Jaarverslag en Jaarrekening 2025 inclusief getekende controleverklaring gewaarmerkt.pdf

Jaarverslag en Jaarrekening 2025

Antine van de Groep

Digitaal ondertekend door Antine van de Groep DN: cn=Antine van de Groep, c=NL, o=Antine van de Groep Datum: 2026.06.22 09:01:49 +02'00'

1

Inhoud Inleiding .................................................................................................................................................................................. 3 Rekeningresultaat 2025 .......................................................................................................................................................... 4 Jaarverslag .............................................................................................................................................................................. 8 Domein Bestuur ...................................................................................................................................................................... 9 Domein Leefomgeving .......................................................................................................................................................... 15 Domein Samenleving ............................................................................................................................................................ 27 Domein Ruimte .....................................................................................................................................................................

42 Overhead .............................................................................................................................................................................. 50 Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien......................................................................................................................... 53 Paragrafen ............................................................................................................................................................................ 55 Paragraaf B Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ........................................................................................................ 59 Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen............................................................................................................................. 64 Paragraaf D Financiering ....................................................................................................................................................... 70 Paragraaf E Bedrijfsvoering ................................................................................................................................................... 74 Paragraaf F Verbonden Partijen ............................................................................................................................................

80 Paragraaf G Grondbeleid ....................................................................................................................................................... 91 Paragraaf H Wet Open Overheid (Woo) ................................................................................................................................ 95 Jaarrekening ......................................................................................................................................................................... 96 Overzicht van baten & lasten 2025 ................................................................................................................... 97 Algemeen ........................................................................................................................................................ 97 Onvoorziene uitgaven algemeen ...................................................................................................................... 98 Overzicht van baten & lasten per taakveld ........................................................................................................ 99 Overzicht van incidentele baten & lasten .........................................................................................................

100 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen (WNT) .........................................................................................................105 Rechtmatigheidsverantwoording .........................................................................................................................................106 Balans per 31 december 2025 ..............................................................................................................................................108 Toelichting op de balans ......................................................................................................................................................110 Grondslagen voor waardering en resultaatsbepaling ....................................................................................... 110 Toelichting Vaste Activa ................................................................................................................................. 116 Toelichting Vlottende Activa GB...................................................................................................................... 120 Toelichting Vlottende Activa AD ......................................................................................................................

121 Toelichting Vaste Passiva - Eigen vermogen................................................................................................... 123 Toelichting Vaste Passiva – Voorzieningen ..................................................................................................... 124 Toelichting Vaste schulden ............................................................................................................................. 124 Toelichting Vlottende Passiva ......................................................................................................................... 125 Controleverklaring ...............................................................................................................................................................130 Sisa bijlage ...........................................................................................................................................................................137

2

Inleiding Hierbij presenteren wij u de jaarstukken 2025. Deze jaarstukken zijn de verantwoording van het college aan de raad over het gevoerde beleid en beheer. Jaarstukken De jaarstukken hebben dezelfde opzet als de programmabegroting 2025. In het eerste deel, het jaarverslag, staat het gevoerde beleid centraal en de gerealiseerde baten en lasten per domein. Het tweede deel, de jaarrekening, bevat de financiële verantwoording. Alle bedragen in de tabellen worden in duizendtallen weergegeven. Bij de indicatoren zijn de meest recent gepubliceerde gegevens opgenomen. Het komt bij diverse indicatoren voor dat er nog geen gegevens bekend zijn over 2025. Positief resultaat De jaarrekening 2025 van gemeente Leusden laat een voordelig saldo zien van € 2,8 miljoen. Het saldo is het verschil tussen de gerealiseerde baten en lasten versus de begrote baten en lasten bij de najaarsnota 2025. Gedurende het jaar zijn er (o.a. bij voor- en najaarsnota) ook al resultaten genomen. Dit is een nadelig saldo van € 327.000. Over het gehele jaar gezien is het resultaat € 2,5 miljoen. Bedragen x € 1.000 Resultaat primaire begroting Tussentijdse resultaten Resultaat voorjaarsnota Resultaat najaarsnota Actualisatie MJOP Resultaat jaarrekening Totaal

-757 20 -163 930 -357 2.837 2.510

Het positief resultaat wordt voor ca. € 2,7 miljoen veroorzaakt door (tussentijdse) winsten uit verkoop van gronden (grondexploitaties). Zonder deze winsten was het resultaat over het gehele jaar negatief geweest. Een nadere toelichting op de belangrijkste afwijkingen staat op pagina 4. Ontwikkeling algemene reserves in 2025 De ontwikkeling van de algemene reserves is niet gelijk aan het resultaat. Middels de resultaatbestemming wordt het resultaat verdeeld waarbij een deel wordt toegevoegd aan de algemene reserves. Ook zijn er tussentijdse besluiten waarbij in de dekking wordt voorzien door een onttrekking uit de algemene reserve. Het effect van het boekjaar 2025 op de algemene reserves is een toename van € 1,6 miljoen. Dit is geheel het gevolg van de winsten uit grondverkopen. De algemene reserve basisdeel daalt met ruim € 1 miljoen als gevolg van besluiten en ontwikkelingen in 2025. De algemene reserve opvang vluchtelingen is onveranderd. In onderstaande tabel staan de mutaties op de algemene reserves gespecificeerd. Bedragen x € 1.000 Tussentijds resultaten Besluiten met dekking vanuit de algemene reserve Bestemming resultaat jaarrekening 2025 Totaal

Basis -327 -1.531 765 -1.093

Grondbedrijf 1.203 0 1.498 2.701

Vluchtelingen 0 0 0 0

De grootste post in de besluiten met dekking vanuit de algemene reserve betreft de verbouwing van de Lisidunalaan 2 ten behoeve van de welzijnsinstellingen.

3

Rekeningresultaat 2025 De jaarrekening 2025 sluit, na de mutaties in de reserves, met een resultaat van € 2.837.000 Dit is het resultaat 2025 ten opzichte van de bijgestelde begroting tot en met de najaarsnota. Lasten en Baten bedragen x € 1.000 Lasten Baten Resultaat voor bestemming Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

Begroting Rekening Primitief Na wijziging 93.508 101.679 105.323 91.735 105.173 111.593 -1.773 3.494 6.270 1.287 27.542 25.551 3.060 24.048 22.118 0 0 2.837

Het voordeel wordt veroorzaakt door een aantal (eenmalige) mee- en tegenvallers. We noemen de belangrijkste:  Overhevelingen voordeel  Rentelasten voordeel  Bijdrage GBLT voordeel  Algemene uitkering voordeel  Pensioen wethouders nadeel  Bijdrage VRU voordeel  APV en nadeelcompensatie nadeel  Diversen verkeer en vervoer voordeel  Groenonderhoud nadeel  Onderwijsachterstanden en begeleiding voordeel  Leerlingenvervoer voordeel  Beleidskader sociaal domein voordeel  1e Lijnsvoorzieningen voordeel  Inburgering nadeel  Jeugdhulp algemeen nadeel  Jeugdhulp specialistisch voordeel  Grex bedrijven voordeel  Extra inkomsten Omgevingsvergunningen voordeel  Salarissen en inhuur voordeel  Wet open overheid voordeel  Overige kleinere verschillen* voordeel Totaal verschillenverklaring voordeel

Saldo -3.644 6.420 2.776 1.991 -1.930 2.837

€ 375.000 € 86.000 € 91.000 € 550.000 € 383.000 € 66.000 € 107.000 € 330.000 € 252.000 € 248.000 € 105.000 € 86.000 € 127.000 € 132.000 € 1.569.000 € 346.000 € 1.368.000 € 213.000 € 666.000 € 122.000 € 501.000 € 2.837.000

*Een meer gedetailleerde verschillenverklaring is opgenomen bij de verschillende domeinen.

