Jaarverslag en Jaarrekening 2025 inclusief getekende controleverklaring gewaarmerkt.pdf

Slim laden is al mogelijk op palen die na 1 juli 2024 zijn geplaatst.

19

Wat hebben we bereikt? L.1.2 Verminderen aardgasgebruik: in 2030 hebben we ons aardgasgebruik in de gemeente Leusden met 43% teruggebracht ten opzichte van 2010. Het aardgasverbruik van alle woningen is in 2023 met 34,6% gedaald ten opzichte van 2010 (zie tabel hieronder). Daarmee is de doelstelling van 43% reductie in 2030 in beeld. Net als voor energieverbruik zien we voor aardgasgebruik dat de daling sinds 2021 doorzet. Doelstelling Routekaart 2050

Resultaat

2020

2030

2040

2050

2023

14%

43%

71%

100%

34,6%

Aardgasverbruik woningen reductie ten opzichte van 2010

Wat hebben we daarvoor gedaan? L.1.2.1: We ontwikkelen een warmteprogramma voor Leusden en onderzoeken daarvoor verschillende warmteoplossingen. We zijn gestart met het ontwikkelen van een warmteprogramma voor Leusden samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Op basis van de evaluatie van de Transitievisie Warmte (2021) en gesprekken met stakeholders in het voorjaar van 2025 is een plan van aanpak vastgesteld voor het opstellen van het warmteprogramma. Het programma beschrijft op welke wijze de gemeente de overstap van gas naar duurzame alternatieven wil bewerkstelligen en in welk tempo. Medio 2025 heeft het college het plan voor inwonerbetrokkenheid en stakeholderparticipatie vastgesteld. In lijn hiermee is gewerkt aan verschillende onderdelen van het warmteprogramma. De leidende principes voor de warmtetransitie zijn vastgesteld door de gemeenteraad in december 2025. Vaststelling van het warmteprogramma is voorzien voor eind 2026. In regionaal verband hebben onderzoeken plaatsgevonden naar duurzame bovenlokale warmtebronnen: warmte winnen uit oppervlaktewater (aquathermie - Valleikanaal) en aardwarmte winnen uit de diepe ondergrond (geothermie). Daarnaast is een verkenning uitgevoerd naar de potentie van groen gas. Deze onderzoeken geven richting aan de inhoud van het warmteprogramma.

Wat hebben we bereikt? L.1.3 Importeren van 428 TJ duurzame elektriciteit en/of innoveren zodat Leusden aan de restopgave voor duurzame energie kan voldoen. De energie-infrastructuur in Nederland is overbelast door de toenemende vraag en aanbod van duurzame energie. Dit is van vergaande invloed op het bereiken van onze ambitie ''klimaatneutraal in 2050''. Als gemeente willen we in overleg met andere lokale overheden, de provincie, het Rijk en de netbeheerders waaronder Stedin om de impact van het overbelaste net te minimaliseren en zorg te dragen dat onze ambities op de warmte- energietransitie bereikt kunnen worden. In de Provincie Utrecht is de situatie rondom netcongestie onverminderd complex. De netbeheerders hebben aangegeven dat netcongestie naar verwachting tot 2033 - 2035 aanhoudt. Desondanks werken we actief op 20

regionaal en provinciaal niveau samen aan oplossingen om de impact hiervan te beperken. Daarnaast doen we onderzoek naar geschikte locaties voor de opwek van zonne- en windenergie binnen de regio.

Wat hebben we daarvoor gedaan? L.1.3.1: We breiden de elektriciteitsinfrastructuur uit In goede samenwerking met Stedin hebben we het voortraject voor een nieuw transportstation in Leusden afgerond. De realisatie van dit traject gaat van start in 2026. Via een wijkgerichte benadering wordt in samenwerking met Stedin het aantal trafostations uitgebreid, waarbij naast de vernieuwingsopgave vanuit afdeling IBOR ook maatschappelijke opgaven worden meegenomen in de afweging. L.1.3.2: We stellen een plan van aanpak op voor het beperken van netcongestie en toepassen van innovaties binnen Leusden We hebben bij ondernemers opgehaald waar zij tegenaan lopen op het gebied van netcongestie. De belangen van stakeholders binnen Leusden behartigen we bij Stedin, de Regio Amersfoort en de Provincie Utrecht. Lokaal geven we uitvoering aan de tien maatregelen van de Energy Board om netcongestie te verzachten. De 10 maatregelen zijn: - Vijf technische maatregelen. 1. Technische ingrepen voor 2029 2. Inzet regelbare opwek 3. Netbelasting tijdelijk vergroten 4. Netondersteunende opslag 5. Begrenzen transportcapaciteit op landsgrenzen; - Vijf maatregelen die inwoners en/of bedrijven raken. 6. Congestiemanagement bij bedrijven 7. Netefficiënte installaties bestaande bouw 8. Netbewuste nieuwbouw 9. Netbewust laden van elektrische voertuigen 10. Wachtrijen voor kleinverbruik aansluitingen.

Daarnaast werken we aan het inbedden van netbewust bouwen om de nieuwbouwopgave van Leusden verder te brengen. L.1.3.3: We onderzoeken de mogelijkheden voor inkoop van duurzame elektriciteit van buiten Leusden In 2025 is nog geen start gemaakt met een onderzoek naar inkoop van duurzame elektriciteit buiten Leusden

Wat hebben we bereikt? L.1.4 Opwekken van elektriciteit via zon op dak met 100.000 zonnepanelen in 2030 bij woningen en voor overig zon op dak/vlak met 52193 zonnepanelen. De meest recente cijfers laten zien dat we voor de zonnepanelen op daken op koers liggen voor 2030, zie tabellen hieronder. Doelstelling Routekaart 2050

Resultaat

2020

2030

2040

2050

2024

25.000

100.000

110.000

120.000

81383

Aantal zonnepanelen op woningen Doelstelling Routekaart 2050

Resultaat

2020

2030

2040

2050

2024

20.000

52.193

84.385

116.578

44820

Aantal zonnepanelen dak en vlak (geen woningen)

Wat hebben we daarvoor gedaan? L.1.4.1: We stimuleren zon-op-dak op woningen en niet-gemeentelijk vastgoed Vanwege netcongestie zijn er vanuit de gemeente dit jaar geen acties uitgezet of ondersteund voor zon op dak. L.1.4.2: We ondersteunen bedrijven om meer duurzame energie op te wekken en onderzoeken de potentie voor solar carports Vanwege netcongestie zijn er vanuit de gemeente dit jaar geen acties uitgezet of ondersteund voor zon op dak/vlak.

21

Duurzaamheid, klimaatadaptatie en versterking groene kwaliteit Wat hebben we bereikt? L. 2.1 In Leusden willen we duurzaam doen stimuleren van onze inwoners en bedrijven Duurzaam Doen Leusden zet in op bewustwording van inwoners en bedrijven. Hierbij willen we aanzetten tot een duurzame leefstijl en handelen en het ondersteunen en versterken van duurzame initiatieven in de samenleving. Daarbij kijken we breder dan alleen de energietransitie. De focus voor Duurzaam Doen ligt op thema’s zoals duurzaam en lokaal voedsel, lokale economie en versterken groene kwaliteit en klimaatadaptatie. De middelen zijn in 2025 vooral ingezet op de ondersteuning en uitvoering van lokale activiteiten.

Wat hebben we daarvoor gedaan? L.2.1.1: We geven een vervolg aan Duurzaam Doen Leusden met partijen uit de samenleving. Er zijn diverse Duurzaam Doen activiteiten in 2025 uitgevoerd. Het Repaircafé en het Kringloopcentrum hebben maart 2025 deelgenomen aan de actie ‘Heel Nederland Repareert’. In het kader van Lekker Lokaal Leusden organiseerde een restaurant begin september een diner met lokale ingrediënten. Er is op de website van Lekker Lokaal Leusden een kaart met adressen in Leusden waar lokale producten verkrijgbaar zijn. De werkgroep fijn stof organiseerde meerdere informatiesessies over de data die worden verzameld door vrijwilligers. In het najaar zijn onder de vlag van Duurzaam Doen Leusden diverse activiteiten uitgevoerd door verschillende organisaties. De overkoepelende communicatie over de activiteiten werd verzorgd door De Groene Belevenis via een flyer, een landingspagina en de inzet van social media. Duurzaam Doen trapte op 26 september af met de Klimaat Doe-dag. Er was een Energie- en Groenmarkt tijdens de Jaarmarkt op de Hamershof. Het Kringloopcentrum organiseerde begin oktober een kick-off van de duurzame maand. Er was een Herfstfeest in de Vlinder- en bijentuin en het Voedselbos. Er werd een workshop georganiseerd ‘Een duurzame tuin, hoe doe je dat?’. De Duurzame Huizenroute werd in november gehouden.

