HPB Consultatierapport regio Amersfoort_151774__.pdf

6. Invulling Groen Groeit Mee Het is voor een aantal stakeholders onduidelijk op welke manier GGM invulling krijgt in het Handelingsperspectief. M.n. in de kernrandzones liggen er kansen voor het versterken van groenblauwe verbindingen tussen stad en land, maar dit wordt te weinig concreet gemaakt in het Groeidocument. Daarnaast wordt aangegeven dat GGM ook een instrument is om boeren te belonen voor natuurinclusieve landbouw, agrotoerisme etc. Er moet meer aandacht zijn om boeren zich anders te laten verhouden tot GGM. 7. Waterpeil Het Groeidocument stelt onterecht dat het grondwaterpeil ingesteld kan worden. Dat is niet zo; een vast hoger grondwaterpeil instellen kan niet. Peilbesluiten en peilenplannen gaan over oppervlaktewater. Er is ook geen sprake van een vast winter- en zomerpeil. Het waterschap werkt over het algemeen met een bandbreedte van een min/max peil waartussen het peilbeheer gedaan wordt o.b.v. grondwaterstanden, weersomstandigheden etc. De gemeente

Andere stakeholders vinden dat agrarische familiebedrijven, zonder druk van schaalvergroting, een goed economisch en sociaal toekomstperspectief moeten blijven behouden. Verbrede landbouw is een optie,

28

10. Energietransitie Het elektriciteitsnetwerk in de provincie Utrecht piept en kraakt. De netbeheerder Stedin staat voor een enorme opgave haar elektriciteitsnetwerk te verzwaren en uit te breiden. Dit geldt ook voor de regio binnen de gemeenten Amersfoort, Soest/Baarn, Bunschoten, Nijkerk waar de noodzaak voor netversterking groot is. Concreet omvat dit diverse 150/21kV stations en -verbindingen. Deze uitbreiding vergt veel ruimte in het buitengebied. In het Groeidocument is te weinig aandacht voor de ruimteclaim die het gevolg is van de transitie naar duurzame energie. Er is weerstand omtrent de zoeklocaties voor energieopwekking op de Leusderhei, in de Eempolder en het Eemmeer. Meerdere partijen geven aan geen windmolens of zonnevelden in het buitengebied te willen, ook omdat het op sommige locaties (zoals Natura 2000-gebieden) in strijd is met wetgeving. Er wordt gewezen op alternatieve vormen van energieopwekking, zoals groen gas, en het benutten van daken.

Eemnes en het waterschap Vallei en Veluwe wijzen erop dat peilbesluiten altijd het resultaat zijn van een traject waarin verschillende belangen worden afgewogen, en dat het daarom niet gepast is om in het Handelingsperspectief gedetailleerde uitspraken te doen over het peil. Op het moment lopen er peilbesluiten voor Eemland en Arkemheen. Agrarische partijen geven aan dat een hoger grondwaterpeil, vastgelegd in een peilbesluit, voor hen onbespreekbaar is. Zij geven de voorkeur aan een flexibel peilbeheer binnen kleinere peilvakken, en wijzen op de verschillen binnen de deelgebieden. Zo kent Arkemheen een zeer hoog waterpeil gericht op weidevogels, Eemland kent een wat lager peil, terwijl Woudenberg en Kootwijkerbroek als droogtegevoelig te typeren zijn. 8. Grondwateronttrekking Grondwateronttrekking is een punt wat wringt bij een aantal stakeholders. Het heeft volgens hen een verstorende werking op de ‘blauwe motor’ van de Utrechtse Heuvelrug, met name op de flanken, waar nieuwe waterwinputten geslagen worden die volgens de stakeholders grote gevolgen hebben voor de kwelstromen en de grondwaterstand.

11. Generieke maatregelen Stakeholders uiten zorgen over het opleggen van generieke maatregelen en wijzen op de noodzaak van maatwerk, bijvoorbeeld als het gaat om natuurinclusieve landbouw en het meten van waterkwaliteit. In het verlengde daarvan is er ook een wens naar een peildatum als het gaat om het berekenen van de voortgang m.b.t. doelstellingen omtrent natuurontwikkeling en natuurinclusief beheer. Het areaal agrarisch natuurbeheer is fors gegroeid in de loop der jaren. Stakeholders geven aan dat er echter geen rekening wordt gehouden met hetgeen in de afgelopen jaren al gerealiseerd door de collectieven en vragen zich af of er geen te grote claim wordt neergelegd.

9. Waterkwaliteit Stakeholders wijzen deels naar elkaar als het gaat om de verantwoordelijke partijen m.b.t. de waterkwaliteit. Het Waterschap geeft aan dat zij binnen het mogelijke bijdragen aan waterzuivering en modernisering van RWZI’s, maar dat vervuiling ook bij de bron aangepakt moet worden. Infiltratie bevorderlijke ingrepen in de bodem doen vallen bijvoorbeeld niet onder het Waterschap, omdat zij niet met bodem werken. Dat is iets voor de eigenaren/ gebruikers van de grond. Wel kunnen betere afstemming en gezamenlijke doelen gestimuleerd worden met bijvoorbeeld beheerpakketten via de collectieven.

29

Wat ontbreekt? 1. Status van het document en aansluiting op lopende processen Vanuit meerdere stakeholders komt het verzoek om meer duidelijkheid te geven over de juridische status die het document krijgt, evenals hoe het document zich verhoudt tot de nieuwe Omgevingswet en het UPLG. Ook willen stakeholders weten hoe het Handelingsperspectief zich gaat vertalen naar bijv. de POVI en GOVI. Ook mogen de internationale doelen voor natuur, water en klimaat systematischer en scherper in de teksten genoemd worden, zoals de Europese regelgeving ‘No Net Land Take’. Daarnaast worden enkele lopende programma’s genoemd waarmee het Handelsperspectief afgestemd zou kunnen worden; het Aanvalsplan Grutto, het Actieprogramma Gooicorridors, U-NED voor Regiohubs, Ontwikkelperspectief NOVEX Utrecht-Amersfoort, Gebiedsonderzoek Spoorzone Amersfoort, Mobiliteitsagenda Regio Amersfoort en de Heuvelrugzone van U-NED, Uitvoeringsprogramma Blauw Groen.

2. Zicht op procesvervolg Enkele partijen geven aan meer duidelijkheid te wensen m.b.t. samenwerking en participatie bij de vertaling van het Handelingsperspectief naar gebiedsprogramma’s en omgevingsprogramma’s. Het opnemen van een procesetiquette wordt genoemd om aan te geven op welke wijze participatie en samenwerking tussen stakeholders plaats kan vinden. Zicht hierop is belangrijk voor het vervolg. 3. Inventarisatie bedrijvigheid in het buitengebied Bij de inventarisatie van het buitengebied wordt een overzicht van het aanwezige type bedrijvigheid gemist; het aantal bedrijven, de aard en omvang ervan. Akkerbouw, veeteelt, gemixt, al dan niet biologisch / regeneratief. Bedrijvigheid die niet of slechts gedeeltelijk landbouw-gerelateerd is, zoals caravanstallingen, groothandels, detailhandel, autobedrijven, loon- en groenbeheerbedrijven, etc. Daarnaast zou het Handelingsperspectief ook een beeld moeten geven van hoe er met deze bedrijven moet worden omgegaan.

30

4. Natuurwaarden Een paar partijen geven aan dat behoud en versterking van de weidevogelpopulatie onvoldoende wordt benadrukt in het Groeidocument. Functies als recreatie en groen gaan niet samen met de weidevogels i.v.m. predatoren. Windmolens en vogelpopulaties zijn moeilijk te verenigen. Dit geldt zeker voor de zone rondom de Eem, waar o.a. een sterk weidevogelreservaat (de Slaag) en een weidevogelkerngebied aan grenzen. Ook de Leusderheide is niet opgenomen in het Groeidocument, terwijl het een zeer belangrijke ecologische structuur betreft. Het is een van de meest waardevolle heideterreinen van de Provincie. De aanwezigheid van het defensieterrein en de mogelijke toekomstplannen daarvoor dienen ook te worden meegenomen in het Handelingsperspectief.

