Concept Grondstoffenbeleidsplan 2021-2025.pdf
Tekst van het document
T P
E C
N O
C
Grondstoffenbeleidsplan 2021-2025
Inhoud 1.
Inleiding 5
2.
Doelstelling 6
3.
Landelijk beleid 7
3.1.
Omgevingswet 7
3.2.
Circulaire economie 7
3.3.
Landelijk Afvalbeheerplan 7
Besluit gescheiden inzameling huishoudelijke afvalstoffen
3.4.
7
3.5.
Van Afval Naar Grondstof (VANG) 8
3.6.
Verbrandingsbelasting 8
3.7.
Producentenverantwoordelijkheid en verpakkingen 8
3.8.
Bronscheiding versus nascheiding 9
4.
Waar staan we nu? 10
4.1.
Evaluatie Grondstoffenplan 2016-2020 10
4.2.
Samenstelling restafval 10
4.3.
Afvaldriehoek 12
4.4.
Inzamelstructuur 14
4.5.
Milieustraat 14
4.6.
Zwerfafval 15
4.7.
Bronscheiding 15
4.8.
Persoonsgegevens 15
4.9.
Toezicht en handhaving 15
4.10.
Ontwijkgedrag 16
4.11.
Bedrijfsafval 17
4.12.
Leusden Circulair 18
4.13
Regionale ontwikkelingen 18
4.14.
Communicatie 18
4.15.
Conclusie 18
5.
Wat gaan we doen? 19 5.1.
Optimaliseren inzamelmethodes 20
5.2.
Intensiveren preventie, voorlichting en communicatie
20
Aanpakken van ontwijkgedrag 20
Monitoring kosten, hoeveelheden en kwaliteit
5.4.
5.5. 6.
21
Gericht op de circulaire toekomst 21
Financiën 22
Grondstoffenbeleidsplan
5.3.
| 2
Bijlage 1: Ingezamelde hoeveelheden
24
Bijlage 2: Rapport Landelijke Benchmark 2019
25
Bijlage 3: Evaluatie grondstoffenbeleidsplan 2016-2019
39
Bijlage 4: Sorteeranalyse restafval 2019 76 Bijlage 5: Bewonersenquête 2019 88 Bijlage 6: Afkeurpercentages PMD van de provincie Utrecht 2019
116
Bijlage 7: Beschrijving inzamelstructuur 117 Bijlage 8: Milieustraat 118 Bijlage 9: Adviesrapport ontwijkgedrag
119
Bijlage 10: Gebruik persoonsgegevens bij ontwijkgedrag
123
Bijlage 11: Communicatieplan 125 Bijlage 12: Uitvoeringsplan Grondstoffenbeleidsplan 2021-2025
135
Bijlage 13: Leusden circulair in 2050
143
Bijlage 14: Planning 147 Bijlage 15: Overzicht financiën
148
Bijlage 16: Sorteeranalyse PMD 2020
149
Grondstoffenbeleidsplan | 3
Voorwoord Uit de evaluatie van het Grondstoffenplan 2016-2020 en
restafval te halen. Materialen hergebruiken of recyclen
de bewonersenquête over de afvalinzameling die we in
levert winst op. Winst voor het milieu (minder uitstoot
2019 hebben gehouden blijkt dat de inwoners in Leusden
van CO2) en de portemonnee (lagere verwerkingskosten).
tevreden zijn over de afvalinzameling, de inzameling van PMD scoort een mooie 7,8! De invoering van het nieu-
In dit Grondstoffenbeleidsplan staan de landelijke ont-
we inzamelen en diftar hebben er voor gezorgd dat de
wikkelingen, waar we nu staan en wat we de komende
hoeveelheid restafval gehalveerd is. We doen het goed,
jaren gaan doen om de hoeveelheid restafval te vermin-
we hebben nu nog maar 79 kilo restafval per inwoner per
deren. We gaan de inzamelmethodes optimaliseren en de
jaar. Maar we willen meer en we kunnen nog beter gaan
inwoners persoonlijk benaderen om ze te helpen om de
scheiden: We willen in de gemeente Leusden in 2025 nog
doelstelling te halen. Onder het motto “Haal alles uit je
maar 50 kg restafval per inwoner per jaar hebben.
restafval” gaan we samen met onze inwoners nog beter scheiden.
Op dit moment bestaat 60% van ons restafval uit grondstoffen die we goed kunnen scheiden en hergebruiken. Er is nog veel winst te halen door het keukenafval, de luiers
Erik van Beurden (wethouder)
en incontinentiematerialen, papier, PMD en textiel uit het
Wim Vos (wethouder)
Grondstoffenbeleidsplan | 4
1. Inleiding De gemeente Leusden heeft een ambitieuze Duurzaam-
Leusdenaren zijn massaal het afval gaan scheiden. De
heidsagenda (2016, herijking 2019). Het gescheiden
VANG doelstelling is gehaald: in 2019 is 86% van het afval
inzamelen van afval en het verminderen van de hoe-
gescheiden ingezameld en er is maar 78,5 kg restafval per
veelheid restafval bij particuliere huishoudens is een
inwoner aangeleverd (67,1 kg fijn restafval en 11,4 kg grof
belangrijk onderdeel van deze Duurzaamheidsagenda. In
restafval zie de landelijke benchmark 2019 bijlage 2).
het Coalitie Uitvoering Programma (CUP) 2018-2022 heeft
In 2019 is het beleid geëvalueerd. De resultaten van de
het college de ambitie opgenomen om in 2030 nog maar
evaluatie (zie bijlage 3), en de motie “Sturen op minder
25 kg restaval per inwoner per jaar te hebben.
afval en nog beter en vaker scheiden” die de raad heeft aangenomen bij vaststelling van de evaluatie (2019), zijn
Tot 2016 had de gemeente Leusden gemiddeld 186 kg
het uitgangspunt voor dit Grondstoffenbeleidsplan 2021-
restafval per jaar (152 kg fijn en 34 kg grof, zie bijlage
2025. Hierin worden de lijnen voor 2021-2025 uitgezet, op
1). In het Grondstoffenplan 2016-2020 zijn maatregelen
weg naar de 25 kg in 2030.
vastgesteld om de hoeveelheid restafval te verminderen. In 2017 is omgekeerd inzamelen ingevoerd en in 2018 is
De Duurzaamheidsagenda bevat 4 thema’s: energie en
diftar ingevoerd. De inwoners betalen sindsdien een vast
bouwen, lokale en circulaire economie, biodiversiteit en
tarief voor de meeste afvalstromen en een apart tarief
duurzame leefstijl en als vierde duurzaam maatschap-
per keer dat er restafval wordt aangeboden.
pelijk initiatief. Het thema lokale en circulaire economie bevat naast de afvalinzameling van particuliere huishou-
Het doel was om hiermee de hoeveelheid restafval te
dens ook de onderwerpen bedrijven en beheer openbare
verminderen en de landelijke VANG (Van Afval Naar
ruimte (bor). Dit Grondstoffenbeleidsplan 2021-2025 gaat
Grondstof) doelstellingen voor 2020 te halen: 75%
in op de afvalinzameling en scheiding bij particuliere
gescheiden afval inzamelen en max. 100 kg restafval
huishoudens.
per inwoner per jaar. De resultaten zijn zeer goed. De
Grondstoffenbeleidsplan | 5
2. Doelstelling In het Coalitie Uitvoering Programma (CUP) 2018-2022 heeft het college de volgende ambitie opgenomen: De gemeente Leusden heeft in 2030 maximaal 25 kg restafval per inwoner per jaar. Op basis van de huidige cijfers en deze ambitie wordt de volgende (tussen)doelstelling gehanteerd: De gemeente Leusden heeft in 2025 maximaal 50 kg restafval (dit is inclusief grof restafval). Daarbij streven we naar een optimale verhouding tussen de factoren: kosten, milieu en dienstverlening. Dat betekent dat: • de kwaliteit van de grondstoffen goed is; • de door afvalbeleid beïnvloedbare kosten beheersbaar zijn en blijven; • en dat de service voor de inwoners op een hoog niveau blijft. (de afvalinzameling wordt gemiddeld beoordeeld met een 7,5) De keuzes die we gaan maken zullen we continu beoordelen op de balans tussen kosten, milieu en service, ze zijn alle drie even belangrijk. Met deze doelstelling gaan we met elkaar stappen zetten richting een circulaire economie. Een samenleving waarin nagenoeg geen huishoudelijk restafval ontstaat en de en hoogwaardig worden hergebruikt.
Grondstoffenbeleidsplan
grondstoffen na gebruik gescheiden worden ingezameld
| 6
3. Landelijk beleid In dit hoofdstuk staat de context van het landelijk beleid
stoffen (mineraal, fossiel en metalen). In dit beleidsplan
waarbinnen dit Grondstoffenbeleidsplan voor particulie-
is alleen het onderdeel circulaire economie bij de afva-
re huishoudens valt.
linzameling van particuliere huishoudens opgenomen.