In het kader van het project Groen Leusden zijn in 2025 diverse activiteiten georganiseerd om inwoners te stimuleren hun tuin te vergroenen i.k.v. biodiversiteit en klimaatadaptatie (zie ook onder 2.2). Vanuit het Fonds Duurzaam Doen zijn er in 2025 11 duurzame initiatieven ondersteund (max. € 500 per initiatief). De uitvoering ligt bij De Groene Belevenis vanuit de subsidie-overeenkomst. Op de website van De Groene Belevenis is meer informatie te vinden over het Fonds Duurzaam Doen en de Duurzame Doeners in Leusden Duurzaam Doen – De Groene Belevenis. In de Leusder Krant is 10 keer aandacht besteed aan de duurzame activiteiten van diverse organisaties.

Wat hebben we bereikt? L.2.2: Samen maken we Leusden toekomstbestendig tegen extreem weer. Het weer verandert, het wordt natter, heter en ook droger. In 2025 was er twee keer een hittegolf. We gaven uitvoering aan de gemeentelijke acties uit het lokale hitteplan.

Wat hebben we daarvoor gedaan? L.2.2.1: In 2024 is het klimaatadaptatieprogramma vastgesteld. Een aantal onderdelen hiervan zijn uitgevoerd in 2024 en deze zetten we voort in 2025. Daarnaast starten we volgens het Deltaprogramma de beleidscyclus op vanwege onder andere de aangepaste klimaatscenario's van het KNMI (oktober 2023) Het klimaatadaptatieprogramma is nog niet tot vaststelling gekomen in 2025.We verlegden onze aandacht naar klimaatadaptatie in uitvoering, mede ook omdat de klimaatrisico’s in Leusden beperkt zijn. We namen deel aan de hitte-menukaart om een actieprogramma hitte op te stellen, dit verving de evaluatie van het hitteplan. Project Groen Leusden is afgerond en verantwoord bij provincie en waterschap vanwege de ontvangen subsidiebedragen. We zetten de subsidie groen dak en groene gevel voort en in het najaar werd korte communicatiecampagne gevoerd om de regeling meer bekendheid te geven. Deze succesvolle campagne werd opgesteld aan de hand van de opgestelde communicatiestrategie klimaatadaptatie. 22

Eind 2025 dienden we opnieuw een subsidie-aanvraag in voor een communicatie-programma dat voortborduurt op Groen Leusden.

Wat hebben we bereikt? L.2.3 We zetten ons bij de uitleggebieden voor woningbouw in voor het evenwichtig laten meegroeien van het groen. Het evenwichtig laten meegroeien van het groen met het rood (bebouwing) komt de groene kwaliteiten van de leefomgeving ten goede.

Wat hebben we daarvoor gedaan? L.2.3.1: We geven uitvoering aan het Groen Groeit Mee pact. We hebben Groen Groeit Mee-maatregelen (binnen het plangebied en voor groene recreatie in de omgeving) als voorwaarden opgenomen in de woningbouwplannen Tabaksteeg-Zuid en Achterveld Noordoost. L.2.3.2: We versterken de Groene Bufferzone langs het Valleikanaal. We hebben in de nieuwe omgevingsvisie van de gemeente Leusden opgenomen dat er in een strook langs het Valleikanaal niet mag worden gebouwd voor de toekomstige woningbehoefte. Deze strook bestaat voor een groot deel uit waterbergingsgebieden en het schootsveld van de Grebbelinie wat de mogelijkheden voor omvangrijke woningbouw al sterk beperkt. Een mogelijk toekomstige groene en landschappelijke versterking binnen deze strook is afhankelijk van draagvlak onder de eigenaren die vaak boer of landgoedeigenaar zijn en de beschikbaarheid van financiering.

Beleid maatschappelijk vastgoed Ambitie, context en achtergrond De gemeente heeft een bescheiden maar gevarieerde portefeuille maatschappelijk vastgoed. Dit vastgoed dient voor de uitvoering van functies en taken van de gemeente of voor maatschappelijke organisaties die niet op andere wijze kunnen worden gehuisvest. Kosten en financiële en maatschappelijke opbrengsten zijn daarbij met elkaar in verhouding. We streven naar verdere verduurzaming en kostenbesparing, al dan niet met aanpassing en herschikking van de portefeuille. Om in de komende jaren hierin de juiste keuzes te maken is een up-to-date, toekomstbestendige vastgoedorganisatie en -strategie nodig. Het Beleidskader Sociaal Domein en de langetermijnvisies op cultuur, sport en vastgoed zijn hiervoor de basis.

Wat hebben we bereikt? L.3.1. Maatschappelijk vastgoed goed gefundeerd In 2025 is verder doorgepakt om te komen tot het opstellen van een nieuw en integraal maatschappelijk vastgoedbeleid. Hierbij wordt vanuit deze aanpak nog steeds aangehaakt bij de initiatieven die opgestart waren in het kader van het project De Nieuwe Korf.

Wat hebben we daarvoor gedaan? L.3.1.1: We willen weten wat we hebben en kunnen. Met behulp van het ontzorgingsprogramma van de provincie Utrecht is de uitvraag voor inhoudelijke ondersteuning bij marktpartijen omgezet naar een programmaplan. Door personele ontwikkelingen is de ondersteuning vanuit het ontzorgingsprogramma geïntensiveerd (inzet programmamanager) om eventuele vertragingen te beperken. Vanuit dit programma wordt de portefeuille kwalitatief in kaart gebracht om tot beleidsvorming en een portefeuillestrategie inclusief verduurzamingsopgave te komen. Door deze aanpak is al inhoud geleverd op diverse onderdelen van het programma, zoals bijvoorbeeld door het opstellen van energiescans en het vastleggen van vastgoeddata.

De Korf Ambitie, context en achtergrond De Korf herbergt thans een aantal maatschappelijke functies die de samenleving in grote mate waardeert. Besloten is om De Korf te herontwikkelen. In 2024 is hiertoe de benodigde projectorganisatie opgestart. In 23

2025 wordt verder invulling gegeven aan de planvorming, zodat de fase van de uitvoering voor het eind van deze bestuursperiode kan starten.

Wat hebben we bereikt? L.4.1. Herontwikkeling van De Korf, waarmee een duurzame bijdrage wordt geleverd aan de voorzieningen in en het centrum in Leusden. De fase van uitvoering kan voor het eind van deze bestuursperiode starten. Kaders en randvoorwaarden zijn aan de raad aangeboden inclusief financiële en ruimtelijke vertaling. De herontwikkeling van De Korf is in een stroomversnelling gekomen met als neveneffect het verzilveren van kansen voor het Burgemeester Buiningpark. Het geheel levert een positieve bijdrage aan de beleidsdoelen voor cultuur, sport, wonen, centrumvisie en vastgoed. We hebben belangrijke stappen gezet om de voorzieningen die nu in De Korf zijn gehuisvest voor Leusden te behouden.

Wat hebben we daarvoor gedaan? L.4.1.1: We werken de kaders en planvorming uit die nodig zijn voor het starten van de volgende fase in de herontwikkeling van De Korf. We hebben een visievormingstraject en ontwerptraject van rekenen en tekenen doorlopen om te komen tot een ruimtelijk model en ruimtelijke en programmatische uitgangspunten met een financiële doorvertaling en globale uitvoeringsplanning en realisatiestrategie. Daarbij is een uitgebreid participatietraject doorlopen en is de raad intensief betrokken. Het kaderstellende raadsvoorstel De Nieuwe Korf is conform de planning uit februari 2025 aan de raad aangeboden in september 2025.

Onderwijshuisvesting Ambitie, context en achtergrond Om klaar te zijn voor de toekomst en in te kunnen spelen op constante veranderingen is in 2024 een begin gemaakt met het actualiseren van het Strategisch Integraal Huisvestingsplan (SIHPL) en de Verordening Onderwijshuisvesting. Dit nieuwe beleidskader en de Verordening worden in 2025 vastgesteld door de raad, waarna gestart kan worden met de uitvoering van de huisvestingsstrategie. Vooruitlopend op het nieuwe beleidskader lossen we alvast het meest urgent ruimteprobleem op door een nieuwe onderwijslocatie te realiseren.