Verschillende stakeholders wijzen er voorts op dat het tekort aan bedrijventerreinen niet wordt benoemd in het hoofddocument, terwijl daar ook een opgave ligt. Stakeholders missen de ruimteclaims voor uitbreidinglocaties woningbouwopgave. Er is ook meer ruimte nodig voor waterberging, mobiliteit en recreatie. Een toename van recreatiemogelijkheden voor de bestaande en nieuwe bewoners van de regio Amersfoort is van groot belang. Deze zaken zijn volgens sommige stakeholders onderbelicht. Ook mag meer benadrukt worden dat de klimaat- en groenopgave zich ook uitstrekt tot het stedelijk gebied. Andersom kunnen in de kernrandzones ook stedelijke functies landen, zoals een begraafplaats, zwembad en andere sportvoorzieningen waarvoor onvoldoende ruimte is in het stedelijk gebied, vanwege de keuze voornamelijk in te zetten op inbreiding wat betreft de woningbouw. Een aantal stakeholders tenslotte ziet graag een overzicht van de actuele claims in het buitengebied (uitgedrukt in ha) terugkomen in het Handelingsperspectief.

5. Volledigheid ruimteclaims Stakeholders geven aan dat er voor sommige ruimteclaims te weinig aandacht is in het Groeidocument. Zo komt de provinciale opgave voor de uitbreiding van bossen en de bijbehorende ruimtevraag te weinig aan de orde. Daarnaast moet in de provincie Utrecht voor 2027 nog ruim 2.165 hectare3 NNN worden gerealiseerd. Het Handelingsperspectief moet daarbij rekening houden met de realisatie van robuuste ecologische verbindingen, o.a. tussen de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe. De aanwezigheid van het defensieterrein en de mogelijke toekomstplannen daarvoor dienen ook te worden meegenomen in het Handelingsperspectief. Herontwikkeling van defensielocaties biedt kansen op het gebied van onderwijs, werkgelegenheid en de verbetering van de ontsluiting van Amersfoort per weg en spoor. Tegelijkertijd kan er een bedreiging ontstaan voor het kwetsbare gebied, indien niet alle ontwikkelingen in samenhang worden bekeken.

6. Verzwaring elektriciteitsnet Stedin staat voor een enorme opgave haar elektriciteitsnetwerk te verzwaren en uit te breiden. Dit geldt ook voor de regio binnen de gemeenten Amersfoort, Soest/Baarn, Bunschoten, Nijkerk waar de noodzaak voor netversterking groot is. Concreet omvat dit diverse 150/21kV stations en -verbindingen. In dat kader voeren TenneT en Stedin momenteel een haalbaarheidsstudie uit om te bezien welke (on)mogelijkheden er zijn om een netversterking te kunnen realiseren waarbij zowel naar de nettechnische als naar de ruimtelijke consequenties wordt gekeken. Met de betrokken gemeenten is een zoekproces gestart om geschikte locaties hiervoor te vinden. Het Groeidocument besteedt aandacht aan energiewinning vanuit zon en wind, maar ook de broodnodige uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk zoals hierboven geschetst

31

vergt veel ruimte in het (buiten) gebied. In het Handelingsperspectief moet deze ruimteclaim duidelijk als opgave worden meegenomen.

beschreven. Gebiedsprocessen en agrarisch natuurbeheer vragen qua financiering en budgettering om langjarige afspraken die niet onderhevig mogen zijn aan politieke kleur of stembusuitslagen. Natuurinclusieve landbouw en agrarisch natuur- en waterbeheer door de boeren valt of staat met duidelijke concrete afspraak over het beloningssysteem voor deze diensten.

7. Mobiliteit Vanuit een aantal stakeholders komt de opmerking om ook de huidige verkeersstructuur te belichten, alsmede een wensbeeld voor de toekomst. Daarbij worden voorstellen gedaan omtrent het herstructureren van autoverkeer en stimuleren van fiets- en voertgangersverkeer, bepalen van doorfietsroutes en strategische (deelmobiliteits)hubs en groenpoorten, het sturen van mobiliteit door waar noodzakelijk gebieden af te sluiten voor (auto)verkeer. Daarnaast vragen enkele partijen om aandacht voor OV verschraling in het buitengebied. Er is geen overeenstemming wat betreft de wenselijkheid van versterking van recreatieve tracés langs groenblauwe structuren. Wel zijn de meeste stakeholders het eens over een vergoeding voor landeigenaren voor gebruik van hun land als (fiets)pad.

Voorts wordt aangegeven dat de financiering van natuurbeheer en beheer/begeleiding publieke (recreatieve) voorzieningen ook voor terreinbeheerders vaak niet dekkend is. Zowel particuliere landgoedeigenaren als publieke terreinbeheerders geven aan te kampen met te weinig middelen voor natuurbeheer. De financiering moet voor goed geregeld zijn, ongeacht de partij die het doet en gekoppeld aan de realisatie van de gestelde doelen. Particuliere landgoedeigenaren voelen zich daarnaast benadeeld in de financiële ondersteuning en mogelijkheden tot exploitatie in vergelijking met de terreinbeheerders die vanuit de overheid ondersteund worden.

Enkele stakeholders stellen voor om recreatieve ontsluiting via centrale overstaplocaties (hubs) op plekken rond stations of bij de snelweg te clusteren, zodat de overlast van auto’s (parkeren en drukte) bij natuurgebieden wordt beperkt. Deze groene poorten bieden gelijk ook een kans om hier routes te laten starten en eindigen en functies toe te voegen die aanvullende inkomsten voor het gebied (landeigenaren) genereren. Aanvullend zouden dergelijke recreatieve hubs aantrekkelijk moeten worden gemaakt met voorzieningen (sanitair, horeca, oplaadpunten). Daarnaast moeten rustgebieden ontzien worden en (seizoens) afsluitingen bijdragen aan rust en veiligheid in het leefgebied van dieren.

9. Peildatum agrarisch natuurbeheer Vanuit verschillende hoeken klinkt de roep om een peildatum te hanteren als het gaat om het berekenen van het areaal natuurbeheer dat plaatsvindt op landbouwgronden. Stakeholders geven aan dat er de afgelopen jaren al het e.e.a. is gerealiseerd aan agrarisch natuurbeheer, en dat het belangrijk is om dit mee te nemen in de doelstellingen. 10. Bredere aandacht voor cultuurhistorische structuren Enkele partijen geven aan dat cultuurhistorische elementen als de Wegh der Weegen en de Grebbelinie een ruimtelijke kwaliteit met zich meebrengen die meer kan worden geïntegreerd in de inrichting van het buitengebied. In het Groeidocument wordt identiteitsbepalend

8. Verdienmodellen en financiering Het is gewenst dat verdienmodellen voor agrariërs meer concreet gemaakt worden dan in het Groeidocument wordt

32

11. Voedselvoorziening, eiwittransitie en dierenwelzijn Enkele partijen geven aan dat het belang van de landbouw in het buitengebied inzake voedselvoorziening te weinig wordt benadrukt in het Groeidocument. Andere stakeholders vragen aandacht voor de eiwittransitie, wat ook van invloed is op het ruimtegebruik. Dierenwelzijn wordt gemist in het Groeidocument.

erfgoed benoemd als drager voor recreatieve structuren. Voorgesteld wordt om dit ook vanuit landschappelijk of landbouwkundig perspectief te benaderen. Inzet in het gebied rondom de Wegh der Weegen dient beter in het Handelingsperspectief geagendeerd te worden, met name als het gaat om natuurversnipperende stedelijke functies. 10. Kans: circulair en biobased materiaalgebruik De ambitie van Gemeente Amersfoort is om in 2030 50% minder primair materiaal te gebruiken. Deze ambitie keert niet terug in het Groeidocument. Er ligt een kans voor de productie en inzet van lokale materialen met lage CO2 footprint en van emissieloos materieel tijdens de bouw. Ondersteuning van de ontwikkeling tussen industrie en bedrijven (boeren, recreatie faciliteiten) m.b.t. uitwisseling materialen (bijproducten of afval) kan interessant zijn voor het Handelingsperspectief. Ook wijzen stakeholders op de kans om meer in te zetten op een circulaire maakindustrie en de productie van biobased materials, waaronder natuurlijke isolatiematerialen.

12. Evaluatie Stakeholders geven aan dat het zinvol kan zijn om een evaluatie moment in te bouwen om na, bijvoorbeeld, 1.5 jaar te kijken wat men met dit groeidocument heeft gedaan en hoe de financiële onderbouwing c.q. budgettering tot stand is gekomen.

