9. Jaarverslag ROVA 2024 (1)_267773.pdf
Tekst van het document
Jaarverslag ROVA 2024 ROVA Jaarverslag 2024
1
Inhoudsopgave Inhoudsopgave
2
Voorwoord
3
Ons verhaal over 2024
4
Bijzondere mijlpalen en activiteiten in 2024
6
2024 in cijfers
8
4
Geconsolideerde balans per 31 december, na verwerken voorstel Geconsolideerde winst- en verliesrekening
54
Geconsolideerd kasstroomoverzicht
55
Geconsolideerd overzicht totaal resultaat
56
Toelichting op de geconsolideerde
57
12
1.1 Missie, visie, kernwaarden
13
1.2 Waardecreatiemodel
14
Toelichting op de geconsolideerde
1.3 Dienstenportfolio
14
balans
1.4 Verzorgingsgebied
15
70
1.5 Kerncijfers ROVA-gemeenten
16
Toelichting op de geconsolideerde winst- en verliesrekening Vennootschappelijke balans
75
Vennootschappelijke winst- en verliesrekening
76
Toelichting op de
77
jaarrekening
Bestuursverslag
17
2.1 ROVA in het management van Afval & Grondstoffen
18
2.2 ROVA in het Beheer van de
23
64
vennootschappelijke jaarrekening Resultaatbestemming
Buitenruimte
3
52
Over ROVA
Bestuursverslag 2
51
winstbestemming
Jaarverslag 1
Jaarrekening
5
82
Overige gegevens
83
5.1 Samenstelling directie en MT
84
2.3 Bedrijfsvoering en projecten
25
2.4 Personeel en Organisatie
33
2.5 Financieel en Vooruitzichten
36
5.2 Samenstelling Raad van Commissarissen
85
Corporate Governance
39
5.3 Aandeelhoudersoverzicht
87
3.1 Governance structuur
40
5.4 Aandeelhoudersrendement
87
3.2 Verslag van de raad van
42
5.5 Statutaire doelstellingen
88
6
Controleverklaring
90
7
Duurzaamheidsverslag:
96
commissarissen 3.3 Medezeggenschap in 2024
45
3.4 Risicoparagraaf
46
Impactrapportage CSRD
Jaarrekening
ROVA Jaarverslag 2024
Colofon
2
105
Voorwoord ROVA Jaarverslag 2024
3
Ons verhaal over 2024 De onmiskenbare meerwaarde van publiek beheer Voor u ligt het jaarverslag van NV ROVA Holding over het jaar 2024. We nemen u mee in de dynamische wereld van het beheer van afval en grondstoffen en beheer van de buitenruimte. Het jaar dat achter ons ligt laat zich in het kort als volgt samenvatten. In opdracht van de in ROVA deelnemende gemeenten zijn wij dagelijks met bijna 600 medewerkers actief om de buitenruimte schoon, heel en veilig te houden en om inwoners te faciliteren bij het scheiden van hun huishoudelijk afval. In beide domeinen liggen grote maatschappelijke opgaven op het gebied van circulariteit, klimaat en biodiversiteit. Opgaven die steeds meer dwingen tot samenwerking tussen gemeenten, inwoners en publieke en private bedrijven om de noodzakelijke innovaties en kennisontwikkeling haalbaar te maken en betaalbaar te houden. Om tijdig te anticiperen op nieuwe ontwikkelingen evalueren we elke vijf jaar onze strategische doelstellingen. In mei 2024 stemde de algemene vergadering van aandeelhouders in met de geactualiseerde strategie voor 2025-2030. De hierin vastgelegde strategische doelen kwamen tot stand na intensief overleg met onze stakeholders, zowel op bestuurlijk als op ambtelijk niveau. Als gevolg van de grote maatschappelijke beheeropgaven in het publieke domein gaat er de komende jaren veel veranderen voor publieke beheerorganisaties.
Verdere samenwerking en opschaling is nodig om invulling te kunnen geven aan de vraagstukken rondom biodiversiteit, circulariteit en klimaat, wetende dat tegelijkertijd de gemeentefinanciën onder druk staan. Om te kunnen investeren in de benodigde kennis en innovatie en te voorkomen dat de woonlasten voor inwoners fors gaan stijgen, zullen nieuwe samenwerkingsvormen en krachtenbundelingen ontstaan. Onze ambitie is om daarin een initiërende en sturende rol te hebben, zowel in het domein Afval & Grondstoffen als het domein Buitenruimte. De eerste effecten daarvan zijn al zichtbaar door het besluit van private inzamelaars om uit de markt voor huishoudelijk afval te stappen. Gemeenten die gewend waren de afvalinzameling via openbare tenders uit te besteden, oriënteren zich nu op aansluiting bij publieke afvalbedrijven. Op uitnodiging van meerdere gemeenten oriënteert ook ROVA zich op verdere groei door aansluiting van nieuwe gemeenten. Op het gebied van producentenverantwoordelijkheid volgen de ontwikkelingen zich in hoog tempo op. Na jarenlange discussies over de uitvoeringsvoorwaarden rondom de inzameling en recycling van verpakkingen, besloot de Vereniging van Nederlandse Gemeenten om de Ketenovereenkomst met Verpact op te zeggen. Partijen gingen vervolgens in gesprek over een nieuwe overeenkomst, maar wisten tot de dag van vandaag nog geen nieuwe overeenkomst te sluiten.
Ook met betrekking tot textiel en luiers worden intensieve gesprekken gevoerd met ministerie en producentenvertegenwoordigers over de invulling van verantwoordelijkheden. In het verslagjaar besteedden we veel tijd en aandacht aan ons programma Kwaliteit Grondstoffen. Naar onze overtuiging is de afvalsector toe aan een nieuwe visie op afvalbeheer. Niet langer louter sturen op kwantitatieve doelen, maar vooral sturen op de kwaliteit en recyclebaarheid van grondstoffen. We investeerden in pilots met nieuwe inzameltechnieken, zoals wegen van pmd-containers tijdens de inzameling en de inzet van kunstmatige intelligentie. Door de opgedane kennis te delen met gemeenten en branchegenoten willen we een bredere beweging op gang brengen. Onze pilots kregen in het verslagjaar veel aandacht in landelijke (vak-)media.
ROVA Jaarverslag 2024
4
Bij het beheer van de buitenruimte hebben we, naast alle reguliere onderhoudstaken, verder kunnen werken aan pilots op het gebied van biodiversiteit, Bokashi en invasieve exoten. Samen met de gemeente Ommen hebben we het implementatietraject doorlopen om vanaf 1 januari 2025 de totale buitenruimte van de gemeente Ommen in beheer te nemen. Naast alle inhoudelijk betrokken BBR-functionarissen, vroeg dit ook de nodige aandacht van activabeheer en personeelszaken. Bij de start van de dienstverlening zijn 28 medewerkers betrokken (waarvan 17 doelgroepers) die per 1 januari in dienst traden bij ROVA, dan wel via Larcom bij ROVA worden gedetacheerd. In de bedrijfsvoering ging veel aandacht uit naar veiligheid, het werven, boeien en binden van medewerkers, informatiebeveiliging, het verduurzamen van ons materieel en drie bouwprojecten (bedrijfslocaties). Volgend uit de herijking van de strategische visie zijn we ook aan de slag gaan met de verdere inrichting en professionalisering van de organisatie. We hebben een programma opgezet om de komende jaren onze interne processen te actualiseren en opnieuw vast te leggen. We werken in nauwe samenwerking met onze BBR-gemeenten aan het uniformeren en meer transparant maken van ons financieel verrekenmodel. En we herijken onze interne organisatiestructuur om deze gereed te maken voor verdere groei van de organisatie.