Wat hebben we bereikt? L.5.1. Onderwijsaccommodatie goed gefundeerd. Na een intensief traject zijn de schoolbesturen in Q2 2025 akkoord gegaan met het beleidskader in het concept SIHPL, waarna de interne processen zijn gestart. In Q3 2025 is een nadere analyse van het concept SIHPL opgestart. Dit bleek noodzakelijk om voldoende aansluiting op (toekomstige) wet- en regelgeving en financieel beleid te kunnen waarborgen. Die exercitie vroeg aanzienlijk meer tijd en inspanning dan verwacht en leidt tot vaststelling van nieuwe beleidskaders. De inwerkingtreding van de Wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting stond gepland op 1 januari 2026, maar is niet gehaald. Als gevolg hiervan kon de actualisatie van de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs niet plaatsvinden.

Wat hebben we daarvoor gedaan? L.5.1.1: We zetten de onderwijsprognoses om in onderwijsbeleid, accommodatiebeleid en een nieuwe Verordening Onderwijshuisvesting. De leerlingprognoses dateren grotendeels uit 2023 en dienden geactualiseerd te worden. De opdracht hiertoe is eind 2025 uitgezet. De geconstateerde aandachtspunten uit het concept SIHPL zijn grotendeels in kaart gebracht. L.5.1.2: We lossen het ruimtegebrek van MFC Atlas op In 2025 is een projectgroep en een stuurgroep geformeerd waarin de gemeente en een afvaardiging namens CorDeo Scholengroep zitting hebben. CorDeo Scholengroep is vanuit haar rol als bouwheer gestart met de planontwikkeling. In Q3 2025 is de kredietaanvraag door de raad goedgekeurd. In Q4 2025 zijn vanuit het Schuifplan de welzijnspartijen (tot dan toe gevestigd in Hoefijzer 18) definitief verhuisd naar Lisidunalaan 2.

24

Wat heeft het gekost 2025 Lasten en baten Domein 2 - Leefomgeving b edragen x € 1.000 Lasten Baten Resultaat voor bestemming Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

Begroting Rekening Primitief Na wijziging 22.842 24.276 23.587 10.767 18.179 18.000 -12.075 -6.097 -5.587 1.944 11.973 11.064 1.953 6.080 5.127 -12.066 -11.990 -11.524

Saldo 689 -179 510 909 -953 466

Saldo taakvelden b edragen x € 1.000 0.3 2.1 4.2 5.2 5.3 5.7 6.1 7.2 7.3 7.4 7.5

0.10

Lasten Baten Begroting Rekening Begroting Rekening Beheer overige gebouwen en gronden 1.856 1.820 3.899 3.858 Verkeer en vervoer 4.858 4.592 1.358 1.422 Onderwijshuisvesting 1.584 1.525 170 175 Sportaccommodaties 3.620 3.566 3.623 3.637 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie 19 16 29 36 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 2.726 2.857 120 82 Samenkracht en burgerparticipatie 70 38 55 72 Riolering 1.882 1.959 2.389 2.461 Afval 3.690 3.724 4.729 4.770 Milieubeheer 3.807 3.312 1.758 1.409 Begraafplaatsen en crematoria 163 178 50 77

Domein Leefomgeving Mutaties reserves Resultaat na bestemming

24.276 11.973 36.249

23.587 11.064 34.651

18.179 6.080 24.259

18.000 5.127 23.127

Saldo -5 330 64 68 10 -169 49 -5 7 146 12

510 -44 466

Verschillenanalyse Verschillenanalyse taakvelden Hieronder is een analyse opgenomen van de verschillen tussen de begroting en de jaarrekening 2025. Alleen de taakvelden waar het verschil groter is dan € 50.000 nemen we mee in de analyse. Daarbij worden alleen de belangrijkste afwijkingen benoemd. 2.1 Verkeer en vervoer € 330.000 (voordeel) Op hoofdlijnen is dit verschil te verklaren door: - Een voordeel van € 169.000 op het onderdeel straatreiniging. Op deze post heeft de onderschrijding te maken met de keuze die is gemaakt om onkruidbeheersing op verharding minder uit te voeren, om het noodzakelijk groenonderhoud wel te kunnen uitvoeren. - Een voordeel van € 82.000 bij verkeersregelinstallaties en wegmarkeringen. Het verschil wordt veroorzaakt doordat de energiekosten lager waren dan begroot en een teruggave over 2024 is ontvangen op energie. Daarnaast is er minder aan onderhoud uitgegeven. Deze post is lastig in te schatten omdat deze deels afhankelijk is wat er wel/niet defect raakt. Daarnaast zijn veel storingen intern opgelost. - Overig per saldo voordelig verschil van € 79.000 door diverse oorzaken. Hogere kosten van gladheidsbestrijding. De kosten van gladheidsbestrijding zijn nauwelijks in te schatten en volledig weersafhankelijk. In 2025 is vanwege het weer veel meer uitgegeven dan begroot. Door het verschuiven van brugonderhoud naar 2026 ontstaat hier een voordeel.

Daarnaast zijn er diverse kleinere verschillen die niet afzonderlijk worden toegelicht.

25

4.2 Onderwijshuisvesting € 64.000 (voordeel) - De verklaring voor het voordelig is verschil is een voordelig verschil op personeelskosten van € 28.000. De toelichting hiervan is centraal opgenomen bij het onderdeel Overhead. - Daarnaast is er een voordeel wat een relatie heeft met de adviseur vastgoed van €22.000 waarvoor een verzoek tot overheveling is gedaan. - Als laatste is er een voordeel van € 14.000 wat veroorzaakt wordt door diverse kleinere verschillen die niet afzonderlijk worden toegelicht. 5.2 Sportaccommodaties € 68.000 (voordeel) Het voordeel is vooral ontstaan door: - Huurinkomsten die niet begroot waren, die in 2026 wel hersteld zijn, - Geen gas/water/electra kosten geboekt, hersteld in 2026 bij academas, - 2x een VVE bijdrage betaald die niet in 2024 was betaald, waardoor in 2025 2x extra is betaald, - 2x sporthal minder gas/water/electra kosten gemaakt dan begroot. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie € 169.000 (nadeel) - Op groenonderhoud is er een nadeel van € 252.000. Op deze post heeft de overschrijding te maken met de keuze die is gemaakt om onkruidbeheersing op verharding minder uit te voeren, om het noodzakelijk groenonderhoud wel te kunnen uitvoeren. - Op de personeelskosten is een voordeel ontstaan van € 66.000. De verklaring van de verschillen op personeelskosten zijn centraal toegelicht bij het onderdeel Overhead.

- Diverse kleinere verschillen met een totaal voordeel van € 17.000 worden niet afzonderlijk toegelicht. 7.4 Milieubeheer € 146.000 (voordeel) - Op personeelskosten is een voordeel ontstaan van € 105.000 wat centraal wordt toegelicht bij het onderdeel Overhead. - Diverse kleinere verschillen met een totaal van € 41.000 voordelig worden niet afzonderlijk toegelicht.

BBV-indicatoren De verplichte beleidsindicatoren worden per domein weergegeven. De indicatoren staan op waarstaatjegemeente.nl en zijn daar ook te raadplegen. Op de website kunnen ook vergelijkingen worden gemaakt met andere gemeenten.

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner) % Hernieuwbare elektriciteit

64 17,3

56 26,9

67 -

61 -

Indicator: Toelichting:

Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner)

Bron:

De hoeveelheid niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval (kg) per inwoner. Centraal Bureau voor de Statistiek - Statistiek Huishoudelijk afval

Indicator:

% Hernieuwbare elektriciteit

Toelichting:

Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa. Rijkswaterstaat Klimaatmonitor

Bron:

26

Domein Samenleving Het Sociaal Domein gaat over jeugd en onderwijs, zorg en welzijn, werk en inkomen en sport en cultuur. Bij jeugd en onderwijs richten we ons op preventieve ondersteuning voor de jeugd, de samenwerking met het onderwijs, inclusief passend onderwijs, de inzet van leerlingenvervoer en leerplicht, en de inzet van ingekochte Jeugdhulp. Bij zorg en welzijn richten we ons op preventieve ondersteuning voor m.n. volwassenen, volksgezondheid, de inzet van vrijwilligers, mantelzorgondersteuning, initiatieven vanuit de samenleving, vervoer, en de inzet van ingekochte maatschappelijke ondersteuning en zorg. Bij werk en inkomen richten we ons op arbeidsintegratie, integratie van statushouders, armoedebeleid en schuldhulpverlening. Binnen deze terreinen zijn doelen geformuleerd in ons integrale Beleidskader Sociaal Domein. Met het Beleidskader Sociaal Domein maart 2023 - 2027 bouwen we, samen met onze partners, aan een thuis voor iedere inwoner. Daarbij gaan we uit van de visie dat rondkomen, wonen en veiligheid het fundament van het leven vormen. Vanuit die vaste basis is er ruimte voor ontmoeting en verbinding in netwerken met anderen, zodat we elkaar zien en om hulp kunnen vragen.