33

Kritische succesfactoren 1. Scherpe keuzes en concrete maatregelen Stakeholders geven aan behoefte te hebben aan een meer concrete invulling van in het Groeidocument gestelde ambities. Het gaat dat bijvoorbeeld om onderbouwing van verdienmodellen alternatieve landbouwpraktijken of het in kaart brengen van concrete ruimtelijke plannen. Stakeholders verlangen een heldere langetermijnstrategie en een overzicht van de knoppen waaraan gedraaid kan worden. Voor het afwegen van keuzes is er behoefte aan een kader met heldere uitgangspunten, als het gaat om de vraag welke functie waar (samen) kan, maar ook met betrekking tot de vormgeving van instrumenten als de grondbank. In het Handelingsperspectief mogen de keuzes scherp in beeld worden gebracht, zodat duidelijk is wat de dilemma’s zijn en wat een bepaalde keuze vraagt van de verschillende partijen. Knelpunten moeten open en eerlijk op tafel liggen.

3. Integrale benadering Een multidisciplinaire benadering en integrale aanpak door verschillende schaalniveaus heen wordt voorts genoemd als kritische succesfactor. Dit is bijvoorbeeld belangrijk bij het ontwikkelen van een systematiek voor de herbestemming van vrijkomende agrarische grond. 4. Adequaat beloningssysteem Tenslotte staat een duidelijk en niet te complex beloningssysteem hoog op het wensenlijstje van een aantal stakeholders. Het stapelen van beloningen (voor ecosysteemdiensten) en bieden van planningszekerheid worden als onderdeel van de oplossing gezien om perspectief te kunnen scheppen voor boeren. Ook zijn er meer reële vergoedingen voor natuurbeheer nodig, voor agrariërs, landgoedeigenaren en beheerders.

2. Draagvlak en lokale aanpak Draagvlak en gedeeld eigenaarschap worden door meerdere stakeholders een kritische succesfactor genoemd. Er wordt gepleit voor een meer bottom-up gestuurd gebiedsproces, waarin waardering en erkenning zijn voor de door de collectieven gerealiseerde resultaten. Bestaande maatschappelijke initiatieven kunnen daarin benut worden. Boeren moeten als experts worden meegenomen in ontwikkelingen die op hen betrekking hebben.

34

Bijlage 1: integrale reacties gemeenteraden op Groeidocument Verantwoording In juli 2023 is het Groeidocument, op weg naar het handelingsperspectief, vrijgegeven voor de brede consultatie, waaronder voor de raden en staten. Voor Provinciale Staten is er een informerende online bijeenkomst georganiseerd. In de maanden september en oktober zijn de raden van de Utrechtse gemeenten Regio Amersfoort op verschillende manieren geïnformeerd. De wijze waarop is maatwerk geweest, afhankelijk van de wensen van de raadscommissies. De griffiers van de gemeenten hebben de reacties verwoord. Deze zijn integraal op genomen in dit consultatierapport. Van de gemeente Soest is geen verslag beschikbaar. Van de gemeente Bunschoten een besluitenlijst.

35

Peiling

Van

Burgemeester en wethouders

Aan

Gemeenteraad

Portefeuille-

Datum

19 september 2023

Dijksterhuis

houder(s)

Titel Groeidocument: op weg naar een Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort Peilpunten Ter voorbereiding op de inbreng van gemeente Amersfoort op het Groeidocument: op weg naar een Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort, vraagt het college de raadsleden zich uit te spreken over de volgende peilpunten: 1. Het Groeidocument behoeft een nadere duiding op welke wijze de gebiedspartijen inhoud geven aan hun rol en verantwoordelijkheden; 2. Het Groeidocument behoeft voor de verschillende deelgebieden meer aandacht voor: a. historische en daarmee identiteitsbepalende structuren; b. stedelijke ruimtevragers; c. het voornemen van Defensie om eenheden te concentreren op de Heuvelrug. 3. Het participatieproces (op basis van de principes van ontwerpend onderzoek) biedt voldoende comfort om tot besluitvorming te kunnen komen eind van het jaar. Denkrichtingen voor het gesprek kunt u vinden onder Argumenten. Aanleiding Het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort is één van de uitwerkingsprogramma’s van het Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort. Uw raad heeft het Ontwikkelbeeld vastgesteld op 12 oktober 2021 (raadsinformatie.nl). Met het Ontwikkelbeeld is de koers bepaald om de groei van Regio Amersfoort voor wonen, werken, bereikbaarheid en het buitengebied in goede banen te leiden voor de periode na 2030.

Het Ontwikkelbeeld is globaal van karakter en behoeft op onderdelen concretisering door de opgaven en de wijze waarop deze geadresseerd kunnen worden, in beeld te brengen. Op 24 januari 2023 heeft ons college de startnotitie van het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort vastgesteld en ingestemd met het voorstel voor de concretisering van het Ontwikkelbeeld met betrekking tot het buitengebied. U bent hierover met een collegebericht aan de raad geïnformeerd (raadsinformatie.nl). De vele ruimteclaims in het buitengebied maken dat er is gekozen voor een participatief proces dat ruimte biedt aan verschillende belangen en verschillende toekomstbeelden. Dit proces heeft geresulteerd in voorliggend Groeidocument. Het Groeidocument is een tussenstap om de opbrengsten van de gesprekken en de hierop voorgestelde richting te toetsen bij alle betrokkenen (belanghebbenden en raden). De opbrengsten bestaan uit een schets van de huidige situatie, de ontwikkelingen, de bestaande ruimtelijke ingrepen en de resterende en komende opgaven, de ambities en het ruimtelijk perspectief voor de periode tot 2040. Daarbij brengt het document per deelgebied tegenstellingen en overeenkomsten tussen de gebiedspartijen in beeld.

Opsteller

: Marjolein van Steen

Zaaknummer

: 1808474

Gemeente Amersfoort Peiling (1/5) 1

Het Amersfoorts grondgebied mag een beperkt aandeel hebben in het buitengebied van de Regio, de gemeente is binnen Regio Amersfoort een grote belanghebbende bij de inrichting en het beheer van het buitengebied. Niet alleen omdat zij (mede) verantwoordelijkheid draagt voor de inrichting en het beheer van het buitengebied op het eigen grondgebied, maar ook omdat: - haar inwoners voor onder meer hun gezondheid, recreatie en voedsel- en watervoorziening, afhankelijk zijn van het buitengebied over de gemeentegrenzen heen; - een bereikbaar, toegankelijk en beleefbaar buitengebied door huidige en toekomstige inwoners wordt gewaardeerd en is een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijvigheid. Met het Groeidocument en het uiteindelijk Handelingsperspectief Buitengebied geven de regiogemeenten zichzelf een kader en hun partners een richting voor uitvoering van ambities in het buitengebied. Het Handelingsperspectief geeft bovendien richting en houvast voor de regiogemeenten in de gesprekken met de provincie over het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG), dat op dit moment geschreven wordt en begin 2024 door Provinciale Staten wordt vastgesteld. Een herkenbaar en bruikbaar Handelingsperspectief voor het Buitengebied van Regio Amersfoort is derhalve van betekenis voor de gemeente Amersfoort.

Beoogd effect Met voorliggende peiling wordt uw raad gevraagd mee te denken over het Groeidocument. Door het ophalen van uw input kan worden toegewerkt naar een voor uw raad herkenbaar en bruikbaar Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort. Alternatieven Met de peiling wordt uw raad in de gelegenheid gesteld om onderling het gesprek aan te gaan over de ambities en het ruimtelijk perspectief voor het buitengebied van de Regio Amersfoort voor de periode tot 2040 en uw zienswijze op het Groeidocument te geven. U kunt deze gelegenheid aan u voorbij laten gaan en van de peiling afzien. Argumenten 1.1 Door het nader duiden van rol en verantwoordelijkheden ontstaat meer comfort voor de wederzijds afhankelijke gebiedspartijen. Voor de verschillende kwesties in het buitengebied bestaat er een wederzijdse afhankelijkheid en verantwoordelijkheid. Inhoudelijk lopen de belangen op onderdelen uiteen. Comfort aan partijen kan geboden worden, door het opnemen van een procesetiquette. Zo weten partijen van te voren op welke wijze onderlinge participatie plaatsvindt en hoe er invulling wordt gegeven aan de verschillende verhoudingen tot elkaar.