Daarbij zullen we de domeinen Afval & Grondstoffen en Beheer Buitenruimte in onze organisatie nadrukkelijker scheiden. In financiële zin sluiten we het jaar in tevredenheid af. We hebben onze doelstellingen gerealiseerd ondanks de tegenwind die ook voor ons merkbaar was in de vorm van kostenstijgingen en onder druk staande gemeentefinanciën. De komende jaren wordt de druk op de financiën nog sterker, mede door de teruglopende rijksbijdragen aan het gemeentefonds. ROVA zal alles op alles zetten om haar gemeenten te ondersteunen in deze uitdagingen door waar mogelijk nog strakker te managen op kosten en samen met gemeenten verantwoorde keuzen te maken met betrekking tot de uit te voeren werkzaamheden. In het bestuursverslag doen we uitgebreid verder verslag van deze activiteiten. We nodigen u van harte uit daarvan kennis te nemen. Roger Beuting Algemeen directeur NV ROVA Holding
ROVA Jaarverslag 2024
5
Bijzondere mijlpalen en activiteiten in 2024 Februari Lancering vernieuwde ROVA-app Boomfeestdag
Maart Grondoverdracht De Wieken/Vinkenhoef ten behoeve van nieuwe bedrijfslocatie ROVA Amersfoort Roadshow Beheer Doet Ertoe te gast in Oost Gelre (i.s.m. NVRD, Stadswerk en IPC Groene ruimte) Start pilot 'Wegen op de zijlader' Bokashi pilots verlengd April Hercertificeringen ISO 9001, 14001, 45001 en MVO Mei Meerjarenstrategie 2025-2030 vastgesteld Juni Succesvolle afsluiting interne opleiding meewerkend voorman Grondoverdracht t.b.v. nieuwbouw Lichtenvoorde Dubbele materialiteitsanalyse vastgesteld in het kader van CSRD
ROVA Jaarverslag 2024
6
Juli / Augustus GRIP-wagen in het nieuws Werkbezoek Verpact i.h.k.v. kwaliteit grondstoffen
September Proef 'Wegen op de zijlader' landelijk in het nieuws
November Hoogwateroefening gemeente Zwolle
December / Januari Veel extra inzet tijdens Serious Request Zwolse binnenstad Start BBR-werkzaamheden gemeente Ommen ROVA op Groene Sector vakbeurs Hardenberg Start GRIP-wagen Achterhoek Gastles houtherkenning i.h.k.v. bevordering circulaire toepassing grof huishoudelijk afval Start AI-proef in samenwerking met Lixo Lancering nieuwe bedrijfsvideo
ROVA Jaarverslag 2024
7
2024 in cijfers Onze prestaties in 2024 kort en bondig geïllustreerd in cijfers.
Werkgebied GEMEENTEN
INWONERS
HUISHOUDENS
23
886.458¹
372.138¹
2023: 23
2023: 882.299
2023: 370.187
¹ Cijfers aantal inwoners en aantal huisaansluiting op basis van opgave gemeenten.
Dienstverlening² A A N TA L C O N TAC T E N KCC
A A N TA L K L AC H T E N P E R 1 0 0 0 AANSLUITINGEN
214.942
1,3
2023: 198.127
2023: 1,2
2 Cijfers klachten en meldingen en klantcontacten op basis van registratie klantcontactcentrum. De norm die gehanteerd wordt
voor aantal klachten per 1000 aansluitingen is 2,0.
Grondstofmanagement³ G E M I D D E L D R E S T A F VA L
A F VA L S C H E I D I N G S P E R C E N T A G E
TERUGGEWONNEN
GEMIDDELD
HERBRUIKBARE
93 kg/inw/jr
74 %
2023: 92 kg/inw/jr
2023: 75%
GRONDSTOFFEN
298 kt 2023: 291 kt
3 Cijfers grondstofmanagement afkomstig van grondstoffenmonitor ROVA.
ROVA Jaarverslag 2024
8
Milieustraten B E Z O E K E R S M I L I E U S T R A AT
O P M I L I E U S T R AT E N
P E RC E N TA G E H E RW O N N E N
INGENOMEN GROFVUIL
G R O N D S T O F F E N VA N T O T A A L
536.291
94,0 kt
2023: 507.400
2023: 88,8 Kt
GEBRACHT GROFVUIL OP M I L I E U S T R AT E N
84,7 % 2023: 85,6%
Beheer Buitenruimte T O TA A L B E H E E R D A R E A A L
A A N TA L U I T G E V O E R D E
S C H O U W R E S U LTA AT B I N N E N
SCHOUWINSPECTIES
AFGESPROKEN NORM
262.809 are 16.622⁴
96,2⁴ %
groen en grijs
2023: 94,7%
4 Cijfers schouwresultaten afkomstig uit digitale reportingtool schouw buitenruimte.
Organisatie⁵ MEDEWERKERS
ZIEKTEVERZUIM
INZET BIJZONDERE DOELGROEPEN
492
4,66 %
18,0 %
2023: 463
2023: 5,17%
2023: 17,6%
5 Verzuimcijfers en cijfers medewerkers afkomstig van HR-rapportage. Zie ook het duurzaamheidsverslag.
ROVA Jaarverslag 2024
9
Energie ENERGIEOPWEKKING
LITER VOERTUIG BRANDSTOF
G E B O U W E N E N Z O N N E PA R K
5,4 MW 2023: 6,5 MW
2.082.678 liter
2023: 2.102.108 liter
Milieu impact⁶ BROEIKASGAS EMISSIES SCOPE
V E R M E D E N E M I S S I E S VA N
V E R M E D E N E M I S S I E S A . G .V.
1 EN 2 CSRD
BRONGESCHEIDEN
ENERGIEOPWEKKING
GRONDSTOFFEN
6.027 ton CO₂ 79.703 ton eq
1.410 ton CO₂
2023: 5.681 ton
2023: 1.830 ton
CO₂ eq
2023: 80.261 ton
6 Brongegevens milieu en energie-rapportage. Zie ook het duurzaamheidsverslag.
ROVA Jaarverslag 2024
10
eq
Financieel OMZET
R E S U LTA AT N A B E L A S T I N G
S O L VA B I L I T E I T
€ 111,2 mln
€ 4,8 mln
37,8 %
2023: € 107,9 mln
2023: € 5,4 mln
2023: 38,2%)
GEMIDDELDE A F VA L S T O F F E N H E F F I N G
€ 214,90 Landelijk gemiddeld: € 316,00
ROVA Jaarverslag 2024
11
1 Over ROVA ROVA Jaarverslag 2024
12
1.1 Missie, visie, kernwaarden Missie Als maatschappelijke onderneming werken we samen met gemeenten en hun inwoners aan een mooie en schone omgeving, nu en in de toekomst.
Visie Wij geloven dat mensen zich beter voelen in een omgeving die schoon, heel en veilig is. Om dit te bereiken voeren we de beheer- en onderhoudstaken in het fysieke domein zorgvuldig uit overeenkomstig de met de gemeente afgestemde kwaliteitsniveaus. We zien een toekomst waarin we geen grondstoffen meer verspillen, maar afval steeds weer als nieuwe grondstof weten te hergebruiken. Om dit te bereiken zetten we in op de kwaliteit van ingezamelde grondstoffen en strategische samenwerking met ketenpartners om grondstoffen steeds hoogwaardiger te verwerken. Wij geloven dat we mensen kunnen bewegen hun gedrag in te zetten voor een meer duurzame samenleving. Daarom besteden we veel tijd en aandacht aan voorlichting en educatie en betrekken we inwoners bij ons werk. We zetten ons in om de effecten van menselijk handelen op klimaat en biodiversiteit te minimaliseren. Door het samen te doen werken we aan draagvlak en toekomstbestendigheid. Wij geloven in de kracht van vernieuwing en innovatie. Met kennis van onze omgeving en zicht op toekomstige ontwikkelingen optimaliseren we voortdurend onze aanpak. Onze overtuiging is dat we maatschappelijke uitdagingen samen moeten aangaan: samen met onze gemeenten, maar ook met andere stakeholders. We bundelen de krachten met partners in de regio en in het land en werken aan vernieuwende oplossingen en innovatieve concepten.
We zijn ons bewust van de impact van onze eigen bedrijfsvoering op het milieu en werken actief aan het terugdringen van onze negatieve impact.
Van en voor gemeenten ROVA is nabij, regionaal verbonden en maatschappelijk betrokken. Wij werken alleen voor aandeelhoudende gemeenten en ondersteunen hen in de uitvoering van hun publieke zorgtaken. Dat betekent dat we het publieke belang voorop stellen én het tegelijkertijd onze opdracht is om te zorgen voor een bedrijfsmatige en toekomstbestendige organisatie.
Kernwaarden Onze dienstverlening rust op drie kernwaarden die we actief onderhouden: 1. Verbonden: maximale verbinding met onze gemeenten en hun inwoners; korte lijnen; we doen het samen. 2. Vakmanschap : niet alleen expert zijn in ons vakgebied, maar deze ook actief onderhouden door permanente scholing en door te werken volgens geaccepteerde normen en gecertificeerde managementsystemen. 3. Vooruitstrevend: gericht op oplossingen, ook voor grote maatschappelijke uitdagingen; voortdurend willen verbeteren.
ROVA Jaarverslag 2024
13
1.2 Waardecreatiemodel
1.3 Dienstenportfolio
ROVA Jaarverslag 2024
14
1.4 Verzorgingsgebied Deze kaart geeft het verzorgingsgebied van ROVA weer. Duidelijk herkenbaar is het ontstaan van ROVA in de voormalige Regio IJssel-Vecht, thans Regio Zwolle genaamd. De ROVA-gemeenten zijn groen gearceerd. In de gemeenten die donkergroen zijn gearceerd voert ROVA naast de afvaltaken ook alle beheertaken in de buitenruimte uit. Op de volgende pagina vindt u de kerngegevens van onze gemeenten. We hebben onze bedrijfsvoering ingedeeld in 3 geografische regio’s, te weten Regio Achterhoek, Regio Eemland en Regio Zwolle. De werkzaamheden worden uitgevoerd vanuit onze bedrijfslocaties in Amersfoort, Hardenberg, Lichtenvoorde, Raalte, Steenwijk, Westerveld, Winterswijk en Zwolle.