Daarmee ontstaan er ook kansen om - waar het kan een vitaal en gezond leven op te bouwen: gezonde voeding, bewegen of sporten en meedoen in de samenleving houden ons lichamelijk en mentaal fit – dit is de kern van preventie. Voor wie dat nodig heeft, is er passende ondersteuning en zorg door de gemeente, onder andere op het terrein van Wet maatschappelijke ondersteuning, Jeugdwet en Participatiewet.

De programmaonderdelen binnen domein Samenleving bestaan hiermee uit: 1. Vaste basis, met doelen rondom Rondkomen, Wonen en zorg, en Opvang vluchtelingen 2. Verbindend netwerk, met doelen rondom Netwerken en Vrijwilligers 3. Vitaal leven, met doelen rondom Leefstijl, sport, bewegen en Opvoeden en opgroeien 4. Passende ondersteuning, met Toekomstbestendige ondersteuning als doel

27

Relevante beleidsnotities domein Samenleving                        

Beleidskader Sociaal Domein, Thuis in Leusden, samen bouwen aan nu en later, maart 2023-2027 Verordening Jeugdhulp Leusden 2024 Verordening maatschappelijke ondersteuning Leusden 2024 Verordening Participatieraad 2018 Algemene subsidieverordening 2024 Criteria fonds samenlevingsinitiatieven 2019 Verordening Maatregelen Participatiewet, IOAW en IOAZ 2018 Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive Leusden 2015 Verordening re-integratie Participatiewet Leusden 2015 Verordening Individuele inkomenstoeslag Leusden 2015 Verordening Individuele studietoeslag Leusden 2015 Verordening tegenprestatie 2015 Verordening Cliëntenparticipatie Wet sociale werkvoorziening Leusden 2017 Verordening Persoonsgebonden budget begeleid werken Wet sociale werkvoorziening 2008 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2021 Beleid Peuteropvang en vve 2022 Handhavingsbeleid kinderopvang 2016 Woonvisie Leusden 2016-2025 Cultuurnota: Cultuur dichtbij, kiezen voor cultuur in Leusden 2024-2028 Leusdens Sport- en beweegakkoord 2.0 2023 Visie op (overdekt) zwemmen in Leusden Toekomstscenario’s zwembad Octopus, 2024 Sportaccommodatiebeleid, 2024 Verordening Leerlingenvervoer 2025

Vaste basis Ambitie, context en achtergrond Een vaste basis is het eerste onderdeel van onze visie. Ieder mens, en iedere inwoner van Leusden, heeft in het leven een vaste basis nodig. Een fundament waarop je kunt bouwen. Zo hebben inwoners zekerheid nodig dat zij voldoende inkomen hebben om te kunnen leven, dat zij kunnen rondkomen. Maar een vaste basis is meer dan deze veel besproken ‘bestaanszekerheid’. Het gaat ook om wonen, passend kunnen wonen, een plek hebben van waaruit je je leven kunt opbouwen. Zelfstandig of met ondersteuning. En dat in een veilige leefomgeving - mensen hebben veiligheid nodig om te wonen en te leven, een veilig bestaan. Rondkomen, wonen en veiligheid vormen een fundament in het leven. Inwoners hebben hier zelf een verantwoordelijkheid in – de overheid, de gemeente ook. • Bij dit onderdeel Vaste basis hebben we gekozen voor het speerpunt Rondkomen, waarmee we ernaar toe willen werken dat inwoners zich in een gezonde financiële situatie bevinden en mee kunnen doen in de samenleving. • Met het speerpunt Wonen en Zorg willen we ernaar toe werken dat inwoners passend kunnen wonen in een veilige leefomgeving. Dat is een randvoorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving. We zetten in op een betere aansluiting van het aanbod aan woningen op de behoefte die er in Leusden is.

• Ook de opvang van vluchtelingen in Leusden is een opgave die we in dit onderdeel omschrijven.

Wat hebben we bereikt? S.1.1 Inwoners bevinden zich in een gezonde financiële situatie en kunnen meedoen in de samenleving Er wordt gewerkt aan preventie en bewustwording. Als het inwoners zelf niet lukt om rond te komen, ondersteunen we inwoners zo vroeg mogelijk om erger te voorkomen. We spelen in op actuele ontwikkelingen en passen onze minima-regelingen waar nodig aan.

28

Wat hebben we daarvoor gedaan? S.1.1.1: We stimuleren gezonde bestedingspatronen onder volwassenen en jongeren. Met de communicatiecampagne Grip op geld willen we inwoners met een modaal inkomen die door onvoldoende buffer bij tegenslag in financiële problemen zouden kunnen komen, wijzen op de mogelijkheid om grip te krijgen en houden door hun bestedingspatronen aan te passen. We dragen uit dat iedereen in financiële problemen kan komen, door stijgende prijzen of verlies van een partner, baan, of een scheiding (life events). De campagne zal begin 2026 officieel worden gelanceerd, maar hiervoor hebben we in 2025 alles ontwikkeld en klaargemaakt. Onderdeel daarvan is een actieve benadering van jongeren die 18 worden om hen (en hun ouders) te wijzen op de (financiële) zaken die ze moeten regelen, om te voorkomen dat ze in de financiële problemen komen. Er is een landingspagina ontwikkeld voor de campagne met aansluiting op het aanbod en de website van Geldloket. Deze campagne loopt in 2026 en 2027 door. S.1.1.2: We hebben een passend aanbod aan regelingen voor inwoners met een minimuminkomen. Halverwege 2025 hebben we een evaluatie van ons minimabeleid uitgevoerd, waarin ook het Kindpakket en de pilot Sportpas zijn meegenomen. De resultaten en aanbevelingen worden het eerste kwartaal van 2026 uitgewerkt en benut voor de verdere ontwikkeling van het beleid.

S.1.1.3: We helpen jongeren snel schulden oplossen In 2024 zijn we met Stadsring gestart met het aanbieden van een 'snel schuldvrij traject’ waarbij jongeren snel en duurzaam uit de schulden komen. Voor jongeren met een kleine schuld bieden we 'turbo-schuldregelen’ aan. Door jongeren binnen een week te helpen voorkomen we bij 'turbo-schuldregelen' ervoor dat schulden groter worden. Het gaat om een vierjarige pilot die tot 2028 zal lopen. In 2025 klopten 29 jongeren bij Stadsring aan voor ondersteuning. S.1.1.4: We helpen inwoners in de bijstand met persoonlijke ontwikkeling en meedoen in de samenleving In het beleidskader Sociaal Domein is het project Meedoen in de bijstand opgenomen als pilot voor inwoners die langdurig gebruik maken van een bijstandsuitkering. In 2025 is de wetswijziging Participatiewet in balans aangenomen. Deze ontwikkeling raakt direct aan de beoogde doelen van Meedoen in de bijstand, met name waar het gaat om maatschappelijke participatie en het werken vanuit brede behoeften van inwoners. Daarom verbinden we in 2026 de opstart van dit project aan de beleidsvorming rondom maatschappelijke participatie vanuit Participatiewet in balans.

Wat hebben we bereikt? S.1.2: Inwoners kunnen zoveel mogelijk zelfstandig en passend wonen in een veilige leefomgeving Ook in 2025 kunnen onze inwoners zoveel mogelijk passend wonen in een veilige leefomgeving. Dit is namelijk een randvoorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving. Een tekort aan woningen en gestegen woningprijzen maken het ook in Leusden steeds lastiger om een passende plek te vinden. Niet iedereen heeft hier last van. We zien wel dat het ontbreken of moeilijk kunnen vinden van een passende woonplek negatieve gevolgen kan hebben voor iemands leven.