In het Groeidocument ontbreekt specifiek voor overheden het zicht op hoe de samenwerking en participatie invulling gaan krijgen bij de vertaling van het Handelingsperspectief Buitengebied naar gebiedsprogramma’s voor de deelgebieden en gemeentelijke omgevingsprogramma’s voor het eigen grondgebied. Dit zicht is belangrijk voor het vervolg. Een goede inrichting en het beheer van het buitengebied is een gedeeld belang van provincie, waterschap en regiogemeenten waarbij verantwoordelijkheden over (gemeente)grenzen heen reiken. 2.1 De cultuurhistorische structuren in het buitengebied kunnen worden benut als dragers voor de ontwikkeling van het buitengebied. Cultuurhistorische elementen, als de Wegh der Weegen, de Grebbelinie en ander (militair) erfgoed worden enkel als recreatieve dragers voor fiets- en wandelroutes voorgesteld in het Groeidocument. De identiteitsbepalende structuren vanuit erfgoed of landbouwkundig en landschappelijk perspectief bieden echter een mooie kapstok voor de gehele inrichting Opsteller

: Marjolein van Steen

Zaaknummer

: 1808474 2

Gemeente Amersfoort Peiling (2/5)

van het buitengebied. Op deze wijze kan kwaliteit worden toegevoegd en maakt dat we ons thuis voelen in een herkenbare omgeving. 2.2 In het Groeidocument worden de stedelijke ruimtevragers in het buitengebied onderbelicht. Er wordt opgeroepen tot het bieden van ruimte voor recreatie voor de stedelingen. Een toename van recreatiemogelijkheden voor de bestaande én nieuwe bewoners van gemeente Amersfoort is van groot belang. Er zijn echter ook andere stedelijke functies die ruimte behoeven. Voor verschillende stedelijke functies, zoals skaeve huse, islamitische begraafplaats, stadsrandparkeren, zwembad Hoogland of andere (sport)voorzieningen, is er onvoldoende plek in het stedelijk gebied, vanwege de keuze voornamelijk in te zetten op inbreiding wat betreft de woningbouw. In de kernrandzones van Amersfoort dienen voor deze stedelijke functies wel degelijk ruimte geboden te worden. Het uitgangspunt daarbij is dat dergelijke ontwikkelingen bij moeten dragen aan het versterken van de kwaliteit van het buitengebied en een bijdrage leveren aan een verbetering van de stadlandverbinding. Ook de natuurversnipperende werking door de stedelijke functies in het gebied rondom de Wegh der Weegen wordt onderbelicht. Een gezamenlijke inzet op ontwikkelingen in het gebied tussen Amersfoort en Zeist dient beter in het Handelingsperspectief geagendeerd te worden.

2.3 Bestaande defensielocaties op de Utrechtse Heuvelrug worden herontwikkeld of gerevitaliseerd met (grote) impact op de directe omgeving. Een toename van Defensie-eenheden en aanpak van de verschillende Defensieterreinen biedt kansen voor de gemeente Amersfoort op het gebied van onderwijs, werkgelegenheid en de verbetering van de ontsluiting van Amersfoort per weg en spoor. Tegelijkertijd kan er een bedreiging ontstaan indien niet alle ontwikkelingen op de Utrechtse Heuvelrug in samenhang worden bekeken, gezien de kwetsbaarheid van het gebied. 3. Het participatie proces zoals in de Startnotitie omschreven, is zorgvuldig doorlopen. Het Groeidocument zoals dat nu voorligt, is een document van alle gebiedspartijen. Met de uitgebreide mogelijkheid om te reageren op het Groeidocument en de verdiepende gesprekken, die nog met de gebiedspartijen plaats gaan vinden, biedt het proces voldoende comfort om te komen tot een Handelingsperspectief Buitengebied van en voor alle gebiedspartijen. Kanttekeningen Uw raad is één van de gebiedspartijen die wordt geconsulteerd in de consultatieronden. De besturen van waterschappen, raden van de regio-gemeenten en ander partijen zullen eveneens hun bevindingen geven. Het uiteindelijk Handelingsperspectief zal - evenals het Groeidocument - een voorlopige resultaat zijn van balanceren in een voortdurend veranderende omgeving.

Mogelijk worden in het Handelingsperspectief niet alle bevindingen van uw raad gehonoreerd. Ze worden al wel gehoord en kunnen in de vertaling van het Handelingsperspectief in programma’s en projecten van betekenis zijn. Duurzaamheid Het Groeidocument is een aanzet tot een handelingsperspectief voor de duurzame – in de betekenis van natuur-inclusieve en toekomstbestendige - ontwikkeling van het buitengebied; een ontwikkeling die voorwaardelijk is voor een toekomstbestendige ontwikkeling van de stad. Financiën Voorliggend Groeidocument heeft geen directe financiële consequenties voor gemeente Amersfoort. Het brengt de dekkingsmogelijkheden voor de adressering van nieuwe opgaven in beeld, waaronder een businesscase voor het beheer van het buitengebied en bijdragen Opsteller

: Marjolein van Steen

Zaaknummer

: 1808474

Gemeente Amersfoort Peiling (3/5) 3

van de provinciale, rijks- en Europese overheid. Daarnaast opent het de discussie over een bijdrage van de gebruikers aan de ontwikkeling en het beheer van het buitengebied via gemeentelijke en waterschapsbelasting. Bijdragen van hogere overheden in gebiedsontwikkeling gaan veelal samen met de voorwaarde van cofinanciering van overige gebiedspartijen. Deze cofinanciering zal gebiedsgericht ingezet gaan worden waarbij uitgaven van gemeenten niet altijd in het eigen grondgebied van gemeenten zullen landen. Vooralsnog wordt er geen generieke bekostigingsstrategie opgesteld, gekoppeld aan het Handelingsperspectief. Het is aan de verschillende gebiedspartijen zelf, om dekking te organiseren. Zo kunnen de afzonderlijke gebiedspartijen zelf bepalen aan welke ambities zij bij willen dragen en aan welke niet. Risicoparagraaf In de nabije toekomst staat de gemeente Amersfoort voor de keuze om al of niet tot samenwerking in de ontwikkeling en het beheer van het buitengebied over te gaan. De huidige opgaven – waaronder de opgaven die voortvloeien uit de verstedelijkingsopgave en het Utrechts Programma Landelijk Gebied - kunnen niet meer door een gemeente enkel geadresseerd worden, maar vragen samenwerking. Samenwerking is dan niet vrijblijvend. Het vraagt actieve participatie en investeringen in gebiedsprogramma’s.

Met een gemeentelijk omgevingsprogramma kunnen middelen van de gemeente Amersfoort in de gebiedsprogramma’s zo effectief mogelijk worden ingezet en de risico’s van de gebiedsontwikkeling in beeld worden gebracht en zo goed als mogelijk beheerst. Met het oog hierop is het afzien van een peiling een risicovol signaal. De gemeente Amersfoort is voor een toekomstbestendige verstedelijking afhankelijk van een toekomstbestendige ontwikkeling en beheer van het buitengebied van de regio en daarmee van de samenwerking met mede-overheden en andere gebiedspartijen. Communicatieboodschap Vernieuwingen in de landbouw, duurzame energieopwekking, natuur, water en recreatie vragen allemaal om ruimte in het buitengebied van Regio Amersfoort. Hoe zorgen we dat iedereen zich er thuis blijft voelen en er een boterham kan blijven verdienen? De gemeenten van de regio Amersfoort werken onderling en met mede-overheden en gebiedspartijen aan een Handelingsperspectief voor het Buitengebied dat de samenwerking inkadert en richting geeft. Het Groeidocument geeft een aanzet tot dit Handelingsperspectief en ligt ter consultatie bij gebiedspartijen voor. Met het houden van een peiling wordt de raad gevraagd mee te denken over het Groeidocument. Door het ophalen van input van de raad kan worden toegewerkt naar een herkenbaar en bruikbaar Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort.