Verzorgingsgebied ROVA
ROVA Jaarverslag 2024
15
1.5 Kerncijfers ROVA-gemeenten Gemeente
Inzamelwijze
Aantal huishoudens 2024
Aantal inwoners 2024
Gemiddelde woningbezetting
Stedelijkheidsklasse
Hoogbouwklasse
Percentage hoogbouw
Gem. afvalstoffenheffing 2024
Restafval kg/inw/jr 2024
Scheidingspercentage
12.130
27.308
2,3
4
D
16%
€ 164,53
46
84%
13.266
29.969
2,3
4
D
15%
€ 229,80
41
85%
13.212
29.231
2,2
3
C
22%
€ 203,00
62
87%
ROVA Regio Eemland Amersfoort Omgekeerd Fase 2 Bunschoten Alternerend, Nascheiding
70.145 8.847
161.852 22.619
2,3 2,6
2 4
B D
36% 17%
€ 346,14 € 316,50
160 170
61% 59%
Woudenberg
5.665
14.637
2,6
4
D
17%
€ 298,60
76
80%
12.353
29.683
2,4
5
D
11%
€ 229,45
61
85%
10.885
26.739
2,5
5
D
10%
€ 211,00
82
81%
25.615
62.932
2,5
4
D
13%
€ 228,40
98
76%
5.488
12.624
2,3
4
D
17%
€ 256,70
52
83%
7.895 22.793
19.226 56.177
2,4 2,5
4 3
D C
16% 24%
€ 230,73 € 220,76
83 54
83% 78%
8.089
18.835
2,3
5
D
13%
€ 245,70
54
85%
7.484
19.031
2,5
5
D
15%
€ 202,60
63
89%
16.278
38.364
2,4
4
D
12%
€ 206,16
96
78%
Staphorst Diftar, Laag Frequent Steenwijkerland Diftar, Omgekeerd Fase 2 Tubbergen Diftar, Omgekeerd Fase 1 Twenterand Diftar, Laag Frequent
6.046 20.100
17.739 45.472
2,9 2,3
5 4
D D
14% 15%
€ 249,40 € 219,69
52 67
89% 82%
8.403
21.397
2,5
5
C
22%
€ 214,70
67
78%
13.596
34.073
2,5
4
D
11%
€ 176,07
64
86%
Urk Westerveld
Alternerend Diftar, Omgekeerd Fase 1 Zwartewaterland Diftar, Omgekeerd Fase 2
6.569 9.253
21.958 20.003
3,3 2,2
4 5
D D
9% 7%
€ 340,50 € 261,05
161 89
52% 81%
8.896
23.448
2,6
4
D
11%
€ 225,90
60
81%
Zwolle
59.130
133.141
2,3
2
B
35%
€ 286,42
89
64%
372.138
886.458
2,4
€ 241,90
93
74%
ROVA Regio Achterhoek Aalten
Diftar, Omgekeerd Fase 2 Diftar, Omgekeerd Fase 2 Diftar, Omgekeerd Fase 2
Oost Gelre Winterswijk
Diftar, Omgekeerd Fase 1
ROVA Regio Zwolle/Twente Dalfsen Diftar, Omgekeerd Dinkelland Hardenberg Hattem Heerde Kampen Olst-Wijhe Ommen Raalte
Fase 2 Diftar, Omgekeerd Fase 1 Diftar, Omgekeerd Fase 1 Diftar, Omgekeerd Fase 2 Diftar, Laag Frequent Diftar, Omgekeerd Fase 2 Diftar, Omgekeerd Fase 2 Diftar, Omgekeerd Fase 2 Diftar, Omgekeerd Fase 1
Diftar, Omgekeerd Fase 2
ROVA Jaarverslag 2024
16
2 Bestuursverslag ROVA Jaarverslag 2024
17
De onmiskenbare meerwaarde van publiek beheer In dit jaarverslag nemen we u mee in de wereld van publiek beheer. Gemeenten hebben wettelijke zorgtaken op het gebied van huishoudelijk afval en het beheer van de openbare ruimte. Nutsfuncties die onmisbaar zijn om de steeds verder verstedelijkende ruimte leefbaar te houden. Voor gemeenten liggen er grote uitdagingen op het gebied van klimaatadaptatie, behoud van biodiversiteit en circulariteit. Uitdagingen die dwingen tot beleidskeuzen en investeringen in inrichting, beheer en onderhoud van de fysieke leefomgeving. ROVA is als uitvoerings- en kennispartner nauw betrokken bij deze vraagstukken. We denken mee en zorgen voor implementatie en kostenefficiënte uitvoering. In mei 2024 hebben we onze strategische plannen voor de periode 2025 tot 2030 herijkt. De vaststelling van ons strategisch plan was de slotsom van een intensieve reeks boeiende gesprekken met onze stakeholders over relevante ontwikkelingen in onze directe omgeving. In de komende vijf jaren richten we ons nóg meer op de transitie van lineair naar circulair en van beeldkwaliteit naar belevingswaarde en ecologische waarde. We meten de effecten van ons werk, gebruiken die feiten en cijfers om het nog beter te gaan doen en tillen daarmee onze dienstverlening naar een hoger niveau.
En dat alles binnen de randvoorwaarde van kostenefficiëntie om de financiële lasten voor inwoners zoveel mogelijk te beheersen. In de navolgende hoofdstukken nemen wij u mee in onze werelden. De wereld van afval & grondstoffen en de wereld van het beheer van de buitenruimte. Daarin laten we zien wat de onmiskenbare meerwaarde is én blijft van publiek beheer. We laten u zien wat we doen en hoe we het doen. Achtereenvolgens behandelen we de volgende hoofdstukken: ROVA in het management van Afval & Grondstoffen ROVA in het beheer van de buitenruimte Bedrijfsvoering en Projecten Personeel en Organisatie Financieel en Vooruitzichten
2.1 ROVA in het management van Afval & Grondstoffen Sturen op kwaliteit In het beheer van huishoudelijk afval hebben gemeenten met hun inwoners de afgelopen decennia grote stappen gezet. Afval scheiden aan huis is in hoge mate ingeburgerd. De hoeveelheid restafval die voor verbranding wordt aangeboden is fors gedaald ten gunste van de hoeveelheid herbruikbare grondstoffen die teruggewonnen worden. Gemeenten hebben hiervoor volop geïnvesteerd in nieuwe inzamelsystemen en hebben met beleidsinterventies als diftar en omgekeerd inzamelen en met intensieve communicatie en voorlichtingscampagnes goede resultaten behaald. En toch valt er nog een wereld te winnen als we daadwerkelijk naar een circulaire samenleving willen. Er gaan nog steeds waardevolle grondstoffen verloren. Het aandeel hergebruik en hoogwaardige recycling kan nog verder worden verbeterd. Om hier een nieuwe impuls aan te geven ontwikkelden we een nieuwe visie op het beheer van huishoudelijk afval en onze rol daarin als afvalinzamelaar. In de kern draait het om kwaliteit. Kwaliteit van de grondstoffen die we bij inwoners ophalen en door willen leggen naar recyclingbedrijven en verwerkers die hier weer nieuwe grondstoffen en producten van kunnen maken. Daarbij gaat het vooral om betrouwbaarheid en consistentie van kwaliteit.
Als we erin slagen de grondstoffen zorgvuldig te scheiden en zonder verstorende vervuiling aan te bieden, dan bevordert dat de circulariteit en helpt het mee in het beheersen van de kosten van vuilafvoer en -verwerking. Om vorm en inhoud te geven aan onze visie op kwaliteit ontwikkelden we ons
ROVA Jaarverslag 2024
18
Programma Kwaliteit Grondstoffen. Dit programma beslaat drie sporen. In het eerste spoor richten we ons op onze inwoners. Door goede voorlichting en de inzet van voorlopers en afvalcoaches proberen we inwoners te ondersteunen en feedback te geven op hun afdankgedrag. Nadat we de afgelopen jaren in nagenoeg alle ROVAgemeenten onze campagne #Terugwinnaars hebben gedraaid, beschikken we inmiddels over een uitgewerkte kernelementen aanpak die voor gemeenten beschikbaar is om gestructureerd met inwoners te werken aan het verbeteren van de kwaliteit en het terugdringen van ongewenste vervuiling. In het tweede spoor richten we ons op onze eigen bedrijfsvoering. Welke nieuwe instrumenten kunnen we inzetten om tijdens de inzameling beter op kwaliteit te kunnen sturen? Welke verbeteringen kunnen we behalen bij de op- en overslag? Uit deze zoektocht hebben we vorig jaar twee interessante pilots ontwikkeld die op veel belangstelling van gemeenten, branchegenoten en media mochten rekenen. De eerste pilot betreft het wegen van de PMD-container tijdens de inzameling. We onderzoeken of het gewicht van de PMD-container een indicator kan zijn voor vervuiling. Als we hieruit een hanteerbare norm kunnen herleiden, dan kunnen we in de nabij toekomst tijdens de inzameling containers die een bovenmatige vervuiling bevatten weren en daarmee de rest van de vracht vrijwaren van vervuiling.