Wat hebben we daarvoor gedaan? S.1.2.1: We implementeren het uitvoeringsplan van de Woonzorgvisie Voor veel mensen is het moeilijk passende huisvesting te vinden. Sommige mensen hebben nog minder kansen, omdat ze zich in een kwetsbare situatie bevinden of omdat zij naast een woning ook extra zorg of begeleiding nodig hebben. In de Woonzorgvisie, een onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma als uitwerking van de Omgevingsvisie, is een visie en de lokale opgave opgenomen die zich richt op deze aandachtgroepen. In 2025 is de woonzorgvisie vastgesteld met een uitvoeringsprogramma gericht op realisatie van deze Woonzorgvisie. In 2025 hebben we de eerste onderwerpen en acties opgepakt zoals prestatieafspraken met Omthuis gemaakt; en is gestart met het project regionale afsprakenkader huisvesting aandachtgroepen. Hierdoor kunnen we straks onze gemeentelijke doelen behalen en hetgeen is opgenomen in de Woonzorgvisie. In 2026 gaan we verder met dit uitvoeringsplan met als doel om een passende plek voor al deze aandachtgroepen te organiseren.

29

S.1.2.2: We stimuleren het levensloopbestendig maken van bestaande woningen. Mensen hebben een eigen verantwoordelijkheid om een passende woning te vinden en te kunnen bekostigen. Oudere inwoners bereiden zich voor op een mogelijk veranderde woonbehoefte als zij ouder zijn. De gemeente biedt inzicht in en stimuleert gebruik van mogelijkheden, activiteiten en regelingen. In 2025 hebben we:  Voorlichting en trainingen gegeven over valpreventie als onderdeel van het uitvoeringsprogramma Samen Sterker Eemland (SSE). We nemen deel aan de regionale projectgroep en hebben een coördinator aangesteld om de trainingen te organiseren. In 2025 hebben er 5 cursussen plaatsgevonden op verschillende locaties in Leusden en zijn er 190 ouderen getest op hun valrisico. In totaal hebben 58 ouderen deelgenomen aan de cursussen.  Lariks/ Wmo middelen in gezet om het gebruik van hulpmiddelen of woningaanpassingen mogelijk te maken. In 2026 zal er een SD-campagne over ‘bewust wonen’ gevoerd worden. Waarbij we stimuleringsmiddelen in zullen zetten om het gebruik van hulpmiddelen, domotica of woningaanpassingen (financieel) toegankelijker te maken.

Wat hebben we bereikt? S.1.3: Opvangen van vluchtelingen in Leusden De gemeente Leusden heeft in 2025 invulling gegeven aan haar verantwoordelijkheid voor de opvang van diverse groepen vluchtelingen. Wij boden opvang aan Oekraïense ontheemden, alleenstaande minderjarige vreemdelingen en asielzoekers, waaronder noodopvang. Daarmee leverde Leusden een bijdrage aan zowel de regionale als landelijke opvangopgave.

Wat hebben we daarvoor gedaan? S.1.3.1: We zoeken een nieuwe passende huisvesting voor de 240 Oekraïense ontheemden die tot 1 juni 2025 aan de Storkstraat 8-10 verblijven. De Oekraïense ontheemden kunnen nu tot uiterlijk 1 november 2026 op de Storkstraat 8-10 verblijven. In 2025 zijn we verdergegaan met het zoeken van passende huisvesting voor de 240 Oekraïense ontheemden. Onder leiding van de projectleider hebben we twee geschikte opties gevonden, een kantoorpand dat getransformeerd moet worden en een locatie waar flexwoningen geplaatst kunnen worden. Eind 2025 heeft de gemeente 36 flexwoningen aangeschaft en zijn de contractonderhandelingen bijna afgerond. S.1.3.2: We vangen in Leusden 60 alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’ers) op. Vanaf januari 2025 vangt de gemeente Leusden 60 alleenstaande minderjarige vreemdelingen op. Hiermee is een structurele opvangvoorziening gerealiseerd voor deze kwetsbare doelgroep, met aandacht voor veiligheid, begeleiding en ontwikkeling. In 2025 is ingezet op het organiseren, monitoren en evalueren van de opvang en begeleiding van alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Daarnaast is gewerkt aan het verkennen van participatiemogelijkheden in Leusden, onder andere op het gebied van onderwijs, dagbesteding en maatschappelijke deelname, in samenwerking met betrokken partners.

S.1.3.3: We vangen asielzoekers op in het kader van de spreidingswet. In het kader van het verdeelbesluit van de Spreidingswet heeft de gemeente Leusden in 2025 een bijdrage geleverd aan de landelijke opvangopgave. Omdat de prioriteit in 2025 lag bij de herhuisvesting van Oekraïense ontheemden, is nog geen duurzame locatie voor structurele asielopvang gerealiseerd. Om toch bij te dragen aan de acute opvangsituatie in het land, zijn in 2025 ongeveer 140 asielzoekers opgevangen via noodopvang.

Verbindend netwerk Ambitie, context en achtergrond Een verbindend netwerk is het tweede onderdeel van onze visie. Aanvullend op een vaste basis, heeft ieder mens verbinding nodig met mensen om zich heen. Verbinding is meer dan elkaar af en toe ontmoeten, meer dan het ondernemen van activiteiten buiten de deur. Hoewel dat belangrijk is en blijft, betekent ontmoeten van mensen tijdens een activiteit nog niet dat iemand zich ook verbonden voelt met anderen, dat iemand onderdeel is van een betekenisvol netwerk. Een structuur van verbindende netwerken zorgt voor een sterke samenleving van inwoners, die een uitdaging aan kan.

30

• Met het speerpunt Netwerken willen we ernaar toe werken dat inwoners onderdeel zijn van een (sociaal) netwerk. Ruim 25 procent van de volwassenen in Leusden voelt zich sociaal eenzaam. Niet iedereen heeft het gevoel in verbinding te staan met anderen. We stimuleren dat inwoners zelf actief kunnen bouwen aan netwerken, dat huidige netwerken worden versterkt en dat inwoners die dat nodig hebben, worden ondersteund bij het aansluiten bij een sociaal netwerk. • Met het speerpunt Vrijwilligers willen we ernaar toe werken dat we het potentieel van vrijwilligers behouden of laten groeien. Leusden kent heel veel betrokken vrijwilligers, maar er is een noodzaak om ook op de lange termijn voldoende vrijwilligers te behouden.

Wat hebben we bereikt? S.2.1 We willen dat elke inwoner van Leusden onderdeel is van een (sociaal) netwerk Het belang van het vormen van netwerken van inwoners is goed onder de aandacht gebracht bij onze partners uit de sociale basisinfrastructuur. In 2025 zijn er twee bijeenkomsten georganiseerd over het onderwerp ‘Zorgzame buurten’, waarbij we elkaar inspireerden om verder te bouwen aan het bieden en stimuleren van netwerken en het naar elkaar omzien. Vele (vrijwilligers)organisaties, waaronder wijkverenigingen, dragen bij aan deze doelstelling. Lariks heeft een centrale rol en opdracht in het stimuleren van ontmoeting en sociale netwerken. Met Lariks wordt toegewerkt naar een werkwijze waarop ze, samen met de wijkverenigingen en bewonersinitiatieven, deze rol nog verder kan versterken. Voor inwoners waar dit een brug te ver voor is, is er de mogelijkheid voor één op één ondersteuning (maatje). Daarnaast wordt bewegen ingezet als middel om ontmoeting en een netwerk te faciliteren. De bijbehorende initiatieven worden uitgebreider beschreven onder 3. Vitaal leven.

Wat hebben we daarvoor gedaan? S.2.1.1: We werken samen met onze (subsidie)partners in het zorgen voor een netwerkstructuur in Leusden. Bij het uitbreiden van een netwerkstructuur in Leusden sluiten we zoveel mogelijk aan bij wat inwoners zelf al organiseren, zoals wijk- en sportverenigingen. We zijn doorlopend in gesprek met onze (subsidie)partners hierover, onder andere tijdens bijeenkomsten (zoals de bijeenkomsten over ‘Zorgzame buurten’), accounthoudergesprekken en periodieke overleggen. Het vormen van een (sociaal) netwerk en/of het doorverwijzen naar een sociaal netwerk is opgenomen als criterium voor een subsidieaanvraag. Met Lariks voeren we overleg hoe ze ervoor zorgen om, samen met de wijkverenigingen en bewonersinitiatieven, beter toegerust te zijn om brede netwerkstructuren te laten ontstaan en in te zetten. In de gemeente Leusden wonen veel mantelzorgers. Daarom vinden we het belangrijk dat zij de weg goed weten te vinden naar passende ondersteuning en dat zij zich kunnen aansluiten bij netwerken voor ontmoeting, ontspanning en kleine hulpvragen. Samen met de Huiskamer van Leusden, Mantelzorgcafé de Deelgenoten en Lariks is een mantelzorgconferentie georganiseerd. Het doel hiervan was om op te halen welke ondersteuningsbehoefte mantelzorgers in Leusden hebben en om de samenwerking tussen organisaties verder te versterken.