4

Voorstel bestemming rekeningresultaat 2025 Het college stelt voor: 1. Het resultaat van het grondbedrijf ad € 1.498.000 te storten in de algemene reserve grondbedrijf. 2. Incidentele middelen beschikbaar te stellen voor besteding en/of bestemming in 2026  Gebiedssamenwerking A tot Z € 10.000  Restant CUP adviseurs vastgoed € 46.000  Restant fonds samenlevingsinitiatieven € 22.000  Verbeteren dienstverlening armoedeschulden € 25.000  Restant cultuurnota t.b.v. inzet cultuurmakelaar € 10.000  Middelen Beleidskader Sociaal Domein 2023-2027 € 86.000  Onderwijsachterstandenmiddelen € 50.000  Uitvoering SMP (soortenmanagementplan) € 16.000  Inrichting Rx Mission € 33.000  Consultancy Topdesk en Recoveryplan BCM € 35.000  Implementatie HR 21 € 32.000  Nieuwe website € 10 .000 Totaal overhevelingen € 375.000 3. Een bedrag van € 183.000 toe te voegen aan de algemene bestemmingsreserve met een aangewezen bestemming. 4. Een bedrag van € 16.000 toe te voegen aan de reserve gebiedsoverstijgende voorzieningen. 5. Het restant voordelig resultaat van € 765.000 te storten in de algemene reserve. Toelichting op het voorstel bestemming rekeningresultaat 2025 1. Het resultaat van het grondbedrijf is € 1.498.000. Via resultaatbestemming wordt voorgesteld het saldo, inclusief de nog te ontvangen vennootschapsbelasting, toe te voegen aan de algemene reserve grondbedrijf. 2.

Incidentele middelen beschikbaar stellen in 2026 (overhevelingen):

Dit betreft voornamelijk budgetten die in 2025 beschikbaar zijn gesteld maar niet volledig tot uitvoering zijn gekomen of afgerekend zijn. Een aantal zaken heeft vertraging opgelopen of is pas later in het jaar opgestart. In 2026 worden deze zaken alsnog uitgevoerd.  Gebiedssamenwerking In 2025 is een gedeelte van het beschikbare budget (€ 10.000) niet ingezet. Dit wordt veroorzaakt doordat het ontwerpend onderzoek vertraging heeft opgelopen. Er wordt nu voorzien dat het bestuursakkoord in het eerste kwartaal van 2026 wordt afgerond. Pas daarna kan de laatste factuur voor het procesmanagement worden verstuurd. Daarnaast heeft de stuurgroep besloten om, binnen de middelen van het procesmanagement, een aanvullend onderzoek te doen naar de bereikbaarheid. Ook dit onderzoek wordt eerste kwartaal 2026 pas afgerond.  Cup adviseur vastgoed Overhevelen van de € 46.000 voor een adviseur vastgoed is nodig in verband met de inzet/ inhuur van Op Weg naar Nul voor het Programma Maatschappelijk Toekomstbestendig Vastgoed (PMTV). De benodigde inzet vloeit voort uit en heeft een relatie met de diverse CUP opdrachten.  Restant fonds samenlevingsinitiatieven Het Fonds Samenlevingsinitiatieven heeft niet het volledige beschikbare bedrag van € 100.000 ingezet in 2025. Er is minder toegekend, daarnaast bleek de bijdrage voor enkele grotere initiatieven uiteindelijk niet nodig.

Er is een meeneemregeling van toepassing op het Fonds, waarbij niet-ingezette middelen worden overgeheveld naar het volgende jaar. Daarom wordt verzocht het restant ad € 22.000 beschikbaar te houden voor 2026.

5

 Verbeteren dienstverlening armoedeschulden De middelen zijn incidenteel aan gemeenten beschikbaar gesteld onder meer voor het bevorderen van armoedebestrijding onder kinderen. Dit is via de najaarsnota geraamd op de post armoedebeleid maar is in 2025 niet gebruikt. Dit budget (€ 25.000) willen we in het eerste kwartaal van 2026 aanwenden voor: - Inhuur van junior beleidscapaciteit om opvolging te geven aan de evaluatie minimabeleid. - Ontwikkelen van communicatiemiddelen om het bereik onder de inwoners met een laag inkomen te verhogen. Deze activiteiten komen voort uit de aanbevelingen van de evaluatie minimabeleid die eind september 2025 is opgeleverd.  Restant cultuurnota t.b.v. inzet cultuurmakelaar Voorgesteld wordt om een bedrag van € 10.000 aan niet bestede middelen cultuurprogramma jaarschijf 2025 over te hevelen naar 2026 om extra ureninzet van de cultuurmakelaar te kunnen realiseren. Extra inzet in 2026 is gewenst om de gewenste doelstellingen vanuit de Cultuurnota 2024-2028 te kunnen bereiken en om het culturele veld en onze inwoners beter te kunnen bedienen.  Middelen Beleidskader Sociaal Domein 2023-2027 Bij de vaststelling van het Beleidskader Sociaal Domein maart 2023-2027 is een totaal aan incidentele middelen ter beschikking gesteld voor de uitvoering van dit kader met een looptijd van vier jaar.

In de meerjarenbegroting zijn deze middelen op basis van een inschatting vooraf gelijkmatig verdeeld over de verschillende jaren. De inschatting voor het jaar 2025 is te hoog gebleken waardoor een budget (€ 86.000) over blijft. Een aantal voor 2025 voorgenomen werkzaamheden wordt in 2026 uitgevoerd. Deze middelen worden ingezet voor de activiteiten die in het Beleidskader benoemd staan.  Onderwijsachterstandenmiddelen Gemeenten krijgen jaarlijks extra middelen van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) voor het tegengaan van onderwijsachterstanden, omdat ieder kind recht heeft op dezelfde kansen. In de beleidsperiode onderwijsachterstandenbeleid (OAB) 2023 t/m 2026 is de gemeente verantwoordelijk om toegankelijkheid en kansengelijkheid te bevorderen. Het voorstel is om het resterende budget over 2025 van € 50.000 voor onderwijsachterstanden beschikbaar te houden en in 2026 – het laatste jaar van de huidige OAB beleidsperiode - een incidentele kwaliteitsimpuls te geven aan het onderwijsachterstandenbeleid. In 2026 stelt de werkgroep VVE hiervoor een concreet plan op dat past binnen de kaders van het onderwijsachterstandenbeleid.  Uitvoering SMP (soortenmanagementplan) Voor het Soort Management Plan (SMP) voor vleermuizen, mussen en gierzwaluwen heeft Leusden een compensatie verplichting om kasten te plaatsen.

Deze compensatie kan uitgevoerd worden als de SPUKsubsidie vanuit de Provincie Utrecht binnen is. De beschikking hierover komt niet eerder binnen dan in 2026 waardoor de middelen in 2025 niet besteed konden worden. Het over te hevelen bedrag van € 16.000 is nodig als cofinanciering om de SPUK-financiering binnen te krijgen.  Inrichting Rx Mission Van het beschikbare budget ad € 75.000 is voor € 40.000 een andere bestemming (recoveryplan BCM) gegeven bij de najaarsnota 2025. Het resterende budget is nagenoeg niet besteed. Inmiddels zijn de werkzaamheden opgepakt en er zijn hiervoor inmiddels ook facturen ontvangen. Daarom wordt verzocht het resterende budget van € 33.000 van 2025 over te hevelen naar 2026.  Consultancy Topdesk en Recoveryplan BCM Per saldo wordt er verzocht € 35.000 over te hevelen voor de volgende twee posten. Vanuit niet bestede middelen voor inrichting Rx Mission is in 2025 budget beschikbaar gesteld voor het opstellen van een BCM (Business Continiuty Management). Dit zorgt ervoor dat organisaties beter voorbereid zijn op incidenten, continuïteit van kritieke processen geborgd is en wordt voldaan aan de nieuwe wettelijke eisen. In Leusden zijn we in 2025 al gestart met het opstellen van een bedrijfscontinuïteitsplan (BCP), de praktische uitwerking van een BCM. Om dit af te kunnen ronden wordt verzocht het resterende budget over te hevelen naar 2026.