Communicatie: samenwerking en starten voor de start Na (het vaststellen van) de Startnotitie (fase 1) is in de volgende fasen (fase 2 en 3) een verdere verdieping toegepast. Om tot het Groeidocument te komen, is gebruik gemaakt van de methode van ontwerpend onderzoek. In de eerste helft van 2023 stond een atelierweek in elk van de drie gebieden, de Utrechtse Heuvelrug, de Gelderse Vallei en Eemland op het programma. In de gebiedsateliers heeft het ontwerpend onderzoek plaats gevonden met de diverse gebiedspartijen en externe expertise. De gebiedsateliers vonden plaats op representatieve locaties, met een open karakter zodat het werk goed zichtbaar was en inwoners en andere geïnteresseerde partijen mee konden doen. De ateliers waren ook de plek waar raads- en statenleden binnen konden lopen om een indruk te krijgen van wat er in de ateliers besproken en geschetst wordt. Elk gebiedsatelier eindigde in een presentatie aan betrokken bestuurders en gebiedspartijen voor feedback en aanscherping. Na de drie gebiedsateliers is op 5 juni afgesloten met een integratieatelier, waar alle inzichten en kennis samenkwamen tot een samenhangend Opsteller

: Marjolein van Steen

Zaaknummer

: 1808474 4

Gemeente Amersfoort Peiling (4/5)

verhaal. Uw raad is vervolgens op 7 juni in een digitale informatiebijeenkomst geïnformeerd (terugkijklink: https://www.youtube.com/watch?v=_ojkvHopaQU). Het Groeidocument zoals dat nu voorligt, is van alle gebiedspartijen en levert de bouwstenen voor het Handelingsperspectief. Het document is gedeeld met alle deelnemers aan de gebiedsateliers en is openbaar beschikbaar gesteld via de website van Bureau Regio Amersfoort met de uitnodiging mee te denken. Vervolgstappen In september vinden er verdiepende gesprekken plaats met georganiseerde belanghebbenden en belangenvertegenwoordigers van de agrarische sector, natuurorganisaties, landgoedeigenaren, de recreatiesector, waterbeheerorganisaties en de buurregio Foodvalley. Daarnaast worden alle raden van Regio Amersfoort over het Groeidocument geconsulteerd. Met de opbrengst van de schriftelijk ingediende reacties, verdiepende gesprekken en de consultatie (verslag van deze peiling) wordt het Groeidocument aangescherpt en gereed gemaakt tot het uiteindelijke Handelingsperspectief. Het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort wordt naar verwachting eind dit jaar ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd. Burgemeester en wethouders van Amersfoort,

de secretaris,

de burgemeester,

Bijlagen:

1. Groeidocument – Op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort

Opsteller

: Marjolein van Steen

Zaaknummer

: 1808474 5 Gemeente Amersfoort Peiling (5/5)

Raadsinformatiebrief agenderen voor Debat in de Raad Datum Debat in de Raad: 13 september 2023

Titel raadsinformatiebrief: Groeidocument: op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort

Geagendeerd door fractie: VoorBaarn

Woordvoerder: Maike Koenders

Toelichting waarom de raadsinformatiebrief geagendeerd wordt: • • • •

Wij vinden het zorgwekkend dat tijdens de afrondende bijeenkomst over de gebiedsateliers op 5 juni jl. bleek dat met name de agrariërs in de Regio zich niet herkenden in de beelden die waren opgehaald. Vervolgens lezen we dat er bij de voorbereiding van voorliggend groeidocument contact is geweest met enkele van onze eigen agrariërs, terwijl we na een uiterst geslaagd werkbezoek van de raad al onze agrarische ondernemers inmiddels goed kennen. We lezen dat met het Handelingsperspectief wordt gewerkt aan een gezamenlijk toekomstbeeld voor ons buitengebied en dat ook wordt gekeken naar mogelijkheden van verdienmodellen voor ondernemers en het prioriteren en combineren van functies. Tot slot staat vermeld dat iedereen die dat wil tot 7 september suggesties op het Groeidocument kan meegeven.

Specifieke vragen die voorliggen aan de raad: -

Als met het Handelingsperspectief wordt gewerkt aan een gezamenlijk toekomstbeeld voor ons buitengebied, waarbij ook wordt gekeken naar mogelijkheden van verdienmodellen voor ondernemers en het prioriteren en combineren van functies, vindt u het dan belangrijk dat: o het in principe gaat om lokale (agrarische) ondernemers en/of lokale (of eventueel regionale, agrarische) organisaties of coöperaties (i.p.v. bijv. een Chinees pensioenfonds)? o zo ja, vindt u het dan belangrijk dat zoveel mogelijk van onze (agrarische) ondernemers worden betrokken bij de totstandkoming van het Groeidocument en/of hun suggesties hierover kunnen meegeven? Specifieke vraag die voorligt aan de wethouder: o

zo ja, vraag aan de wethouder: is het mogelijk dat de datum voor het aanleveren van suggesties wordt verruimd?

Gemeente Baarn Agendering (1/1)

Raadsinformatiebrief agenderen voor Debat in de Raad Datum Debat in de Raad: 13 september 2023

Titel raadsinformatiebrief: Groeidocument: op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort Geagendeerd door fractie: GroenLinks Woordvoerder: Wim Genuit Toelichting waarom de raadsinformatiebrief geagendeerd wordt: In de RIB vraagt het college aan de raad om zich uit te spreken over een drietal vragen. Specifieke vragen die voorliggen: 1. Is het college, samen met de 6 andere gemeenten binnen het Utrechtse deel van de Regio Amersfoort, op de goede weg met dit Groeidocument? Kan uw raad zich vinden in de uitgangspunten voor het toekomstperspectief die in het Groeidocument worden genoemd voor uw regio? (Baarn: Eemland p.22-27). 2. Heeft uw raad suggesties om de inhoud verder aan te scherpen? 3. In de startnotitie is vastgesteld dat het Handelingsperspectief participatief tot stand komt. Biedt het proces tot nu toe voldoende opbrengst voor een goede belangenafweging later dit jaar?

Gemeente Baarn Agendering (1/1)

Memo Aan Onderwerp Portefeuillehouder Datum

: Gemeenteraad Baarn : Beantwoording technische vragen PvdA over RIB Handelingsperspectief buitengebied : Mark Eijbaard : 21-09-2023

Geachte raadsleden en steunfractieleden, De fractie van de PvdA heeft technische vragen gesteld over de RIB Handelingsgebied buitengebied. Hieronder de vragen en de antwoorden. Vraag In de hoofdlijn van het toekomstbeeld 2040 staat bij het landschapstype ‘randmeerkust’ de mogelijkheid vermeld van een drijvend zonneveld in combinatie met moeras natuurontwikkeling. De raad heeft op 7 juli 2021 een motie aangenomen bij de besluitvorming over de RES 1.0 Regio Amersfoort, waarin staat de raad van mening is, dat het Eemmeer gezien de Natura2000 status uitgesloten dient te worden voor energieopwekking. In de motie wordt aangegeven dat Provinciaal beleid drijvende zonnepanelen ook niet toestaat vanwege de Natura2000 status. Op welke gronden en om welke reden is een drijvend zonneveld dan nu in het Handelingsperspectief opgenomen? Antwoord Het college is uiteraard bekend met de motie, die is aangenomen in het kader van de Energiestrategie RES. De RES heeft een horizon tot 2030. Het Groeidocument Handelingsperspectief sluit aan op het Ontwikkelbeeld van de Regio Amersfoort, dat een horizon van 2040 heeft. De verwachte energieopgave na 2030 zal nog steeds heel groot zijn. Natura 2000 betekent niet dat je er per definitie niks mag. Een zonneveld is weliswaar een “aantasting”, maar deze moet dan worden gecompenseerd.