De eerste resultaten zijn hoopgevend. We verwachten dat we hiermee een belangrijke tool beschikbaar hebben om grip te krijgen op de vervuiling van PMD. Bij de inzameling van gft-afval startten we met een proef met de inzet van kunstmatige intelligentie. Ook hierbij is het doel om tijdens de inzameling ongewenste vervuiling te kunnen detecteren. Ook bij de inzameling van oud papier zou deze techniek toegepast kunnen worden. Door op huishoudenniveau te meten zijn we in de toekomst ook in staat om gerichte feedback te verzorgen richting inwoners. Het derde spoor in ons programma Kwaliteit Grondstoffen betreft de afvalbranche. Door met andere afvalbedrijven en recyclers het gesprek aan te gaan over deze vormen van kwaliteitssturing, brengen we de branche in beweging en kan een versnelling ontstaan in het verhogen van de circulariteit.
Gemeentelijke beleidsplannen Met onze beleids- en communicatieadviseurs zijn we dagelijks betrokken bij de ontwikkeling en/of actualisatie van de gemeentelijke grondstofplannen. Samen analyseren we de resultaten en verkennen we het verbeterpotentieel. Zo hebben we bijvoorbeeld in het verslagjaar bijgedragen aan het opstellen van nieuwe grondstofplannen voor de gemeenten Dinkelland, Hardenberg, Urk, Tubbergen en Zwolle. Hebben we voor gemeente Westerveld een evaluatie uitgevoerd op de effecten van Diftar in het eerste jaar na invoering. En hebben we voor meerdere gemeenten de inzet van onze GRIP-wagen verkend en uitgewerkt. GRIP staat daarbij voor Grondstoffen Inname- en Informatie Punt en is bedoeld om inwoners dicht bij huis te faciliteren bij het inleveren van kleine hoeveelheden herbruikbare afvalstromen uit het grof huishoudelijk afval. Andere voorbeelden zijn het verder faciliteren van afval scheiden bij hoogbouw en gestapelde bouw, de uitrol van onze kernelementenaanpak in Woudenberg en Zwartewaterland (gericht op bevorderen kwaliteit grondstoffen) en de gestructureerde aanpak van bijplaatsingen in onder andere Amersfoort en Zwolle. Samen met de gemeenten Dinkelland en Tubbergen onderzochten we de effecten van zogenaamde 0-aanbieders (huishoudens die geen restafval aanbieden).
In afvalland heerst het idee dat deze zogeheten ‘0-aanbieders’ zich van hun restafval ontdoen via de inzameling van grondstoffen zoals pmd. We onderzochten of dit inderdaad het geval is. En wat bleek? Deze 0-aanbieders zijn voor een groot deel goede scheiders en waarschijnlijk soms zelfs “superscheiders”. Dankzij dit soort onderzoeken krijgen we steeds beter zicht op afvalscheiding en de mogelijkheden om deze te verbeteren.
ROVA Jaarverslag 2024
19
Grondstoffenmonitor Jaarlijks monitoren we per gemeente de prestaties op het gebied van afval scheiden in de vorm van een Grondstoffenmonitor. We rapporteren per gemeenten de ingezamelde hoeveelheden per afvalstroom en de samenstelling van het restafval. Hiermee krijgen onze gemeenten zicht op hun prestatie en op eventueel verbeterpotentieel. De resultaten over de afgelopen jaren tonen een consistente lijn van meer afvalscheiding, minder restafval en meer herbruikbare grondstoffen. De meeste ROVA-gemeenten hebben de kwantitatieve VANG-doelen inmiddels behaald. Van de 401 kiloton huishoudelijk afval dat ROVA in 2024 in haar gemeenten heeft ingezameld is 74% aangewend voor hergebruik en recycling (onder andere gft, glas, textiel, kunststof, hout, metalen, puin).
Eindverwerking restafval met energieterugwinning: 26% Recycling overige grondstoffen: 38%
Recycling groenstromen: 37%
Grafiek: grondstofmonitor ROVA 2024
ROVA Jaarverslag 2024
20
Amersfoort Dalfsen Hardenberg Heerde Olst-Wijhe Oost Gelre Staphorst Tubbergen Urk Winterswijk Zwartewaterland
0
50
100 2024
150 2023
200
250
2022
Grafiek: restafval in kg/inw/jr per ROVA gemeente
Ontwikkelingen afvalmarkt Ook in de externe omgeving waren er vele ontwikkelingen die voor dynamiek in het gemeentelijke afvalbeheer zorgen en onze volle aandacht vragen. We behandelen er een aantal. In de gemeentelijke inzamelmarkt hebben we te maken met een terugtrekkende beweging van private afvalinzamelaars. Deze private bedrijven richten zich in toenemende mate op afvalverwerking en recycling en laten de inzameling van huishoudelijk afval over aan gemeenten en hun publieke bedrijven. Ook ROVA merkt de gevolgen hiervan. Waar ROVA ook zelf werkzaamheden uitbesteedt aan derden zien we dat de belangstelling hiervoor afneemt. Daarnaast zien we de ontwikkeling van gemeenten die de overstap maken van uitbesteden naar inbesteden. ROVA staat open voor verbreding van de samenwerking in haar regio’s omdat hiermee ook een kans ontstaat voor de gewenste versterking van publieke krachtenbundeling. Inmiddels worden met meerdere gemeenten verkenningen uitgevoerd naar de mogelijkheid tot toetreding tot ROVA. Een ander belangrijk onderwerp betreft een ontwikkeling die de afgelopen tien jaar in toenemende mate invloed heeft op het publieke domein, namelijk de ontwikkeling van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV). De bekendste UPV-regelingen zijn die voor e-waste en verpakkingen.
Maar ook voor textiel en luiers zijn UPVregelingen in opkomst die invloed gaan krijgen op de gemeentelijke afvalinzameling. ROVA pleit al jaren voor versterking van de gemeentelijke samenwerking op dit onderwerp. Met name bij het afbakenen van
ROVA Jaarverslag 2024
21
verantwoordelijkheden en het opstellen van overeenkomsten tussen gemeenten en UPV-organisaties, wordt een krachtig publiek collectief gemist. Hiervoor zoeken we zoveel mogelijk de samenwerking binnen de grondstoffenalliantie CirkelWaarde, met onze koepelorganisaties VNG en NVRD en met publieke branchegenoten als HVC, Midwaste en Omrin. De hoogste urgentie lag ook afgelopen jaar weer bij de Ketenovereenkomst Verpakkingen. Na jaren van stroeve samenwerking besloot VNG in het voorjaar van 2024 om de Ketenovereenkomst met Verpact niet te verlengen waardoor nieuwe onderhandelingen nodig werden. Hierop volgde een intensief traject van verkenningen en onderhandelingen waarbij aan het ministerie werd gevraagd dit proces te begeleiden. Op moment van schrijven van dit jaarverslag lijkt een nieuw akkoord tussen partijen binnen handbereik, maar zullen de concrete afspraken nog verder uitgewerkt moeten worden. Voor gemeenten is het in al deze discussies van belang dat de doelstellingen van het instrument UPV worden gerealiseerd (minder restafval, meer hergebruik en het principe van de vervuiler betaalt), zonder dat dit ten koste gaat van de logisch samenhangende afvalinfrastructuur voor inwoners. Daarnaast is het van belang dat gemeenten worden vergoed voor hun afvalvalbeheertaken indien UPV-organisaties verantwoordelijkheden bij gemeenten onderbrengen.
Een opmerkelijke en ongewenste ontwikkeling betreft de problemen die zijn ontstaan rondom lachgascilinders. Door gewijzigd overheidsbeleid rondom het gebruik van lachgascilinders, worden deze sinds korte tijd massaal gedumpt in de openbare ruimte en in het huishoudelijk restafval. Met name in de grote steden speelt deze problematiek. Met name afvalverbranders worden opgezadeld met de negatieve effecten hiervan in de vorm van ontploffingen in hun installaties. De schade die hieruit ontstaat is niet gedekt. Via de NVRD is sterke oppositie gevoerd tegen deze ongewenste ontwikkeling. Zowel bij het ministerie als in de Tweede Kamer is om oplossingen gevraagd voor dit urgente vraagstuk. Tot op heden tevergeefs. Om die reden hebben gemeenten en publieke afvalbedrijven besloten om de Staat te dagvaarden in een bodemprocedure om daarmee nieuwe maatregelen en een redelijke schadeloosstelling af te dwingen. Hoewel de impact voor de ROVA-gemeenten tot dusverre beperkt is gebleven heeft ROVA besloten zich bij het publieke collectief aan te sluiten in deze bodemprocedure. Bij de verbranding van huishoudelijk afval doen zich twee belangrijke ontwikkelingen voor. De eerste betreft de ontwikkelingen rondom de CO2-heffing. Naast de al bestaande verbrandingsbelasting wordt door het Rijk ook een CO2-heffing op het verbranden van afval (en daarmee de uitstoot van CO2) geheven.