Vanaf 2026 is BCM ook verplicht door de Europese NIS2-richtlijn (cybersecuritywet). Daarnaast is in 2025 is het gereserveerde budget voor de Topdesk-omgeving niet volledig besteed. De belangrijkste reden hiervoor is dat het project Topdesk migratie BLNP binnen het beschikbare budget is afgerond en daarvoor niet het volledige bedrag nodig was. 6

Na afronding van het project zijn echter diverse nieuwe verzoeken binnengekomen voor aanvullende functionaliteiten en optimalisaties binnen Topdesk. Voor de uitvoering hiervan is in 2026 extra Topdesk-consultancy nodig. Dit betreft incidentele werkzaamheden die niet binnen het reguliere beheer kunnen worden uitgevoerd. Om deze aanvullende werkzaamheden te kunnen realiseren, wordt verzocht het resterende budget over te hevelen naar 2026.  Implementatie HR 21 HR21 is het functiewaarderingssysteem van de VNG voor de sector Gemeenten. Meer dan 300 organisaties die de CAO Gemeenten of de CAO Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties volgen, gebruiken het. HR21 is daarmee een gemeenschappelijke meetlat voor functiebeschrijvingen en waarderingen. In 2025 is door het College besloten om aan te sluiten bij HR21, dit met instemming van de Ondernemingsraad. Voor een deel van het budget € 32.000) voor 2025 ten behoeve van de invoering van dit functiewaarderingssysteem HR21 wordt verzocht dit door te schuiven naar 2026. De reden hiervoor is dat de voorbereidingen meer tijd in beslag nemen dan van tevoren is voorzien. Er is gekozen voor zorgvuldigheid boven snelheid in dit proces om zodoende een zo hoog mogelijke kwaliteit van het eindresultaat te waarborgen.

Deze keuze heeft voor een lichte vertraging in de planning gezorgd waardoor een groot deel van de activiteiten in 2026 zal plaatsvinden. Het gaat hierbij met name om: - het ondersteunen bij de taakinventarisaties; - het houden van functie-interviews waar nodig; -de indeling van de normfuncties; -het opstellen van de functiematrix.  Nieuwe website In 2025 is een start gemaakt met het technisch vernieuwen van Leusden.nl en met het optimaliseren van de content. Dit alles om ervoor te zorgen dat inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners op leusden.nl actuele, relevante en toegankelijk informatie kunnen vinden over de diensteverlening van de gemeente. Een gedeelte (35%) van het budget is in 2025 hieraan besteed. Bij de najaarsnota is al een deel van het budget overgeheveld naar 2026. Bij het opstellen van de jaarrekening bleek er nog ruim € 10.000 als restant budget over. Graag willen we ook dit restant inzetten voor het project om dit in 2026 af te kunnen ronden. De technisch vernieuwde website wordt in april 2026 opgeleverd en voldoet dan weer aan alle technische en veiligheidsvereisten en net zo belangrijk: aan de wettelijke eisen voor digitale toegankelijkheid. In Q3 verwachten we dit ook te kunnen aantonen door het verkrijgen van een zogenoemde Toegankelijkheidsverklaring.

Dit zal ook het startpunt zijn om digitale toegankelijkheid verder te borgen in het gemeentelijk beleid. Ook volgt in Q3 en Q4 de verdere doorontwikkeling van digitale dienstverlening via o.a. leusden.nl. 3. Algemene bestemmingsreserve met aangewezen resultaat. Bij de decembercirculaire 2025 zijn middelen beschikbaar gesteld welke niet meer in 2025 besteed konden worden voor een totaal bedrag van € 113.000. Voorgesteld wordt deze middelen via resultaatbestemming alsnog beschikbaar te stellen voor besteding in 2026. Daarnaast is € 70.000 ontvangen als subsidie voor realisatie stimulans betaalbare woningen. Ook hier wordt voorgesteld dit via resultaatbestemming beschikbaar te stellen voor besteding in 2026. 4. Gebiedsoverstijgende middelen. De bedragen die ontvangen zijn voor anterieure overeenkomsten (€ 16.000) worden in overeenstemming met bestaand beleid afgewikkeld via de reserve gebiedsoverstijgende voorzieningen. 5. Het jaarrekeningsaldo. Het restant voordelig jaarresultaat (€ 765.000) wordt in overeenstemming met bestaand beleid afgewikkeld via de algemene reserve.

7

Jaarverslag

8

Domein Bestuur Ons bestaansrecht is inwoners, organisaties en bedrijven faciliteren in een goed leven in de gemeente Leusden. De opgaven en vraagstukken waar we voor staan willen wij in verbinding, samenspraak en samenwerking met onze bewoners, organisaties en bedrijven oplossen. Wij werken samen aan een sterk en inclusief Leusden waarin inwoners met elkaar verbonden zijn, naar elkaar omkijken en waar iedereen van betekenis is. Daarnaast zorgen we met elkaar voor een leefbare en veilige samenleving.

Relevante beleidsnotities domein Bestuur • • • • •

Regionale veiligheidsstrategie 2023 – 2026 PGA-convenant (2020) Integraal Veiligheidsplan ZBLW 2024 – 2027 Uitvoeringsplan Veiligheid ZBLW 2024 - 2025 Regionaal Crisisplan Veiligheidsregio Utrecht 2024 – 2027

Dienstverlening Ambitie, context en achtergrond Dienstverlening is een belangrijke kerntaak van de gemeente. In alle interactie tussen gemeente en samenleving is sprake van dienstverlening. De vormen waarin dit gebeurt zijn heel divers van aard. Van informatie via het klantcontactcentrum tot het onderhoud van de buitenruimte, de aanvraag van ondersteuning in het sociaal domein of het ondersteunen van initiatieven in de fysieke ruimte. Kortom dienstverlening raakt de gehele organisatie. De gemeente wil slagvaardig diensten verlenen aan de samenleving. Daarvoor is een robuuste en wendbare organisatie nodig. We hebben te maken met complexe vraagstukken in een voortdurend veranderende samenleving, denk daarbij bijvoorbeeld aan de coronacrisis en de vluchtelingencrisis. Dat is geen gemakkelijke context. Het is daarom belangrijk om samen te werken, zowel extern met de samenleving als intern met raad, college en ambtelijke organisatie. Samen te werken aan haalbare en uitvoerbare plannen. Om de wettelijke taken uit te voeren en de politieke ambities waar te maken is een kwalitatief en kwantitatief goed medewerkersbestand nodig. Om de dienstverlening aan inwoners, raad en college in stand te houden is het nodig de organisatie te versterken.

Wat hebben we bereikt? B.1.1. We werken blijvend aan een robuuste en slagvaardige organisatie die naar alle belanghebbenden een optimale dienstverlening verzorgt en effectief en efficiënt is ingericht. De Dienstverleningsvisie is in mei 2025 vastgesteld. Op basis hiervan is een uitvoeringsplan opgesteld en in uitvoering genomen voor de periode 2025-2029.

Wat hebben we daarvoor gedaan? B.1.1.1 We voeren het uitvoeringsplan Dienstverleningsvisie voor 2025 uit. We hebben de Dienstverleningsvisie en het uitvoeringsplan in de organisatie gedeeld en de actiepunten die voor 2025 waren gepland gestart. Als onderdeel van het uitvoeringsplan is gestart met een onderzoek naar de bereikbaarheid van de telefooncentrale en wordt de gemeentelijke website aangepast aan de nieuwste normen van digitale toegankelijkheid.