3.1 Omgevingswet Er is een nieuwe Omgevingswet vastgesteld, deze bundelt
In bijlage 13 is een doorkijk opgenomen naar Leusden circulair in 2050.
vrijwel alle wetgeving in het ruimtelijk domein en moet
3.3 Landelijk Afvalbeheerplan
de besluitvorming versnellen. Invoering van de wet was
Hoe we in Nederland met ons afval omgaan wordt vast-
aanvankelijk voor 2018 voorzien, maar is nu voor de der-
gelegd in het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP3). Het LAP3
de keer opgeschoven. De invoering staat nu gepland op 1
heeft een looptijd van 2017 tot en met 2029. Overheden
januari 2022. Het Grondstoffenbeleidsplan is een van de
zijn wettelijk verplicht om, bij al hun besluiten die raken
bouwstenen van het toekomstige Omgevingsplan.
aan afvalbeheer, rekening te houden met het LAP3. Het
3.2 Circulaire economie Veel grondstoffen die we nu gebruiken raken deze eeuw op. Dat betekent dat iemand die in 2000 geboren is
plan vervult een functie als instrument bij de transitie naar een circulaire economie. Het LAP3 bevat richtlijnen voor zowel het huishoudelijk afval als het bedrijfsafval.
fen niet meer uit de aarde te winnen zijn. We moeten
3.4 Besluit gescheiden inzameling huishoudelijke afvalstoffen
dus anders gaan kijken naar de grondstoffen die we nu
Op 1 juli 2020 is het Besluit gescheiden inzameling van
gebruiken. Hoe kunnen we de grondstoffen die overal
kracht geworden. Daardoor zijn gemeenten nu wettelijk
opgeslagen zijn in producten, gebouwen en afval weer
verplicht om de gescheiden inzameling van bioafval (de
terugwinnen, zodat we geen nieuwe grondstoffen hoeven
nieuwe naam voor GFT), papier, metaal, kunststof, glas,
te delven? De Rijksoverheid heeft als doel gesteld dat
textiel, gevaarlijke afvalstoffen en elektr(on)ische appa-
Nederland in 2050 een circulaire economie heeft ontwik-
ratuur te organiseren. Voor textiel en gevaarlijke afval-
keld. De ambitie van het kabinet is om samen met maat-
stoffen gaat deze verplichting pas in op 1 januari 2025,
schappelijke partners in 2030 een (tussen) doelstelling te
voor de andere stromen is dat 1 juli 2020.
realiseren van 50% minder gebruik van primaire grond-
Gescheiden inzamelen hoeft niet huis-aan-huis inzame-
tijdens zijn leven gaat meemaken dat allerlei grondstof-
Grondstoffenbeleidsplan | 7
len te betekenen. Onder gescheiden inzamelen worden
figuur 1). De verwachting is dat dit tarief de komende
ook inlever- of innamesystemen of andere inzamelrege-
jaren nog verder zal stijgen.
lingen begrepen. Dat kan bijvoorbeeld ook een breng-
Dit betekent dat gemeenten die het restafval hebben
voorziening op de milieustraat zijn.
verminderd, zoals Leusden, minder last hebben van deze
De gemeenten moeten de Afvalstoffenverordening aan-
verbrandingsbelasting. Gemeenten die dit niet hebben
passen aan de nieuwe wetgeving.
gedaan, betalen de hoofdprijs. Daar zullen de kosten
3.5 Van afval naar grondstof
van afvalbeheer de komende jaren sterker stijgen dan in gemeenten met weinig restafval. De verbrandingsbelas-
Om de landelijke ambities te halen is de rijksoverheid
ting wordt jaarlijks eenzijdig door het rijk vastgesteld en
het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG) gestart.
de gemeenten krijgen de hoogte van het tarief niet van
VANG – huishoudelijk afval (HHA) is een onderdeel van
te voren te horen.
het VANG programma. Het VANG-programma ondersteunt de gemeenten om hun doelstellingen op het gebied van afval te realiseren, meer afvalscheiding en minder huishoudelijk restafval voor verbranding. Voor verschillende afvalstromen streeft VANG-HHA na dat gemeenten de afvalscheiding optimaal kunnen organiseren. Om dit te bereiken delen ze op hun website verschillende initiatieven, innovaties en ervaringen op dit gebied, zoals bijvoorbeeld succesvolle inzamelmethodes bij de hoogbouw, de inkoop van circulaire minicontainers en diverse communicatiemiddelen. Voor de kantoor-, winkel- en dienstensector (KWD-sector) heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat het programma VANG Buitenshuis ontwikkelt. Dit programma helpt om de 2 miljoen ton restafval die in de
Verbrandingsbelasting 35 30 25 20 15 10 5 0
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Figuur 1. Ontwikkeling van de hoogte van de verbrandingsbelasting
houdelijk afval - te halveren naar 1 miljoen ton. Het doel
3.7 Producentenverantwoordelijkheid en verpakkingen
is meer te recyclen, minder grondstoffen te gebruiken en
Producenten zijn verantwoordelijk voor het terugbrengen
zo een stap te zetten naar een circulaire economie.
van het restafval van producten die ze zelf op de markt
KWD sector vrijkomt - en die vergelijkbaar is met huis-
3.6 Verbrandingsbelasting
brengen. Het principe van deze producentenverantwoordelijkheid is dat de producent (financieel) verantwoordelijk is voor het gescheiden inzamelen en verwerken
restafval te verminderen, heeft de rijksoverheid de
van producten als ze in de afvalfase zijn beland. Het
verbrandingsbelasting ingevoerd, een soort financiële
inzamelen van deze stromen is meestal gedelegeerd aan
stok achter de deur. De verbrandingsbelasting is in 2015
gemeenten, die daar een vergoeding voor ontvangen. Er
ingevoerd. Per ton restafval dat de verbrandingsoven in
bestaat een producentenverantwoordelijkheid voor on-
ging, moest 13 euro aan verbrandingsbelasting betaald
der andere batterijen, elektrische apparaten, en verpak-
worden. In 2019 is dit verhoogd naar 32 euro per ton (zie
kingen, waaronder kunststof verpakkingsmateriaal.
Grondstoffenbeleidsplan
Om de gemeente te stimuleren om de hoeveelheid
| 8
De producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingsafval is uitgewerkt in de Raamovereenkomst Verpakkingen 2013-2022. Een vervolg hierop is vanaf 1 april 2020 in werking getreden: de Ketenovereenkomst Verpakkingen 2020-2029. De overeenkomst bevat afspraken tussen het Rijk, het verpakkende bedrijfsleven en gemeenten (VNG) over de uitvoering van het Verpakkingenbesluit en het realiseren van 90% gescheiden inzameling en hergebruik van plastic afval in het bijzonder. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het inzamelen van het verpakkingsmateriaal en krijgen hiervoor een vergoeding van de producenten. Vanuit de Raamovereenkomst Verpakkingen krijgen de gemeenten ook een vergoeding voor het inzamelen van zwerfafval. Deze vergoeding loopt eind 2022 af. Het is nog niet duidelijk of er een vervolg op de regeling komt.
3.8 Bronscheiding versus nascheiding Bronscheiding legt de verantwoordelijkheid voor de afvalinzameling en het milieu bij de inwoners. Mensen worden bewust gemaakt van hun doen en laten. De gemeente faciliteert en zorgt voor goede communicatie. Vaak wordt er gedacht dat inwoners bij nascheiding al het afval in één container kunnen deponeren. Echter dat is niet waar. Bij nascheiding wordt alleen het PMD (verpakkingsafval) nagescheiden. De inwoners hebben nog steeds aparte voorzieningen nodig voor het inzamelen van GFT, papier, textiel en glas. Bronscheiding wordt ook in de herziening van het landelijk afvalbeheerplan (LAP3) als voorkeursbeleid aangewezen. In de toekomst wordt een vermenging van afvalstoffen verdergaand ontmoedigd in het Besluit activiteiten norm is voor álle huishoudens en afwijkingen van de bronscheiding moeten voldoen aan de in het LAP3 beschreven wettelijke (uitsluitings)gronden. In de praktijk betekent dit dat alleen gemeenten met veel hoogbouw en weinig ruimte voor (mini)containers gebruik zullen maken van nascheiding.
Grondstoffenbeleidsplan
leefomgeving (Bal). Dit betekent dat bronscheiden de
| 9
4. Waar staan we nu? In dit hoofdstuk staan de feiten van de afvalinzameling van de particuliere huishoudens in Leusden op dit moment.
4.1 Evaluatie Grondstoffenplan 2016-2020 In het Grondstoffenplan 2016-2020 staan maatregelen om de hoeveelheid restafval te verminderen. Dit plan is in 2019 geëvalueerd (zie bijlage 3) met de volgende resultaten: 1. De invoering van het omgekeerd inzamelen (in 2017) en diftar (in 2018) hebben duidelijk een positief effect op het realiseren van de door de gemeenteraad vast gestelde milieuambitie voor 2020. De VANG doelstelling voor 2020 is gehaald. 2. De inwoners zijn gewend geraakt aan het omgekeerd inzamelen en diftar, dit blijkt mede uit de overwegend positieve resultaten van de bewonersenquête (zie bijlage 5). 3. De totale kosten zijn als gevolg van de invoering van het omgekeerd inzamelen en diftar voor het verwerken van restafval en grondstoffen lager dan wanneer deze beleidswijzigingen niet zouden zijn ingevoerd.