Waar deze nationale heffing nu nog beperkt is en grotendeels wordt gecompenseerd door een dispensatieregeling, zal deze heffing in de komende jaren in hoogte snel toenemen en daarmee de kosten voor afvalverbranding voor gemeenten sterk doen stijgen. Zeker als de Europese Commissie in 2026 gaat besluiten om de afvalverbranders onder de werking van het Europese ETS-systeem te laten vallen. Deze ‘milieuheffing’ dwingt gemeenten nog verder tot verbetering van afvalscheiding om de kosten voor inwoners beheersbaar te houden. De tweede ontwikkeling betreft de uitwerking van de door de Rijksoverheid gepresenteerde visie op afvalverbranding. Het Kabinet wil met de afvalsector afspraken maken over verduurzaming en het verder stimuleren van de circulaire economie. Via maatwerkafspraken met afvalverbranders wil het Kabinet bedrijven helpen om de CO2- en stikstofuitstoot te verlagen. Wat de exacte uitwerking hiervan wordt en of capaciteitsreductie van afvalverbranding hier onderdeel van gaat zijn, is nog onduidelijk. Zeker is wel dat deze maatregelen ook voor gemeenten merkbaar zullen worden bij het afsluiten van verwerkingscontracten.
ROVA Jaarverslag 2024
22
2.2 ROVA in het Beheer van de Buitenruimte Versterking van de gemeentelijke samenwerking In het vorige hoofdstuk hebben we de ontwikkelingen beschreven in het domein Afval & Grondstoffen. Een domein waar ROVA sinds haar oprichting in 1996 de meerwaarde van publieke samenwerking heeft laten zien. Sinds 2010 ondersteunt ROVA ook gemeenten bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Groenbeheer, reinigingstaken, onderhoud sportvelden en begraafplaatsen, enzovoorts. Publieke zorgtaken waarvoor gemeenten aan de lat staan en waarin grote uitdagingen wachten op gebied van klimaatadaptatie, biodiversiteit en kostenbeheersing. En hoewel dit veelal specifieke lokaal gerichte werkzaamheden zijn, is onze overtuiging dat ook in dit domein veel voordeel te halen is uit gemeentelijke samenwerking. Van de 23 ROVA-gemeenten heeft inmiddels een vijftal gemeenten besloten ook de beheertaken openbare ruimte bij ROVA te beleggen. Onze ambitie is om die gemeentelijke samenwerking verder te verbreden en daarmee samen te investeren in verdere kennisontwikkeling en verduurzaming. In het verslagjaar hebben we ons samen met de gemeente Ommen – en met ondersteuning van de gemeente Hardenberg – voorbereid op de overname van alle beheertaken voor Ommen vanaf 1-1-2025.
Deze beheertaken werden tot die tijd uitgevoerd door de buitendienst van gemeente Hardenberg vanuit de gezamenlijke bestuursdienst Ommen-Hardenberg. Na de ontvlechting van deze bestuursdienst is Ommen op zoek gegaan naar een nieuwe partner en vond zij deze in ROVA. Daarnaast worden op dit moment met meerdere ROVA-gemeenten verkenningen uitgevoerd naar de mogelijke voordelen van samenwerking in dit domein. Arealen
Aantal
Bomen (aantal)
168.312
Beplanting (are)
25.118
Gras intensief (are)
42.545
Gras extensief (are)
49.682
Verharding (are)
145.464
Biodiversiteit en klimaat Binnen het beheer van de buitenruimte vormen klimaatadaptatie en behoud van biodiversiteit de grootste ontwikkelthema’s. Door de verdergaande verstedelijking komt de biodiversiteit steeds verder onder druk te staan. Daarnaast zorgt klimaatverandering voor steeds meer uitdagingen (bijvoorbeeld wateroverlast of juist droogte; groei invasieve exoten). Door samen te werken kunnen benodigde investeringen in kennis en beheerplannen over meerdere gemeenten worden gedeeld en daarmee beheersbaar worden gemaakt. Opgedane kennis en ervaringen in pilots staan direct ter beschikking van andere gemeenten en kunnen daar worden geïmplementeerd. Voorbeelden daarvan zijn de aanpak van de eikenprocessierups, maaipilots ter bevordering van biodiversiteit, het opstellen van beheerplannen voor bomen en zandwegen en het ontwikkelen van een ecologisch werkprotocol waarin de naleving van wet- en regelgeving is geborgd. Ook buiten de eigen gemeenten zoeken we de samenwerking, bijvoorbeeld met koepelorganisaties NVRD en Stadswerk. Een mooi voorbeeld hiervan is het initiatief dat we met Stadswerk, NVRD en een vijftal publieke overheidsbedrijven zijn gestart om de waarde van publiek beheer beter zichtbaar te maken. Ook werken we samen aan kennisdeling rondom biodiversiteit.
ROVA Jaarverslag 2024
23
De komende jaren zullen we doorgaan met onze proeven met betrekking tot anders maaien van bermen en gazons ter bevordering van de biodiversiteit. Dit vraagt maatwerkoplossingen en goede communicatie naar inwoners die ineens zien dat hun directe omgeving er bij tijden anders uit ziet. Door duidelijke communicatie betrekken we de inwoners hierbij en vergroten we bewustzijn en draagvlak voor duurzaam beheer van het groen. De proeven worden gemonitord, onder andere door het bijhouden van de zogenaamde Nectarindex en door het tellen van kruiden en insecten. Bomen vormen een belangrijk onderdeel van het groenkapitaal van gemeenten en leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en het klimaat in de bebouwde omgeving. Met name volwassen bomen spelen een belangrijke rol op het gebied van klimaatadaptatie, het tegengaan van hittestress, verbeteren van luchtkwaliteit en het welzijn van inwoners (beleving). Een duurzaam beheer en onderhoud van deze kapitaalgoederen is daarom cruciaal. Zeker door de veranderende klimaatomstandigheden. Door goede beheerplannen te maken en waar mogelijk nieuwe, klimaatbestendige bomen aan te planten, zorgen we samen met onze gemeenten voor deze leefbaarheid. In het verslagjaar hebben we in opdracht van Oost Gelre, Winterswijk, Zwartewaterland en Zwolle ruim 3.000 bomen ingekocht en aangeplant in verschillende projecten.
Samen met de gemeente Zwolle hebben we veel tijd en energie gestoken in de doorontwikkeling van het bomenbeheerplan. Ook voor Zwartewaterland stelden we een uitvoeringsplan boombeheer op. Met zo’n beheerplan werken we op efficiënte en effectieve wijze aan de ontwikkeling en het vitaal én veilig houden van het bomenbestand. Naast de actualisatie van het bomenbeheerplan hebben we in opdracht van de gemeente Zwolle ook zogenaamde klimaatbomen mogen aanplanten. Doel hiervan is om typen bomen aan te planten die beter bestand zijn tegen de nieuwe klimaatomstandigheden.
Reinigingstaken Ook op het gebied van stratenreiniging is ROVA volop actief en zoeken we telkens naar nieuwe en betere vormen van beheer. Een mooi voorbeeld daarvan is de proef in Winterswijk met onkruidbeheersing op verharding door de inzet van heet water. Hierbij willen we onderzoeken of we met de inzet van heet water, dat we als restwarmte uit de industrie halen, onkruid kunnen tegengaan. De verhardingen worden dan besproeid met dit hete water waardoor onkruid afsterft en zaden minder of niet tot ontwikkeling komen. De eerste resultaten uit deze proef zijn hoopgevend en geven een schoner beeld dan daarvoor.
Bokashi In Heerde, Oost Gelre en Winterswijk hebben we de verkenning vervolgd naar de toepassing van Bokashi in plantvakken. Bokashi is het Japanse woord voor “gefermenteerd organisch materiaal” en wordt onder andere gebruikt voor de be- en verwerking van bladafval. Door de fermentatie van lokaal ingezameld bladafval ontstaat een bodemverbeteraar die in de publieke buitenruimte kan worden toegepast. In 2024 is in de deelnemende pilotgebieden ruim 650 ton bladafval ingezameld en verwerkt tot bladbokashi. Een groot deel daarvan is weer gebruikt voor het afstrooien in plantsoenen. Vanwege de status van Bokashi betreft het hier nog een experimentele toepassing, maar de ervaringen die inmiddels zijn opgedaan, zijn positief op het punt van vochtvasthoudendheid van de grond en het verminderen van onkruidvorming.