Veiligheid Ambitie, context en achtergrond Veiligheid en criminaliteit zijn altijd erg onderhevig aan veranderingen in trends. Het is belangrijk om hier actief op in te spelen en met de ontwikkelingen mee te bewegen. De afgelopen jaren heeft de gemeente Leusden een inhaalslag gemaakt op de gestelde doelen en het ontwikkelen van beleid en ligt er voor de komende jaren een Integraal Veiligheidsplan en een Uitvoeringsplan Veiligheid en werken wij actief samen met onze partners om criminaliteit te ontmoedigen. Samen met deze partners werken we concreet aan de bestrijding van ondermijning en is er in 2024 een Meldpunt Ondermijning opgestart. In 2025 gaan we verder met het ondermijningsbeleid en het vergroten van bewustwording inzake ondermijning in zowel onze eigen organisatie als in de samenleving. Door te zorgen voor een stevige basis wordt de informatiepositie van de gemeente Leusden versterkt en zijn inwoners van de gemeente weerbaarder tegen vormen van ondermijning. Daarnaast 9

heeft de gemeente Leusden een wijkgerichte aanpak met buurtpreventie, een integrale aanpak voor jeugdoverlast, voeren we procesregie op de persoonsgerichte aanpak en onderhouden we een slagvaardige crisisorganisatie die bij een crisis of ramp direct inspeelt op de behoeften van de inwoners. Los van deze reguliere taken, willen we ons de aankomende jaren richten op de versterking van de verbinding tussen zorg en veiligheid, versterken we de aanpak van ondermijning in onze gemeenten, bestrijden we deze vorm van criminaliteit actief en hebben we oog voor de toenemende stijging in cybercriminaliteit. Naast criminaliteit hebben we ook aandacht voor crises en rampen die zich kunnen voordoen in de gemeente Leusden. Naast een flitscrisis, die plotseling kan ontstaan door bijvoorbeeld een brand, kunnen we ook te maken krijgen met een langdurige crisis. Het natuurgebied binnen de gemeente Leusden heeft daarbij ook te maken met een hoger natuurbrandrisico. Door klimaatverandering is de kans op een onbeheersbare natuurbrand toegenomen en in de regio Utrecht liggen er veel zorginstellingen binnen deze natuurgebieden. De gemeente Leusden draagt actief bij aan de doorontwikkeling van het natuurbrandbestrijdingsbeleid. Voor al deze crises en rampen die zich kunnen voordoen hebben we een gemeentelijke crisisorganisatie die te allen tijde ingezet kan worden in Leusden.

Wat hebben we bereikt? B.2.1. We creëren in de gemeente Leusden een klimaat waarbij criminaliteit wordt ontmoedigd Om een goed en sluitend netwerk te creëren tegen criminaliteit, is de samenwerking met de omliggende gemeenten cruciaal. Daarom slaan de gemeenten Zeist, Bunnik, Leusden en Woudenberg (ZBLW) op het gebied van veiligheid de handen ineen met het Openbaar Ministerie (OM), de politie én de samenleving als partner. Met elkaar dragen we de verantwoordelijkheid. We wisselen kennis en expertise uit en zetten gezamenlijk capaciteit in op de gemeenschappelijke prioriteiten, waarbij we investeren, leren en ontwikkelen. Als gemeenten geloven we, samen met partners en bondgenoten, in de noodzaak van investeren aan de voorkant en doorpakken waar het moet. Dat betekent dat preventie voorop staat. Het goede samenspel is daartoe cruciaal. We werken vanuit verbinding, vertrouwen en de overtuiging dat we elkaar nodig hebben. Als gemeenten leren we van elkaar, bijvoorbeeld op het gebied van mensen met onbegrepen gedrag, een trend die we zien stijgen. We beschermen medewerkers en kiezen voor een gezamenlijke aanpak van agressie en geweld tegen werknemers en politieke ambtsdragers. Door de samenhang te zien en de krachten te bundelen maken we meer impact.

Uitvoering wordt op elkaar afgestemd de komende twee jaar, maar we blijven continu wendbaar, om gezamenlijk bij te sturen als de actualiteit daarom vraagt en met onze blik op de horizon: een leefbare en veilige samenleving voor inwoners, ondernemers en bezoekers.

Wat hebben we daarvoor gedaan? B.2.1.1 We gaan verder met het uitvoeren van de speerpunten beschreven in het Integraal Veiligheidsplan 2024 – 2027 en het Uitvoeringsplan Veiligheid 2024-2025. In 2025 heeft de gemeente Leusden actief gewerkt aan een klimaat waarin criminaliteit minder kans krijgt, door stevig in te zetten op preventie, samenwerking en vroegsignalering. Samen met de gemeenten Zeist, Bunnik en Woudenberg, de politie, het Openbaar Ministerie en maatschappelijke partners is een hecht regionaal veiligheidsnetwerk versterkt waarin kennis, capaciteit en signalen worden gedeeld. Deze samenwerking maakte het mogelijk om sneller in te grijpen bij risico’s en trends, en om inwoners en ondernemers beter te beschermen. Via deze samenwerking is gewerkt aan de uitvoering van de speerpunten uit het Integraal veiligheidsplan 2024-2027 en het uitvoeringsplan veiligheid 2024-2025. Door de integrale inzet op diverse veiligheidsthema's, gebaseerd op verbinding, vertrouwen en gezamenlijke verantwoordelijkheid, heeft Leusden in 2025 zichtbaar bijgedragen aan een veilig en weerbaar leefklimaat waarin criminaliteit actief wordt ontmoedigd.

10

Hieronder een overzicht van de belangrijkste resultaten in 2025. Digitale veiligheid en cybercriminaliteit In 2025 heeft Leusden, samen met de andere ZBLW‑gemeenten, ingezet op het vergroten van de digitale weerbaarheid van inwoners en ondernemers. Belangrijke stappen waren:  Het organiseren van bijeenkomsten over cybercrime voor inwoners en ondernemers, in samenwerking met Bureau RVS.  De start van de pilot ‘doorontwikkeling cyberbeeld’, gericht op het vergroten van de aangifte- en meldingsbereidheid en het verbeteren van inzicht in daders en slachtoffers.  Een brief gemaakt voor de basisscholen om HackShield onder de aandacht te brengen bij basisscholen, zodat kinderen vroeg leren hoe zij zich online kunnen beschermen. Georganiseerde ondermijnende (drugs)criminaliteit In 2025 heeft Leusden actief deelgenomen aan de gezamenlijke aanpak van ondermijning binnen het basisteam. Concrete acties waren:  Het voeren van een lokaal ondermijningsoverleg, waarin signalen en mogelijke interventies werden besproken.  Op basis van signalen zijn er diverse controles gehouden, waaronder in de automotiv branche  Het gezamenlijk opstellen van beleidsregels voor de Wet Bibob, het Opiumbeleid en het beleid aanpak mensenhandel, zodat gemeenten eenduidig en effectief kunnen optreden.

 Voor Leusden specifiek: het opstellen van een gelegenheidskaart voor risicolocaties in het buitengebied, als voorbereiding op gerichte controles in 2026. Maatschappelijke onrust en maatschappelijke verbinding In 2025 lag de focus op kennisdeling, vroegsignalering en het versterken van de regionale samenwerking. Belangrijkste activiteiten:  Het delen van ervaringen en signalen over maatschappelijke onrust, radicalisering en extremisme in de ZBLW‑overleggen.  Het trainen van gemeentemedewerkers en politiemedewerkers op het herkennen van radicalisering, gefinancierd vanuit versterkingsgelden.  Deelname aan het regionale casusoverleg Radicalisering & Polarisatie Utrecht Oost, waar trends en dreigingen werden besproken. Voor Leusden vormde dit tevens de basis voor de voorbereidingen van het Bondgenotenoverleg, dat in 2025 is opgezet. Verbinding Zorg en Veiligheid In 2025 is stevig ingezet op het versterken van de samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners. Belangrijke resultaten:  De samenwerking met het Zorg- en Veiligheidshuis is verder verdiept, met speciale aandacht voor personen met onbegrepen gedrag.  Een regionale analyse (2024) vormde de basis voor nieuwe stappen in 2025, waaronder het benutten van een ZonMw‑subsidie (Zorgonderzoek Nederland, Medische Wetenschappen)  Voor betere verbinding tussen lokale en regionale aanpak.