We kijken terug op een waardevolle bijeenkomst, waarin ervaringen werden gedeeld, actief naar elkaar werd geluisterd en ruimte was voor het stellen van vragen. Twee behoeften kwamen duidelijk naar voren: heldere informatievoorziening en informele hulp in de buurt. Tijdens de ‘week van de mantelzorg’ is direct gekeken hoe activiteiten voor mantelzorgers kunnen aansluiten bij bestaande netwerken op buurtniveau. S.2.1.2: We stimuleren de wijkverenigingen om een netwerk te zijn van en voor inwoners. De wijkverenigingen zijn een laagdrempelige ontmoetingsplek voor inwoners. Ook kunnen zij voor inwoners een netwerk zijn waarop ze kunnen terugvallen. Wijkverenigingen hebben in toenemende mate een rol in ontmoetingen tussen wijkbewoners door activiteiten zoals aanschuiftafels, koffie inlopen, bordspelavonden, wandelgroepen, brei- en haakcafé e.d. Zij nemen deze taak zeer serieus. De wijkverenigingen hebben drie keer per jaar overleg met Lariks en de gemeente. Daarin worden kennis, ervaring en ideeën onderling uitgewisseld en wordt afgestemd hoe zoveel mogelijk bewoners mee kunnen doen aan het brede activiteitenaanbod van de wijkverenigingen. Daarnaast verzorgt Lariks een maandbrief waarin relevante informatie, trainingen en andere zaken uitgewisseld worden met de wijkverenigingen.

Wat hebben we bereikt? S.2.2 Behouden en waar mogelijk vergroten van het potentieel van vrijwilligers in Leusden

31

Ook in 2025 hebben veel inwoners van Leusden zich vrijwillig ingezet voor een ander. Er is een vacaturebank en Lariks biedt ondersteuning aan vrijwilligers. Lariks voert activiteiten uit voor vrijwilligers ten aanzien van deskundigheidsbevordering, bemiddeling en promotie van vrijwilligerswerk. Vrijwilligers van sportverenigingen zijn via clubsupport en het Platform Sport en bewegen ondersteund, en het Cultuurplatform is opgestart om meer verbinding te creëren en ondersteuning te bieden aan het Culturele veld. Op verschillende manieren, van individuele contacten, tot het uitreiken van vrijwilligersprijzen, is grote waardering en erkenning getoond voor het werk dat vrijwilligers in Leusden doen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? S.2.2.1: We versterken samenwerking en kennisuitwisseling tussen vrijwilligersorganisaties. Daarom richten we samen met vrijwilligersorganisaties een vrijwilligersplatform op. In 2025 organiseerde Lariks een bijeenkomst over het vinden en binden van vrijwilligers. De bijeenkomst sloot aan bij een behoefte en is voor herhaling vatbaar. Ook het netwerkmoment na afloop vonden veel deelnemers zeer prettig. Het vrijwilligersplatform zal in 2026 verder worden vormgegeven. De gemeente Leusden zal, in samenwerking met Lariks en met alle vrijwilligersorganisaties, dit vrijwilligersplatform opzetten.

Vitaal leven Ambitie, context en achtergrond Een vitaal leven is het derde onderdeel van onze visie. Op de fundering van een vaste basis, en verbonden in een netwerk, kunnen inwoners een vitaal leven opbouwen. Een vitaal leven is een gezond leven. Gezondheid is niet vanzelfsprekend, maar een gezonde leefstijl is een keuze. Gezonde voeding, sporten en bewegen, ontmoeten en het opdoen van inspiratie door bijvoorbeeld cultuur, zijn bij uitstek manieren om te werken aan het verbeteren van fysieke en mentale gezondheid. Vitaliteit en veerkracht van inwoners en van de samenleving kan problematiek voorkomen of helpen verminderen. Hierin ligt de kern van preventie. • Met het speerpunt Leefstijl, sport en bewegen willen we toewerken naar een betere fysieke en mentale gezondheid - en veerkracht - van onze inwoners. Veel inwoners van Leusden zijn of voelen zich relatief gezond. Onder de jongeren en jongvolwassenen zien we wel dat deze groep te maken heeft met toenemende stress en meer risico hebben op mentale problemen. Ook gezien de dubbele vergrijzing in Leusden is het van belang om deze groter wordende doelgroep fit en vitaal te houden. • Met het speerpunt Opvoeden en opgroeien willen we er naartoe werken dat jeugdigen kansrijk kunnen opgroeien en zich gezond en veilig ontwikkelen. Met het grootste deel van de Leusdense jeugd gaat het goed.

Tegelijkertijd heeft ruim 35 procent van de ouders in Leusden zorgen over opvoeding, gedrag en ontwikkeling van hun kind. Landelijk zien we dat mentale gezondheid onder jongeren verslechtert.

Wat hebben we bereikt? S.3.1 We willen een betere fysieke en mentale gezondheid - en veerkracht - van onze inwoners. Er is op verschillende manieren gewerkt aan bewustwording onder inwoners van het belang van vitaal leven. Ook zijn er diverse (extra) activiteiten en samenwerkingsverbanden tot stand gekomen die inwoners mogelijkheden geven om in beweging te komen en te blijven.

Wat hebben we daarvoor gedaan? S.3.1.1: Bewustwording vergroten van het belang van een vitaal leven voor inwoners van 0 tot 100 jaar. Met speciale aandacht voor de mentale gezondheid van jeugdigen en jongvolwassenen (12-25 jaar). Dit doen we met de campagne Stay Fresh, die begin 2025 is gelanceerd. Via deze campagne geven we informatie en voorlichting over mentale gezondheid middels de belangrijkste thema’s van een gezond en vitaal leven. Dit zijn onder andere sport en bewegen, gezonde voeding en gewicht, middelen- en beeldschermgebruik, mentale gezondheid (waaronder stress, slapen en netwerken). Middels een website met tips en tricks (voor jongeren en hun ouders), een toolkit, gesprekskaarten voor basisscholen, theateravonden en diverse artikelen en socials hebben we de bewustwording voor mentale gezondheid onder jongeren en hun ouders in 2025 echt een impuls gegeven. In 2026 loopt deze campagne door.

32

S.3.1.2: We voeren de nieuwe Uitvoeringsagenda cultuur uit. Dit is een uitwerking van de Cultuurnota 20242028. We hebben het Uitvoeringsprogramma Cultuur vastgesteld in 2025, waarmee we hebben vastgelegd wat we precies uitvoeren in de komende jaren. De cultuurmakelaar is van start gegaan en heeft samen met het culturele veld gewerkt aan het Cultuurplatform, met meer zichtbaarheid/bekendheid, netwerkvorming en professionalisering van het veld. Het eerste deel van de evaluatie van het Fonds Samenlevingsinitiatieven (de terugblik) is opgeleverd. Deze wordt gebruikt om vorm te geven aan het vervolg van het Fonds. De subsidieregeling voor de structurele subsidies Cultuur is vastgesteld, waardoor we beter kunnen sturen op gemeentelijke doelen en kunnen voldoen aan aanbevelingen van de Rekenkamer. Ook zijn er voorbereidende werkzaamheden verricht voor de aankomende zorgplicht van gemeenten m.b.t. de bibliotheek. S.3.1.3: We stimuleren laagdrempelig bewegen in de wijk

Het project “laagdrempelig bewegen in de wijk” kreeg vorm in samenwerking met de vijf wijkverenigingen. Laagdrempelige beweegactiviteiten zijn geïnitieerd zoals: wandelgroepen diverse afstanden, beweegtuin Achterveld en stoelgymnastiek. Hierbij werden ook studenten van het ROC ingezet. Bij De Deel is een nieuwe zogenoemde Vitality Club (een laagdrempelige zelfsturende beweegclub voor senioren met een focus valpreventie, vitaliteit en vergroten van sociale netwerken en gezelligheid) gestart. De Bas van der Goor Foundation gaf een impuls aan de wandeluitdaging in Achterveld en Leusden Zuid. In Achterveld gebeurde dat i.s.m. de Heelkom waar achttien senioren twintig weken lang actief waren. In Leusden Zuid waren er tien deelnemers. De organisatie “Rondje bewegen 55plus” (Beweegcarrousel) heeft zelf het initiatief genomen om een tweede groep te starten in Leusden. In Achterveld heeft een optrommelactie plaatsgevonden waaraan de gemeente een bijdrage heeft geleverd in de vorm van subsidie. Er zijn trommels met vragen uitgedeeld in alle straten van Achterveld en hier zijn acties uit voortgekomen. Er is o.a. de behoefte aan bekender en gevarieerder maken van het bestaande beweegaanbod, om meer samen te bewegen, aanbod voor uitstroom van de Gecombineerde Leefstijlinterventie en aanpakken terugloop bij sportverenigingen.

