarschijf 2025 functioneel in de primitieve begroting geraamd. Ditzelfde geldt voor de investeringen uit rubriek C. Hierbij wordt aangetekend dat het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) eens in de vijf jaar aan de raad ter vaststelling wordt voorgelegd. In het raadsvoorstel wordt inzicht gegeven in de ophanden zijnde investeringen in de komende planperiode. Voor investeringen uit de categorie B1 en B2 worden u afzonderlijke besluiten ter vaststelling voorgelegd. Een specificatie van de voor 2025 geraamde investeringen is opgenomen in bijlage C.

Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen Op grond van het BBV is de gemeente verplicht om in de begroting afzonderlijk in te gaan op de zogenoemde ‘jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume’. Bij deze verplichtingen is het doorslaggevend of het verloop van de uitgaven gedurende een aantal begrotingsjaren - in de regel betreft dit de begrotingsperiode van vier jaar - gelijkmatig dan wel ongelijkmatig is. Bij een gelijkmatig verloop zoals bijvoorbeeld lonen, premies en vakantiegeld moeten de uitgaven in de begroting worden geraamd. Is er sprake van een sterke omvangwisseling in het uitgavenpatroon dan moeten de uitgaven ten laste van een voorziening worden gebracht. De kosten voor voormalig personeel, verlofsparen en wethouderpensioenen worden gedekt uit voorzieningen omdat hier sprake is van een ongelijk volume. De hoogte van de voorzieningen (per 1 januari 2025 € 2.537.602) dient te zijn afgestemd op de achterliggende verplichtingen.

98

Jaarlijks vindt er daarom een doorrekening plaats. Deze heeft laatstelijk plaatsgevonden bij het opstellen van de jaarrekening 2023.

Meerjarenbalans 2023 – 2028 Het BBV schrijft voor dat in de begroting een geprognosticeerde balans moet worden opgenomen. Met deze meerjarenbalans krijgt de raad meer inzicht in de ontwikkeling van onder meer de investeringen, reserves en voorzieningen en de financieringsbehoefte. Hieronder is de meerjarenbalans 2023-2028 opgenomen. We benadrukken dat het voor de aangegeven begrotingsjaren een prognose is. In de balans zijn de belangrijkste ontwikkelingen verwerkt zoals we die op dit moment kennen. Door toekomstige besluitvorming en (financiële) dynamiek die er nu eenmaal altijd is bij gemeenten zullen de hieronder vermelde cijfers in werkelijkheid gaan afwijken. Dit maakt dat de meerjarenbalans een behoorlijke mate van onzekerheid in zich heeft. bedragen x € 1.000 einde boekjaar

Werkelijk 2023

Activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Voorraden Uitzettingen (m.n. liquide middelen schatkist) Liquide middelen Overlopende activa Passiva Reserves (eigen vermogen) Voorzieningen Langlopende schulden Netto vlottende schulden Overlopende passiva

2024

Begroot 2026

2025

2027

2028

494 67.125 2.971 5.102 28.972 77 1.951 106.692

796 75.321 2.971 -2.912 20.865 77 1.951 99.069

793 73.571 2.971 -5.001 27.154 77 1.951 101.516

791 71.331 2.971 0 21.281 77 1.951 98.402

788 69.258 2.971 0 20.550 77 1.951 95.596

786 65.911 2.971 0 20.800 77 1.951 92.495

60.633 9.024 20.267 4.486 12.282 106.692

58.486 6.426 19.216 4.486 10.455 99.069

56.713 7.924 23.765 4.486 8.628 101.516

56.031 8.596 22.488 4.486 6.801 98.402

53.802 9.295 21.211 4.486 6.801 95.596

51.800 9.475 19.934 4.486 6.801 92.495

EMU-saldo Het BBV schrijft voor dat gemeenten in de begroting een meerjarige berekening van het EMU-saldo opnemen. Het EMU-saldo geldt binnen de Europese Unie als een indicator om de gezondheid van de overheidsfinanciën te bepalen. De overheden mogen een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). In dit tekort van 3% hebben, naast de rijksoverheid, ook de decentrale overheden een aandeel. Het EMU-saldo gaat niet uit van baten en lasten, maar van ontvangsten en uitgaven op basis van transacties binnen een begrotingsjaar. Het ene jaar kan het EMU-saldo van de gemeente daardoor een tekort vertonen en het andere jaar een overschot. Dit komt door schommelingen in de hoogte van de investeringen en het aan- en verkopen van bouwgronden. bedragen afgerond op € 1.000 1. (+) Exploitatiesaldo voor toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) 2. (-) Mutatie (im)materiële vaste activa 3. (+) Mutatie voorzieningen 4. (-) Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) 5. (-) Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boekwinst bij verkoop (im)materiële vaste activa Berekend EMU-saldo