 Start van de pilot Wijk‑GGD Leusden (voorbereid in 2024, gestart op 1 januari 2025), gericht op snelle en passende ondersteuning voor inwoners met verward of onbegrepen gedrag.  Deelname aan de Learning Community Zorg & Veiligheid, waarin gemeenten en politie gezamenlijk leerden van casuïstiek en praktijkervaringen. In 2025 heeft Leusden voortgebouwd op de regionale samenwerking en de speerpunten uit het Integraal Veiligheidsplan (IVP) en Uitvoeringsplan (UVP). De gemeente heeft geïnvesteerd in digitale weerbaarheid, een stevige aanpak van ondermijning, het versterken van maatschappelijke verbinding en een betere samenwerking tussen zorg en veiligheid. Daarmee is een belangrijke basis gelegd voor de verdere uitvoering in 2026–2027. B.2.1.2 We werken verder aan een effectieve samenwerking tussen veiligheid en zorg In 2025 is verder gewerkt aan het voorkomen en verminderen van escalaties en overlast veroorzaakt door personen met (mogelijk) onbegrepen gedrag. Ook in 2025 bleek dat een deel van deze doelgroep moeite had 11

om zichzelf staande te houden en grip op hun leven dreigde te verliezen. Dit kan zorgen voor verward en onbegrepen gedrag. Hierdoor bleef vroegsignalering en gezamenlijke aanpak essentieel. Gedurende het jaar 2025 is tevens intensief samengewerkt met zorg- en veiligheidspartners, waarbij de systematiek van vroegsignalering, gezamenlijke beoordeling en consequente opvolging structureel is toegepast. Hierdoor zijn er stappen gezet in het sneller oppakken van signalen, zijn escalaties in meerdere casussen voorkomen en overlastsituaties in een eerder stadium teruggedrongen. De in 2024 gestarte pilot met de Wijk-GGD heeft daadwerkelijk uitvoering in de praktijk gekregen 2025. De Wijk-GGD heeft in 2025 onder andere  Signalen opgepakt bij inwoners met (vermoedelijk) onbegrepen gedrag,  Outreachend gewerkt richting zorgmijders,  Ingezet op een laagdrempelige, maar intensieve verbinding tussen zorg- en veiligheidspartners. In de praktijk bleek de combinatie van outreachend werken en snelle koppelingen met partners zeer effectief. De pilot leverde waardevolle inzichten op en daarmee werken we toe naar een borgingsvoorstel in 2026. Ook is onderzocht of de bestaande overlegvormen en samenwerkingsstructuren tussen zorg- en veiligheidspartners voldoende waren. Dit is geëvalueerd tijdens de bestaande PGA-overleggen, maar ook door knelpunten van de Wijk-GGD in kaart te brengen.

Uit de bevindingen blijkt dat de basis stevig is, maar dat verdere versterking gewenst blijft op het gebied van laagdrempelige zichtbaarheid voor inwoners als een overlegvorm op woonoverlast. Per Q1 2026 zal gestart worden met een pilot voor een wijkspreekuur leefbaarheid & veiligheid. Samen met de vier gemeenten binnen het basisteam (Zeist, Bunnik, Leusden en Woudenberg) in samenwerking met politie is in 2025 de Learning Community Zorg & Veiligheid gestart en verder vormgegeven. Binnen de community is:  Casuïstiek gedeeld en besproken,  Geleerd van elkaars aanpakken, interventies en dilemma’s,  Gewerkt aan het vergroten van gezamenlijke deskundigheid. Deze regionale samenwerking heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan kennisdeling en het verbeteren van de aanpak op thema's zorg & veiligheid. Deze community zal blijven bestaan om de krachten te blijven bundelen op dit thema.

Wat hebben we bereikt? B.2.2. We voorkomen en beperken de gevolgen van branden, crises en rampen De gemeente was ook in 2025 verantwoordelijk voor het organiseren van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. De Veiligheidsregio Utrecht heeft deze taken uitgevoerd voor de gemeente met ondersteuning van de gemeentelijke crisisorganisatie waar nodig.

Wat hebben we daarvoor gedaan? B.2.2.1 We gaan verder met het professionaliseren van de gemeentelijke crisisorganisatie Wanneer er een crisis of ramp plaatsvindt in de gemeente Leusden wordt de gemeentelijke crisisorganisatie opgeroepen, die wordt ondersteund door de Veiligheidsregio Utrecht. Deze gemeentelijke crisisorganisatie is te allen tijde oproepbaar. In 2025 was het doel om de gemeentelijke crisisorganisatie geoefend te maken, nadat we in 2023 en 2024 de crisisorganisatie op orde hebben gebracht. Per 1 januari 2025 is de doorontwikkeling bevolkingszorg 3.0 afgerond en is de interne planvorming daarop afgestemd. De gemeente Leusden heeft hier een grote rol in gespeeld, door deel te nemen aan de werkgroep bevolkingszorg 3.0. De medewerkers met een rol in de crisisorganisatie hebben hier in januari 2025 een presentatie over gekregen, waarna ze allemaal een functietraining gevolgd hebben en hebben kunnen oefenen met deze nieuwe structuur. In 2025 hebben er ook oefeningen plaatsgevonden, waaronder een grote bevolkingszorgoefening waarbij diverse medewerkers al hun kennis en ervaring samen met het geleerde in de praktijk hebben kunnen brengen. De gemeente Leusden levert daarnaast ook een grote bijdrage aan bevolkingszorg 3.0 door indien nodig inzetbaar te zijn in de rol van Coördinator Bevolkingszorg voor alle gemeenten binnen de regio Utrecht.

Door regelmatig de gemeentelijke crisisorganisatie bij elkaar te laten komen in de verschillende functiegroepen, een gerichte praktijkgerichte training aan te bieden en oefeningen aan te bieden hebben we er in 2025 voor gezorgd dat men opgeleid is in bevolkingszorg 3.0 en geoefend is voor hun specifieke rol. Zo 12

zorgen we ervoor dat de gemeentelijke crisisorganisatie snel en kundig in actie kan komen bij een crisis of ramp.

Wat heeft het gekost 2025 Lasten en baten Domein 1 - Bestuur bedragen x € 1.000 Lasten Baten Resultaat voor bestemming Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming Saldo taakvelden b edragen x € 1.000 0.1 0.2 1.1 1.2 0.10

Bestuur Burgerzaken Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Domein Bestuur Mutaties reserves Resultaat na bestemming

Begroting Rekening Primitief Na wijziging 7.191 8.118 8.359 624 957 839 -6.567 -7.161 -7.520 0 0 0 182 235 236 -6.385 -6.926 -7.284

Saldo -241 -118 -359 0 1 -358

Lasten Baten Begroting Rekening Begroting Rekening 2.707 3.016 76 9 1.901 1.776 852 785 2.538 2.484 12 23 972 1.083 17 22 8.118 8.359 957 839 0 0 235 236 8.118 8.359 1.192 1.075

Saldo -376 58 65 -106 -359 1 -358

Verschillenanalyse Verschillenanalyse taakvelden Hieronder is een analyse opgenomen van de verschillen tussen de begroting en de jaarrekening 2025. Alleen de taakvelden waar het verschil groter is dan € 50.000 nemen we mee in de analyse. Daarbij worden alleen de belangrijkste afwijkingen benoemd. 0.1 Bestuur € 376.000 (nadeel) Het totale nadelige verschil is als volgt te verklaren: - Naar aanleiding van een onderzoek naar overdrachtswaarde Appa (1-1-2028) in het kader van de Wtp (Wet toekomst pensioenen) moeten wij in 2025 éénmalig € 422.000 extra storten in de pensioenvoorziening. Dit om op 1-1-2028 voldoende omvang van de voorziening te hebben. Daarnaast een voordeel door diverse jaarlijkse mutaties (op basis van de geactualiseerde waardeberekeningen) , o.a. een stijging van de rekenrente. Per saldo is het nadeel op dit onderdeel € 383.000. - Daarnaast zijn er een aantal niet nader toegelichte kleinere verschillen met een totaal voordeel van € 7.000. 0.2 Burgerzaken € 58.000 (voordeel) Het voordeel wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere kosten personeel. De verschillen op de personeelskosten zijn centraal toegelicht bij het onderdeel Overhead. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer € 65.000 (voordeel) Het positieve resultaat in 2025 is het gevolg van de afrekening van het VRU-rekeningresultaat 2024 dat in 2025 aan de gemeente is terugbetaald.