Ook Leusdenbreed zijn er ontwikkelingen in de mogelijkheden voor bewegen: Onder de noemer Impact gestuurd beweegaanbod zijn verenigingen ondersteund om aanbod te realiseren met het oog op een maatschappelijk doel; de hockeyclub heeft zich ingezet om voor senioren een beweegactiviteit aan te bieden; met de basketbalvereniging Green Giants is een community gebouwd rond 3x3 basketbal met o.a. een activiteit met statushouders; bij de groep KleurRijke Vrouwen waren er in 2025 dertig vrouwen die elkaar inspireren en doorstromen naar activiteiten zoals Shaping Light; Sjors Sportief blijft populair - in 2025 hebben meer dan 300 kinderen zich als lid bij een vereniging aangemeld - en dat aantal groeit nog. Verder trokken acht schoolsporttoernooien samen honderden kinderen. Verenigingen leverden lesmateriaal en verzorgden clinics, waardoor de verbinding met het bewegingsonderwijs sterker werd. Hoogtepunten van het jaar waren de Koningsspelen in Achterveld en Leusden, én het schoolbasketbaltoernooi met 200 enthousiaste deelnemers. Er is in 2025 verder gewerkt aan een veilig pedagogisch sportklimaat. Bij Roda 46 is er een pedagogische commissie opgericht voor een pedagogische hulplijn die trainers helpt bij vragen over gedrag en groepsdynamiek. S.3.1.4: We stimuleren Gezonde Scholen op de basisscholen in Leusden.

In 2025 is in het Lokaal Educatieve overleg (LEA) de Gezonde School aanpak onder de aandacht gebracht en toegelicht door de GGD. De school die dit jaar een aanvraag heeft gedaan, heeft vanuit de landelijke Gezonde School een toekenning ontvangen en wordt in het schooljaar 2025 – 2026 door de GGD ondersteund bij het versterken van het gezondheidsthema bewegen en sport. Wat hebben we bereikt? S.3.2: Jeugdigen in Leusden groeien kansrijk op en ontwikkelen zich gezond en veilig.

In 2025 hebben we samen met de partners in Leusden gewerkt aan een kansrijke start voor meer jeugdigen. We hebben meer bekendheid gegeven aan bestaande activiteiten, ondersteuning en bestaande basisvoorzieningen, zodat ouders en opvoeders deze beter weten te vinden. Hier hebben 33

ouders ruimte gekregen om hun opvoedvragen en –knelpunten te bespreken om hun ouderschap en relaties te versterken. Wat hebben we daarvoor gedaan? S.3.2.1: We ondersteunen ouders en kinderen met preventieve, vroegtijdige en passende ondersteuning. In 2025 zijn door de gemeente Leusden en Lariks vanuit de Campagne Stayfresh drie theatervoorstellingen georganiseerd over relevante thema’s voor opvoeders: Let's Talk: praten met je Puber (2x) en Alcohol- en drugsgebruik. Deze interactieve avonden in Fort33, theater de Tuin en De Roskam (Achterveld) zijn allen goed bezocht en voorzien ook dit afgelopen jaar in een behoefte van veel ouders. Het eerste thema is herhaald, wegens de enorme animo onder ouders. Vanuit de Coalitie Kansrijke Start zijn de interventies Stevig Ouderschap en Nu niet Zwanger ingezet. Ook is vanuit de coalitie in 2025 een zeer succesvolle theaterbijeenkomst over Conscious Discipline – positief opvoeden voor ouders met jonge kinderen georganiseerd in Theater de Tuin. De nieuwe interventies Buurtgezinnen, Ouders Inc. en de Houd me Vast trainingen waren gestart in 2024 en zijn ook in 2025 succesvol ingezet. Daarnaast hebben we interventies van vrijwilligersorganisaties zoals Humanitas (Home-start + Scheidingsbuddies) en Stichting Gilde Leusden (Voorleesexpress + Coach4You) versterkt door te zorgen dat zij meer gezinnen en jongeren konden ondersteunen.

Nieuw dit jaar was de oudertraining Krachtig Ouderschap door Lariks. S.3.2.2: We versterken de samenwerking tussen partners in de doorgaande ontwikkelingslijn van de jeugd. Onderwijs is een belangrijke basis voor de toekomst van ieder kind. Het biedt kinderen kennis en vaardigheden alsook kansen om zich te ontwikkelen en hun talenten te ontdekken. In Nederland heeft ieder kind recht op onderwijs. In de gemeente Leusden zorgen we samen met onze partners voor gelijke kansen voor alle kinderen. In 2025 is gewerkt aan een nieuwe aanmeldprocedure voor het basisonderwijs in de gemeente Leusden en ouders zijn hierover door gemeente en scholen geïnformeerd. Met het regionale programma 'kansrijk funderend onderwijs: overstap po-vo' is in 2025 gewerkt aan een kansrijke overgang van primair naar voortgezet onderwijs. Gemeente en alle basisscholen in Leusden hebben aan dit programma bijgedragen. Wij hebben regionaal afgesproken om de komende jaren te werken aan 3 ontwikkelrichtingen: 1. Het stimuleren, faciliteren en organiseren van een latere definitief passende richting en het vergroten van mobiliteit binnen de onderbouw van het VO. 2. Een meer intensieve en diepgaande samenwerking tussen het PO en VO en professionalisering van leraren. 3. Ondersteuning van ouders bij het keuzeproces en de route van het PO naar het VO.

S.3.2.3: We onderzoeken welke behoefte er is aan aanvullende activiteiten, ontmoeting, voorlichting en (lichte) ondersteuning voor middelbare scholieren en jongvolwassenen (12-25 jarigen) In 2025 zijn verkennende gesprekken gevoerd met de GGD om voor 2026 een opdracht te formuleren en onderzoek door de GGD te laten uitvoeren naar de behoefte van middelbare scholieren en jongvolwassenen tussen de 12 en 25 jaar aan aanvullend aanbod om hun mentale gezondheid te versterken. Daarbij gaat het specifiek om aanbod ter versterking van de sociale zelfredzaamheid en het verminderen van eenzaamheid. Het afgelopen jaar is ook met een focusgroep jongvolwassen meiden uit Leusden gesproken om te komen tot passende kaders voor een lokaal aanbod voor meiden van 13 tot 18 jaar. Deze jongeren zijn vanuit het project Impact gestuurd beweegaanbod benaderd om mee te denken over passend aanbod bij verenigingen met het oog op een maatschappelijk doel. S.3.2.4: We breiden indien nodig het aanbod voor middelbare scholieren en jongvolwassenen (12-25 jarigen) uit om hun mentale gezondheid te versterken Om de mentale gezondheid te versterken van middelbare scholieren die extra ondersteuning nodig hebben, hebben we ook in 2025 regionaal gezorgd voor extra inzet van een GGD-jeugdarts op de scholen.

Halverwege het jaar 2025 heeft Lariks een nieuwe ervaren jongerenwerker aangetrokken om het lokale jongerenwerk te versterken en daarnaast zijn zij dit jaar gestart met een groepsaanbod voor jongeren die bekend bij hen voor begeleiding en/of jonge mantelzorgers, genaamd Level Up! Voor veel jongeren is sociaal contact niet vanzelfsprekend. Level-Up verlaagt die drempel actief door persoonlijke benadering, een extra zetje en een warme ontvangst in de groep. Level Up draagt groepsgericht bij aan: zelfvertrouwen & zelfstandigheid, betrokkenheid, netwerken en extra activiteiten. In de subsidieregeling Sociaal Domein 2026 34

heeft de gemeente een budget opgenomen waar organisaties subsidie konden aanvragen voor ‘Het organiseren van extra activiteiten, ontmoetingen, voorlichting en (lichte) ondersteuning voor en door middelbare scholieren en jongvolwassenen, zodat zij veerkrachtiger worden, een breder sociaal netwerk krijgen en sociaal zelfredzamer worden’. Helaas zijn er geen partijen die op dit onderdeel van de regeling hebben ingeschreven. S.3.2.5: We zorgen dat alle kinderen in Leusden zwemvaardig zijn. We hebben het uitvoeringsplan Zwemvaardigheid verder geïmplementeerd: alle kinderen ontvangen een certificaat dat gelijk staat aan diploma C als zij de Swim Experience hebben afgerond in groep 8. Alle PO scholen in Leusden en Achterveld doen mee. Volwassenen met een kleine beurs kunnen via Lariks zwemlessen krijgen totdat zij diploma A hebben gehaald. Eind 2025 bestond de groep uit 8 personen, begin 2026 uit 10 met een paar mensen op de wachtlijst. De nieuwe samenwerking tussen zwembad Octopus en Lariks verloopt prima. De zwemlessen aan jonge asielzoekers is, na besluit in 2024, gestart en er zijn inmiddels elf jongeren geslaagd voor het A diploma. Met de GGD is afgesproken dat zij de zwemveiligheid/waterveiligheid in en om het huis meer onder de aandacht brengen bij jonge ouders.