4.2 Samenstelling restafval Leusden Om de doelstelling van 50 kg restaval per inwoner per jaar in 2025 te realiseren, wordt momenteel één keer per twee jaar de samenstelling van het aangeboden fijn huishoudelijk restafval en het PMD in Leusden geanalyseerd. Het ene jaar wordt de samenstelling van het restafval onderzocht en het andere jaar de samenstelling van PMD. We krijgen daarmee informatie over de grondstoffen die in het restafval belanden. De meest recente sorteeranalyse van restafval is van november 2019 (zie bijlage 4). De samenstelling van het huishoudelijk restafval is, op basis van het inzamelsysteem, in drie groepen opgenomen (zie tabel 1). Uit de resultaten blijkt dat 40 kg van de 67 kg (oftewel 60%) van de grondstoffen in de restafvalcontainer er nog uit gehaald kunnen worden om opnieuw te gebruiken. Er is nog veel winst te halen door het keukenafval, de luiers en incontinentiematerialen, papier, PMD en textiel beter te gaan scheiden. Stel dat de helft van het keukenafval dat nu bij het restafval wordt gedaan, gescheiden wordt ingezameld, dan levert dat per inwoner al 10 kilo minder restafval op. Naast de 67 kg fijn restafval wordt er jaarlijks ook 11 kg grof restafval per inwoner aangeleverd.
Grondstoffenbeleidsplan | 10
Afvalstroom
%gewicht
kg/inw./jaar
GFT (vooral keukenafval)
31
20,7
Papier (herbruikbaar)
5,2
3,4
PMD
6,2
4,2
Glas
1,9
1,2
Textiel
6,2
4,2
Subtotaal:
50,5 %
33,7 kg
Metaal
1,1
0,7
Hard kunststof
5,2
3,5
Hout
0,7
0,5
Steen / puin
2,3
1,5
KCA
0,2
0,1
Apparaten
0,5
0,3
Subtotaal:
10%
6,6 kg
Luiers, incontinentiematerialen
13,6
9,1
Papier (niet herbruikbaar)
10,4
7,0
Ondefinieerbaar
15,7
10,5
Subtotaal:
39,7%
26,6 kg
Totaal
100%
67 kg
Haalvoorziening
Brengvoorziening
Overig (=restafval)
Tabel 1: Samenstelling huishoudelijk fijn restafval 2019
De afvaldriehoek toont in één oogopslag de beïnvloedbare aspecten van het afvalbeleid: • Service (het gebruiksgemak voor de inwoners) •
Milieu (de ingezamelde hoeveelheden en de kwaliteit per stroom)
•
Kosten (het effect op de afvalstoffenheffing) Pagina 10
Grondstoffenbeleidsplan
4.3 Afvaldriehoek
| 11
4.3 Afvaldriehoek
Service
De afvaldriehoek toont in één oogopslag de beïnvloedba-
De gemeente Leusden heeft een hoog serviceniveau.
re aspecten van het afvalbeleid:
Voorbeelden hiervan zijn: de GFT inzameling van 1x per
• Service (het gebruiksgemak voor de inwoners)
week in de zomer, de PMD inzameling van 1x per 2 weken
• Milieu (de ingezamelde hoeveelheden en de kwaliteit
en de restafvalinzameling in het buitengebied die 1x per
per stroom)
2 weken is. Het serviceniveau ligt hoger dan bij verge-
• Kosten (het effect op de afvalstoffenheffing)
lijkbare gemeenten met dezelfde stedelijkheidsklasse
Daarnaast kunnen ook sociale aspecten als de inzet
(zie de benchmark 2019, bijlage 2). Uit de bewonersen-
van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en de
quête (zie bijlage 5) bleek dat het serviceniveau voor de
bijdrage aan de lokale circulaire economie betrokken
inwoners en de mogelijkheden om afval gescheiden aan
worden in het afvalbeleid.
te bieden (op te laten halen of zelf weg te brengen) als goed ervaren wordt (zie tabel 2). Alleen het rapportcijfer voor restafval is iets lager, maar dit is in lijn met de opzet van het afvalbeleid: meer focus op de inzameling van grondstoffen en een versobering van de inzameling van restafval.
Kosten
Grondstofstroom Rapportcijfer
Afval beleid Milieu
Service
PMD
7,8
GFT
7,6
Papier
7,6
Rest
6,7
Tabel 2: Rapportcijfers voor de inzameling van verschillende afvalstromen, afkomstig uit de bewonersenquête 2019.
Grondstoffenbeleidsplan | 12
Kosten
De toename van de afvalstoffenheffing is een landelijke
De totale afvalkosten zijn fors gestegen en zullen de
trend. Toch is de inwoner van Leusden met het diftar
komende jaren naar verwachting blijven stijgen. De kos-
systeem goedkoper uit dan zonder diftar systeem. Uit
ten voor het verbranden van restafval zijn toegenomen
de landelijke benchmark van 2019 (bijlage 2) blijkt dat in
door een zware afvalstoffenbelasting van het Rijk (zie
gemeente Leusden de totale afvalbeheerkosten relatief
paragraaf 3.6). Ook de aanbesteding voor het verwerken
laag zijn in vergelijking met gemeenten met dezelfde
van rest- en GFT afval heeft ongunstig uitgepakt en zorgt
stedelijkheidsklasse.
voor extra kosten. De vergoeding voor het oud papier en karton is gehalveerd en staat daarmee op een dieptepunt als gevolg van macro-economische ontwikkelingen. Tenslotte leidt het hoge serviceniveau (zomerinzameling GFT, frequentie PMD, frequentie restafvalinzameling buitengebied) in de gemeente Leusden ook tot hoge kosten. In tabel 3 is te zien welke kosten beïnvloedbaar zijn en welk niet.
Stijging afvalstoffenheffing Beïnvloedbare kosten Niet beïnvloedbare kosten Afvalstoffenbelasting X Aanbestedingscontracten X Vergoedingen grondstoffen X Hoog serviceniveau X Tabel 3: Overzicht van wel of niet beïnvloedbare kosten die effect hebben op de afvalstoffenheffing
Grondstoffenbeleidsplan | 13
Milieu: Kwaliteit van grondstoffen
meer naar de kwaliteit gekeken. De verwerkers willen
In veel gemeenten neemt de kwaliteit van de grond-
liever geen nat, vervuild papier en zoeken regelmatig
stoffen de laatste jaren af, vaak wordt als oorzaak diftar
de grenzen van het contract met de AVU op. Aangezien
genoemd. De kwaliteit van de grondstoffen in Leusden
Leusden het oud papier nog in dozen aanlevert, kan dit
is op dit moment goed. Het PMD afkeurpercentage van
een probleem worden in de toekomst.
Leusden is laag (1,48% in 2019). In bijlage 6 staan de
Het Kringloopcentrum Leusden heeft het signaal afge-
afkeurpercentages bij het overslagstation over 2019 voor
geven dat er in toenemende mate restafval in de textiel-
PMD voor alle gemeenten in de provincie Utrecht.
containers wordt gevonden.
Wel vindt er steeds meer afkeur van individuele PMD minicontainers plaats. In januari en februari van 2020 (voor de coronacrisis) hebben de BOA’s 12 PMD minicontainers afgekeurd. In de zomer 2020 is de inzamelaar gestart met het checken van de PMD minicontainers op vervuiling. In de periode juli t/m oktober zijn er 308 PMD minicontainers afgekeurd, waarvan bij 10 adressen twee keer een container is afgekeurd en bij twee adressen drie keer. De inzamelaar hangt een kaart aan de container en geeft aan de collega’s van de milieustraat door wat de reden van afkeur is, zodat zij eventuele vragen kunnen beantwoorden. De nieuwste cijfers betreffen een sorteeranalyse van het PMD (2020, zie bijlage 16). Hieruit blijft dat 35% van het PMD geen PMD is maar stoorstoffen. Een klein percentage wordt veroorzaakt door te grote folies en harde plastic (b.v. speelgoed). Het grootste deel is afval dat er echt niet in hoort:13,6% bestaat uit papier, hout, glas en textiel en
4.4 Inzamelstructuur Sinds 2017 kunnen bewoners uit de bebouwde kom hun huishoudelijk restafval aanbieden in ondergrondse containers. Grondstoffen worden zoveel mogelijk aan huis opgehaald (omgekeerd inzamelen). Een jaar later in 2018 zijn gedifferentieerde afvaltarieven ingevoerd (diftar). Men betaalt naast een vast tarief ook een variabel tarief per keer dat er restafval wordt aangeboden. De uitgebreide beschrijving van de inzamelstructuur staat in bijlage 7. Uit de evaluatie van het Grondstoffenplan 2016-2020 blijkt dat veel inwoners tevreden zijn met het nieuwe systeem van de afvalinzameling. Uit de bewonersenquête blijkt dat de inwoners tevreden zijn over de inzameling van de verschillende deelstromen, zie paragraaf 4.3 voor de rapportcijfers voor de verschillende deelstromen. 4.5 Milieustraat
11,9% bestaat uit zakken restafval.