De VRU realiseerde in 2024 een aanzienlijk positief resultaat, waarna dit volgens de gemeenschappelijke regeling naar rato is uitgekeerd aan de deelnemende gemeenten. 1.2 Openbare orde en veiligheid € 106.000 (nadeel) Het nadeel wordt door de volgende zaken veroorzaakt: - Voor het actualiseren van APV-beleid zijn meer kosten gemaakt (€ 61.000) dan ten tijde van het opstellen van de Najaarsnota werd voorzien. 13

-

-

In 2025 zijn twee besluiten door het college genomen over het beschikbaar stellen van aanvullend budget, respectievelijk € 16.500 en € 66.000, voor nadeelcompensatie als gevolg van schade door de wolf. In beide besluiten is aangegeven dat het college het verzoek voor aanvullende middelen aan de raad voor wil stellen bij de najaarsnota 2025. Per abuis is het bedrag van € 66.000 niet meegenomen in de najaarsrapportage wat nu leidt tot een overschrijding op deze post. Diverse kleinere voordelige verschillen met een totaal van € 19.000 die niet afzonderlijk worden toegelicht.

BBV-indicatoren De verplichte beleidsindicatoren worden per domein weergegeven. De indicatoren staan op waarstaatjegemeente.nl en zijn daar ook te raadplegen. Op de website kunnen ook vergelijkingen worden gemaakt met andere gemeenten. Omschrijving Diefstallen uit woning per 1.000 inwoners Winkeldiefstallen per 1.000 inwoners Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde per 1.000 inwoners

2021 0,7

1,1

1,0 1,8

1,1 1,0

2023 1,3 1,3 1,4

2,9

3,4

4,0

Indicator:

Diefstallen uit woning per 1.000 inwoners

Toelichting: Bron:

Het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners. Centraal Bureau voor de Statistiek – Geregistreerde diefstallen

Indicator:

Winkeldiefstallen per 1.000 inwoners

Toelichting: Bron:

Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. Centraal Bureau voor de Statistiek – Geregistreerde diefstallen

Indicator:

Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners

2022

Bron: Indicator:

Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag per 1.000 inwoners

Toelichting: Bron:

3,3

2,1

Het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). Centraal Bureau voor de Statistiek – Geregistreerde criminaliteit

Toelichting:

2024 1,6 1,6

Het aantal vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte per 1.000 inwoners. Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernielingen en misdrijven tegen de openbare orde en openbaar gezag. Centraal Bureau voor de Statistiek – Geregistreerde criminaliteit

14

Domein Leefomgeving We werken we aan een gezond Leusden waar het aangenaam is om te verblijven en waar mensen graag komen wonen. Dit doen we door te investeren in de leefomgeving. Met activiteiten waarmee we bijdragen aan de warmte- en energietransitie zorgen we ervoor dat Leusden leefbaar blijft voor de generaties na ons. We zorgen voor voldoende onderwijshuisvesting en houden wonen en natuur in balans. Deze groene omgeving is tenslotte een van onze parels. Het gemeentelijk vastgoed gebruiken we om in maatschappelijke behoeften te voorzien. We werken toe naar een duurzamere samenleving, waarbij de ecologische voetprint van onze inwoners, bedrijven en organisaties wordt verkleind. In het Domein Leefomgeving zijn onder meer de volgende beleidsterreinen opgenomen: warmte- en energietransitie in drie sectoren, te weten de gebouwde omgeving (waaronder o.a. woningen, gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed), bedrijven en mobiliteit. Ook de inrichting van de openbare ruimte op onderwerpen zoals klimaatadaptie, water en riolering, versterking groene kwaliteit, wegen en infrastructuur maakt deel uit van dit domein.

Het domein Leefomgeving heeft op diverse onderdelen raakvlakken met het domein Ruimte en domein Samenleving, bijvoorbeeld waar het gaat om ecologie, gezondheid, de omgevingsvisie en ruimtelijke plannen of maatschappelijk vastgoed ten behoeve van culturele of sportvoorzieningen (denk o.a. aan De Korf, zwembad Octopus en Burgemeester Buiningpark). Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking. Naast dat het vele wetten binnen de fysieke leefomgeving heeft gebundeld brengt het ook nieuwe instrumenten met zich mee en vraagt het een andere manier van werken. Het uitgangspunt voor deze domeinoverstijgende nieuwe manier van werken leggen we vast in het beleidshuis. In het beleidshuis beschrijven we de werking en samenhang van de omgevingsvisie, de omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan. Zo werken we de komende jaren aan het actualiseren van de omgevingsvisie en het inrichten van de omgevingsprogramma’s.

Relevante beleidsnotities domein Leefomgeving • • • • • • • • • • • • • • • • •

Grondstoffenbeleidsplan 2021-2025 Regionale Energiestrategie 1.0 (2021) Voortgangsrapportage Regionale Energiestrategie 2.0 (2023) Transitievisie Warmte (2020) Uitnodigingskader zonne-energie en onderzoek windenergie (2021) Handreiking wijkaanpak (2022) Programmaplan warmte- en energietransitie (2024) Aanpak energiearmoede / lokale aanpak isolatie 2024-2026 (NIP) (2024) GRP 2019-2023 (dec 2023 verlengd met twee jaar) Nota integraal gemeentelijk vastgoed Strategisch Integraal Huisvestingsplan Leusden 2016-2030 Sportaccommodatienota Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Leusden 2015 Duurzaamheidsagenda Groenbeleidsplan Bomenbeleidsplan Groen groeit mee pact

Energie- en warmtetransitie Ambitie, context en achtergrond In het College Uitvoeringsprogramma (CUP) van 2022 – 2026 sluiten we aan bij de landelijke en internationale afspraken om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Leusden wil deze afspraken realiseren door in te zetten op opwek in bebouwd gebied en innovaties in opwek en opslag van energie te benutten. We hechten veel waarde aan ons buitengebied. Het uitgangspunt is dat de opwek en opslag van duurzame energie niet ten koste mag gaan van de huidige kwaliteit van het buitengebied. Dit kan betekenen dat er in Leusden jaarrond niet evenveel energie

15

duurzaam kan worden opgewekt als er wordt verbruikt. Om klimaatneutraal te zijn mag het equivalent van de energie die in Leusden wordt gebruikt ook buiten Leusden duurzaam worden opgewekt. In het Programmaplan warmte- en energietransitie 2030 beschrijven we hoe we toewerken naar een klimaatneutraal Leusden in 2050. Dit betekent dat er in Leusden maximaal energie is bespaard en woningen zo veel mogelijk worden geïsoleerd. Het doel is om alle woningen te kunnen verwarmen met een betaalbaar alternatief voor aardgas. Bedrijven en bedrijfsterreinen verbruiken zo min mogelijk energie en wekken zoveel mogelijk energie op. Ons vervoer is emissievrij. Verder zijn er geen nieuwe projecten voor zonnevelden of windmolens bij gekomen. We wekken maximaal energie op in bebouwd gebied en op dak en vlak, ook waar de markt op dit moment nog geen kansen ziet. Dit alles betekent een uitdagende opgave waarmee iedereen in onze gemeente te maken zal krijgen. Als gemeente zijn we ons ervan bewust dat voor het realiseren van de gestelde ambities een volwaardige samenwerking essentieel is met alle betrokkenen. Wij zetten daarom in op het benutten van de lokale kracht van de samenleving, het voeren van een betaalbaar en sociaal beleid en het wendbaar en flexibel blijven ten behoeve van toekomstige ontwikkelingen en keuzevrijheid van onze inwoners en bedrijven.