ROVA Jaarverslag 2024
24
Monitoring, digitalisering en gebruik geo-informatie Voor de planning van onze BBR-taken maken we steeds meer gebruik van geo-informatie. De tools die we hiervoor inzetten maken het mogelijk om de werkzaamheden (en de afwikkeling daarvan) op kaart zichtbaar te maken. Dit vereenvoudigt het werken in de wijken en ondersteunt de communicatie naar gemeenten en inwoners. Bijvoorbeeld bij de aanpak van eikenprocessierups en de Japanse duizendknoop. Maar ook bij de aanpak van illegale bijplaatsingen in de wijk. Voor onze BBR-gemeenten verzorgden we ook weer de periodieke monitoring van de beeldkwaliteit op de afgesproken normen (A t/m D). De grafiek toont het totaal van alle uitgevoerde metingen. Ondanks de soms ingrijpende weersinvloeden die invloed had op de onderhoudsstaat van het groen (te droog of te nat), wisten we ruim 96% van alle uitgevoerde metingen in de hoogste beeldkwaliteiten (A en B) te realiseren.
Niveau B: 28%
Niveau C: 2% Niveau D: 1%
Niveau A: 68% Niveau A
Niveau B
Niveau C
Niveau D
Grafiek: schouwresultaten 2024
2.3 Bedrijfsvoering en projecten In dit hoofdstuk beschrijven we specifieke ontwikkelingen in onze bedrijfsvoering.
Veiligheid, Gezondheid, Kwaliteit en Milieu In 2024 hebben we het interne traject afgerond om de afdeling KAM opnieuw vorm te geven en in te richten. Aan de hand van duidelijke prioriteitstellingen ten aanzien van veiligheid, kwaliteit en milieu, hebben we een strategisch personeelsplan opgesteld en de afdeling opnieuw samengesteld. Naast het aanstellen van een afdelingsmanager, hebben we het team kunnen versterken met een adviseur Veiligheid & Gezondheid en een adviseur Milieu & Duurzaamheid. Daarnaast zijn we op dit moment bezig met de opzet van een team Kwaliteit die verantwoordelijk wordt voor het kwaliteitsmanagement grondstoffen (o.a. uitvoeren sorteer- en samenstellingsanalyses).
ROVA Jaarverslag 2024
25
Veiligheid
In dit team zijn we ook aan de slag gegaan om de monitoring van (bijna)ongevallen te verbeteren. We hebben daarbij de bekende IF (incident frequency) en SR (severity rate) geïntroduceerd en een nieuw systeem voor MOSmeldingen (melding onveilige situatie) op basis van Basis Risico Factoren (BFR). Met onze directe branchegenoten zijn we bezig om voor deze kengetallen een benchmark op te stellen. Tenslotte organiseerden we in het najaar opnieuw een succesvolle interne week van de veiligheid met onder andere diverse toolboxen, een digitale quiz, een Cybersecurity escaperoom en het schouwen van gereedschappen op keuringen en certificaten. In 2024 zijn er in totaal 433 MOS-meldingen gedaan. Dit is ruimschoots meer dan in 2023 (203 meldingen) wat grotendeels te wijten is aan de versterkte aandacht voor MOS-meldingen en het beschikbaar maken van een app waarmee medewerkers via hun smartphone gemakkelijk de melding kunnen doorgeven. Hiermee krijgen wij beter zicht op de gevaren en risico’s in de bedrijfsvoering. De interne doelstellingen op het gebied van veiligheid zijn gehaald. Er zijn geen zware ongevallen geweest met blijvend letsel of langdurig verzuim. De IF en SR zijn eveneens (ruimschoots) beneden de interne grensniveaus gebleven.
IF (Incident Frequency) 15
10
5
0
42 o
-tk
j
26
-l u
a IF doelstelling
42
-rp
j
ROVA Jaarverslag 2024
42
na
j
a
j
o
-tk
-l u
rp
na
42 -
32
32
32 -
32 -
IF cumulatief
SR (Severity Rate) 100 80 60 40 20 0
j
a
j
o
-l u
rp
na
42 -tk
42
42 -
42 -
j
a
j
o
-l u
rp
na
32 -tk
32
32 -
32 -
SR cumulatief
SR doelstelling
Gezondheid
In samenwerking tussen de afdelingen KAM en P&O organiseerden we in 2024 het periodieke Preventief Medisch Onderzoek (PMO). Deze wordt elke vier jaar aangeboden aan de medewerkers. Deelname is vrijwillig (deelname 2024: 42%). De medewerkers waardeerden het onderzoek met een rapportcijfer 8,6. In het kader van diversiteit en inclusie is ook een medewerkersonderzoek uitgevoerd (respons 52%). Hierin werden medewerkers gevraagd naar sociale veiligheid, inclusiviteit en tevredenheid. Als basis van het onderzoek was gekozen voor de DEI-index van Ipsos. Deze index is een benchmark op het gebied van diversiteit, gelijkheid en inclusie. De vragenlijst is naast deze index uitgebreid met vragen op het gebied van medewerkerstevredenheid en leiderschap. Uit het onderzoek is bruikbare informatie gekomen over de beleving en het welbevinden van medewerkers. Een mooie uitkomst was dat werkplezier en trots groot zijn onder de medewerkers. Rond de 90% van de medewerkers geeft aan respectvol te worden behandeld door zowel collega’s als leidinggevenden, en voelt zich welkom, geaccepteerd en kan zichzelf zijn op het werk. Driekwart van de medewerkers voelt zich comfortabel om ongewenst gedrag te melden. Rond de 60% van de medewerkers beschouwt de diversiteit binnen de organisatie als voldoende.
Hoewel de score op het gebied van sociale veiligheid vergelijkbaar is met de benchmark, zien we nog ruimte om te verbeteren. De scores laten zien dat er ruimte is om pesten, intimidatie en beledigende grappen serieuzer te nemen binnen de organisatie. Hier gaan we mee aan de slag. Compliance
Onze afdeling KAM bewaakt de naleving van interne en externe wet- en regelgeving, processen, protocollen en bedrijfsreglementen. Ook bewaken zij de eisen die volgen uit onze externe certificeringen. In algemene zin kunnen we vaststellen dat de organisatie in compliance was met wet- en regelgeving en met de van kracht zijnde vergunningen. Alle inspecties van veiligheidsadviseurs, handhavers bevoegd gezag en inspectie SZW zijn met goed gevolg doorstaan. Behoudens één incident bij het snoeien van hagen, zijn er geen milieu-incidenten geweest die de kwaliteit van het milieu of de veiligheid en gezondheid van personen in ernstige mate bedreigden of schaden. De
ROVA Jaarverslag 2024
27
volgende certificeringen zijn weer succesvol geaudit: ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001, MVO Prestatieladder niveau 3 en COS3000 ROVA diftar proces. Om onze compliance te borgen werken we met een digitale tool van XIC. In 2024 hebben we het gebruik van deze tool verbeterd om nog meer grip te krijgen op de compliance van de organisatie.
Informatievoorziening en ICT Informatievoorziening, en de daarvoor benodigde informatietechnologie, zijn in toenemende mate dominant in onze bedrijfsprocessen. Uitvoeringsprocessen worden gepland en uitgevoerd met behulp van IT-middelen. We genereren en gebruiken veel data en informatie uit de dagelijkse bedrijfsactiviteiten. De afhankelijkheid van deze systemen neemt daarmee sterk toe. Dit zien we onder andere terug op onze afdelingen planning en werkvoorbereiding. Hier worden de bedrijfsactiviteiten voorbereid, gepland en begroot. Hierbij wordt in toenemende mate gebruik gemaakt van geo-informatie. Door de ontwikkeling van GIS-producten zijn we nog beter in staat om het werk in het veld te sturen en daarover te communiceren met collega’s, onze klanten en de inwoners. Het toenemende belang van informatievoorziening heeft ook een keerzijde. We worden steeds afhankelijker en mogelijk ook kwetsbaarder. Het veilig beschikbaar maken en houden van deze data en informatie vraagt dan ook veel van onze ICT-afdeling. Informatiebeveiliging, alsook slim ontsluiten van informatie tussen diverse systemen en het bouwen aan de toekomstige informatiearchitectuur, zijn daarom speerpunten in ons ICT-beleid. Bij de innovatieve pilots die binnen ROVA lopen met betrekking tot het programma Kwaliteit Grondstoffen speelt ICT eveneens een belangrijke rol.