In 2018 is de milieustraat aangepast. Het systeem sluit
Voor GFT vindt er momenteel zeer weinig afkeur plaats,
betalen voor het brengen van fijn en grof afval. Alle
maar als er wel vervuiling wordt gevonden, is het lastig om te bepalen van wie het is, want de containers zijn niet gechipt. Om die reden kunnen huishoudens ook meerdere GFT containers gebruiken. Voor papier vindt er nu nog weinig afkeur plaats, maar de heeft gedaan voor oud papier uit Europa wordt de markt hier overspoeld met ons eigen oud papier. De vergoeding is veel lager geworden en daardoor wordt er steeds
informatie over de milieustraat, de grondstofstromen die inwoners gratis of betaald kunnen brengen, staat in bijlage 8. Uit de bewonersenquête blijkt dat een meerderheid van de inwoners tevreden is over de milieustraat (48% geeft de milieustraat een 6 of 7 en 40% geeft een 8 of hoger). Men is tevreden over de klantvriendelijkheid, de toegankelijkheid, de duidelijkheid welke afvalstromen in welke
Grondstoffenbeleidsplan
verwerker wordt steeds strenger. Nu China de grens dicht
nu beter aan bij het diftar systeem. Inwoners moeten
| 14
container moet en de wachttijden. Ongeveer één derde is niet tevreden over de duidelijkheid welke afvalstromen gratis zijn en de openingstijden. In 2020 zijn de openingstijden aangepast.
4.6 Zwerfafval Vanuit de Raamovereenkomst Verpakkingen krijgt de gemeente een vergoeding van € 1,19 per inwoner voor het opruimen van zwerfafval. De gemeente zet die subsidie door naar Opgeruimd Leusden. Opgeruimd Leusden is een samenwerking van actieve inwoners van Leusden (die zich hebben verenigd in het burgerinitiatief Burgers & Afval) en Stichting De Groene Belevenis. De missie van Opgeruimd Leusden is het schoner krijgen en houden van de gemeente Leusden door middel van opruimochtenden, bewustwordingscampagnes en educatieprogramma’s. In 2020 zijn naast de jaarlijkse actie twee scans in winkelgebieden (Hamerhof en Biezenkamp) uitgevoerd. De resultaten van de scans worden gebruikt om te bepalen of en zo ja welke acties nodig zijn om de winkelgebieden schoner te krijgen. In het najaar 2020 wordt er als pilot een prullenbak geplaatst op de Hamershof om het afval in de openbare ruimte te scheiden. Dit wordt gefinancierd vanuit een prijs die een actieve inwoner heeft ontvangen van Stichting De Boom. De vergoeding die de gemeente ontvangt vanuit de Raamovereenkomst Verpakking loopt eind 2022 af.
4.7 Bronscheiding In de gemeente Leusden is bronscheiding het uitgangspunt bij de afvalinzameling. Bronscheiding legt de verantwoordelijkheid voor de afvalinzameling bij de inwoners, ze worden bewust gemaakt van hun doen en laten. Bovendien is bronschoon materiaal op voor de recycling. Bronscheiding past goed bij de gemeente Leusden. Meer informatie over bron- en nascheiding staat in paragraaf 3.8.
In het kader van afvalinzameling verwerkt de gemeente momenteel alleen persoonsgegevens ten behoeve van: • de uitvoering van de afvalinzameling, waaronder adres gebonden inzameling (zoals grofvuil ophalen op afspraak); • het beheer van de afvalpassen en de minicontainers; • het vaststellen van de afvalstoffenheffing. De persoonsgegevens worden verwerkt in overeenstemming met de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming).
4.9 Toezicht en handhaving Handhaving vindt momenteel plaats op de kwaliteit van de grondstoffen en bij bijplaatsingen of dumpingen. De gemeente Leusden heeft 2 Buitengewone Opsporingsambtenaren (BOA’s). Deze checken PMD containers, tijdens de inzamelronde, voordat de inzamelaar de containers leegt (uitgezonderd de coronatijd). Indien een container verkeerd afval bevat, wordt deze niet geleegd. Er wordt een kaartje aan de container gehangen waarom de container niet is geleegd. Inwoners kunnen de container na 2 weken opnieuw aanbieden. De BOA’s maken hierbij gebruik van de controlebevoegdheid op het correct aanbieden van de diverse stromen (o.a. PMD) door inwoners. De BOA’s kunnen inwoners individueel aan spreken op het inzamelgedrag en indien nodig een boete opleggen, in de praktijk gebeurt dit nauwelijks. De kaartjes van de containers die verkeerd zijn aangeboden, gaan naar de medewerkers van de milieustraat die eventuele vragen van inwoners daarover beantwoorden. Sinds de zomer 2020 checkt de inzamelaar de samenstelling van de PMD containers (zie ook 4.3 Milieu: kwaliteit van grondstoffen).
Grondstoffenbeleidsplan
scheiding goed voor het milieu, want het levert relatief
4.8 Persoonsgegevens
| 15
4.10 Ontwijkgedrag
werker van Stichting De Boom, Den Ouden Groenrecy-
De meeste mensen zijn het afval beter gaan scheiden
cling en SIGHT Landscaping Hierbij is geconcludeerd dat
na het wijzigen van de inzamelmethode in 2017 en 2018,
het zeker voorkomt in Leusden, maar dat concrete cijfers
maar niet iedereen gooit het restafval in de ondergrond-
ontbreken. In het rapport (zie bijlage 9) zijn adviezen
se containers. Een deel van de inwoners doet dit op een
gegeven om ontwijkgedrag te verminderen.
andere (ongewenste) manier. Zo blijkt uit een recent gehouden enquête dat 11% van de respondenten hun
We weten dat een deel van de inwoners ontwijkgedrag
afval wel eens meeneemt naar familie of vrienden in
vertoont en daardoor nooit restafval aanbiedt, de zo-
een andere gemeente. Van de bewoners in de bebouwde
genaamde nulaanbieders. In Leusden waren er in 2019
kom gooit 4% hun restafval wel eens in een openbare
423 nulaanbieders, 3,2% van de huishoudens. Dit is in
prullenbak en van de bewoners in het buitengebied doet
lijn met vergelijkbare gemeenten waar onderzoek heeft
2% dit wel eens. Ook wordt er méér afval in de natuur
uitgewezen dat het aantal nulaanbieders 2-5% van het
gedumpt, verdwijnt er restafval via de ‘zwerfafvalklep’
aantal huishoudens bedraagt. Naar alle waarschijnlijk-
aan de zijkant van de ondergrondse containers en wordt
heid is het deel van de huishoudens, dat keurig al het
er restafval naar de bedrijfsafvalcontainer van de werk-
afval scheidt en daarmee op reguliere wijze geen restaf-
gever wordt gebracht. Dit noemen we ontwijkgedrag.
val aanbiedt, bijzonder klein. Maar er zitten ook huishoudens bij met een bedrijf aan huis, die voor het bedrijf
Op initiatief van de gemeente Leusden is in 2019 onder
een eigen contract voor restafval hebben afgesloten. Het
leiding van Avalon advies een werksessie gehouden naar
is niet bekend welk percentage van de nulaanbieders
de aard, omvang, locaties en redenen van ontwijkgedrag
bewust geen restafval aanbiedt om kosten te vermijden.
in Leusden en eventueel te nemen maatregelen. Aan-
Vanuit de AVG zijn een aantal voorwaarden van toe-
wezig waren een aantal collega’s van de buitendienst,
passing, voordat de gemeente persoonsgegevens mag
vrijwilligers van Opgeruimd Leusden, medewerkers van
verzamelen voor onderzoek naar nulaanbieders (zie
het Kringloopbedrijf Leusden-Amersfoort en een mede-
bijlage 10).
Grondstoffenbeleidsplan | 16
4.11 Bedrijfsafval
telijke afvalinzameling voor particuliere huishoudens.