We stellen inwoners in staat om met zoveel mogelijk vrijheid eigen keuzes over de toekomstige energievoorziening te maken. Hierbij stemmen we samen met inwoners af wat zij nodig hebben om stappen te zetten in de energietransitie. Als gemeente stellen we ons proactief ondersteunend en stimulerend op. We juichen het toe als bewonersinitiatieven samenwerken om met elkaar stappen te zetten in de energie- en warmtetransitie. Om onze ambitie waar te maken in overeenstemming met de hiervoor beschreven visie, hanteren we een aantal kaders. Deze komen enerzijds direct voort uit het College Uitvoeringsprogramma, anderzijds vormen ze logische stappen in het proces om te komen tot alternatieve warmteoplossingen of betreft het taken die gemeenten vanuit het rijk overgedragen krijgen. Deze kaders zijn: 1. Geen grootschalige zon- en wind in het buitengebied 2. Isoleren als eerste stap 3. Warmte transitievisie/ warmteprogramma 4. Zon op dak en vlak in de gebouwde omgeving 5. Kleinschalige opwek bij agrarische bedrijven 6. Geothermie Eemland 7. Aquathermie 8. Netbewust Leusden

Wat hebben we bereikt? L.1.1 Besparen van 22% energie in onze gebouwen in 2030 (ten opzichte van 2010) en stimuleren dat een derde van de personenauto’s elektrisch rijdt. De laatste gegevens over de totale energiebesparing in de gemeente Leusden zijn van 2023. In de tabel hieronder is te zien dat de gemeente Leusden het doel van 2030 in 2023 is voorbijgestreefd. Doelstelling Routekaart 2050

Resultaat

2020

2030

2040

2050

2023

12%

22,5%

32%

42%

31,6%

Energiebesparing totaalreductie ten opzichte van 2010 Het percentage elektrische personenauto’s ligt in Leusden in 2024 op 9,2%. Daarmee ligt Leusden ver af van de doelstellingen van de Routekaart uit het Programmaplan (zie tabel). Doelstelling Routekaart 2050

Resultaat

2020

2030

2040

2050

2024

3%

35%

68%

100%

9,2%

Percentage elektrische personenauto’s ten opzichte van het totaal aan personenauto’s

16

Wat hebben we daarvoor gedaan? L.1.1.1: We ondersteunen inwoners bij het besparen op energie. Gemeentelijk energieloket Woningeigenaren werden in 2025 ondersteund via het energieloket IkWilWatt, dat in opdracht van de gemeente Leusden werd gecoördineerd door De Groene Belevenis. De wens uit 2023 om meer bekendheid te genereren door een goed gecoördineerde zichtbaarheidscampagne resulteerde in 2025 tot de ’Fix Het’campagne. IkWilWatt was onderdeel van deze campagne. Begin 2025 is vastgesteld dat de gemeente gaat deelnemen aan een regionaal energieloket. Door het ontstaan van meer buurtteams die zelfstandig vragen afhandelen, kwamen inwoners niet altijd bij IkWilWatt terecht. De contactmomenten zijn in werkelijkheid vele malen hoger dan in onderstaande tabel is weergegeven:

In 2025 is door de gemeente Leusden gewerkt aan een opvolger van IkWilWatt: het Energiepunt. Dit nieuwe energieloket is een initiatief van de gemeente Leusden samen met het Energie Diensten Centrum (EDC), 16 andere Utrechtse gemeenten en het Energie Diensten Centrum (EDC) van de provincie Utrecht. Deze samenwerking biedt schaalvergroting, kennisdeling en een completer en robuust platform met meer mogelijkheden en ontwikkel- en koppelkansen. Met de lancering van het Energiepunt zet de gemeente Leusden de volgende stap in het ondersteunen van inwoners van Leusden bij het besparen van energie en het verduurzamen van hun woning. Het nieuwe platform biedt meer mogelijkheden om de inwoners te helpen en is toekomstbestendig. Op het Energiepunt vinden Leusdenaren o.a. praktische tips en informatie over isolatie, warmtepompen, zonnepanelen en andere maatregelen. Ook zijn inzicht in subsidies, leningen, lokale regelingen en onafhankelijk advies via de helpdesk (telefonisch of digitaal) te vinden op Energiepunt. Lokale initiatieven en organisaties blijven heel belangrijk en denken en werken mee aan het nieuwe energieloket. Energiearmoede Samen met wijkverenigingen en de Wensboom is de uitvoering van “Energiehulp”, de zogenoemde kleine besparende maatregelen, doorgezet in 2025. Dit wordt gedaan in het kader van de aanpak energiearmoede.

De Wensboom en meerdere wijkverenigingen hebben het volledige toegekende budget gebruikt voor het ondersteunen van inwoners met praktische maatregelen zoals ledverlichting, radiatorfolie en tochtstrippen. De feedback vanuit wijkverenigingen blijft dat inwoners die hier recht op hebben moeilijk te bereiken zijn, en de uitvoerende partijen weten vaak niet wie ze precies zijn. Dit blijft een terugkerend punt bij het ondersteunen van inwoners die tot de energiearmoede doelgroep behoren. De samenwerking met Sociaal Domein, de Voedselbank en Lariks is geïntensiveerd om van elkaar te leren, en zodoende meer inwoners te kunnen bereiken. Een tweede project om energiearmoede tegen te gaan is de subsidieregeling ‘energiezuinig witgoed’. Deze zogenoemde witgoedregeling is in 2025 uitgebreid om, conform de wens van het college, nog eens 250 17

inwoners te helpen met een witgoedvoucher van €500,-. Hiermee konden zij een energie-onzuinig witgoedapparaat inruilen tegen een energiezuinig exemplaar. In totaal zijn er 442 cadeaukaarten uitgegeven en was de regeling een groot succes. Veel inwoners gaven aan deze ondersteuning fijn te vinden vanwege de eenvoudige uitvoerbaarheid en voorwaarden. Een onvoorziene ontwikkeling bij de succesvolle witgoedregeling was het faillissement van Groupcard in juni 2025 Deze partij ondersteunde bij het voorzien van de cadeaukaarten en het onderliggende ICT-systeem. Na dit faillissement is een oplossing gezocht en gevonden in de overnamepartij Winst uit je woning. Doordat ook deze partij failliet ging, was het noodzakelijk om voor 84 inwoners een nieuwe oplossing te vinden. Deze oplossing is gevonden en op 31 december 2025 is de subsidieregeling ‘energiezuinig witgoed’ officieel geëindigd. Lokale Aanpak Isolatie In 2024 is Leusden een samenwerkingsovereenkomst (SOK) aangegaan met het Energie Diensten Centrum (EDC). Het EDC helpt gemeenten de energietransitie binnen de provincie haalbaar en betaalbaar te versnellen. In 2025 hebben twee ‘sprints’ plaatsgevonden: een sprint van januari tot maart 2025, en een sprint van oktober tot en met december 2025.