Dat kan bij het Eemmeer bijvoorbeeld door moerasontwikkeling, die een grote stikstofopname in zich heeft. Het groeidocument zet daarom in op aquathermie, eventueel aangevuld met een (drijvend) zonneveld in combinatie met moerasontwikkeling (p.26). Ik ga er van uit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Mark Eijbaard Wethouder

Gemeente Baarn Agendering (1/1)

De heer VAN DER DONK zegt dat hij de vragen intrekt. Gisteren zijn wat technische antwoorden ontvangen en deels zijn de vragen daarmee beantwoord. Hij zal met wethouder Prakke contact opnemen over hoe de voorbereiding van het proces kan worden gevolgd. 16. Raadsinformatiebrief Groeidocument op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio (851876) Mevrouw KOENDERS vraagt als met het Handelingsperspectief wordt gewerkt aan een gezamenlijk toekomstbeeld voor het buitengebied waarbij ook wordt gekeken naar mogelijkheden van verdienmodellen voor ondernemers en het prioriteren en combineren van functies of de raad het belangrijk vindt dat het in principe gaat om lokale, al dan niet agrarische, ondernemers en/of lokale organisaties of coöperaties in plaats van een Chinees pensioenfonds wat zonnevelden beheert en een exploitatie heeft. Zo ja, vindt de raad het dan belangrijk dat zoveel mogelijk van de agrarische ondernemers worden 29 betrokken bij de totstandkoming van het Groeidocument en/of hun suggesties hierover kunnen meegeven? De heer BRUINS vraagt in hoeverre lokale partijen voorrang kan worden gegeven op algemene ontwikkelaars. Hoe sluit je die buiten ten bate van de lokale ondernemers? Waarschijnlijk kan dat niet zomaar. Mevrouw STRUIJK sluit zich daarbij aan. PGGM woont nergens en zou dan misschien alleen in Zeist mogen investeren waar het hoofdkantoor is.

Het is lastig om meteen maar niet-lokale ondernemers uit te sluiten. De heer GENUIT zegt als wordt gekeken naar de verslagen van de ateliers die zijn geweest kan worden gezien dat een behoorlijk aantal agrariërs en de LTO afdeling Eemland betrokken zijn geweest bij de totstandkoming van dit Groeidocument. In juni is een concept-document van het Groeidocument gereedgekomen en de termijn waarop reacties konden worden gestuurd is op 7 september afgesloten. De participatie is dus zorgvuldig gebeurd. De heer VAN DER PADT zegt dat bij vraag 1 het vrijemarktprincipe geldt of dat nu een Chinees pensioenfonds is of PGGM of wie dan ook. Wat betreft het Groeidocument is behoorlijk geparticipeerd met de agrariërs maar het kan altijd beter. Dus in principe ja maar met inachtneming van de kanttekeningen van de heer Bruins en de heer Genuit. Mevrouw KOENDERS memoreert dat eerder een ondergrens is gesteld voor lokale deelname aan energie-opwekprojecten, namelijk minimaal 50% lokale deelneming. Er kan dus zeker een waarborg worden ingebracht dat ook lokale ondernemers daarin meegenomen worden. Als met ondernemers wordt gesproken over verdienmodellen zou daar een drempel in moeten worden aangebracht. Met name de agrariërs in de regio herkennen zich niet in de beelden die zijn opgehaald in de gebiedsateliers terwijl het met name gaat om hun gronden en dat is een zorgelijk punt om te constateren.

Er wordt gezegd dat met enkele van de lokale agrariërs contact is opgenomen. Met Raad op Pad zijn raadsleden uitermate welkom binnengehaald en dit is een gemiste kans om hen er meer bij te betrekken. Tot 7 september konden suggesties op het Groeidocument worden gegeven maar na de zomer is een iets langere termijn nodig om te kunnen reageren voor de agrariërs in het buitengebied. Kan de wethouder ervoor zorgen dat die termijn wordt verlegd naar een later moment? Wethouder EIJBAARD zegt dat een zorgvuldig proces is doorlopen waarin alle agrariërs al in een vroeg stadium betrokken zijn. In het proces dat is gelopen is ook afgesproken dat ze iemand naar voren mochten schuiven namens alle agrariërs die ook in het ambtelijk overleg aan tafel zat om mee te praten over het Handelingsperspectief. Er zijn 3 gebieden in de regio die sterk van elkaar verschillen. De opgaven op De Heuvelrug zijn anders dan die in Eemland of in de Gelderse Vallei. Als je die 3 gebieden bij elkaar brengt zorgt dat voor spanningen, zeker als je kijkt naar de opgaven die er liggen in de Gelderse Vallei die stevig zijn.

Dit document is primair bedoeld voor de lokale agrariërs maar ook voor de lokale landgoedbeheerders als de heer Insinger en Staatsbosbeheer om voor die mensen en organisaties perspectief te bieden wat kan zo meteen wel worden gedaan binnen de regels die er zijn en waar doen we dat dan zodat er duidelijkheid is. Dus er is geen noodzaak voor het verlengen van de

Gemeente Baarn 30 Verslag Raadsdebat (1/2)

Gemeente Baarn Verslag Raadsdebat (2/2)

Memo Onderwerp Datum Van Aan

: : : :

Reactie College Eemnes nav Groeidocument HPB 4 oktober 2023 College Eemnes Bureau Regio Amersfoort

In reactie op het Groeidocument ‘Op weg naar het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort’ versie 15 september 2023, sturen wij u deze memo. Leeswijzer: in de voetnoten vindt u aanklikbare links naar meer informatie of de bron van het genoemde punt in de tekst. Aanleiding Als regiogemeentes hebben wij in 2021 het Ontwikkelbeeld Regio Amersfoort 2030-2040 vastgesteld, welke richting geeft aan de ontwikkeling van de regio. Het Handelingsperspectief Buitengebied is één van de uitwerkingsprogramma’s hiervan. Op 24 januari 2023 heeft het college van Eemnes de Startnotitie om tot een handelingsperspectief te komen vastgesteld. Ook de colleges van de andere regiogemeenten hebben deze vastgesteld. Wij hebben de raad van Eemnes hier eind januari 2023 over geïnformeerd via een raadsinformatiebrief. Op 2 oktober 2023 werd de tussenstap, het Groeidocument ‘Op weg naar het handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort’ besproken tijdens de commissie Ruimte van de gemeenteraad Eemnes. De inbreng van de raadsleden ontvangt u uiterlijk 5 oktober, aangevuld met deze memo.

Aandachtspunten Als college van Eemnes hebben wij in zowel bestuurlijke als ambtelijke overleggen de nadruk gelegd op de volgende zaken, die voor Eemnes van groot belang zijn bij het formuleren van een handelingsperspectief voor ons buitengebied:  rechtdoen aan de eigenheid van het gebied, zoals de openheid van het landschap, agrarisch natuurbeheer en ruimte voor de weidevogels,  inzet op fatsoenlijke en reële vergoedingen voor natuurmaatregelen en -beheer voor agrariërs en andere landeigenaren,  het waterpeil en maatwerk in waterbeheer, waarvoor net door het waterschap een traject is gestart voor een nieuw peilbesluit  samenhang met de woonopgave en energietransitie Eigenheid van het gebied Landbouw en natuur worden in het Eemland reeds goed vervlochten. We zijn dan ook met recht trots op ons buitengebied, met haar openheid, agrarisch natuurbeheer, de Eem en ons prachtige weidevogelgebied. De waarde van ons nationaal polderlandschap en dito weidevogelgebied is van onschatbare waarde. Dus dat verdient bescherming. Terecht wordt dat in het Groeidocument uitgebreid benoemd. 1 Gemeente Eemnes Reactie college (1/3)

We hebben als college van Eemnes echter een aantal aandachtspunten ten aanzien van het Groeidocument. Die punten geven wij u graag mee. Betere vergoedingen voor agrariërs en natuurbeheer Natuurorganisaties en boeren werken in ons weidevogelgebied vaak goed samen. Het cultuurlandschap is vrij oorspronkelijk gebleven en heeft (voorlopig) ook nog toekomstperspectief, zeker met het natuurinclusieve beheer dat voor veel boeren de norm is. Om onze agrariërs te ondersteunen in hun zoektocht naar nieuwe vormen van bedrijfsvoering, kwamen wij op verzoek van onze gemeenteraad onder andere met de memo’s ‘Eiwitgewassen’1 en ‘Ruimte voor de boeren’2. Er is interesse in regelingen die het mogelijk maken landbouwgrond (en leegkomende stallen) op een andere manier dan voorheen te gebruiken. Er zijn (onder andere vanuit het GLB) subsidies en vergoedingen voor aanleg van onder andere ecologische gewassen, zoals bijvoorbeeld luzerne, klaver of bloeiende slootkanten en bermen. Voor beheer is echter weinig geld, dit wordt nog (financieel) ondergewaardeerd en zo is het nog steeds lastig voor agrariërs om echt te gaan voor (agrarisch) natuurbeheer. Beheer van (agrarische) natuur moet een gezonde bedrijfsvoering mogelijk maken. Agrariërs en andere grondeigenaren moeten een nette boterham kunnen verdienen met activiteiten die bijdragen aan natuurherstel en -beheer.