Toekomstbestendig ondersteunen Ambitie, context en achtergrond Passende ondersteuning is het vierde en laatste onderdeel van onze visie. Inwoners die de grenzen van hun mogelijkheden en netwerk bereiken, en ondersteuning of (specialistische) hulp nodig hebben, kunnen daar bij gemeenten een beroep op doen. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om een uitkering vanuit de bijstand, jeugdhulp door begeleiding thuis bij problemen in het gezin, praktische ondersteuning bij het (langer) thuis blijven wonen, of behandeling van psychische klachten. Het betaalbaar en toegankelijk houden van deze ondersteuning staat onder druk, onder andere als gevolg van een stijging in het zorggebruik, personeelskrapte, en financiële kaders vanuit het Rijk. Met het speerpunt Toekomstbestendige ondersteuning werken we aan gemeentelijke ondersteuning die ook op langere termijn toegankelijk, betaalbaar en passend is. Dit doen we onder andere via de regionale inkoop van zorg en ondersteuning op basis van de Jeugdwet en Wmo.

Wat hebben we bereikt? S.4.1 Bieden van passende zorg en ondersteuning aan inwoners van Leusden die dat nodig hebben en zorgen ervoor dat dit toekomstbestendig is. Door bij contractvoorbereidingen meer diensten in te richten met taakgerichte financiering wordt in veel gevallen kwaliteit en doelmatigheid behouden of versterkt. In plaats van minutenregistratie werken aanbieders met zorgsoorten en resultaatgerichte afspraken. Dit geeft professionals ruimte om zich te richten op inhoud en effect en minder op administratieve druk. Voor Hulp bij het huishouden (WMO) zijn in 2025 voorbereidingen getroffen om de zogenaamde Algemene Voorziening te vervangen voor maatwerkvoorzieningen. Uitwerking daarvan volgt vanaf mei 2026.

Wat hebben we daarvoor gedaan? S.4.1.1: We verwijzen minder naar gespecialiseerde aanbieders en doen meer zelf. Lariks heeft een sterkere focus op inzet eigen netwerk/kracht en algemene voorzieningen getoond. Vanaf het tweede kwartaal 2025 vindt er verbeterde registratie plaats in een nauwkeuriger systeem (genaamd DAS). Actuele cijfers over geheel 2025 worden verwerkt in de jaarrapportage van Lariks. S.4.1.2: We sturen op de kwaliteit van de taakgerichte inkoop Jeugd Het systeem staat in onze regio, net als in andere regio’s, onder druk. In 2025 is gestuurd op het behouden en waar mogelijk verhogen van de kwaliteit van zorg, onder andere door een stevige bijdrage voor c.q. deelname aan de Taskforce wachttijden en een investering op de periodieke overleggen in de zorgketen (huisartsen, POH Jeugd, Lariks en MetMaya). S.4.1.3: We bereiden ons voor op het nieuwe taakgerichte Wmo contract begeleiding, beschermd thuis en beschermd wonen. In lijn met de vastgestelde regiovisie 'Samen in de wijk’ streven we ernaar om hulp en ondersteuning dichtbij inwoners te organiseren met een beperkt aantal aanbieders met langlopende contracten. In 2025 is er gewerkt 35

aan de verschillende inkoop strategieën en documenten voor nieuwe taakgerichte Wmo contracten voor begeleiding, beschermd thuis en beschermd wonen en zijn de aanbestedingen gepubliceerd. In 2026 zal er gegund gaan worden en worden voorbereidingen getroffen om per januari 2027 goed van start te kunnen gaan. S.4.1.4: We versterken de inbreng van ervaringsdeskundigen Nadat in juni 2025 de verordening is vastgesteld is in september 2025 de Adviesraad Sociaal Domein gestart. Deze raad brengt gevraagd en ongevraagd advies uit aan het college over onderwerpen zoals (jeugd)zorg, welzijn, wonen, werk en inkomen. De samenstelling van de raad is bewust divers. De leden brengen een mix van persoonlijke en professionele ervaringen mee, waaronder ervaringskennis vanuit rollen zoals nieuwkomers, mensen met een fysieke beperking of inwoners die te maken hebben met inkomensproblematiek. S.4.1.5: We gaan ons waar mogelijk meer richten op collectief aanbod in plaats van individuele ondersteuning. Lariks heeft in 2025 het aanbod en de diversiteit van het collectief aanbod vergroot. Door uitvoering van bijvoorbeeld de oudertraining “Krachtig Ouderschap” worden ouders met kinderen en jongeren, bij wie het gedrag veel invloed heeft op de sfeer in huis en de onderlinge relaties, groepsgericht ondersteund.

90% van de deelnemers (maximaal 8 ouderparen per groep in 5 bijeenkomsten) kan zónder aanvullende, individuele ondersteuning verder. Soortgelijke initiatieven zijn “Bij u thuis”, met name gericht op senioren en “Level-Up” waarbij 16 jongeren, voor wie sociaal contact niet vanzelfsprekend is, bij elkaar komen. Bestaande projecten als “week van de mantelzorg” is extra kracht bijgezet. S.4.1.6: We zetten in op normaliseren Met onder andere MetMaya en alle andere partners in de ketenzorg rondom jeugd is continu het gesprek gevoerd over ‘normaliseren’ als middel om de inzet van specialistische hulp te verminderen. Ook met de pilot ‘Wijk-GGD’er’ is ingezet op (onder andere) destigmatisering en het investeren in het creëren van begrip en het nuanceren van beeldvorming bij inwoners en maatschappelijk partners. Normaliseren is daarnaast het uitgangspunt van de verschillende campagnes die vanuit het Sociaal Domein worden gevoerd (zoals Stay Fresh, en Grip op je Geld).

Wat heeft het gekost 2025 Lasten en baten Domein 3 - Samenleving bedragen x € 1.000 Lasten Baten Resultaat voor bestemming Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

Begroting Rekening Primitief Na wijziging 42.509 47.745 48.404 11.216 12.801 12.828 -31.293 -34.944 -35.576 100 223 184 273 1.867 1.866 -31.120 -33.300 -33.894

Saldo -659 27 -632 39 -1 -594

36

Saldo taakvelden b edragen x € 1.000

Lasten Baten Begroting Rekening Begroting Rekening 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 1.541 1.049 361 323 5.1 Sportbeleid en activering 487 484 147 147 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 651 616 0 0 5.6 Media 597 596 29 34 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.131 6.006 4.880 4.897 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 1.206 1.206 0 0 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 218 218 0 0 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 4.648 4.556 0 13 6.3 Inkomensregelingen 8.938 8.998 6.421 6.486 6.4 WSW en beschut werk 1.725 1.778 0 0 6.5 Arbeidsparticipatie 2.235 2.403 656 626 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) 930 947 106 112 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) 2.528 2.520 68 18 6.712 Begeleiding (WMO) 2.142 2.117 0 0 6.713 Dagbesteding (WMO) 808 808 0 0 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) 642 556 0 0 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 4.604 5.586 0 0 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 4.429 4.999 0 0 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 521 367 0 0 6.811 Beschermd wonen (WMO) 19 22 0 0 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 49 50 0 0 6.821 Jeugdbescherming 746 553 0 0 6.91 Coördinatie en beleid WMO 139 144 0 0 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd 54 74 0 10 7.1 Volksgezondheid 1.758 1.751 134 162 Domein Samenleving 47.745 48.404 12.801 12.828 0.10 Mutaties reserves 223 184 1.867 1.866 Resultaat na bestemming