De sprints hielden in dat in de gemeente Leusden, in het kader van de isolatie aanpak, inwoners activeerde en motiveerde tot het nemen van isolerende maatregelen voor de eigen woning. Dit werd onder meer gedaan met 3000 brieven, billboards, flyers, een online campagne en de Energiemarkt in september. De Energiemarkt is in samenwerking met de Groene Belevenis georganiseerd, en bood inwoners de gelegenheid om zich te laten informeren over de isolatieaanpak en mogelijke subsidies. Samen met 21 andere Utrechtse gemeenten en het EDC werken we met Winst uit je Woning om inwoners te ontzorgen (van adviesgesprek tot en met uitvoering van isolatiemaatregel(en) en subsidietoekenning). Volgens de voorwaarden van het Nationaal Isolatie Programma (NIP) richten we ons nadrukkelijk op slecht geïsoleerde woningen en mensen met een krappe beurs. In 2025 hebben 108 inwoners meegedaan. In augustus 2025 is de derde en laatste - tranche van €527.731,- uit het Nationaal Isolatie Programma aangevraagd en toegekend, De middelen zijn toegekend voor het ondersteunen van eigenaar-bewoners van grondgebonden woningen en VvE’s. Op 3 november 2025 maakte Winst uit je woning bekend dat er faillissement was aangevraagd. Een zeer ongewenste en onvoorziene gebeurtenis welke direct impact heeft gehad op de uitvoering van de isolatieaanpak.

Sprint 3 is hierdoor vroegtijdig afgebroken en inwoners konden hierdoor niet meer deelnemen aan de isolatie actie. Er is vervolgens samen met het EDC, de 21 Utrechtse gemeenten en de curator van Winst uit je woning intensief gewerkt aan een mogelijke doorstart met een overnamepartij. Op 15 december is deze doorstart bewerkstelligd. De overnamepartij voldeed aan alle voorwaarden, en sindsdien worden de werkzaamheden weer opgepakt. De eerste focus ligt bij de inwoners, die een openstaande zaak hebben, zodat deze weer geholpen kunnen worden. Vervolgens is een start gemaakt met verder vooruitkijken en het doorontwikkelen en verbeteren van deze aanpak. Soortenmanagement Ter ondersteuning van de Lokale Aanpak Isolatie en de verduurzaming van gebouwen binnen de gemeente is een Soortenmanagementplan (SMP) opgesteld. Dit plan maakt het mogelijk om de isolatieopgave uit te voeren met behoud van gebouw bewonende soorten, zoals vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen. In 2025 is het SMP geïmplementeerd. De gemeente voldoet hiermee aan alle wettelijke verplichtingen en heeft een passend werkproces ingericht. De nieuwe werkwijze is stevig verankerd binnen de organisatie. VvE Aanpak (Vereniging van Eigenaren) Om VvE’s effectief te ondersteunen is door de gemeente Leusden, het Energie Dienstencentrum (EDC) en 14 Utrechtse gemeenten een VvE-aanpak ontwikkeld.

Deze aanpak heeft tot doel VvE’s structureel te begeleiden bij het verduurzamingsproces: vanaf de eerste oriëntatie tot en met de daadwerkelijke uitvoering van maatregelen. Bij deze aanpak is via een aanbestedingsproces DVvE gekozen als intermediair. Deze partij gaat VvE's ondersteunen met een ‘VvE-loket’ op energiepunt.nl en procesbegeleiders voor VvE's. Bij het VvE-loket hoort een helpdesk dat VvE’s praktische ondersteuning en actuele informatie biedt. Deze aanpak is ontwikkeld voor een implementatie en uitvoering van 2026 tot en met 2028.

18

Buurtaanpak We werken buurtgericht via de Handreiking Participatie Wijkaanpak en zijn in 2025 gestart met het toekomstbestendig maken van de achtste en negende wijk in Leusden. De Groene Belevenis begeleidt daarbij, om buurtteams van actieve bewoners in de wijken te formeren en hen te ondersteunen. In 2025 hebben we de samenwerking en de aanpak geëvalueerd en verder versterkt. In Rozendaal (buurt 1) zijn voor alle te nemen maatregelen voorbeeldoffertes beschikbaar voor de bewoners. De 100e woning is opgeleverd met nieuwe beglazing, waarbij gebruik is gemaakt van de proeftuinsubsidie. Er zijn twee collectieve inkoopacties geweest, 1 voor de voordeur/garagedeur en 1 voor de (hybride) warmtepomp. Op basis van een enquête, waar 47% van de eigenaren aan heeft deelgenomen, komt naar voren dat ongeveer 75% van de woningen aardgasvrij-ready is. 46 woningen zijn inmiddels voorzien van een warmtepomp en van deze woningen zijn er 40 aardgasvrij. In de buurten Alandsbeek West (buurt 2) en Oost (buurt 3) is een enquête uitgezet en is het buurtteam verder versterkt. In de gezamenlijk optrekkende buurten Akkerhoeve (buurt 4) en Noordwijck (buurt 5) lopen diverse collectieve inkoopacties.

In Langenbeek (buurt 6) zijn vijf voorbeeldwoningen doorgerekend om precies in kaart te brengen wat er nodig is om 'toekomstbestendig' (klaar voor lage temperatuur verwarming) te wonen en is er een succesvolle spouwmuur isolatie-actie geweest. In Groenhouten (buurt 7) kregen 21 bewoners via warmtewandelingen direct inzicht in de warmtelekken van hun woning. Ook is de buurtanalyse afgerond en is gestart met het vormen van een buurtgroep. Daarnaast is in 2025 de buurtaanpak uitgebreid met 2 nieuwe buurten, waarvoor rapportage over de buurtanalyse is opgesteld: 1. Munnikhove (buurt 8) 2. Bosveld (buurt 9) In deze buurten zijn al diverse geïnteresseerden die kennis hebben gemaakt met de buurtaanpak, en is er gewerkt aan een krantje en buurtbijeenkomst. L.1.1.2 We ondersteunen bedrijven bij het besparen op energie. We bieden gratis energiescans aan voor MKB-ondernemingen om hen te ondersteunen bij energiebesparing en verduurzaming van hun pand. We hebben alle MKB-ondernemingen in de gemeente Leusden actief benaderd met dit aanbod. Binnen een maand hebben vijf bedrijven officieel hun interesse kenbaar gemaakt. We werken aan collectieve oplossingen voor netcongestieproblematiek op de bedrijventerreinen. Hierbinnen zijn we begonnen op bedrijventerreinen Ambachtsweg en Paardenmaat.

Binnen dit project heeft de gemeente een intentieverklaring getekend met 9 bedrijven en de Bedrijvenkring Leusden waarin de intentie wordt uitgesproken om samen te werken om netcongestie het hoofd te bieden en vervolgstappen te onderzoeken. Ook de provincie Utrecht en PVB Nederland (Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen Nederland) hebben hun steun hiervoor uitgesproken. L.1.1.3 We zorgen voor een betere laadinfrastructuur en maken inwoners en bedrijven bewust van kansen voor duurzaam vervoer Voor de laadinfrastructuur is – in lijn met het nieuwe omgevingsplan – gekozen om te werken aan een uitvoeringsprogramma. Dit vervangt de integrale laadvisie en biedt een praktisch uitvoeringskader voor de uitrol van laadinfrastructuur. Het Uitvoeringsprogramma laadinfrastructuur elektrische voertuigen gemeente Leusden wordt aangeboden aan het college in het eerste kwartaal van 2026, samen met de beleidsregel Publieke laadinfrastructuur elektrische voertuigen en de beleidsregel Kabelgootregeling elektrische voertuigen. Voor de uitbreiding van de publieke laadpalen werkt gemeente Leusden samen met MRA-e (Metropool Regio Amsterdam Elektrisch). In 2025 is het aantal publieke laadpalen uitgebreid met 15 nieuwe laadpalen. In samenwerking met de netbeheerder Stedin en de laadpaalexploitanten zorgt MRA-e voor de uitrol van Slim laden.