Ook bij toeristisch- en recreatief gebruik van (agrarische) gronden dient naar vergoedingen te worden gekeken. Als men de doelen van het NPLG, en in het bijzonder het UPLG, wil halen, is het van cruciaal belang om agrariërs in staat te stellen daarin mee te gaan. Waterpeil en waterbeheer Alle eventuele toekomstplannen voor het buitengebied (in Eemland) hangen samen met het beleid en de mogelijkheden rondom waterbeheer. Het waterschap Vallei en Veluwe is onlangs gestart met het traject voor de herziening van het peilbesluit Eemland. De gemeente Eemnes is aangehaakt bij dit proces om met belanghebbenden het goede gesprek aan te gaan over wat nodig en gewenst is in ons gebied. In ons buitengebied wordt momenteel op verschillende plekken gewerkt met een flexibel waterpeil, en ook kleinere peilvakken en maatwerk zijn bespreekpunten. Het benoemen van een concreet nieuw waterpeil voor het hele gebied (Groeidocument p22), is dan ook prematuur en niet constructief. Het (oever)beheer van de Eem is voor ons gebied van groot belang. Momenteel is de waterkwaliteit onvoldoende om in te recreëren (nog afgezien van de binnenvaart), en zelfs om te gebruiken voor bewatering van de gronden aan weerszijden van de rivier. Ook hierin moeten we samen optrekken en zijn er kansen voor betere biodiversiteit, natuurbeheer en recreatie.

1 Document eemnes - 20230322 Memo college motie eiwitgewassen 'we gaan voor goud'.pdf - iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl) 2 Document eemnes - 230630 memo nav motie Ruimte voor de boeren Eemnes - iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl)

Gemeente Eemnes 2 Reactie college (2/3)

Woonopgave en energietransitie De opgaves en wensen in het buitengebied zijn complex. Zo hebben we niet alleen rekening te houden met de natuur, landbouw en waterbeheer, maar is er ook nog een woonopgave en energietransitie. Als gemeente hebben wij ons verbonden aan de Woondeal Regio Amersfoort3. Dit betekent dat de bouw van nieuwe woningen voldoende mogelijk en (financieel) haalbaar moet blijven. Het Groen Groeit Mee Pact4, waar ook Eemnes onderdeel van is, zorgt dat groen een randvoorwaardelijk onderdeel wordt van de ruimtelijke programmering. Dit betekent dat waar woningen gebouwd worden, groen moet meegroeien. De manier waarop is echter nog niet helder. Maatwerk is hierbij van groot belang; een simpele rekensom leert dat bij het bouwen van een nieuwe woonwijk als Zuidpolder Zuid (ongeveer 500 woningen) in Eemnes, het toevoegen van 500 m2 groen per woning tot een onwerkbare opgave leidt. Zinniger is het om te kijken hoe er in de omgeving bijgedragen kan worden aan verbetering van het groen, aan natuurlijke oevers, agrarisch natuurbeheer, kleine landschapselementen, recreatieve mogelijkheden en bijvoorbeeld voedselbossen of groenblauwe schoolpleinen en schooltuinen. Voor wat betreft de energietransitie blijven wij vooralsnog op ons standpunt dat windmolens onverenigbaar zijn met ons open landschap, en natuurlijk vooral met ons weidevogelgebied.

Voor het opwekken van zonne-energie op bijvoorbeeld voormalige stallen van agrariërs is wel interesse, maar dat vraagt inzet van netbeheerders zoals Stedin, omdat de opgewekte energie ook moet kunnen worden afgevoerd. In het Groeidocument wordt dit genoemd als mogelijkheid. Het genereren van zonne-energie als toekomstig verdienmodel kan echter niet gerealiseerd worden zonder inzet van de netbeheerders. Wij zijn dan ook benieuwd naar de plannen van deze stakeholders in relatie tot het Handelingsperspectief. Tot slot Het Handelingsperspectief Buitengebied Regio Amersfoort is een intensief en complex traject. Negen gemeentes, waterschap Vallei en Veluwe en de Provincie Utrecht sloegen de handen ineen om samen met belanghebbenden in de regio tot een toekomstplan te komen voor de ruimtelijke puzzel waar we voor staan. In korte tijd zijn we tot de tussenstap gekomen die we nu voor ons zien, met enorme inzet van Bureau Regio Amersfoort en BVR, en zeker ook van onze bewoners, partners en ambtenaren. Hierdoor weten we wat de wensen in het gebied zijn en waar het schuurt. Hiermee is ook ten opzichte van het UPLG waardevolle input opgehaald. We verzoeken de Provincie dan ook met klem de inhoud van het Handelingsperspectief op te nemen in het UPLG en zo recht te doen aan het zorgvuldig gelopen traject en de inbreng van de regio.

3 Woondeal 2022 t/m 2030 regio Amersfoort (provincie-utrecht.nl)

4 Handreiking Nieuwe Woongebieden: instrument voor het evenwichtig laten meegroeien van groen | Groen groeit mee

3 Gemeente Eemnes Reactie college (3/3)

Bureau Regio Amersfoort T.a.v. Dhr. W. van der Stelt Postbus 4000 3800 EA Amersfoort

Zuidersingel 1 3755 AZ Eemnes Postbus 71 3755 ZH Eemnes

Uw kenmerk

Ons kenmerk

Doorkiesnummer

Uw brief van

Behandeld door

Bijlage(n)

A.H. de Graaf-Gerrits

Telefoon 14 035 Fax 035 – 751 31 01

14 035

-memo Reactie college Eemnes

info@eemnes.nl www.eemnes.nl

Datum

4 oktober 2023 Betreft

Reactie commissie Ruimte Eemnes op ‘Groeidocument handelingsperspectief buitengebied regio Amersfoort’

Geachte heer Van Der Stelt, Op maandag 2 oktober is in de commissie Ruimte van de gemeenteraad Eemnes het ‘Groeidocument handelingsperspectief buitengebied regio Amersfoort’ behandeld als een opiniërend voorstel. Voorafgaand aan de behandeling hebben mevrouw Blank en u een presentatie gegeven over de totstandkoming van dit document en hoe het proces verder zal gaan. Nogmaals dank voor de verhelderende presentatie en de beantwoording van de vragen. U heeft een goed beeld kunnen krijgen van de vragen die er in Eemnes leven en de onderwerpen in het buitengebied waar we in het bijzonder aandacht voor vragen. Middels deze brief geven we onze reactie weer zoals dat ook aan ons gevraagd is via het voorstel. De commissie kan zich vinden in de uitgangspunten voor het toekomstperspectief van de regio. Het is goed om te lezen dat er rekening wordt gehouden met de lokale situaties. Wel mag het handelingsperspectief wat scherper en concreter worden. Het is ‘hoog over’ en dat is deels te begrijpen maar maakt het ook lastig om het goed te kunnen beoordelen. Op het gebied van financiën moet bijvoorbeeld duidelijk worden hoe e.e.a. gefinancierd gaat worden. Gevreesd wordt dat dit enkel bij de grondgebruikers wordt neergelegd terwijl er ook een verantwoordelijkheid ligt bij de maatschappij. Daarbij is ook het perspectief voor de boeren belangrijk.

Aanleg en beheer van natuur is belangrijk, wordt in ons gebied ook al veel gedaan, maar moet ook een gezonde bedrijfsvoering mogelijk maken. Aangaande het vaste, concreet genoemde waterpeil in het Eemnesser grondgebied is het dringende verzoek om dit weg te halen in het definitieve stuk dat ter besluitvorming wordt voorgelegd.