Dit beleidsplan gaat over het scheiden van afval van
De hoeveelheden afvalstoffen die de KWD bedrijven
particuliere huishoudens. Kleine kantoren, winkels,
aanbieden kunnen niet apart van het
instellingen en dienstverleners (KWD bedrijven) kunnen
huishoudelijk afval worden geregistreerd. Maar het aan-
hun bedrijfsafval ook door de gemeente laten inzamelen,
tal keer dat een bedrijfspas is gebruikt voor
mits dit afval “naar aard en omvang op huishoudelijke
het aanbieden van restafval wordt wel geregistreerd. De
afvalstoffen lijkt”. De scholen doen mee met het project
KDW bedrijven hebben in 2019 in totaal bijna 21 ton res-
“afvalvrije scholen” georganiseerd door de Groene Bele-
tafval aangeboden (zie tabel 3). Met 30.030 inwoners be-
venis en gescheiden het afval, omdat ze vrijwel restafval-
tekent dit dat de geregistreerde hoeveelheid huishoude-
loos willen zijn. Ze voeren het gescheiden afval af via de
lijk restafval eigenlijk 0,7 kg per inwoner lager is. Wil de
gemeentelijk voorzieningen.
gemeente Leusden in 2030 naar max. 25 kg restafval per
De KWD bedrijven hebben daarvoor een aparte bedrijfs-
inwoner, dan zal het bedrijfsafval niet meer gezamenlijk
afvalpas van de gemeente en kunnen daarmee gebruik
met het restafval van particulieren huishoudens kunnen
maken van dezelfde inzamelvoorzieningen (verzamel-
worden afgevoerd. De KWD bedrijven moeten dan zelf
containers) en inzamelmiddelen (minicontainers) als
een contract afsluiten met een particuliere afvalinzame-
huishoudens. Deze bedrijven betalen hiervoor reini-
laar net als de overige bedrijven. Omdat het maar om
gingsrechten aan de gemeente. In 2019 had de gemeente
0,7 kg per inwoner per jaar gaat, wordt het voorlopig nog
Leusden 110 KWD bedrijven die meeliften op de gemeen-
niet aangepast.
Aantal aanbeidingen 2019 881 3.734
Gewicht (kg) 2,5 5
Totaal (kg) 2.203 18.670 20.873
Tabel 3: Hoeveelheid KDW afval in 2019, gebaseerd op de aanname dat een aangeboden vuilniszak van 60 liter 5 kg weegt en van 30 liter 2,5 kg.
Grondstoffenbeleidsplan | 17
4.12 Circulair Leusden In de duurzaamheidsagenda van de gemeente Leusden staat de ambitie om een verkennend onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden om een Circulair Ambachtscentrum op te richten. Minicontainers, werkkleding en prullenbakken worden
informatie gegeven over wijzigingen in de inzameling en over de scheidingsregels. Uit de bewonersenquête blijkt dat er weinig mensen ontevreden zijn over de communicatie van de afvalinzameling: van de 635 opmerkingen hebben er maar 19 opmerkingen betrekking op de voorlichting. Een aantal
nog niet circulair ingekocht.
respondenten geeft aan dat er meer voorlichting mag
4.13 Regionale ontwikkelingen
recycling in zijn werk gaat.
Verschillende gemeenten in de provincie Utrecht zijn de afgelopen jaren net als Leusden overgestapt op diftar (Bunschoten, Renswoude, Veenendaal en Woudenberg,) en diverse gemeente hebben omgekeerd inzamelen ingevoerd (Bunschoten en de meeste RMN gemeenten). Amersfoort is momenteel bezig om omgekeerd inzamelen in te voeren. Steeds meer gemeenten bundelen de krachten om gezamenlijk de afvalinzameling te organiseren. Ze zijn toegetreden tot samenwerkingsverbanden. RMN (Baarn, Bunnik, Nieuwegein, Soest, IJsselstein en Zeist), ROVA (Bunschoten, Woudenberg en Amersfoort) en ACV (Renswoude, Veenendaal). De aanbesteding van diverse contracten voor de inzameling en verwerking van grond-
komen over afval scheiden, wat waar moet en hoe de In het evaluatie rapport van het Grondstoffenplan 20162020 wordt geadviseerd om blijvend en intensiever te communiceren over afvalscheiding. Bijvoorbeeld over de kwaliteit van PMD (wat mag er wel bij en wat niet), het gebruik van de milieustraat en het tegengaan van ontwijkgedrag.
4.15 Conclusie Leusden doet het goed op het gebied van afvalinzameling en afvalscheiding. Omgekeerd inzamelen en diftar hebben er toe geleid dat de gemeente Leusden de VANG doelstelling voor 2020 heeft gehaald. We hebben een laag percentage van afkeur van grondstoffen. Er is nog winst te halen door 40,3 kg aan grondstoffen uit het res-
stoffen loopt voor Leusden via de AVU.
tafval te halen. Dit betreft vooral GFT (keukenafval), PMD,
4.14 Communicatie
De kosten voor de afvalinzameling zijn de laatste jaren
In 2017 en 2018 is er veel gecommuniceerd over de wijzigingen van de afvalinzameling. Er wordt sindsdien vooral
luiers en incontinentiematerialen, oud papier en textiel. flink gestegen, maar de inwoners zijn wel tevreden over de afvalinzameling.
Grondstoffenbeleidsplan | 18
5. Toekomstig beleid In dit hoofdstuk staat wat we de komende jaren gaan doen om de hoeveelheid restafval verder te verlagen en de inwoners te helpen bij het verlagen van de hoeveelheid restafval onder het motto “Haal alles uit je restafval”. Hierbij hanteren we de volgende kaders: • Doelstelling: niet meer dan 50 kg restafval per inwoner per jaar in 2025; • Het omgekeerd inzamelen en de diftar methode met bronscheiding blijven bestaan; • Financieel kostendekkend; conform opdracht van de Raad aan het College. Aan de hand van de onderstaande 5 speerpunten worden deze kaders uitgewerkt in het Uitvoeringsplan Grondstoffenbeleidsplan 2021-2025(zie bijlage 12): 1. Optimaliseren inzamelmethodes; 2. Intensiveren preventie, voorlichting en communicatie; 3. Aanpakken van ontwijkgedrag; 4. Monitoring kosten, hoeveelheden en kwaliteit; 5. Gericht op de circulaire toekomst; In de planning van de activiteiten (zie bijlage 14) is te zien dat we de acties die het meest bijdragen aan het behalen van de doelstelling het eerst gaan uitvoeren (b.v. keukenbakje voor GF afval). Er zijn daarbij een paar acties die naar voren gehaald zijn, omdat die acties al papiercontainer). Tenslotte zijn er ook acties die gekoppeld zijn aan een startdatum van een contract (b.v. start luierinzameling).
Grondstoffenbeleidsplan
in het CUP 2018-2022 zijn aangekondigd (b.v. invoering
| 19
5.1 Optimaliseren inzamelmethodes
5.3 Aanpakken van ontwijkgedrag
We gaan data gestuurd, op basis van de sorteeranalyses
Ontwijk gedrag, het bewust verkeerd aanbieden van
en de landelijke benchmark, de inzamelmethodes ver-
afval, wordt tegengegaan door de inhoud van de (mini)
beteren (bakje voor keukenafval, luierinzameling starten
containers te controleren, bewoners per brief te informe-
zodra dat kan, minicontainers voor papier invoeren,
ren, een afvalcoach en de BOA in te zetten. Bij dumpin-
pilot zwerfafval gescheiden inzamelen in Hamershof).
gen en bijplaatsingen treed de BOA op. Indien het afval
De acties voor de komende 4 jaar zijn uitgewerkt in het
opzettelijk verkeerd wordt aangeboden, volgt een boete.
Uitvoeringsplan Grondstoffenbeleidsplan 2021-2025 (zie
Om ontwijk gedrag aan te pakken zal de gemeente vaker
bijlage 12)
persoonsgegevens registreren, o.a. voor:
5.2 Intensiveren preventie, voorlichting en communicatie
• het behalen van milieudoelstellingen en het optimaliseren van het gemeentelijk afvalbeleid; • het stimuleren van afvalscheiding, bijvoorbeeld door
Door de voorlichting en de communicatie te verbete-
middel van het geven van individuele feedback op het
ren wordt de bewustwording en de kennisoverdracht
aanbiedgedrag of individuele informatieverstrekking
bevordert. Naast informeren via diverse middelen (o.a.
over de recycling van afval tot grondstof;
campagnes en social media) gaan we de inwoners ook
• het controleren en/of handhaven van de juiste afval-
persoonlijk benaderen (o.a. via brieven en een afval-
scheiding.
coach). We stimuleren preventie, bijvoorbeeld door inwo-
• De persoonsgegevens worden verwerkt in overeenstem-
ners bewust te maken van hun eigen aankoopgedrag, de
ming met de AVG (Algemene Verordening Gegevensbe-
mogelijkheden om voedselverspilling tegen te gaan en
scherming) zie bijlage 10 voor meer informatie over het
het stimuleren van hergebruik.
gebruik van persoonsgegevens bij de afvalinzameling.
We gaan de burgerparticipatie intensiveren door het
Waar nodig wordt een ‘beheer protocol ‘ opgesteld in
opzetten van een afvalpanel, een groep mensen die mee-
overleg met de functionaris privacywetgeving
denkt over de uitvoering van het grondstoffenbeleid. De communicatiestrategie en de communicatieacties staan uitgewerkt in het communicatieplan (zie bijlage 11).