2024

2025

2026

2027

2028

-644 8.498 -2.598

-757 -1.753 1.499

-2.691 -2.242 672

-2.011 -2.076 699

-1.662 -3.350 179

-8.014

-2.089

5.001

0

0

0 -3.726

0 4.584

0 -4.778

0 764

0 1.867

99

Overzicht baten en lasten Bedragen x € 1.000 Exploitatie

Werkelijk 2023

Domein Bestuur Lasten -6.866 Baten 596 Saldo Domein Bestuur -6.270 Domein Leefomgeving Lasten -20.118 Baten 10.222 Saldo Domein Leefomgeving -9.896 Domein Samenleving Lasten -39.707 Baten 15.014 Saldo Domein Samenleving -24.693 Domein Ruimte Lasten -5.512 Baten 3.140 Saldo Domein Ruimte -2.372 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Lasten -985 Baten 59.390 Saldo Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 58.406 Overhead Lasten -10.181 Baten 576 Saldo Overhead -9.605 Totaal Totaal lasten voor mutatie reserves -83.369 Totaal baten voor mutatie reserves 88.939 Saldo voor mutatie reserves 5.570 Toevoeging aan reserves Domein Bestuur 0 Domein Leefomgeving -2.300 Domein Samenleving -3.649 Domein Ruimte -427 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien -16.144 Overhead -118 Totaal toevoegingen -22.639 Onttrekking aan reserves Domein Bestuur 29 Domein Leefomgeving 3.090 Domein Samenleving 775 Domein Ruimte 829 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 16.200 Overhead 288 Totaal onttrekkingen 21.212 Saldo van toevoegingen en onttrekkingen -1.427 Saldo van baten en lasten Totaal lasten inclusief toevoeging reserves -106.008 Totaal baten inclusief onttrekking reserves 110.150 Gerealiseerd saldo van baten en lasten 4.143

Begroting 2024

Begroting 2025

MJR 2026

MJR 2027

MJR 2028

-7.260 609 -6.651

-7.196 624 -6.572

-7.262 761 -6.501

-7.330 838 -6.492

-7.248 838 -6.411

-22.132 10.639 -11.493

-22.842 10.767 -12.075

-22.990 10.616 -12.374

-22.640 10.391 -12.249

-22.754 10.391 -12.364

-42.079 12.459 -29.620

-42.509 11.216 -31.293

-37.656 6.679 -30.978

-37.773 6.575 -31.199

-38.053 6.575 -31.479

-15.414 12.217 -3.197

-8.498 4.825 -3.673

-6.716 5.847 -869

-4.463 1.149 -3.314

-4.409 1.149 -3.260

-1.741 61.432 59.691

-995 64.071 63.076

-225 61.451 61.227

-206 62.216 62.011

-273 62.745 62.472

-10.940 232 -10.708

-11.468 232 -11.236

-11.420 232 -11.187

-11.218 232 -10.985

-11.195 232 -10.962

-99.567 97.589 -1.978

-93.509 91.735 -1.773

-86.269 85.587 -682

-83.630 81.401 -2.228

-83.933 81.930 -2.003

0 -3.325 -1.064 -1.952 -4.451 0 -10.792

0 -1.944 -100 0 0 0 -2.044

0 -2.763 -77 -3.012 0 0 -5.852

0 -2.754 -77 0 0 0 -2.832

0 -2.136 -77 0 0 0 -2.214

222 4.052 1.216 1.510 4.531 689 12.221 1.429

182 1.953 273 428 0 224 3.061 1.017

102 2.767 63 688 0 224 3.843 -2.009

62 2.792 14 178 0 3 3.049 217

62 2.289 22 178 0 3 2.554 341

-110.358 109.809 -549

-95.553 94.796 -757

-92.121 89.430 -2.691

-86.461 84.450 -2.011

-86.147 84.485 -1.662

100