Gemeente Eemnes Reactie commissie Ruimte (1/2)

Dit is een zwaarwegend punt voor de gemeente Eemnes. Het betreffende waterschap is onlangs gestart met het voorbereidende traject van het herzien van het peilbesluit. In dit traject moeten met alle belanghebbenden afwegingen worden gemaakt, ook over flexibel waterpeil, grootte van peilvlakken en hoogtes van het waterpeil. In het groeidocument wordt ook gesproken over een grondbank en een schone Eem. Dit zijn aandachtgebieden waar ook vanuit Eemnes reeds lange warme belangstelling voor is. De grondbank kan een positief instrument zijn –mits goed vormgegeven en niet alleen voor natuurrealisatie- en voor een schone Eem moeten scherpe keuzes worden gemaakt. Het opheffen van de beroepsvaart op de Eem is bijvoorbeeld zo’n keuze, die echter niet bij de afzonderlijke gemeentes ligt. Graag geven wij u nog mee dat waar het gaat om provinciegrenzen het belangrijk is om op inhoud wel de samenwerking te zoeken met buurtgemeenten die in een andere provincie liggen. Op het gebied van afwatering is het voor Eemnes bijvoorbeeld heel belangrijk om daar met Laren en Blaricum (NoordHolland) in op te trekken. Dit gebeurt ook al bij het formuleren van het gezamenlijk Water- en Rioleringsplan. Op het gebied van recreatie missen we in het handelingsperspectief een goede verbinding tussen het bos en de heide vanuit Groeneveld naar de Gooyergracht.

Het groeidocument is tot stand gekomen met de inbreng van de belanghebbenden in het buitengebied en dat is het belangrijkste in dit proces. We zien het definitieve, meer concrete voorstel graag tegemoet. Met vriendelijke groet, Namens de commissie Ruimte Gemeente Eemnes,

A.H. de Graaf-Gerrits griffier

2/2

Gemeente Eemnes Reactie commissie Ruimte (2/2)

Bespreking Handelingsperspectief Buitengebied in aanwezigheid (centrale planning loopt via Regiobureau Amersfoort). 035/036 parallel, 21.15 – 22.00 uur Voorzitter: Van der Vegte Portefeuillehouder: Kramer

griffier: Schutte ambtenaar: Detlef Stolker. Extern: Willem van der Stelt (Bureau Regio Amersfoort), Bart Bomas BVR Adviseurs

Inleiding voor de voorzitter De agenda voor de uitwisseling luidt: 1. Presentatie door adviesbureau BVR en Regiobureau Amersfoort van het Groeidocument (over de status, inhoud en het vervolgproces). 2. Uitwisseling aan de hand van onder andere de volgende vragen: a. Wat voor beeld roepen de reacties op die overheden, betrokken partijen en de samenleving op het Groeidocument hebben ingediend? b. Ten aanzien van het Groeidocument: • Wat spreekt aan en wat niet? Suggesties voor verbetering? • Wat ontbreekt of moeten we niet vergeten? • Wat zijn volgens u prioriteiten? • Goede voorbeelden? c. Wat is er nog nodig om tegemoet te komen aan inzet en ambities van het startdocument (het maken van soms lastige integrale keuzes en een concreet uitvoeringsprogramma van en voor de betrokken partijen)? d. Welke resterende vragen en reacties wil de gemeenteraad meegeven voor het vervolgproces? Toelichting bij opening Wethouder Kramer Alles wat raad meegeeft wordt meegenomen. Ruimte om dingen in te brengen. Vraag raadsleden Is dit het enige moment voor de raad? Wethouder Kramer Vanavond is belang om neerzetten van wat de raad wil op dit punt. BVR zal de reacties van de raad op hoofdlijnen vastleggen. Wanneer een individueel raadslid de behoefte heeft alsnog schriftelijk te reageren, kan hij/zij dit binnen 1 week bij de griffie aanleveren.

Die reacties gaan vervolgens 1:1 door naar Regiobureau/BVR. Van der Stelt Deze werkwijze wordt voorgesteld omdat in regionale raadsbijeenkomsten bestuurders van de Regio niet mogen consulteren. De reacties worden opgehaald bij de afzonderlijke raden. Bureau Regio Amersfoort haalt de reacties op die van de raad zijn. Reactie van een individueel raadslid, kunnen op persoonlijke titel worden ingediend. Vraag raadsleden Is er de mogelijkheid om in de besluitvormingsfase nog wijzigingen voort te stellen? Stelt De provincie Utrecht heeft aangestuurd om handelingsperspectief klaar te hebben voor 31 december anders komt de inbreng van de regio als mosterd na de maaltijd bij UPLG. Regio hoopt dat datum gaat schuiven zodat het proces netjes kan worden afgewikkeld. Amenderen mag mits het gewijzigde besluit over het eigen grondgebied van de gemeente gaat. Vraag was UPLG nieuw voor u? Stelt UPLG moest onder grote druk, omdat het Rijk van provincies UPLG’s verwacht. Ronde tafel gesprekken vanuit de provincie gaan dit najaar lopen. Stelt wil voorkomen dat processen niet gelijktijdig lopen. Mensen snappen het anders niet meer. Vraag raadsleden Hebben we zelf nog te beslissen over Leusden, hoe ziet de provincie dit? Stelt Provincie is een organisatie aan het optuigen en heeft gebiedscoördinatoren aangenomen die verantwoordelijk zijn voor de gebiedsprocessen.

Risico dat provincie het overneemt is er. Daarom druk op dit proces. Als we nu helder beeld neerzetten, zal provincie dit moeten meenemen.

Gemeente Leusden Verslag gemeenteraadsbespreking (1/2)

Vraag raadsleden Als het wordt uitgesteld hoeveel tijd hebben we dan? Stelt Durft het niet te zeggen hoe planning er uit gaat zien voor inbreng gemeenten. Stolker We kunnen aangeven wanneer concept voorligt dat door BVR en Regio wordt opgesteld. We voorzien dat dit eind oktober zal zijn. Dit biedt weinig ruimte voor een informatieve sessie voor ophalen van wensen en bedenkingen bij raden. Vraag raadsleden Gaan we 80% halen voor oktober? Stelt Op 2 oktober zal een eerste bestuurlijk overleg plaatsvinden over het concept Handelingsperspectief. 7 gemeenten provincie en waterschap gaan hier wat van vinden. Bomas, BVR Neemt raad mee in de producten die tot nu toe langs zijn gekomen. - Startnotitie 2022 concretisering van de (ruimtelijke) opgave u het buitengebied tot 2040. - Sinds 2022 aantal nieuwe nationale gebiedsprogramma’s gestart: NOVEX, NPLG, Groen groeit mee. Landbouwakkoord. - In juli 2023 het groeidocument met bouwstenen voor handelingsperspectief. Dit document geeft aan wat er leeft en speelt. Het laat de kansen zien om samen te werken aan de toekomstrichting. Geeft aan wat schuurt er en wat moet veranderen. Twee zaken licht de heer Bomas nader toe. Ruimtelijk perspectief algemeen: - Bodem en water sturend. - Eemland open polder – Opgave voor dit gebied: agrarisch natuurbeheer, scheiding agrarisch en recreatief verkeer.

is Eem, - Utrechtse Heuvelrug – Opgave voor dit gebied: waterbron voor de regio. - Gelderse Vallei – Opgave voor dit gebied: agrarisch natuurbeheer. Natuurbeheer via groen groeit mee. Financieringsmogelijkheden: grondbank, verdienmodel natuurbeheer, breder perspectief Groen Groeit mee. Bomas, BVR Opvallend is de trots uit het gebied. Wat ook opvalt is tegenstellingen die nog niet overbrugd zijn.

Gemeente Leusden Verslag gemeenteraadsbespreking (2/2)

Woudenberg, 4 oktober 2023 Geachte mevrouw, meneer, Hierbij ontvangt u de wensen en bedenkingen van de CDA-Woudenberg fractie met betrekking tot het groeidocument Handelingsperspectief Buitengebied. Allereerst is het goed dat Regio Amersfoort via het groeidocument de druk op het buitengebied erkent en dat dat die druk wordt gekenschetst als een collectief vraagstuk waar we samen – gemeente overstijgend en sectoroverstijgend – een oplossing voor moeten vinden. Ook beschouwt CDA Woudenberg het als positief dat er wordt gezocht naar oplossingen waarbij met alle belangen rekening wordt gehouden. Dat het groeidocument een bottom-up benadering kiest als tegenwicht tegen een top-down benadering, juichen we toe. De vraag is echter hoe het nu verder moet met het Handelingsperspectief en daarbij hebben wij wel de nodige kanttekeningen, waarvan wij hopen dat deze worden meegenomen op weg naar een definitief document eind 2023. We beginnen met het kraken van de hardste noot: financiering voor alle mogelijke ideeën die in het groeidocument de revue passeren.