Grondstoffenbeleidsplan | 20
5.4 Monitoring kosten, hoeveelheden en kwaliteit
5.5 Gericht op de circulaire toekomst
We monitoren de kosten, hoeveelheden en kwaliteit van
De transitie naar een circulaire economie staat volop
de grondstofstromen en de samenstelling van het rest-
in de aandacht. Inmiddels is landelijk en provinciaal
afval nauwkeurig. De frequentie van de sorteeranalyse
duidelijk dat de focus van de alledaagse interpretatie
van restafval zal worden verhoogd van één keer per twee
“Hoe gaan we slimmer om met ons afval? en “Hoe sluiten
jaar naar één keer per jaar. De inwoners en de raad zullen
we de kringlopen door recycling van afval” meer komt te
meerdere keren per jaar geïnformeerd over de voortgang
liggen bij meer fundamentele vragen. Vragen zoals: “Hoe
in het bereiken van de doelstelling. De worden geïnfor-
reduceren we het gebruik van primaire grondstoffen?”
meerd over de bereikte resultaten en daarmee over hun
“Welke oplossingen zorgen ervoor dat we minder nieuwe
eigen inzamelprestaties.
producten en materialen nodig hebben om in onze behoeften te voorzien, dat onze spullen langer meegaan,
Indien de afkeurcijfers van een afvalstroom slechter wor-
dat er vernieuwende ketensamenwerking ontstaat, dat
den, wordt er een sorteeranalyse van de desbetreffende
materialen in gebruik blijven en geen afval worden?”
afvalstroom uitgevoerd om het probleem te analyseren
Dit zijn complexe vragen die de hele economie raken en
en zal er communicatie en voorlichting naar de inwoners
die veel verder gaan dan alleen de afvalinzameling bij
plaatsvinden.
particuliere huishoudens. In bijlage 13 wordt een doorkijk gegeven over de mogelijkheden voor de circulaire
Om de kosten van de afvalstoffenheffing beheersbaar te
economie bij bedrijven en bij het beheer van de open-
houden, zal er een onderzoek gedaan worden naar moge-
bare ruimte (BOR). De acties om de circulaire economie
lijke samenwerking op het gebied van de inzameling. Het
bij de afvalinzameling van particuliere huishoudens te
maakt de gemeente minder kwetsbaar voor schommelin-
stimuleren (b.v. verkennend onderzoek naar circulair
gen in de tarieven.
ambachtscentrum) zijn uitgewerkt in het Uitvoeringsplan Grondstoffenbeleidsplan 2021-2025 (zie bijlage 12).
Grondstoffenbeleidsplan | 21
6. Financiën In bijlage 15 is een overzicht van de financiën opgenomen. De totale kosten voor het Grondstoffenbeleidsplan 2021-2015, het Uitvoeringsplan en het bijbehorende Communicatieplan bedragen € 178.235; gemiddeld € 35.647 per jaar. Dit betekent een jaarlijkse verhoging van de afvalstoffenheffing met gemiddeld € 2,92 per huishouden.
Grondstoffenbeleidsplan | 22
Bijlagen
Bijlage 1: Ingezamelde hoeveelheden afval 2015-2019 gemeente Leusden Bijlage 1: Ingezamelde hoeveelheden afval 2015-2019 gemeente Leusden Jaar Fijn restafval
2015 2016 2017 2018 2019
153 145 107 71 67
Ingezamelde hoeveelheden per kg per inwoner per jaar Grof Restafval GFT PMD Oud papier en Huishoudelijk totaal karton restafval 34 187 80 6 67 34 179 80 9 65 28 135 90 26 68 17 88 102 32 61 11 79 126 34 62
Glas
28 30 29 28 29
Aantal inwoners 30.030 (peildatum 1 januari 2019, bron CBS) In 2017 is het Nieuwe Inzamelen geïntroduceerd. In 2018 is diftar geïntroduceerd. In de hoeveelheid fijn restafval zit naar schatting 0,7 kg bedrijfsafval en 0,9 kg prullenbakkenafval per inwoner.
Grondstoffenbeleidsplan | 24
Bijlage 2: Benchmark rapport 2019 gemeente Leusden
Leusden
Grondstoffenbeleidsplan | 25
Inhoud Kernprestaties
3
Milieu
5
Kosten
9
Dienstverlening
10
Regievaardigheden
11
Basisgegevens
12
Over de benchmark
13
Datum: 19 oktober 2020 Status: definitief
Grondstoffenbeleidsplan
De Benchmark Huishoudelijk Afval is een product van de NVRD en Rijkswaterstaat en wordt uitgevoerd door Cyclusmanagement.
|
Pagina 2 van 14
Hoe presteert Leusden tov de benchmark?
Milieu
Restafval (kg/inw)
Leusden
KLASSE D
79
127
139
157
334
278
13
16
.
Kosten Afvalbeheerkosten (€/ aansl)
Dienstverlening Dienstverleningsniveau (score)
Regie Regievaardigheid (score) Legenda
Grondstoffenbeleidsplan
Toelichting Op de vier prestatiegebieden van de benchmarkdriehoek is weergegeven hoe Leusden presteert ten opzichte van de benchmark. In de benchmark worden gemeenten vergeleken in hoogbouwklasses. Leusden is ingedeeld in KLASSE D (019% hoogbouw).
|
Pagina 3 van 14
Hoe kosten-effectief is Leusden? 220 210
Lansingerland Renswoude
200
Langedijk
De Ronde Venen
Westerwolde
190 180 170
Wijk bij Duurstede
160 Sudwestfryslan
Restafval incl. grof (kg/inw)
150
140 Overbetuwe
130
Hoeksche Waard Sint-Michielsgestel
Westervoort Wijchen Duiven
120 110
RD Maasland
100
Brummen Lingewaard Meerssen Voorst
Barneveld
Altena
90 80
Lochem
Leusden
70
Bronckhorst Berg en Dal Heumen Beuningen
60
Gilze en Rijen
50 Druten 40 30
Land van Cuijk en Boekel
100
110
120
130
140
150
160
170
180
190
200
210
Afvalbeheerkosten (€ per huish) Basis Basis-plus Diftar Diftar-plus
Toelichting In dit figuur zijn alle gemeenten weergegeven uit KLASSE D (0- 19% hoogbouw), onderscheiden naar toegepaste inzamelstrategie (kleur van de bol). Plus staat voor omgekeerd inzamelen, laag frequent inzamelen of een combinatie van beiden.
Pagina 4 van 14
|
De stippellijnen geven de gemiddelden van alle strategieën gezamenlijk weer. De gemeenten die linksonder zijn weergegeven zijn het meest kosten-effectief: zij hebben de minste hoeveelheid restafval (kernprestatie Milieu) tegen de laagste afvalbeheerkosten (kernprestatie Kosten).
Grondstoffenbeleidsplan
90
Milieu Leusden
KLASSE D
Huishoudelijk afval (kg/inw)
548
504
Afvalscheiding (%)
86
75
Restafval (kg/inw)
79
127
CO2-reductie (kg/inw)
303
272
.
Huishoudelijk afval
Afvalscheiding
Restafval
kg per inwoner
%
kg per inwoner
800
100
200
80
600
150
60 100
40
50
20
2019
2018
2015
2019
2018
2017
2016
0 2015
2019
2018
2017
2016
0 2015
0
2017
200
2016
400
Leusden KLASSE D
Restafval kg per inwoner
300
Lansingerland
Langedijk
Renswoude
Westerwolde
210 192 196 199 204
De Ronde Venen
Wijk bij Duurstede
Sudwestfryslan
Overbetuwe
Hoeksche Waard
Westervoort
Sint-Michielsgestel
Duiven
Lochem
Rova Diftar
Wijchen
Leusden
Diftar
Brummen
Bronckhorst
Basis-plus
Barneveld
89
Lingewaard
82
RD Maasland
79
Meerssen
69
Voorst
67
Altena
63
Berg en Dal
Beuningen
Basis
62
Heumen
60
Gilze en Rijen
58
151 167 121 126 129 131 133 136 101 103 107 110 110 112 113
Diftar-plus
Toelichting Huishoudelijk afval = de totale hoeveelheid aan afval en grondstoffen die bij huishoudens vrijkomt (inclusief grof afval). Afvalscheiding % = het aandeel van het van het huishoudelijk afval dat (na)gescheiden wordt ten behoeve van hergebruik en nuttige toepassing. Restafval = de hoeveelheid afval die resteert na (na)scheiding en wordt afgevoerd naar de afvalverbranding (inclusief grof restafval en verbouwingsrestafval). Deze milieu-indicator kan worden vergeleken met de landelijke VANG-doelstelling.
van verbrand.