Hiervoor is een ICT-systeem ontworpen die het mogelijk maakt PMD-containers tijdens de huis-aan-huis inzameling direct te wegen met een signaleringsfunctie op gewicht. Hiermee bouwen we een signaalfunctie in om vervuiling tijdig op te sporen. Data die in deze processen wordt gegenereerd geeft ons sturingsinformatie met betrekking tot kwaliteit van de grondstoffen. Het mag duidelijk zijn dat cybersecurity en informatiebeveiliging steeds belangrijker worden. Met de afhankelijkheid van IT-voorzieningen neemt ook de kwetsbaarheid toe. Het waarborgen van de (cyber)veiligheid is daarmee van groot belang voor ROVA. Wij besteden daarom veel aandacht aan het beveiligen van de systemen en het borgen van gegevens van medewerkers, opdrachtgevers en inwoners. In het verslagjaar hebben we de weerbaarheid van de ROVA ICT Infrastructuur opnieuw getoetst. Naast aandacht voor technische maatregelen werken we aan het vergroten van het informatiebeveiligingsbewustzijn van medewerkers. Hiervoor doorlopen we een intensief intern communicatie traject en hebben we onze medewerkers verplicht e-learning te volgen. Ook hebben we in het verslagjaar nieuwe bedrijfscontinuïteitsplannen opgesteld en de werking daarvan getest.
Over 2024 zijn verder de volgende ICT-projecten noemenswaardig (in willekeurige volgorde): de doorontwikkeling van het applicatielandschap; vernieuwing controllers voor ondergrondse containers; inrichting van een nieuw CRMsysteem voor relatiebeheer; vereenvoudiging van het wegen op kraanvoertuigen; digitale tachograaf met Pilot Smart Driver Coach; implementatie Data Distributie Tool FME; Microsoft Intune, de inrichting van een speciale onboarding app voor nieuwe medewerkers en de actualisatie van de ROVA afval-app voor inwoners.
ROVA Jaarverslag 2024
28
Klantcontactcentrum voor inwoners In het gecentraliseerd klantcontactcentrum (KCC) verzamelen we alle vragen, meldingen en klachten van inwoners. Deze worden geregistreerd en uitgezet bij de uitvoerende afdelingen, waarna de medewerkers van het KCC ook weer zorgen voor terugkoppeling aan de klant. Onderstaande grafiek toont de meest gestelde vragen.
Bijplaatsing OVS/illegaal afval: 13% Container niet/deels geleegd: 22%
Aanvraag inzamelkalender: 6% Aanvraag GHA/GTA/Tuinzak: 6% Losliggende stoeptegels; schade verharding: 2%
Aanvraag milieupas, container, defecte container, storing OVS: 52% Grafiek: Meest gestelde vragen
In 2024 hadden we ruim 214.000 unieke klantcontacten met inwoners. En hoewel we volop gebruik maken van social en online media, zien we dat de telefoon nog steeds het meest gebruikte communicatiemiddel is. Hieruit concluderen we dat onze inwoners nog steeds in hoge mate behoefte hebben aan direct, persoonlijk contact. We faciliteren dit zes dagen in de week, ook buiten reguliere kantoortijden. Hierbij heeft 2024 in het teken gestaan van de doorontwikkeling van ons CRM-pakket en verdere training van medewerkers. Naast het trainen op gesprekstechnieken gaat het daarbij (helaas) ook steeds vaker om het omgaan met verbale agressie. Omdat het KCC de eerste ingang is voor vragen en opmerkingen van inwoners over onze dienstverlening, besteden we ook steeds meer tijd en aandacht om de KCC medewerkers te betrekken bij het inhoudelijk werk van de verschillende afdelingen. Dit doen we door werkoverleggen en door KCC-medewerkers te laten meelopen met verschillende afdelingen. Onderstaande grafiek geeft het aantal klachten per 1.000 aansluitingen. Hiervoor hanteren we intern een norm van maximaal 2.0 per 1.000 aansluitingen. De grafiek laat zien dat we in alle regio's ruimschoots beneden deze norm blijven.
ROVA Jaarverslag 2024
29
2,2 2
2,0
2
2
1,8 1,6 1,4
1,4
1,3 1,2
1,2 1,0 Regio Achterhoek
Regio Eemland Klachten 2024
Regio Zwolle
Interne KPI
Grafiek: aantal klachten per 1.000 aansluitingen
Communicatie en Voorlichting Goede communicatie én voorlichting/educatie zijn essentiële hulpmiddelen in ons werk. Inwoners proberen we samen met de gemeenten zo goed mogelijk te informeren over het hoe en waarom van afval scheiden. Alleen door ze van goede en betrouwbare informatie te voorzien, kunnen we inwoners motiveren en bewegen om hun huishoudelijk afval zo goed mogelijk te scheiden en draagvlak te houden voor gemeentelijke beleidskeuzen. Hierbij hanteren we diverse communicatiemiddelen en -kanalen. Naast persoonlijke voorlichting via afvalcoaches, bewonersavonden en onze KKC-medewerkers, gebruiken we daarvoor ook brieven, flyers, social media en uiteraard onze eigen ROVA-app. De ROVA-app is ons centrale communicatie-instrument die steeds verder in belang toeneemt. Naast dat inwoners deze kunnen gebruiken om de afvalkalender te raadplegen en pushberichten te ontvangen, staat deze ook vol praktische informatie over afvalstromen en adressen waar afval ingeleverd kan worden. Begin 2024 introduceerden we een compleet vernieuwde app met daarin een update in technische mogelijkheden en meer opties voor het aanbieden van actuele informatie.
In het verslagjaar heeft de afdeling Communicatie grote bijdragen geleverd aan tal van gemeentelijke projecten zoals beleidsveranderingen, de introductie van de GRIP-wagen, de aanpak van bijplaatsingen, pilots op het gebied van biodiversiteit, de implementatie van BBR in de gemeente Ommen, enzovoorts. Veel aandacht was er voor de pilots met betrekking tot het programma Kwaliteit Grondstoffen. De proef met wegen van PMD-containers op de zijlader kreeg veel aandacht van branchegenoten en de landelijke media. Om de tevredenheid van inwoners over de uitvoering van ROVA en het beleid van de gemeenten te monitoren, houden we elke twee jaar een bewonerstevredenheidsonderzoek. In het najaar van 2024 is deze opnieuw uitgezet. Dit keer in een nieuwe, digitale vorm (kwantitatief online onderzoek). Hiermee wilden we de toegankelijkheid voor respondenten vergroten en tevens andere doelgroepen bereiken. Gevolg hiervan was een forse toename van het aantal respondenten (n=13.827). ROVA wordt door de inwoners positief beoordeeld met een gemiddeld rapportcijfer van 7,9. Inwoners blijken met name tevreden over de stipte dienstverlening en de goede klantenservice. Opvallend is dat de orde en netheid van en rondom (verzamel)containers. Deze wordt zowel aan de positieve kant als bij de aandachtspunten genoemd, maar laat zien dat we ons hierin hebben verbeterd. De
ROVA Jaarverslag 2024
30
bereikbaarheid en klantvriendelijkheid van het klantcontactcentrum worden met name genoemd als positieve elementen. De meest genoemde tips voor ROVA en voor het beleid van de gemeenten hebben betrekking op de frequentie van afvalinzameling en op de informatievoorziening. De inzamelmogelijkheden voor grof vuil zou volgens de respondenten beter bekendgemaakt kunnen worden.
Huisvesting De groei in activiteiten leidt ook tot behoefte aan nieuwe of aangepaste bedrijfslocaties. In het afgelopen jaar zijn we op meerdere locaties bezig geweest met bouw- of verbouwwerkzaamheden of met de voorbereidingen daarvan. Voor onze locatie in Amersfoort betreft dat de voorbereidingen voor een totale bedrijfsverplaatsing. Met de gemeente Amersfoort is al overeenstemming over de uitruil van grond van de huidige locatie aan de Eem naar de nieuwe op industrieterrein Wieken/Vinkenhoef in Amersfoort. Hiervoor is een bouwteam gevormd en wordt er hard gewerkt aan ontwerp en detaillering. Net zoals op veel plaatsen in Nederland spelen hier stikstof en netcongestie een grote rol in de voortgang. De benodigde energieaansluiting kan door de netbeheerder nog niet worden toegezegd, hetgeen tot vertraging in realisatie kan leiden. In Lichtenvoorde is grond gekocht voor het realiseren van een nieuw steunpunt voor onze dienst Beheer Buitenruimte. Naar verwachting is deze locatie eind 2025 operationeel. Op deze locatie worden het BBR-team van ROVA en de serviceploeg van gemeente Oost Gelre gezamenlijk gehuisvest. In Zwolle wordt in fasen gewerkt aan uitbreiding en revitalisering van de bedrijfslocatie. In Ommen hebben we een steunpunt voor ons BBR-team kunnen realiseren op de gemeentewerf van de gemeente Ommen.