Pagina 5 van 14
|
CO2-reductie = de hoeveelheid CO2 die wordt voorkomen als gft, pmd, oudpapier, glas en textiel worden gerecycled in plaats
Grondstoffenbeleidsplan
44
Druten
0
40
Rova Diftar/omgekeerd
100
Land van Cuijk en Boekel
200
Fijn huishoudelijk kg per inwoner Leusden
KLASSE D
Fijn restafval
67
111
Groente-, fruit- en tuinafval
126
137
Oud papier en karton
73
58
Plastic, metalen en drankenkartons
34
32
Glas verpakkingen
29
22
Textiel
7
6
Klein chemisch afval
1
1
Luiers
0
4
Frituurvet
0
0
Minerale stoffen
0
49
Metalen uit bodemas
0
4
Biogranulaat (onf)
0
Scheidings% fijn huishoudelijk afval
80
70
Grof (verbouwings-)restafval
11
17
Grof tuinafval
127
42
Kringloopgoederen
18
6
Oud IJzer
6
5
Elektr(on)ische apparatuur
7
6
Hout A en B
17
29
Hout C
3
4
Puin
7
28
Overig brongescheiden
11
13
Nagescheiden
3
9
Scheidings% grof huishoudelijk afval
95
86
548
504
.
Grof huishoudelijk kg per inwoner
Totaal kg per inwoner Huishoudelijk afval totaal
Minerale stoffen, metalen uit bodemas en biogranulaat zijn uit nascheiding verkregen stoffen.
Grondstoffenbeleidsplan
Toelichting Per materiaalstroom is weergegeven hoe Leusden presteert ten opzichte van de benchmark. De hoeveelheid restafval (fijn en grof) is gecorrigeerd voor nascheiding.
|
Pagina 6 van 14
Groente-, fruit- en tuinafval
Oud papier en karton
kg per inwoner
kg per inwoner
140
100
120
80
100 80
60
60
40
40 20
20
2018
2019 2019
2017
2016
2018
Leusden KLASSE D
2015
2019
2018
2017
2016
0
2015
0
Leusden KLASSE D
Plastic, metalen en drankenkartons
Glas
kg per inwoner
kg per inwoner
35
30
30
25
25
20
20
15
15
Leusden KLASSE D
2017
2015
2019
2018
0
2017
0
2016
5
2015
5
2016
10
10
Leusden KLASSE D
Grondstoffenbeleidsplan
Toelichting De trend geeft weer in welke mate de afvalscheidingsresultaten verbeteren danwel verslechteren in de tijd. Door de eigen trend te vergelijken met die van de benchmark, kan worden bepaald in hoeverre meer of minder progressie dan de benchmark wordt geboekt.
|
Pagina 7 van 14
Grondstoffen in het restafval kg per inwoner
62
106
114
Lansingerland
62
91
Westerwolde
61
82
De Ronde Venen
57
81
Wijk bij Duurstede
56
Altena
53
RD Maasland
51
Hoeksche Waard
50
Duiven
49
Westervoort
47
Wijchen
38
Brummen
Beuningen
36
Lochem
Rova Diftar/omgekeerd
Diftar
34
Barneveld
Druten
Heumen
Basis-plus
33
Meerssen
24
Rova Diftar
22
Leusden
21
Bronckhorst
20
Berg en Dal
Lingewaard
15
20
Land van Cuijk en Boekel
Basis
Overbetuwe
Renswoude
Sint-Michielsgestel
Voorst
0
Langedijk
50
Gilze en Rijen
100
Sudwestfryslan
150
Diftar-plus
kg per inwoner Groente-, fruit- en tuinafval
Leusden
KLASSE D
21
35
Oud papier en karton
3
10
Plastic, metalen en drankenkartons
4
10
Glas verpakkingen
1
4
Textiel
4
7
Totaal
34
66
.
31% gft
50% overig
5% opk 2% glas 6% textiel
Toelichting De grondstoffen in het restafval geeft een indicatie van het afvalscheidingspotentieel. Het geeft aan hoeveel kilogram aan gft, oud papier en karton, pmd, glas en textiel nog in het restafval zit. Dit is bepaald op basis van de meest recent gehouden sorteeranalyse van het fijn huishoudelijk restafval.
Grondstoffenbeleidsplan
6% pmd
Leusden heeft 34 kilogram per inwoner aan grondstoffen (gft, pmd, glas, papier en textiel) in het fijn restafval zitten. Dat is 50% van de totale hoeveelheid fijn restafval.
|
Pagina 8 van 14
Kosten € per aansluiting Leusden
KLASSE D
Inzamelkosten
65
91
Verwerkingskosten
49
61
Overige kosten
32
29
Vergoedingen Afvalfonds
-7
-30
Totale afvalbeheerkosten
139
157
.
Totale afvalbeheerkosten 300
Diftar
200
Barneveld
Lansingerland
Sint-Michielsgestel
Hoeksche Waard
Wijk bij Duurstede
Bronckhorst
179 181 189 192 195
Berg en Dal
Lochem
De Ronde Venen
Wijchen
Sudwestfryslan
Druten
Overbetuwe
Altena
160 160 164 167 172 173 175 177 178
Gilze en Rijen
Renswoude
Voorst
Meerssen
Langedijk
Lingewaard
Leusden
Heumen
Brummen
Beuningen
Basis-plus
138 139 139 139 140 143 149 149
Land van Cuijk en Boekel
Basis
123 133 134 135
Westerwolde
Duiven
Rova Diftar
0
Rova Diftar/omgekeerd
100
Westervoort
104 112
RD Maasland
200
Diftar-plus
Kosten per materiaalstroom € per aansluiting Leusden
KLASSE D
Fijn restafval
19
42
Groente-, fruit- en tuinafval
31
37
Oud papier en karton
2
3
Plastic, metalen en drankenkartons
17
39
Glas verpakkingen
6
2
Textiel
0
-2
Grof huishoudelijk afval (incl. bijplaatsing)
11
29
.
€ per ton 123
210
Groente-, fruit- en tuinafval
104
113
Oud papier en karton
9
19
Plastic, metalen en drankenkartons
216
504
Glas verpakkingen
88
43
Textiel
0
-105
Toelichting De totale afvalbeheerkosten zijn de kosten die gemoeid zijn met de gemeentelijke zorgplicht. Deze kosten bestaan uit inzamelkosten, verwerkingskosten (incl. op- en overslag) en overige afvalkosten (wo beleidskosten, voorlichting, handhaving en perceptiekosten). Kwijtscheldingsbeleid, btw-compensatie en kosten voor zwerfafval en bedrijfsafval maken geen deel uit van deze kosten. Om die reden kunnen de totale afvalbeheerkosten lager uitvallen dan de afvalstoffenheffing.
Grondstoffenbeleidsplan
Fijn restafval
|
Pagina 9 van 14
Dienstverlening Kernprestaties Leusden
KLASSE D
Dienstverlening grondstoffen (score)
334
278
Dienstverlening restafval (score)
28
30
Groente-, fruit- en tuinafval
32
28
Oud papier en karton
26
15
Plastic-, metalen en drankenkartons
26
21
Glas verpakkingen
0
Textiel
4
4
Fijn restafval
26
19
.
Halen aan huis aantal ophaalrondes per jaar
Brengvoorzieningen aantal huishoudens per voorziening Groente-, fruit- en tuinafval
12
32
Oud papier en karton
1074
1678
Plastic, metalen en drankenkartons
404
461
Glas verpakkingen
339
550
Textiel
805
1133
Milieustraat
12887
11598
Fijn restafval
100
49
Aantal afvalstromen milieustraat
30
24
Openingsuren doordeweeks
18
31
Openingsuren zaterdag
7
6
Milieustraat
Grondstoffenbeleidsplan
Toelichting Het dienstverleningsniveau wordt in de benchmark gekwantificeerd met behulp van een vragen-score methodiek. Afhankelijk van de intensiteit (inzamelfrequentie, voorzieningsdichtheid) en de omvang (% huishoudens dat gebruik kan maken van de service) worden scores toegerekend. Er worden twee scores berekend: één voor de dienstverlening op grondstoffen (inclusief milieustraat) en één voor de dienstverlening op (grof) restafval. Een lage score voor restafval hoeft niet per definitie slecht te zijn (ivm het stimuleren van afvalscheiding).
|
Pagina 10 van 14
Regie Kernprestatie
Score regievaardigheden
Leusden
KLASSE D
13
16
.