Verduurzaming materieel In het jaarverslag over boekjaar 2023 rapporteerden wel al over ons beleid ten aanzien van verduurzaming van voertuigen en materieel. De ambitie is om in 2030 70% van de CO2-emissies van ROVA te verlagen (ten opzichte van 2022). De grootste opgave ligt hiervoor bij het rijdend materieel omdat deze verantwoordelijk is voor 90% van onze emissies. In ons Duurzaamheidsverslag dat integraal onderdeel is van dit jaarverslag rapporteren wij over de actuele prestaties. Bij de realisatie van onze verduurzamingsplannen lopen we tegen beperkingen aan in de beschikbaarheid van e-trucks. De beschikbaarheid in de markt van e-trucks voor zwaardere toepassingen als huisvuilinzameling is nog beperkt. Op dit moment wachten we bijvoorbeeld al ruim 1,5 jaar op de uitlevering van een zestal bestelde elektrische huisvuilwagens.
ROVA Jaarverslag 2024
31
40 34,6%
32,4%
30
20
21,4%
19,8%
20,8%
15,4% 10 2,4%
2,4%
0 Bestelvoertuigen
Vrachtwagens 2023
Veegmachines
Werktuigdragers
2024
Grafiek: percentage niet-fossiel aangedreven voertuigen en materieel
CSRD De Europese Commissie wil in 2050 klimaatneutraal zijn en stimuleert dat in wet- en regelgeving. De 'Corporate Sustainability Reporting Directive' (CSRD) is onderdeel van deze wetgeving. De CSRD stelt gedetailleerde en gestandaardiseerde eisen aan verslaggeving voor bedrijven. De richtlijn wordt trapsgewijs geïmplementeerd en is van toepassing op grote bedrijven. Op grond hiervan zal ROVA vanaf boekjaar 2025 haar duurzaamheidsimpact rapporteren op verschillende onderwerpen. ROVA heeft er voor gekozen stapsgewijs de CSRD in te voeren en geleidelijk aan meer onderwerpen aan de rapportage toe te voegen. In de jaarverslag over 2022 en 2023 rapporteerden we al voor de eerste keer over Klimaat (ESRS E1) en over Eigen Personeel (ESRS S1). In het verslagjaar hebben we de voorgeschreven dubbele materialiteitsanalyse (DMA) uitgevoerd. In deze DMA, waarbij zowel interne als externe stakeholders worden bevraagd, inventariseren we onze processen en bepalen we welke thema’s ‘materieel’ zijn voor ROVA. Hiermee bedoelen we de thema’s waarin ROVA een nadrukkelijke impact heeft op de omgeving, of waarvoor deze een impact hebben op ROVA. Van buiten naar binnen en van binnen naar buiten dus. Vervolgens hebben we deelgenomen aan een initiatief binnen onze koepelorganisatie NVRD om een sector-DMA op te stellen.
De uitkomsten hiervan zijn recent beschikbaar gekomen en bevestigen grotendeels de uitkomsten van onze eigen DMA. De volgende thema’s zijn vooralsnog als ‘materieel’ voor ROVA geïdentificeerd: Klimaat (klimaatadaptatie, klimaatmitigatie, energie), Vervuiling (luchtverontreiniging, microplastics, verwaaiing afval/zwerfafval), Biodiversiteit (vergroten biodiversiteit, bestrijding invasieve exoten, maatschappelijke waarde van groen), Circulariteit (huishoudelijk afval, inkoop en bouw), Eigen personeel (training en ontwikkeling, diversiteit en inclusie, gezondheid en veiligheid, medezeggenschap, maatregelen tegen geweld), Arbeidsomstandigheden in de keten en Inwoners (toegang tot informatie, gezondheid en veiligheid, stakeholderparticipatie). Actualiteit: Op 27 februari 2025 heeft de Europese Commissie het zogenaamde 'Omnibus-vereenvoudigingspakket' gepresenteerd. Dit pakket aan maatregelen om de administratieve lasten voor bedrijven te verlagen heeft ook directe consequenties voor de regels voor duurzaamheidsrapportage (CSRD). Door deze maatregel komt wellicht de rapportageverplichting voor ROVA te vervallen omdat deze straks alleen gaan gelden voor de grootste
ROVA Jaarverslag 2024
32
ondernemingen (>1.000 medewerkers). Wij zullen eerste de definitieve besluitvorming van het Europees Parlement en de Europese Raad afwachten en vervolgens bepalen op welke wijze wij onze impactrapportage in de toekomst vrijwillig vorm gaan geven. Achterin dit jaarverslag treft u onze impact-rapportage over 2024 aan.
2.4 Personeel en Organisatie (Door)ontwikkeling organisatie Met de uitbreiding van activiteiten en de voortdurende ontwikkelingen in de markt, komt ook de behoefte aan doorontwikkeling van personeel en organisatie. Onze afdeling P&O werkt als stafafdeling binnen de Holding en is eerste aanspreekpunt voor alle personeelsvragen en organisatievraagstukken. Speerpunten lagen het afgelopen jaar bij het actueel houden van de strategische personeelsplannen per afdeling; het werven en selecteren van nieuwe medewerkers en het positioneren van ROVA op de arbeidsmarkt; het doorlopend trainen en opleiden van bestaande medewerkers en het beheersen van verzuim. Hierbij ligt de primair verantwoordelijkheid bij het lijnmanagement en worden ze daarbij ondersteund en gefaciliteerd door de afdeling P&O. Volgend uit de actualisatie van onze meerjarenstrategie zijn we aan de slag gegaan met onze interne organisatiestructuur om deze gereed te maken voor verdere groei. Daarbij zullen we de domeinen Afval & Grondstoffen en Beheer Buitenruimte in onze organisatie nadrukkelijker scheiden. De organisatie groeide van 463 medewerkers in vaste dienst in 2023 naar 492 per einde 2024. Nu ROVA zich in toenemende mate ook specialiseert als partner voor gemeenten in het beheer van de buitenruimte, zien we dat dit ook nieuwe P&O-vraagstukken met zich meebrengt.
Dit betreft onder andere het management van de BBR-taken, de organisatie van onze interne afdelingen planning en werkvoorbereiding, de investeringen in kennis- en adviescapaciteit en de inzet van doelgroepers. Hierin hebben we in 2024 goede stappen gezet en zullen we ook in 2025 nog verdere aanpassingen doen. Om vanuit de afdeling P&O hiervoor de benodigde ondersteuning te kunnen bieden hebben we in 2024 het team verder versterkt.
ROVA Jaarverslag 2024
33
Opleiden Het trainen en opleiden van medewerkers blijft een vast onderwerp op onze agenda. In 2024 hebben we de eerste vruchten kunnen plukken van onze interne opleiding tot meewerkend voorman BBR. In samenwerking met IPC Groene Ruimte hebben we deze opleiding opgezet. Naast inhoudelijke vakkennis over bomen en planten, leren de collega’s in dit traject alles over projectmatig werken en leidinggeven. Voor leidinggevenden hebben we vooral aandacht voor leiderschapsontwikkeling, zowel op managementniveau als op niveau van teamleiders.
Projecten en activiteiten 2024 In het verslagjaar zijn tal van projecten en activiteiten uitgevoerd. We noemen er een aantal (in willekeurige volgorde). Modernisering van het indiensttredingsproces en de implementatie van een nieuwe onboarding app zodat we nieuwe medewerkers makkelijker en gestructureerder thuis kunnen maken in onze organisatie. Werving van een compleet nieuw team voor de start van de BBR-werkzaamheden voor de gemeente Ommen per 1-1-2025 met onder andere teamleider, voormannen, medewerkers en doelgroepers (totaal 28 medewerkers waarvan 17 doelgroepers). Hiervoor hebben we de samenwerking versterkt met sociaalwerkbedrijf Larcom. Doorlopende inzet op arbeidsmarktcommunicatie. Begeleiding van het preventief medisch onderzoek (in samenwerking met afdeling KAM). Begeleiding van medewerkersonderzoek. Implementatie van de nieuwe CAO per 1 april 2024. Actualisatie van bedrijfsregelingen.
Verzuim Twee jaar terug hebben we onze P&O-medewerkers getraind tot casemanagers om leidinggevenden te ondersteunen bij verzuimbegeleiding. Hiermee is beter zicht op verzuim ontstaan en geleidelijk aan ook meer grip. Waar we in 2022 nog te maken hadden met voor ROVA-begrippen hoog verzuim (6,63%), daalde het verzuim in 2023 (5,17%) en 2024 (4,66%) tot redelijke niveaus. Uit nadere analyse blijkt dat bijna de helft van het verzuim wordt veroorzaakt door lang verzuim (43-365 dagen). Dit verzuim is zeker niet in alle gevallen werk gerelateerd en daarmee moeilijk om grip op te krijgen. Het korte verzuim (1-7 dagen) is relatief laag (0,97%).