Beleidsregie Leusden Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerige beleidsevaluatie plaatsgevonden Er is een actueel afvalbeleidsplan voor huishoudelijk afval vastgesteld Kaders en ambities t.a.v. huishoudelijk afval zijn door de Raad vastgesteld Er worden regelmatig sorteeranalyses voor fijn restafval uitgevoerd Er worden regelmatig sorteeranalyses voor grof restafval uitgevoerd Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerig bewonersonderzoek plaatsgevonden
Burgerregie Gemeente onderhoudt actief contact met bewonersorganisaties Gemeente maakt gebruik van burgerpanels Op basis van bewonersconsultatie wordt de afvalinzameling geoptimaliseerd Er is een klachtenprotocol aanwezig Afvalklachten worden geregistreerd en regelmatig op soort geanalyseerd Kwaliteitseisen afvalinzameling zijn bekend bij de burgers
Informatiesturing Inzamelgegevens worden per deelstroom en inzamelwijze geregistreerd Er vindt registratie van aanbiedgedrag plaats (containermanagement) Er vindt registratie van milieustraatbezoekers plaats (aantal per dag) Prestatie-indicatoren maken deel uit van de Planning & Control cyclus Er vindt uren en kostenregistratie per inzamelactiviteit plaats Er bestaat goed inzicht in de doelmatigheid van de inzamelactiviteiten Gemeente voert actief contractmanagement met verwerkers en leveranciers
Circulariteit
Er is binnen de organisatie een ketenregisseur aangesteld Er vindt registratie plaats op circulaire indicatoren Circulariteit maakt onderdeel uit van contracten met ketenpartners De inzameldienst doet aan circulaire inkoop De inzamelmiddelen zijn vervaardigd van circulair materiaal Toelichting Er worden drie soorten regievaardigheden onderscheiden: - Beleidsregie: de mate waarin beleid wordt geëvalueerd en geformuleerd op huishoudelijk afvalbeheer. - Burgerregie: de mate waarin de burger wordt betrokken bij de beleidsontwikkeling en uitvoering van het afvalbeheer. - Informatiesturing: de mate waarin wordt gestuurd op managementinformatie. - Circulariteit: de mate waarin invloed wordt uitgeoefend op de circulaire economie.
Grondstoffenbeleidsplan
Er is een actueel beleidsplan Circulaire Economie opgesteld
|
De regiescore wordt bepaald door de som van de van toepassing zijnde regievaardigheden.
Pagina 11 van 14
Basisgegevens Algemeen Leusden
KLASSE D
Aantal inwoners
30030
45922
Aantal aansluitingen
12887
19294
19
15
Aandeel hoogbouw (in %)
Beleid Doelstelling 2020 restafval (grof + fijn) (kg/inw)
100
Doelstelling 2020 afvalscheiding (%)
75
Diftar Omgekeerd inzamelen Frequentieverlaging restafval Nascheiding pmd zonder bronscheiding pmd Nascheiding pmd in aanvulling op bronscheiding pmd Nascheiding grof restafval
Tarieven Tariefsysteem
Volume en frequentie
Afvalstoffenheffing (gemiddeld vastrecht in €/ aansl)
147
Diftar-tarief restafval (in cent/10 liter)
24
33 13
Diftar-tarief gft (in cent/ 10 liter) Verwerkingstarief restafval (€/ton) incl. stortbelasting
161
72
100
Verwerkingstarief gft (€/ton)
55
58
Verwerkingstarief oud papier en karton (€/ton)
125
-43
Verwerkingstarief glas (€/ton)
57
-5
Grondstoffenbeleidsplan |
Pagina 12 van 14
Over de benchmark Benchmarken is een vorm van prestatiemeting waarbij gemeenten en inzamelbedrijven aan de hand van vooraf vastgestelde indicatoren hun prestaties vergelijken. Doel van de benchmark is het inzicht in eigen functioneren en presteren te vergroten om op die manier handvatten voor verbetering te bieden. Zowel op beleids-strategisch gebied als op operationeel gebied. Gezocht wordt naar de factoren die van invloed zijn op de prestatie. Dit kan een strategie zijn (tarifering, acceptatie, etc.) of de keuze voor een inzamelwijze of inzamelmiddel. In deze rapportage worden de prestaties zoveel mogelijk in samenhang met de (prestatiebepalende) factoren weergegeven.
Methodiek In onderstaande driehoek en nevenstaande tabel is weergegeven welke prestatiegebieden en kern-indicatoren centraal staan in de benchmark. De benchmark gebruikt de methodiek van de benchmarkdriehoek. De driehoek benoemt de belangrijkste stuurgebieden (MILIEU, KOSTEN, SERVICE en VAARDIGHEDEN) en symboliseert hun onderlinge afhankelijkheid: verandering op het ene gebied heeft gevolgen voor andere gebieden en vice versa. Per stuurgebied is een aantal prestatie-indicatoren benoemd. Deze indicatoren geven per stuurgebied snel en gestructureerd inzicht in een gemeentelijke beheer/beleidssituatie. Zo wordt het mogelijk om consequenties van gemeentelijk beleid en beheer te vergelijken en wanneer nodig gericht bij te sturen. (Zie voor uitgebreide toelichting en definities het handboek van de benchmark).
Vergelijkingsbasis
Deelnemersveld en dekking Aan de benchmark peiljaar 2019 hebben 93 deelnemers meegedaan die in totaal 160 gemeenten vertegenwoordigen (sommige inzamelbedrijven doen voor meerdere gemeenten mee). Daarmee beslaat de benchmark 45% van de Nederlandse gemeenten.
Grondstoffenbeleidsplan
De gemeenten en bedrijven die aan de benchmark meedoen worden zoveel mogelijk vergeleken op basis van dezelfde omstandigheden. Omdat het aandeel hoogbouw in een verzorgingsgebied zeer prestatiebepalend blijkt te zijn, en hierop nauwelijks kan worden gestuurd, zijn de deelnemende organisaties gegroepeerd naar hoogbouwklasse. De volgende hoogbouwklasses zijn gedefinieerd: Klasse A 50 t/m 100% hoogbouw Klasse B 30 t/m 49% hoogbouw Klasse C 20 t/m 29% hoogbouw Klasse D 0 t/m 19% hoogbouw
|
Pagina 13 van 14
Grondstoffenbeleidsplan
|
Pagina 14 van 14
Bijlage 3: Evaluatie Grondstoffenplan 2016-2020 gemeente Leusden
Tussentijdse evaluatie Grondstoffenplan 2016-2020 gemeente Leusden
Grondstoffenbeleidsplan
Gemeente Leusden, september 2019
| 39 1
Inhoudsopgave 0.
Samenvatting ................................................................................................................................... 3
1.
Inleiding ........................................................................................................................................... 6
2.
Het Beleid ........................................................................................................................................ 7
3.
Het serviceniveau .......................................................................................................................... 11
4.
Analyse per afvalstroom ................................................................................................................ 14
5.
4.1
Landelijke benchmark ........................................................................................................... 14
4.2
Fijn restafval .......................................................................................................................... 14
4.3
Grof Huishoudelijk Afval (GHA) ............................................................................................. 19
4.4
GFT......................................................................................................................................... 20
4.5
PMD ....................................................................................................................................... 21
4.6
Oud papier en karton (OPK) .................................................................................................. 23
4.7
Glas ........................................................................................................................................ 25
4.8
Textiel .................................................................................................................................... 25
Financiën ....................................................................................................................................... 26 5.1
Financieel verloop ................................................................................................................. 26
5.2
Resultaat 2018 ....................................................................................................................... 26
5.3
Tariefontwikkeling afval verwerken ...................................................................................... 27
5.4
Afvalstoffenheffing ................................................................................................................ 28
5.5
Financieel effect beleidswijziging op de verwerkingskosten ................................................ 29 Resultaten afvalenquête augustus 2019 ....................................................................... 30
BIJLAGE B:
Ingezamelde hoeveelheden .......................................................................................... 31
BIJLAGE C:
Samenstelling fijn restafval ........................................................................................... 32
BIJLAGE D:
Sorteeranalyse PMD ...................................................................................................... 33
BIJLAGE E:
Tarieven afvalstoffenheffing gemeente Leusden .......................................................... 34
BIJLAGE F:
Afvalstoffenheffing 2019 gemeenten even groot als Leusden ..................................... 35
BIJLAGE G:
Afvalstoffenheffing 2019 buur(t)gemeenten ................................................................ 36
BIJLAGE H:
Doorrekening verwerkingskosten scenario’s ................................................................ 37
Grondstoffenbeleidsplan
BIJLAGE A:
|
2
0. Samenvatting Besluit Op 11 februari 2016 heeft de gemeenteraad het Grondstoffenplan gemeente Leusden 2016-2020 vastgesteld. Het plan beschrijft de wijze waarop de gemeente vanaf 2017 steeds mínder restafval en steeds méér herbruikbare / duurzame grondstoffen gaat inzamelen door het systeem van het Nieuwe Inzamelen. Aansluitend is in 2018 diftar ingevoerd (betalen per keer dat restafval wordt aangeboden). Medio 2019 is een evaluatie uitgevoerd van de gerealiseerde resultaten over de jaren 2017 en 2018. In de evaluatie is gekeken naar de ingezamelde hoeveelheden van restafval en gescheiden grondstoffen, naar de financiële situatie en naar het serviceniveau voor de inwoners. In de periode tot 2016 kende afvalinzameling relatief weinig aandacht in de gemeente Leusden. Met het genoemde Grondstoffenplan kwam daar grote verandering in. De gemeente heeft namelijk, in navolging op landelijke ontwikkelingen, een stevige ambitie geformuleerd: niet meer dan 75 kg fijn restafval per inwoner in 2020 en verder af te bouwen tot maximaal 25 kg per inwoner in 2030. Op het moment van het opstellen en vaststellen van deze ambitie werd gedurende een lange periode jaarlijks gemiddeld circa 150 kg fijn restafval per inwoner per jaar ingezameld. Om deze ambitie te realiseren zijn de volgende belangrijkste maatregelen ingevoerd: