2023-02-01 Beleidskader SD Thuis in Leusden_CONCEPT.pdf
Tekst van het document
Gemeente Leusden
T P E C
N O C
Thuis in Leusden
Samen bouwen aan nu en later
Beleidskader Sociaal Domein maart 2023-maart 2027
Inhoud Voorwoord 5 1. Visie 7 Onze visie op het (samen) leven van onze inwoners in Leusden 2. Uitgangspunten 10 Onze uitgangspunten bij ons beleid en de uitvoering ervan 3. Speerpunten 13 Onze gerichte extra inzet op belangrijke thema’s 3.1 Rondkomen 13 3.2 Wonen en zorg 16 3.3 Netwerken 20 3.4 Vrijwilligers 23 3.5 Leefstijl, sport, bewegen 26 3.6 Opvoeden en opgroeien 29 3.7 Toekomstbestendig ondersteunen 32 4. Reguliere opgaven 36 Onze doorgaande inzet op wettelijke taken en gemaakte afspraken 5. Financiën 46 Onze financiële uitgangspunten
Beleidskader Sociaal Domein |
se Be ek ld
Ene rgiew eg
g
Bar n
ar te
Go
order weg
Ingenieur Juliusput
eg
w
selaa
rs e w e g
eg
Vi n
rlaan
k
Stoutenburge
rdiw eg
n
n sk
g
Kle in
H o fweg
aa sk an
Ve rb in
y Ha d nstraat istraat Vivald
an
aarsewe Emel
l
Verdistra at
- la thuis uijl
Horster we g
tw.
Ri
Ve
weg
zar Mo
rger
ch w Ba
.
e enb ilig
isschopsweg
gw
He
e g -R
a n d e n b r oe
sr
ad
A1
Stoutenbur ge rw
dw ijc
E30
Zw
ar
Van R an
e
se
in g
ev
eg Ariaw g rawe Ope
a al ikan chweg Valle Ba w broeker eg Randen
aat
éostr
erbee k Esveld dijkerwe g Koe
el a
g H o gewe
e w.
Rom
we g er tse
nd Lie
w eg
Ho g weg Hoge
.
Gas
ge Ho
eg
V ink
Lage
at u wenstra
w ge Ho
we
eld ev
C
g
WiekenVinkenhoef
er w e
rg enbu
rn Ba
gl.
e u sw lu m b
al Zw
str. Poth p m
r.
Rust
lag
llst
Schel t us sn
Wieks
Pu
an kla
mp ruiska eg-K ngw Ri
aat p
nstr. Ganze
Hessenweg
g din
Vlietsing el
De G a
kelweg Jan van Ar g we lia na Ju n
Ko ni ng i
Kanaalweg
erweg
Be e dder kri
G li
g oo
rs
De Glind Postweg De Glind
e
Rin g
ln.
ikan aal
W
Val le
e lds
d
Mo or ste rw e
t e ri ng
sv e
Ha m er
Schoonderbek
k er
M
Pos tw
L
Klein
angeste e g
Ambachtsweg
eg
dj
g
kke rdre ef He
analaan
Tabak steeg
a an
rst nho
l ag
Hamer svelds ewe
eg
La n
v
eg
enbroeklaan
i c tijn enhove
k bee ter
n aa
Van Har d
Sm
ri
B on
k
nP
Be
an Loenenbaan R ij k v
Ko ningin Juli
Be
School steeg
ide
g we se
nw
Clar e n
A gte
on
Ba v oo
rtse weg
iligenb ergerb eek He
P ostl a n a
Ass ch att erw
Laapeerseweg
em
aa
g
gel
ns
M
van der
weg
.
De
Zu
De Han
M id den
ne d
es t me
Ar n h
4
er
Kupe rs sin
inslag
idse
Groene Zoom
Noorder
Groot
rbekerweg Schoonde
alaan
De Fliert
eld l
Arnhe mseweg
N226
Baggergat
Lisidun
Burg e
Apollolaa n
Torenakkerweg
p.
Asschatterw.
bur
g r we rste
Vlinde r
o
Burg. d. Beaufortw.
Valleil aa
ef
n
Lock h
hutterhoef
Ruige V eldd re
eweg Zwart
e id g-Zu sewe hem Arn
tw an
eg erw e rg enb ilig He
m g
est . eins rrest Do Dorresteinseweg
an
n
Ursulineweg
M idde nweg
ba
Randweg
Dia
Moors
t Klein Mo o r st
Kolf s c
te hors D as
ijk hoterd
Rin
gla
an
Voorwoord Thuis in Leusden, dat is de titel van dit beleidskader.
doen of op elkaar terug kunnen vallen. Iedereen erkent
Waarbij thuis staat voor verbondenheid en gezamenlijk-
dat de coronacrisis en de situatie in Oekraïne voor grote
heid. Tussen inwoners, tussen mensen die actief zijn in
veranderingen hebben gezorgd. In elk geval werd zeer
zorg, welzijn en sport, en tussen gemeentemedewerkers
duidelijk dat netwerken en verbindingen tussen formele
van de verschillende beleidsterreinen. De titel weerspie-
partijen zoals de gemeente en informele partijen zoals
gelt de ambitie om die onderlinge verbondenheid nog
bewoners- en vrijwilligersorganisaties van groot belang
meer te versterken. Want vanuit die verbondenheid is er
zijn om op de crisis te reageren. De impact van per-
zorg voor elkaar en werken we samen.
soonlijk contact is immers groot in het leven en welzijn van mensen. Het opbouwen van sociale relaties – een
Hoe we met deze ambitie aan de slag gaan, leest u in
verbindend netwerk – wordt dan ook steeds meer de
dit beleidskader. De gemeente probeert hierin de beste
rode draad in alle onderdelen van het Sociaal Domein.
voorwaarden te scheppen en een beter samenspel aan
Grenzen tussen formele en informele zorg zullen steeds
te jagen, maar voor het succes zijn we afhankelijk van de
meer vervagen.
kracht van het geheel. Nu en in de toekomst. Daarom ben ik blij dat we de kennis en expertise van vele profes-
Gelukkig zijn er al veel mensen actief in Leusden. Neem
sionals en inwoners hebben kunnen gebruiken om de
de voorzitter van een sportvereniging die het ledenaantal
richting voor de komende vier jaar te bepalen.
wist te verdubbelen waardoor nu de vereniging stabiel is. Of de groep mensen die een wijkvereniging hebben opgezet . Of het gezin dat een kind een weekend in huis
aantal concrete maatschappelijke thema’s, zoals armoe-
neemt om de ouders even op adem te laten komen. Ik
de, eenzaamheid en arbeidsparticipatie. En hebben we
heb respect voor hoe zij dat weten te integreren in hun
een mooie stap vooruit gezet in het datamanagement. Er
vaak drukke leven. Zij betekenen veel voor een ander.
is nu een veel beter inzicht. De komende jaren gaat het
Tegelijkertijd is onze gemeente ook een typisch forensen-
meer over het versterken van de samenleving. Daarvoor
dorp. Relatief weinig inwoners hebben hier hun familie
maken we een koppeling naar de domeinen wonen, wel-
wonen. Dat maakt het extra belangrijk om te werken aan
zijn en sport. Om je thuis te kunnen voelen in Leusden,
je lokale netwerk. Er is meer dan ’s ochtends de snelweg
heb je immers een vaste basis nodig. Een fundament
oprijden en ‘s avonds er weer vanaf, om het zo maar te
waarop je kunt bouwen. Dat betekent kunnen rondko-
zeggen. Tegen hen zou ik willen zeggen: kijk ook eens
men en – eventueel met ondersteuning - passend wonen
welk steentje jij kunt bijdragen. Het verrijkt je eigen
in een veilige omgeving. Bovendien geloven we dat we
leven. En je krijgt er een enorm netwerk bij! Om Leusden
de maatschappelijke waarde van sport en bewegen nog
de plek te maken waar we met veel plezier leven, zullen
beter kunnen benutten om vitaliteit en veerkracht van
we allemaal een actieve bijdrage moeten leveren.
inwoners te vergroten. Thuis in Leusden betekent ook dat mensen een netwerk hebben. Waar ze zich thuis voelen, iets voor de ander
Patrick Kiel, Wethouder Sociaal Domein
Beleidskader Sociaal Domein
In de voorgaande jaren hebben we samengewerkt op een
| 5
6
1. Visie Inleiding In onze samenleving in Leusden zijn er volop kansen.
Dit was al nodig en deze noodzaak wordt groter. Want we
Kansen voor inwoners om hier een leven op te bouwen.
staan als samenleving voor een aantal uitdagingen. Na
Kansen om mee te doen in de samenleving, door werk,
een periode waarin we de gevolgen van corona hebben
school en sociale contacten. Verenigingen, vrijwilligersor-
gezien en we vele vluchtelingen gastvrij verwelkomden,
ganisaties, clubs, kerken en het lokale culturele aanbod
hebben we nu te maken met oplopende kosten door
zorgen voor een actief en sociaal samen leven. De vele
inflatie en stijgende energie- en gasprijzen. Ook is er
vrijwilligers en initiatiefrijke inwoners zetten zich voor
krapte op de woningmarkt en op de arbeidsmarkt. Toe-
anderen in - initiatieven komen juist hier van de grond.
nemende individualisering zorgt ervoor dat we ons vaker
Inwoners zijn blij met het groene en dorpse karakter van
alleen voelen staan. De mentale weerbaarheid van onze
Leusden en de relatieve rust. De groene leefomgeving en
jeugd staat onder druk, onder andere door invloed van
vele sportmogelijkheden geven ruimte om te bewegen en
sociale media en prestatiedruk. Richting de toekomst
recreëren. Economisch gaat het in deze regio nog steeds
zien we een dubbele vergrijzing in Leusden: senioren
erg goed.
maken een steeds groter deel uit van de samenleving waarbij ook hun gemiddelde leeftijd stijgt. De groeiende
Voor een deel van onze inwoners is het moeilijker om
zorgbehoefte van deze groep in combinatie met de afne-
deze kansen te pakken en mee te doen in Leusden. Voor
mende arbeidsbevolking legt druk op ons zorgsysteem
hen is het benutten van wat Leusden – en van wat het
en een grotere claim op de samenleving.
leven biedt – niet vanzelfsprekend. Dit kan komen door een beperkte gezondheid, moeite met rondkomen, uit-
Hieruit volgt de vraag hoe we hier in Leusden mee
dagingen bij het opgroeien of bij het ouder worden. Als
omgaan. Wat is onze visie op wat er nodig is voor onze
samenleving zijn we er samen verantwoordelijk voor om
inwoners, voor onze samenleving en voor de uitvoering
er voor elkaar te zijn. De gemeente zorgt aanvullend voor
die de gemeente geeft aan zorg en ondersteuning? Welke
passende ondersteuning.
kansen zijn er en wat is onze blik op de toekomst?
Beleidskader Sociaal Domein | 7
Visie op het (samen) leven van onze inwoners
Een netwerk waarin mensen elkaar kennen, zich thuis
Vaste basis
kunnen terugvallen. Of dat nu een netwerk is van familie,
voelen bij elkaar, iets voor de ander doen, op elkaar
Ieder mens, en iedere inwoner van Leusden, heeft in het
vrienden, een sportvereniging, een kerk, een wijkver-
leven een vaste basis nodig. Een fundament waarop je
eniging, een mama-café, of een serviceclub. Inwoners
kunt bouwen, zeker in tijden van onzekerheid. Zo hebben
dragen zelf bij aan één of meerdere netwerken en zetten
inwoners zekerheid nodig dat zij voldoende inkomen
zich ervoor in. Inwoners die moeite hebben om aanslui-
hebben om te kunnen leven, dat zij kunnen rondkomen.
ting te vinden, worden ondersteund bij het thuis raken in
Het liefst met een inkomen door werk, of vanuit een uit-
een netwerk. Een structuur van verbindende netwerken
kering en met ondersteuning van de overheid.
zorgt voor een sterke samenleving van inwoners, die een uitdaging aan kan.
Maar een vaste basis is meer dan deze veel besproken ‘bestaanszekerheid’. Het gaat ook om wonen, passend
Vitaal leven
kunnen wonen, een plek hebben van waaruit je je leven
Op de fundering van een vaste basis, en verbonden in
kunt opbouwen. Zelfstandig of met ondersteuning. En dat
een netwerk, kunnen inwoners een vitaal leven opbou-
in een veilige leefomgeving - mensen hebben veilig-
wen. Een vitaal leven is een gezond leven. Gezondheid is
heid nodig om te wonen en te leven, een veilig bestaan.
niet vanzelfsprekend, maar een gezonde leefstijl is een
Rondkomen, wonen en veiligheid vormen een fundament
keuze, en een verantwoordelijkheid van ons allemaal.
in het leven.
Gezonde voeding, sporten en bewegen, ontmoeten en het opdoen van inspiratie door bijvoorbeeld cultuur, zijn
Als deze vaste basis ontbreekt, heeft dat een grote im-
bij uitstek manieren om te werken aan het verbeteren
pact op iemands (gezins)leven. Niet kunnen rondkomen
van fysieke en mentale gezondheid.
heeft bijvoorbeeld negatieve gevolgen voor de gezondheid, sociale contacten en kansen van kinderen. Daarom
Een sterkere fysieke en mentale gezondheid geven
moeten we eerst dáár beginnen, werken aan die vaste
inwoners veerkracht. Met veerkracht heb je de kracht
basis, zodat mensen hun leven kunnen leven en proble-
om terug te veren na tegenslag, of overeind te blijven
matiek waar mogelijk kan worden voorkomen. Inwoners
als het leven zwaar is. Veerkracht stelt inwoners in staat
én gemeente hebben daar een verantwoordelijkheid in.
om uitdagingen aan te kunnen. Vitaliteit en veerkracht
Daarom is dit de fundering van het huis - een huis dat
helpen kinderen gezond opgroeien, jongeren en (jong)
symbool staat voor een mensenleven, inwoner of huis-
volwassenen zich te ontwikkelen en ouderen vitaal ouder
houden.
te worden. Vitaliteit en veerkracht van inwoners en van de samenle-
Verbindend netwerk
ving kan problematiek voorkomen of helpen verminde-
Aanvullend op een vaste basis, heeft ieder mens verbin-
ren. Hierin ligt de kern van preventie.
ding nodig met mensen om zich heen. Verbinding is meer
8
dan elkaar af en toe ontmoeten, meer dan het onderne-
Passende ondersteuning
men van activiteiten buiten de deur. Hoewel dat belang-
In het dak van het huis, als sluitstuk, is er de passende
rijk is en blijft, betekent ontmoeten van mensen tijdens
ondersteuning die de gemeente biedt. Inwoners die de
een activiteit nog niet dat iemand zich ook verbonden
grenzen van hun mogelijkheden en netwerk bereiken,
voelt met anderen, dat iemand onderdeel is van een
en ondersteuning of (specialistische) hulp nodig heb-
betekenisvol netwerk.
ben, kunnen daar een beroep op doen. Hierbij kan het
• toekomstbestendig ondersteunen
PASSENDE ONDERSTEUNING
• netwerken • vrijwilligers
VITAAL LEVEN
VERBINDEND NETWERK
• leefstijl, sport, bewegen • opvoeden en opgroeien
VASTE BASIS
• rondkomen • wonen en zorg
van gemeenten en aanbieders, en daarom werken we op
jeugdhulp door begeleiding thuis bij problemen in het
het gebied van zorg (regionaal) samen om de benodigde
gezin, praktische ondersteuning bij het (langer) thuis blij-
zorg in te kopen en te voldoen aan de vele technische, ju-
ven wonen, of behandeling van psychische klachten.
ridische en financiële randvoorwaarden. Daarbij hoort de opgave om ook in de toekomst de zorg en ondersteuning
Als gemeente zijn we daar verantwoordelijk voor, en
te kunnen blijven bieden. Uitgangspunt blijft dat de zorg
samen met maatschappelijk partners en aanbieders
en ondersteuning voor inwoners zo passend mogelijk is
bieden we die ondersteuning en zorg. Dat vraagt veel
en blijft.
Beleidskader Sociaal Domein
bijvoorbeeld gaan om een uitkering vanuit de bijstand,
| 9
2. Uitgangspunten In aanvulling op onze visie op het (samen) leven van
den. Tegelijkertijd zien we de grote waarde van wijken en
onze inwoners, kiezen we voor de volgende uitgangspun-
dorpskernen, als het gaat om de netwerken van mensen,
ten voor ons beleid en de uitvoering ervan.
het naar elkaar omzien en als het gaat om leefbaarheid
• Inclusieve samenleving
en veiligheid. Daarin heeft de wijk als directe leefomgeving, al dan niet met een wijkvereniging, een belang-
We gaan uit van een inclusieve samenleving. Iedereen
rijke meerwaarde, en kan een concrete aanpak per wijk
kan volwaardig deel uitmaken van de samenleving en
verschillen.
hoort erbij. De basis hiervan ligt in onze mensenrechten: de rechten van ieder mens op bijvoorbeeld een vrije
• 80 procent is zelfstandig, 20 procent heeft ondersteu-
mening, op onderwijs, op voldoende te eten. Discrimina-
ning nodig
tie om afkomst, geaardheid of om welke reden dan ook,
We ontwikkelen beleid in het besef dat het merendeel
hoort in Leusden niet thuis. Daarnaast is toegankelijk-
van de Leusdenaren zich goed weet te redden en een
heid van belang voor inwoners om mee te kunnen doen:
minderheid extra ondersteuning nodig heeft. Landelijk
iedereen moet toegang hebben tot de samenleving en de
gezien redt 80 procent het bijna zijn hele leven alleen
benodigde voorzieningen. De toegang moet fysiek moge-
of met behulp van het eigen netwerk. Bij 20 procent lukt
lijk, (sociaal) veilig en ook betaalbaar zijn. Ook informatie
dat niet, soms tijdelijk en soms permanent. Van de vijf
is voor iedereen toegankelijk. In een inclusieve samenle-
procent die permanente steun nodig heeft om in regie te
ving heeft iedereen dezelfde kansen om zelfstandig mee
blijven, is een klein deel niet bij machte om überhaupt
te doen op alle terreinen van het leven.
de regie ooit (terug) te krijgen.
• Inwoners van 0 tot 100 jaar
• Zelfredzaamheid, netwerk, gemeente
We gaan uit van beleid voor alle inwoners van Leusden,
We zien de zelfredzaamheid van inwoners als vertrek-
ongeacht hun leeftijd. Onze inzet is er voor baby’s (soms
punt: het vermogen van mensen om zichzelf te redden
al tijdens de zwangerschap), kinderen, jongeren, volwas-
op alle levensterreinen met zo min mogelijk professio-
senen en ouderen tot 100 jaar en zelfs nog ouder. We
nele ondersteuning en zorg. Lukt dat niet zelf, dan doen
hanteren geen apart doelgroepenbeleid, maar maken
zij een beroep op hun omgeving, op hun netwerk. De
alleen onderscheid in onze concrete aanpak als de be-
gemeente kan ondersteunen bij het versterken van de
hoefte van een (leeftijds)groep of specifieke situatie daar
zelfredzaamheid en het netwerk. Als er meer nodig is,
om vraagt.
kunnen inwoners een beroep doen op de gemeente voor
• Leusden is één, maar de eigen wijk is nabij
woordelijkheid die zorg en ondersteuning te bieden.
zorg en ondersteuning. De gemeente heeft de verant-
De gemeente Leusden bestaat uit Leusden, Achterveld
10
en Stoutenburg. En deze kernen hebben weer hun eigen
• Sterke basisinfrastructuur
buurten en wijken. We gaan uit van beleid voor (de
We gaan uit van een sterke basisinfrastructuur in Leus-
gemeente) Leusden als één geheel. Het geformuleerde
den, een structuur van sociale verbanden en informatie,
beleid en de uitvoering daarvan geldt voor heel Leus-
advies en lichte ondersteuning, zowel informeel als
formeel. De basisinfrastructuur is vrij toegankelijk,
• Passende ondersteuning
inwoners kunnen daar zelf gebruik van maken. Daarbij
Bij het bieden van ondersteuning en zorg gaan we uit van
gaat het bijvoorbeeld om een consultatiebureau, vrijwil-
de (hulp)vraag en behoefte van de inwoner, de professio-
ligersinitiatieven, jongerenwerk, of sportverenigingen. Dit
naliteit van de hulpverlener en houden we ook rekening
geheel van organisaties, diensten, voorzieningen en be-
met de financiële grenzen die we als gemeente hebben
trekkingen moet het mogelijk maken dat mensen samen
door te streven naar doelmatigheid en gerichte inzet
kunnen leven en kunnen meedoen in de samenleving.
van zorg en ondersteuning. We gaan uit van ondersteu-
• Preventie
ning en zorg in nabijheid; van minder uithuisplaatsing of intramurale zorg en meer ambulante ondersteuning
We werken zoveel mogelijk preventief. Preventie richt
dichtbij; van minder zorgpartijen; het creëren van sterke
zich op het voorkomen van het ontstaan van problemen,
netwerken; van de noodzaak om kennis en expertise van
het in goede banen leiden van beginnende problematiek
professionals te bundelen en te versterken in integrale
en het voorkomen dat problemen weer terugkeren. Daar-
teams; en van de noodzaak om administratieve romp-
bij zetten we gericht in op drie preventieniveaus:
slomp te beperken en professionals ruimte te geven om
• Preventie voor iedereen (universele preventie), met
te doen wat nodig is.
maatregelen die het normale leven bevorderen; • Preventie voor selectieve groepen of bij specifieke pro-
• Integrale samenwerking
blemen (selectieve preventie), met maatregelen gericht
In verschillende wetten schrijft het Rijk voor dat er
op voorlichting, bewustwording, vroegsignalering en
(beleids)plannen ontwikkeld moeten worden. Het gaat
advisering;
om de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de
• Preventie voor inwoners met een beginnend probleem
Jeugdwet, de Wet publieke gezondheid (Wpg), en de Wet
of verhoogd risico (geïndiceerde preventie), met inter-
gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). We gaan uit
venties of eerstelijnsondersteuning en hulp.
van integraal beleid, in één Beleidskader Sociaal Do-
• De beweging in het Sociaal Domein
mein. De inzet voor onze inwoners kan alleen samen met inwoners en met onze maatschappelijk partners. Hun
Een solide basisinfrastructuur en inzet op preventie zijn
bevlogenheid, expertise en ervaringen maken dat we in
onderdeel van de ‘beweging naar voren’, een principe
Leusden verder kunnen werken aan een sterke samen-
waarmee binnen het Sociaal Domein gestuurd wordt op
leving, waarbij inwoners die dat nodig hebben passend
het ‘lichter’ oplossen van hulpvragen of problemen waar
worden geholpen. We gaan voor een sterke en integrale
dat kan. Die beweging gaat uit van ‘normaliseren’: niet elk
samenwerking.
probleem is een probleem waar (direct) professioneel ad• Leefomgeving
en voorzieningen moeten sterk en zichtbaar genoeg zijn
Het (samen) leven van mensen is onlosmakelijk verbon-
om lichte hulpvragen in op te vangen. Waar dat mogelijk
den met de omgeving waarin zij wonen, werken en hun
en passend is, wordt ondersteuning collectief aangebo-
tijd doorbrengen. Hoe iemand woont, of er speelplekken
den in plaats van individueel. Vanuit de geïndiceerde
en groen in de omgeving zijn, welke voorzieningen toe-
zorg en ondersteuning moet het mogelijk zijn om op tijd
gankelijk zijn, of de lucht schoon is, is van invloed
weer ‘af te schalen’ en met lichtere ondersteuning verder
op iemands fysieke en mentale gezondheid. Het is niet
te kunnen.
alleen van belang om negatieve omgevingsfactoren (zoals
Beleidskader Sociaal Domein
vies of ondersteuning bij nodig is. De basisinfrastructuur
| 11
geluidsoverlast of slechte toegankelijkheid) te vermin-
• Communicatie
deren en ons voor te bereiden op een veranderend
We gaan uit van heldere communicatie. We communi-
klimaat, maar ook om te komen tot een leefomgeving die
ceren op een toegankelijke manier over ontwikkelingen
inwoners uitnodigt om het leven op een gezonde manier
in de samenleving en het Sociaal Domein in Leusden.
te leven. Een groene, gezonde en duurzame woon- en
Inwoners moeten informatie makkelijk kunnen vinden
leefomgeving, die het mogelijk maakt om veilig te wonen,
en goed geïnformeerd worden als er in hun situatie iets
elkaar te ontmoeten, te spelen, te bewegen, te recreëren,
verandert. Nieuwe of bestaande activiteiten in Leusden,
te wandelen en te fietsen. Gezien de verbinding tussen
voorlichting en ondersteuning, zijn zichtbaar en vindbaar
het sociale domein en het ruimtelijk domein, verankeren
voor inwoners en maatschappelijk partners.
we die randvoorwaarden in de Omgevingsvisie.
12
• toekomstbestendig ondersteunen
3. Speerpunten
PASSENDE ONDERSTEUNING
Onze gerichte inzet op zeven speerpunten sluit aan bij de beschreven visie op het (samen) leven van onze inwoners.
VERBINDEND NETWERK
VITAAL LEVEN
Om de vaste basis te versterken, richten we ons op de speerpunten Rondkomen en Wonen en zorg. Om te bouwen
aan een verbindend netwerk, zetten we in op Netwerken en Vrijwilligers. Vitaal leven willen we ondersteunen met de • netwerken speerpunten Leefstijl, sport, bewegen en Opvoeden•en opgroeien. En bij passende ondersteuning willen we de zorg vrijwilligers en ondersteuning Toekomstbestendig maken. We schetsen per speerpunt de situatie, benoemen de beleidsmatige uitgangspunten, laten zien welke inzet we willen doen en omschrijven de ambitie waar we aan werken.
VASTE BASIS
3.1 Rondkomen | Vaste basis • rondkomen • wonen en zorg
bij de basis: het op orde krijgen of behouden van een ge-
ontwikkelingen in de koopkracht. De inflatie loopt op,
zonde financiële situatie. Regelingen die wij als gemeen-
boodschappen wordt duurder, de kosten voor gas en
te aanbieden blijken een goede bijdrage te leveren, maar
elektra zijn fors gestegen. Dit levert financiële problemen
niet iedereen maakt er gebruik van of kan ze vinden. Er
op voor veel huishoudens in Nederland, ook voor inwo-
rust nog een taboe op leven en opgroeien in armoede.
ners van Leusden. Landelijk zijn er maatregelen genomen
In Leusden hebben minder mensen moeite met rond-
om op korte termijn mensen financieel te compense-
komen dan gemiddeld in Nederland. Zo’n 8 procent van
ren. Toch zien we dat gemeentelijk armoedebeleid het
onze inwoners heeft een inkomen tot 130 procent van
verschil maakt. Uit onze minima-effectrapportage blijkt
het sociaal minimum. In deze groep én buiten deze groep
dat het bepaalde groepen inwoners met behulp van onze
zijn er huishoudens die niet goed kunnen rondkomen. De
lokale ondersteuning lukt om rond te komen en mee te
impact voor deze inwoners is groot. We spelen in op ac-
doen in de samenleving.
tuele ontwikkelingen maar willen juist ook op de langere
Wel of niet rondkomen heeft grote invloed op veel leef-
termijn bevorderen dat inwoners kunnen rondkomen.
gebieden. Door geldstress is het moeilijker om mee te
Naast het financieel ondersteunen van inwoners zetten
doen in de samenleving, sociale contacten te onderhou-
we ook in op het structureel verbeteren van de situatie
den, en (mentaal) gezond te blijven. Ook weten we dat
van mensen zodat zij weer de eigen regie kunnen pakken
geldstress in een gezin impact heeft op de opvoeding en
door bijvoorbeeld hulp bij het vinden van een baan.
ontwikkeling van kinderen. Daarom moeten we starten
Beleidskader Sociaal Domein
In deze periode zien we de gevolgen van de landelijke
| 13
Uitgangspunten
Inzet
Bij dit thema kiezen we voor een aantal beleidsmatige
Bij dit thema kiezen we voor een gerichte inzet op een
uitgangspunten, op basis waarvan we werken.
viertal punten.
• Iedere inwoner heeft krachten en talenten. We gaan uit
1. We bieden (nieuwe) instrumenten voor het stimuleren
van eigen kracht en benutten (financiële) regelingen en
van gezonde bestedingspatronen onder jongeren en
maatregelen om de eigen kracht te ondersteunen. Waar
volwassenen
nodig leveren we ondersteuning en maatwerk.
Dit doen we door instrumenten te ontwikkelen en/of in
• Weinig financiële ruimte mag geen belemmering vor-
kaart te brengen en daar actief over te communiceren.
men om mee te doen in de samenleving.
Hiervoor stellen we een communicatie- en actieplan op,
• De financiële situatie van ouders mag de ontwikkeling
en voeren deze uit. We benaderen inwoners actief en
van een kind niet belemmeren. Elk kind verdient de
dragen uit dat niet kunnen rondkomen geen taboe hoeft
kans om mee te doen aan het sociale leven, schoolacti-
te zijn.
viteiten, sport en cultuur. • ZZP’ers en ondernemers lopen op hun eigen manier het
2. We werken aan het snel schuldvrij krijgen van jongeren
risico op armoede en schulden, zij maken vanzelfspre-
met schulden
kend deel uit van de aanpak.
Dit doen we door twee pilots te starten. We bieden
• Goed met geld omgaan is een thema waar iedereen mee
jongeren een ‘snel schuldvrij traject’ aan waarbij met een
te maken heeft. Preventie en bewustwording zijn van
saneringskrediet en coaching jongeren sneller en duur-
groot belang, we willen ongezonde bestedingspatronen
zamer uit de schulden komen. Een deel van het sane-
en schulden voorkomen.
ringskrediet kan worden ingelost met een tegenprestatie,
• Armoede kan iedereen overkomen, er mag geen taboe
zoals bijvoorbeeld terug naar school gaan, werk vinden
op rusten.
of een maatschappelijke stage.
• Bestaande regelingen en nieuwe regelingen moeten
Voor jongeren met een schuld onder de 1000 euro, en die
vindbaar en toegankelijk zijn.
geen verdere coaching nodig hebben, bieden we ‘tur-
• Werken moet lonen.
bo-schuldregelingen’ aan. De schuld wordt binnen een
• De financiële situatie is van invloed op alle levensgebie-
week bemiddeld, en de jongere betaalt naar vermogen
den. Bij het zoeken naar oplossingen is een integrale
mee aan de schuld of levert een tegenprestatie.
blik een noodzaak. Alleen samenwerking tussen maatschappelijk partners zorgt voor een integrale aanpak,
3. We zetten in op persoonlijke ontwikkeling en meedoen
binnen en buiten het sociaal domein.
van inwoners die langdurig in de bijstand zitten Dit doen we door een pilot van twee jaar te starten met een groep inwoners die langdurig in de bijstand zit. In
‘Geldzorgen geven je zo veel stress, gelukkig sta ik er nu niet meer alleen voor’ 14
• netwerken het project wordt gevraagd naar de brede behoeften van minima, gekeken naar alle leefgebieden, met als doel • vrijwilligers
VITAAL VERBINDEND welke behoefte er onder de doelgroep is. We houden LEVEN NETWERK rekening met maatschappelijk-economische ontwikkelin-
deze inwoners (maatschappelijk) te activeren en mee te
gen, cliëntervaringen en noodzaken voor de doelgroep.
laten doen.
Op basis daarvan doen we voorstellen voor aanpassing van regelingen. Uit de minimaeffectrapportage blijkt
VASTE volwassenen. Deze wordt geëvalueerd BASISen op basis van
4. We nemen doorlopend onze minima-regelingen onder
bijvoorbeeld dat een participatieregeling voor volwasse-
de loep en passen regelingen waar nodig aan
nen mist. Inmiddels is wel gestart met een sportpas voor
We werken actief samen met partners om het bereik van de (huidige) regelingen te vergroten. Daarnaast monitoren we bestaande regelingen (zoals het kindpakket).
de uitkomst leggen we de raad een keuze voor over een mogelijk vervolg van deze pilot.
We zijn doorlopend met onze partners in gesprek over
Ambitie
• rondkomen • wonen en zorg
Onze ambitie is dat inwoners zich in een gezonde financiële situatie bevinden en mee kunnen doen in de samenleving. We willen dat inwoners zelf hun financiën op orde hebben en houden. Als dat niet lukt, worden inwoners zo vroeg mogelijk ondersteund om erger te voorkomen. Er rust geen taboe meer op het niet kunnen rondkomen. Weinig financiële ruimte mag geen belemmering vormen om mee te doen in de samenleving. We monitoren dit aan de hand van de resultaten van de pilots voor schuldhulpverlening en de pilot met inwoners die al langer in de bijstand zitten. We halen ervaringen op over het bereik van de campagne over bestedingspatronen en de vindbaarheid van onze regelingen en financiële ondersteuning. In deze financieel kwetsbare tijden zien we het gebruik van de regelingen graag toenemen.
Beleidskader Sociaal Domein | 15
• netwerken • vrijwilligers
VERBINDEND NETWERK
VITAAL LEVEN
VASTE BASIS
3.2 Wonen en zorg | Vaste basis Een tekort aan woningen en gestegen woningprijzen maken het ook in Leusden lastiger om een passende plek te vinden. Niet iedereen heeft hier last van. We zien wel dat het ontbreken of moeilijk kunnen vinden van een passende woonplek negatieve gevolgen kan hebben voor iemands leven. Hierdoor neemt de vraag om ondersteu-
• rondkomen • wonen en zorg
als de beperkingen toenemen. Zij willen dit vaak niet alleen zelf, maar ook het Rijksbeleid is hierop gericht. Bij langer zelfstandig thuis wonen wordt er ook een groter beroep gedaan op het sociale netwerk van ouderen voor het verlenen van (mantel)zorg en ondersteuning vanuit de Wmo.
ning van de gemeente toe. Om in te spelen op deze ontwikkelingen op de woningOuders in scheiding die uit noodzaak in één huis blijven
markt en lokale behoeften van onze inwoners, richten
wonen, krijgen te maken met oplopende spanningen
we ons op mogelijkheden voor inwoners om passend en
thuis, waardoor kinderen niet in een stabiele omgeving
veilig in Leusden te wonen.
opgroeien. Ook statushouders, inclusief de kinderen, die nog wachten op een woning, kunnen nog niet starten
Uitgangspunten
met de opbouw van hun nieuwe leven. Jongeren die
Bij dit thema kiezen we voor een aantal (beleidsmatige)
uitstromen uit een woonvoorziening binnen de Jeugdzorg
uitgangspunten, op basis waarvan we werken.
kunnen niet altijd een passende plek vinden. Steeds meer inwoners met een psychisch kwetsbare achtergrond maken onderdeel uit van de wijk – dit is een gegeven en een opgave waar we als samenleving samen voor staan. Ouderen, die zich voorbereiden op hun toekomst, kunnen beperkt terecht in levensloopbestendige woningen. Dit laatste is een specifieke uitdaging in Leusden. In onze gemeente hebben we te maken met dubbele vergrijzing. Senioren maken een steeds groter deel uit van de samenleving en ook hun gemiddelde leeftijd stijgt. Zij wonen vaker en langer zelfstandig, op hoge leeftijd, ook
• Passend kunnen wonen in een veilige leefomgeving is een randvoorwaarde om mee te kunnen doen aan de samenleving. • De inwoner heeft een eigen verantwoordelijkheid om een passende woning te vinden en te kunnen bekostigen. Oudere inwoners bereiden zich voor op een mogelijk veranderde woonbehoefte als zij ouder zijn. • Gemeente stuurt op het beter laten aansluiten van het aanbod aan woningen op de behoefte die er is. Daarbij is er speciaal aandacht voor de kwetsbare inwoners.
‘Ik wil graag oud worden in mijn eigen huis en ik vraag me af wat daarvoor nodig is’ 16
• Woonvraagstukken vragen om een integrale blik, zowel vanuit het Ruimtelijk als het Sociaal Domein.
pen in de wijk, die daar zelfstandig of met ondersteu-
Woning(aanbod), leefomgeving, toegankelijkheid,
samenleving samen voor staan.
sociaal netwerk en eventueel benodigde informele of
• Jongeren die in verband met hun achttiende jaar moe-
formele ondersteuning hangen met elkaar samen.
ten uitstromen uit de Jeugdhulp (en meer zelfstandig
• Een groene leefomgeving, die beweging en ontmoeting
moeten gaan wonen), hebben wel ondersteuning nodig
stimuleert, is een randvoorwaarde bij (nieuwe) woon
in het opbouwen van een zo zelfstandig mogelijk leven.
ning wonen, is een gegeven en een opgave waar we als
vraagstukken.
• Door de (dubbele) vergrijzing neemt de druk op man-
• Nieuwe wooninitiatieven, zoals (nieuwe) woonvormen,
telzorgers toe, terwijl ze onmisbaar zijn om langer thuis
al dan niet in combinatie met zorg, kunnen een meer-
wonen mogelijk te maken. Waardering en erkenning van
waarde en kans zijn in Leusden.
het werk van mantelzorgers moeten vanzelfsprekend
• De toenemende aanwezigheid van kwetsbare doelgroe-
zijn.
17
Inzet
zich voor te bereiden op een andere levensfase. Naast
Bij dit thema kiezen we voor een gerichte inzet op een
(woon)advies geven we voorlichting over valpreventie
vijftal punten.
en het gebruik van domotica. Verder zorgen we voor stimuleringsmiddelen, om het gebruik van hulpmiddelen,
1. We ontwikkelen een woonzorgvisie op basis van de
domotica of woningaanpassingen (financieel) toeganke-
specifieke woonbehoefte van ouderen en kwetsbare
lijker te maken. Ook denken we aan een revolverend (te-
groepen
rugverdienend) fonds om kredieten te kunnen verstrek-
In deze visie worden zowel de fysieke en bouwkundige
ken voor het levensloopbestendig maken van woningen.
aspecten, als de sociale aspecten van de woonbehoefte in samenhang uitgewerkt. We willen bereiken dat
3. We zorgen voor een betere aanpak van de urgente
ouderen en kwetsbare groepen in Leusden volwaardig
woonvraag
deel kunnen uitmaken van de samenleving en zelfstan-
Dit doen we door de urgentieregeling aan te passen,
dig kunnen wonen in een voor hen geschikte woning en
waarmee we meer ruimte willen bieden aan inwoners in
woonomgeving. Als dat nodig is kunnen zij terugvallen
de knel, die alle wegen hebben bewandeld om op korte
op goed georganiseerde ondersteuning en zorg. Hierdoor
termijn aan een passende woning te komen. Op basis
vergroten wij de mogelijkheid van inwoners om regie te
van de uitkomsten van het woononderzoek bezien we
(blijven) voeren over hun eigen leven.
daarnaast of het labelen van woningen op specifieke kenmerken, of mogelijkheden van kamerwoningen of
2. We stimuleren het levensloopbestendig maken van
time-outwoningen bijdragen aan een goede balans tus-
bestaande woningen
sen de urgente vraag en het aanbod.
Dit doen we door een campagne te voeren over ‘bewust wonen’, waarmee oudere inwoners worden gestimuleerd
18
PASSENDE ONDERSTEUNING
4. We verbeteren de ondersteuning en waardering van
Zorgverzekeringswet, Wmo of Jeugdhulp. We bouwen aan
mantelzorgers
een passende en sluitende systematiek voor signalen van
Dit doen we door aan te sluiten bij hun behoeften en om
zowel professionals als inwoners, die zorgen hebben over
overbelasting te voorkomen. Het rapport Invoorman-
een inwoner met zorgelijk gedrag die zich niet zelf meldt.
telzorg (2021), waarin de behoeften van mantelzorgers
We onderzoeken of een wijk-GGD’er hiervoor de juiste
• netwerken mantelzorgcompliment verstrekken. We zorgen ervoor • vrijwilligers worden geschetst, is hiervoor de basis. We blijven het
VITAAL VERBINDEND inzetNETWERK is. We intensiveren de samenwerking met LEVEN het zorgen veiligheidshuis en gaan de Persoonsgerichte Aanpak
dat mantelzorgers meer mogelijkheden hebben om te
doorontwikkelen.
ontspannen en elkaar te ontmoeten in een netwerk.
We verbeteren de digitale weerbaarheid van Leusdenaren. Hiervoor doen we onderzoek naar de behoefte om
VASTE criminaliteit. Ook voeren weBASIS een campagne over de risi-
5. We zetten in op een veilige woon- en leefomgeving
wijkambassadeurs in te zetten, die inwoners in buurten
Dit doen we door extra aandacht te hebben voor kwets-
en wijken kunnen ondersteunen bij vragen over online
bare inwoners die de komende jaren steeds meer thuis zullen wonen, waaronder mensen vanuit de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg, Wet langdurige zorg,
co’s van online criminaliteit om de digitale weerbaarheid onder jongeren, ouderen en ondernemers te vergroten.
Ambitie
• rondkomen • wonen en zorg
Onze ambitie is dat inwoners zoveel mogelijk zelfstandig en passend kunnen wonen in een veilige leefomgeving. Ze maken volwaardig deel uit van de samenleving. Het aanbod aan passende woningen sluit beter aan op de behoefte van senioren en kwetsbare doelgroepen. Inwoners hebben de mogelijkheid om met behulp van een actief (sociaal) netwerk, en ondersteuning waar dat nodig is, levensloopbestendig regie te voeren over hun eigen leven. We monitoren dit op basis van de resultaten van het woonbehoefteonderzoek, waarbij we het woonaanbod voor ouderen en kwetsbare doelgroepen beter willen laten aansluiten. Daarnaast willen we dat urgente woonzoekenden beter worden geholpen, dat mantelzorgers zich voldoende ondersteund voelen, baarheid in hun wijk als positief ervaren.
Beleidskader Sociaal Domein
dat mensen met verward gedrag passend worden ondersteund en dat inwoners de veiligheid en leef-
| 19
3.3 Netwerken | Verbindend netwerk In Leusden zien we dat veel inwoners onderdeel zijn van een (sociaal) netwerk. Of dat nu een netwerk is van familie, vrienden, buren, een sportvereniging, een wijkvereniging, een kerk of een serviceclub. In de coronaperiode hebben we ervaren hoe belangrijk het is om onderdeel te zijn van een (sociaal) netwerk. Tegelijkertijd blijkt dat ruim 25 procent van de volwassenen in Leusden zich sociaal eenzaam voelt. Niet iedereen heeft het gevoel in verbinding te staan met anderen. Een sociaal netwerk is een verzamelnaam voor het geheel aan betekenisvolle personen (zoals familie, vrienden, buren, kennissen, collega’s) dat functioneert als een ondersteuningsbron voor het eigen welzijn en dat van andere personen in het netwerk. Het sociale netwerk draagt bij aan persoonlijke ontwikkeling en geeft in de nabije omgeving toegang tot persoonlijke steun, diensten en materiële goederen. Inwoners benutten het netwerk voor praktische en persoonlijke vragen en om herkenning te vinden, stress te voorkomen en mentale gezondheid te bevorderen. Ook maakt het onderdeel zijn van een netwerk het makkelijker om betekenisvol te zijn voor de ander. Inwoners met een netwerk doen minder snel een beroep op formele ondersteuning. Mensen ervaren een hogere kwaliteit van leven als zij verbonden zijn in een netwerk.
We stimuleren dat inwoners zelf actief kunnen bouwen aan netwerken, dat huidige netwerken worden versterkt en dat inwoners die dat nodig hebben, worden ondersteund bij het aansluiten bij een sociaal netwerk.
20
• netwerken Uitgangspunten • vrijwilligers Bij dit thema kiezen we voor een aantal (beleidsmatige) uitgangspunten, op basis waarvan we werken. • We gaan uit van een samenleving waarin inwoners binnen een netwerk of in hun nabije omgeving naar elkaar omkijken en zingeving vinden. • Het grootste deel van de Leusdenaren is prima in staat een netwerk op te bouwen of om zich bij een netwerk aan te sluiten. • Sommigen hebben een (korte) periode hulp nodig bij het opbouwen van een netwerk. Als gemeente voelen we de verantwoordelijkheid om hen te ondersteunen. • Actief deel uitmaken van een netwerk is niet voor iedereen weggelegd - voor een klein aantal Leusdenaren is een formeel netwerk een te grote stap. De gemeente heeft een rol in het bieden van een maatje of een-op-eencontact. • Er is specifieke inzet nodig om een goede binding te realiseren tussen specifieke doelgroepen, zoals (ex-) statushouders, vluchtelingen, autochtone Nederlanders, jongeren. Organisaties in Leusden hebben daar een belangrijke en minder vrijblijvende rol in. • Een (sociaal) netwerk is gebaseerd op gelijkwaardigheid en wederkerigheid. • Accommodaties zijn onder andere nodig om netwerken en ontmoetingsmomenten voor Leusdenaren te realiseren.
VE NE
• Om volwaardig mee te kunnen doen in een netwerk, is
werken hiervoor samen met onze partners. We brengen
het nodig dat kwetsbare inwoners een beroep kunnen
de sociale kaart blijvend onder de aandacht.
doen op (vrijwillig) vervoer. • Een netwerk kan ook een digitaal netwerk zijn.
2. We werken met onze (subsidie)partners samen in het
• De thema’s eenzaamheid en ondersteuning aan mensen
zorgen voor een netwerkstructuur in Leusden
met dementie worden geadresseerd onder dit speer-
Dit doen we door met deze partners in gesprek te gaan
punt. Onderdeel zijn van een netwerk draagt bij aan het
over welke rol zij kunnen nemen in het stimuleren of
verminderen van eenzaamheid en een dementienet-
bieden van netwerken en de toeleiding van inwoners
werk of lotgenotennetwerk kan passende informele
daarnaar toe. Hun rol hierin nemen we standaard op in
ondersteuning bieden.
onze (subsidie)afspraken met hen. We toetsen nieuwe initiatieven aan de bijdrage die ze kunnen leveren aan
Inzet
het netwerk van Leusdenaren, onder andere via het
Bij dit thema kiezen we voor een gerichte inzet op een
Fonds Samenlevingsinitiatieven en het Platform Sport en
zestal punten.
Bewegen.
1. We zorgen voor een betere bekendheid en vindbaar-
3. We vergroten de bijdrage die bestaande accommoda-
heid van voorzieningen en initiatieven in Leusden
ties kunnen leveren aan het ontmoeten en de netwerken
Dit doen we door een nieuwe sociale kaart te ontwikke-
van onze inwoners
len, laagdrempelig voor zowel inwoners als maatschap-
Dit doen we door met sportverenigingen en culturele or-
pelijk partners. We nemen hiervoor het initiatief en
ganisaties samen te onderzoeken of hun accommodaties
Beleidskader Sociaal Domein
‘Ik heb iemand leren kennen bij de Bron en bel nu dagelijks met haar’
| 21
breder ingezet kunnen worden. We steken dit in vanuit
brug te ver is. We stemmen activiteiten specifiek af op
zowel het Sociaal als het Fysieke Domein. Hierbij hebben
deze behoefte. Het doel is dat zij zich aan kunnen sluiten
we ook aandacht voor het realiseren van een uitnodi-
bij een netwerk waar zij zich thuis voelen, (h)erkenning
gende publieke ruimte op het gebied van ontmoeten en
vinden en zich daar zelf ook actief voor kunnen inzetten.
bewegen. Hiervoor sluiten we aan bij het nog te ontwikkelen accommodatiebeleid rondom sport en cultuur.
6. We zorgen voor de mogelijkheid van een-op-een-ondersteuning voor inwoners
4. We stimuleren de wijkverenigingen om een netwerk te
Dit doen we door (een vorm van) maatjesprojecten in
zijn van en voor inwoners
te zetten voor inwoners waarvoor deelnemen aan een
Dit doen we door met wijkverenigingen in gesprek te
netwerk een brug te ver is.
gaan over hoe zij hun inwoners een netwerk kunnen bieden en hoe zij inwoners die dat nodig hebben, kunnen en willen ondersteunen bij het opbouwen van een netwerk. Hiervoor bieden wij de (vrijwilligers van de) wijkverenigingen handvaten aan. 5. We stimuleren ontmoeting voor specifieke groepen zoals statushouders, vluchtelingen, inwoners met een beperking of jongeren Dit doen we door de behoefte te inventariseren van deze groepen, voor wie aansluiten in een algemene groep een
• netwerken • vrijwilligers Onze ambitie is dat elke inwoner van Leusden onderdeel is van een (sociaal) netwerk. Inwoners die een Ambitie
(korte) periode hulp nodig hebben bij het opbouwen van een netwerk of het aansluiten daarbij, ontvangen passende ondersteuning. Inwoners voor wie deelnemen aan een netwerk een te grote stap is, kunnen gebruikmaken van een maatje of een-op-eencontact. Sterke netwerken in de samenleving zorgen ervoor dat inwoners naar elkaar om kunnen kijken, elkaar kunnen helpen, zich kunnen ontwikkelen, waarmee ook sociale eenzaamheid geadresseerd wordt. We monitoren dit door een instrument te ontwikkelen om via maatschappelijk partners waaronder wijkverenigingen en Lariks de deelname aan netwerken in beeld te krijgen. We willen dat de deelname de komende jaren stijgt. We brengen op basis van de Gezondheidsmonitor van de GGDrU de sociale eenzaamheid in beeld.
22
19
3.4 Vrijwilligers | Verbindend netwerk inwoners zetten zich actief en onbetaald in voor de
• netwerken maatschappelijke bijdrage steeds minder als vanzelfspre• vrijwilligers kend gezien, minder als iets ‘dat erbij hoort’. De voorkeur
mensen om zich heen. Of het nu gaat om vrijwillige inzet
van (potentiële) vrijwilligers verschuift van structurele
op sportverenigingen, in het culturele leven of voor het
inzet naar incidentele inzet. Dit zorgt ervoor dat vrijwil-
welzijn van onder andere jongeren, ouderen en nieuwko-
lige inzet minder beschikbaar is, terwijl de vraag in de
mers. Deze vele vrijwilligers vormen het cement van de
samenleving niet afneemt. Ook in Leusden merken we
samenleving. In Leusden geeft 51,5 procent van de inwo-
dat het moeilijker wordt om vrijwilligers te vinden en
ners aan dat zij als vrijwilliger actief zijn. Dat is fors hoger
te behouden. Een aantal organisaties ziet al tekorten
dan het landelijk gemiddelde van 43,9 procent.
ontstaan. Om vooral ook op de lange termijn te doen wat
Leusden kent een bruisend vrijwilligersleven. Veel
VE NE
nodig is, willen we daar nu al op inspelen. Deze inzet op Tegelijkertijd hebben we ook in Leusden te maken met
de langere termijn wordt onderschreven door een lokaal
ontwikkelingen die van invloed zijn op het vrijwilligers-
rekenkameronderzoek uit 2021.
werk. Door de jaren heen wordt het leveren van een
23
Uitgangspunten
het verbindende hart en vrijwilligerscoördinatiepunt
Bij dit thema kiezen we voor een aantal (beleidsmatige)
van de gemeente Leusden op het gebied van informele
uitgangspunten, op basis waarvan we werken.
zorg en welzijn. • Alleen door samenwerking van inwoners, vrijwilligers,
• Iedere inwoner kan een kleine of grote bijdrage leveren
organisaties en gemeente, kunnen we inspelen op de
aan de Leusdense samenleving.
uitdagingen rondom het vrijwilligerswerk.
• De inzet van vrijwilligers is van onschatbare waarde. Waarde voor de vrijwilliger zelf (in de vorm van sociale
Inzet
contacten, gezondheid en zingeving), voor de inwoner
Bij dit thema kiezen we voor een gerichte inzet op een
die daar de vruchten van plukt, en voor de samenleving
drietal punten.
als geheel. • Waardering en erkenning van het werk van vrijwilligers
1. We stimuleren samenwerking tussen de Leusdense
moeten vanzelfsprekend zijn.
vrijwilligers(organisaties)
• De talenten en interesses van inwoners zijn het vertrek-
Dit doen we door het initiatief te nemen om een platform
punt. Van daaruit volgt de verbinding met de behoefte
van en voor vrijwilligers op te richten. Vanuit dit platform
die er aan vrijwilligers in Leusden is.
werken we aan de uitdaging om op langere termijn vol-
• Een vitale samenleving is zelf verantwoordelijk voor
doende vrijwilligers te vinden en te behouden. Hiermee
het nemen van initiatieven en de uitvoering daarvan.
ontstaat ook een netwerk van vrijwilligers met mogelijk-
De gemeente neemt mede verantwoordelijkheid voor
heden voor ontmoeting, uitwisseling en waardering.
het stimuleren, faciliteren, ondersteunen en waarderen van vrijwilligerswerk. Daarbij is de behoefte van de vrij-
2. We willen alle inwoners in Leusden uitnodigen en in
willigers(organisaties) het uitgangspunt.
staat stellen om vrijwilligerswerk te (gaan) doen
• Een stevige verbinding tussen het werk dat vrijwilligers
Dit doen we onder andere door netwerken beter te
doen en professionele ondersteuning voor inwoners is
benutten en in te zetten op een actuele en toegankelij-
van groot belang. Stichting Huiskamer van Leusden is
ke vacaturebank. In de vacaturebank wordt een betere
‘Vrijwilligerswerk geeft me energie en ik heb leuke nieuwe mensen leren kennen’
24
• koppeling gemaakt tussen individuele voorkeuren van inwoners en maatschappelijke initiatieven; inwoners kunnen aangeven welke talenten zij hebben en kunnen zien hoe ze die kunnen inzetten. We zetten extra in op de bekendheid en een beter gebruik van de vacaturebank. 3. We innoveren de vrijwilligersondersteuning en stemmen deze af op de behoefte van maatschappelijke partners Dit doen we door de huidige manier van vrijwilligersondersteuning aan organisaties te herijken op basis van ervaringen en behoeften vanuit de maatschappelijk partners. We bieden toegankelijke informatie over onder andere fondsenwerving, verzekeringen, en andere randvoorwaarden en mogelijkheden om vrijwilligerswerk te kunnen inrichten. En we hebben blijvend aandacht en waardering voor de vrijwilligers in Leusden.
• netwerken Ambitie • vrijwilligers Onze ambitie is het potentieel van vrijwilligers in Leusden te behouden en waar mogelijk te laten groeien. Inwoners zetten zich op basis van hun talenten en interesses in, en organisaties hebben en houden op kortere en langere termijn voldoende menskracht om hun waardevolle werk te blijven voortzetten. We monitoren dit door uitvraag te doen bij de vrijwilligers en hun organisaties naar hun situatie en ervaringen met de geboden vrijwilligersondersteuning. We monitoren de signalen over het tekort aan vrijwilligers, en willen dat het gebruik van de nieuwe vacaturebank toeneemt. Het percentage vrijwilligers dat in Leusden actief is (51,5 procent) willen we zien stijgen.
Beleidskader Sociaal Domein | 25
• toekomstbestendig ondersteunen
PASSENDE ONDERSTEUNING
3.5 Leefstijl, sport, bewegen | Vitaal leven VITAAL VERBINDEND • leefstijl, • netwerken Gezondheid is ons kostbaarste bezit. Een goede sport, gezond-bewegen Veel inwoners van Leusden zijn of voelen NETWERK zich relatief LEVEN gezond. •Invrijwilligers Leusden heeft 86 procent van de volwassen inwoners en 74 procent van de senioren een positieve
• opvoeden en opgroeien heid is de basis voor de kwaliteit van leven. Gezondheid hebben we niet altijd zelf in de hand, maar regie pakken
gezondheidsbeleving. Onze inwoners zijn ook volop in
op een gezonde leefstijl wel.
lid van een sportvereniging en 93 procent van de jonge-
drugs, helpt om vitaal en veerkrachtig te blijven. Onder
VASTE Een gezonde leefstijl, onder andere op het gebied van beweging: volwassenen en senioren voldoen aan de bewegen, sport, gezonde voeding, roken, alcohol en landelijke beweegrichtlijn, van de jongeren is 74 procent BASIS ren fietst of loopt elke dag naar school. Inwoners nemen deel aan lokale culturele activiteiten, waarmee ze op een kunstzinnige manier ontspannen, hun zinnen verzetten en zich ontwikkelen.
veerkracht verstaan we het vermogen om bij een tegenslag toch positief te blijven door het inzetten van hulpbronnen en/of het bijstellen van de verwachtingen. Met een gerichte inzet op bewustwording, fysieke en
• rondkomen mentale gezondheid, willen we de vitaliteit en veerkracht Onder de jongeren en jongvolwassenen zien we wel een • wonen en zorg toenemende druk op het dagelijks leven - een relatief
nieuw gezondheidsvraagstuk. Deze groep heeft te maken met toenemende prestatiedruk, hoge sociale verwachtingen, groeiende kansenongelijkheid en de gevolgen van de coronacrisis. Jongeren ervaren hierdoor toenemende stress en hebben meer risico op mentale problemen, zoals depressieve klachten, angst, eenzaamheid en slaapproblemen. In Leusden voelt 1 op de 6 jongeren zich
Uitgangspunten Bij dit thema kiezen we voor een aantal (beleidsmatige) uitgangspunten, op basis waarvan we werken. • We gaan uit van individuele veerkracht van inwoners. In Leusden is een ruime meerderheid van de inwoners vol-
minder gelukkig en gezond.
doende in staat en veerkrachtig genoeg om zijn of haar
Van de volwassenen ervaart 20 procent veel stress,
• Voor inwoners die daar niet toe in staat zijn, is de ge-
waarbij met name de 18-25-jarigen oververtegenwoordigd zijn met 44 procent. Richting de toekomst zal het aantal senioren, mensen van 55 jaar en ouder, naar verwachting stijgen van 22 procent nu naar 31 procent in 2035. Gezien de dubbele vergrijzing in Leusden is het van belang om deze groter wordende doelgroep fit en vitaal te houden. In Leusden geeft 28 procent van de volwassenen en 52 procent van de 65-plussers aan dat zij meer willen bewegen.
26
van inwoners vergroten.
leven vitaal in te richten. meente verantwoordelijk voor het bieden van passende ondersteuning. • Deelname aan creatieve, culturele, sportieve en sociale activiteiten heeft een positief effect op mentale en fysieke gezondheid. • Jong geleerd is oud gedaan. Het is belangrijk dat onze jongste inwoners al vroeg vertrouwd raken met bewegen, sport en cultuur. • Een combinatie van veerkracht, fysieke en mentale gezondheid en goede netwerken verminderen de behoefte aan professionele zorg.
• De mogelijkheden en niet de beperkingen zijn het ver-
DNA; bewegen tegen gezondheidsproblemen; samen-
trekpunt om mee te doen met sport en cultuur.
werking, kennisdeling en zichtbaarheid.
• De geformuleerde dromen van het Leusdens sportnet-
• De leefomgeving is groen en ruimtelijk, en nodigt uit om
werk zijn mede richtinggevend in onze aanpak, waaron-
veilig te spelen, te bewegen, te recreëren, te wandelen
der: uitdagen tot buiten bewegen; sporten zit in ons
en fietsen.
‘Nooit gedacht dat mijn dochter met een spierziekte “gewoon” lid kon worden bij de sportvereniging’
27
Inzet
werking tussen de buurtsportcoaches, het Platform Sport
Bij dit thema kiezen we voor een gerichte inzet op een
en Bewegen en haar maatschappelijke partners.
viertal punten. 3. We ondersteunen de mentale gezondheid van jeugdi1. We stimuleren de bewustwording van het belang van
gen en volwassenen
een vitaal leven voor inwoners van 0 tot 100 jaar
Dit doen we door informatie en voorlichting te geven om
Dit doen we door voldoende informatie en voorlichting
te komen tot bewustwording en door cultuur, sport en
beweging als middel voor mentale gezondheid te stimu•vitaal toekomstbestendig ondersteunen leven. Dit zijn onder andere sport en bewegen, leren. We stimuleren gesprekken tussen ouders over de te geven over belangrijke thema’s van een gezond en
gezonde voeding en gewicht, middelen- en beeldscherm-
mentale gezondheid van jongeren, waarbij zoveel moge-
gebruik, mentale gezondheid (waaronder stress, slapen
lijk wordt aangesloten bij bestaande netwerken en (inwo-
en netwerken).
ners)initiatieven. Daarnaast zetten we samen in op extra aandacht bij vrijwilligers en professionals in basisvoor-
2. We willen komen tot een integraal programma Gezond-
zieningen en in de eerstelijnszorg voor het signaleren van
heid, Sport en Bewegen, Cultuurparticipatie
mentale problemen bij inwoners. Waar nodig zetten we
Met dit programma willen we de gezondheid en vitaliteit
aanvullende interventies in, gericht op het verbeteren
van inwoners integraal ondersteunen. We sluiten aan bij
van mentale gezondheid en welbevinden.
PASSENDE ken van de sociale basis en cultuurparticipatie bundelt. ONDERSTEUNING
de opgave vanuit het Rijk, die uitkeringen voor het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen en het verster-
4. We hebben oog voor inwoners die niet zelfstandig en veerkrachtig hun leven vorm kunnen geven
Hiervoor gaan we aan de slag met het (landelijke) Gezond
Dit doen we door een signaleringsnetwerk op te zetten
Actief Leven Akkoord (GALA), waarin we onze huidige ak-
van professionals, die kunnen signaleren en passend
koorden rondom sport en preventie een plek geven. We
verwijzen als inwoners vastlopen.
implementeren hierbij een nieuwe structuur voor samen-
VERBINDEND NETWERK Ambitie
VITAAL LEVEN
• leefstijl, sport, bewegen • opvoeden en opgroeien
Onze ambitie is een betere fysieke en mentale gezondheid - en veerkracht - van onze inwoners.
Hiermee zijn zij vitaal genoeg om hun eigen leven vorm te geven, ervaren zij een goede kwaliteit van leven en zijn zij weerbaar genoeg om fysieke, sociale en emotionele uitdagingen in het leven aan te
VASTE BASIS We monitoren dit op basis van ervaringen van inwoners en op basis van de indicatoren vanuit de
kunnen. Inwoners hebben zich informatie, kennis en vaardigheden in het leven eigen gemaakt om gezond te leven en het dagelijks leven betekenisvol in te vullen.
GGDrU Gezondheidsmonitor, waaronder mentale gezondheid, Nederlandse Norm Gezondheid en Bewegen (NNGB), en cultuurparticipatie. Daar willen we een stijging in zien.
28
• rondkomen • wonen en zorg
• toekomstbestendig ondersteunen
PASSENDE ONDERSTEUNING
3.6 Opvoeden en opgroeien | Vitaal leven VITAAL VERBINDEND • netwerken Uitgangspunten In de gemeente Leusden wonen ruim zesduizend kindeLEVEN NETWERK • vrijwilligers ren en dat aantal blijft toenemen. Met het grootste deel van de Leusdense jeugd gaat het goed. Zo geeft 83 pro-
• leefstijl, sport, bewegen • opvoeden en opgroeien Bij dit thema kiezen we voor een aantal (beleidsmatige) uitgangspunten, op basis waarvan we werken.
cent van de middelbare scholieren aan zich gelukkig te
• Elk kind is uniek. Diversiteit mag er zijn en je mag je voelen en hebben zij een goede relatie met hun ouders VASTE unieke zelf zijn. en hun sociale omgeving. Het merendeel van de jongste BASIS kinderen gaat naar kinderopvang of gastouderopvang. De overige kinderen en jongeren gaan naar één van de veertien basisscholen in Leusden of een middelbare school in omliggende gemeenten. Het aantal kinderen dat wordt verwezen naar speciaal basisonderwijs ligt relatief laag.
• We gaan uit van de verantwoordelijkheid en veerkracht van ouders voor het opvoeden van hun kinderen en versterken hen daarbij als dat nodig is. • Als samenleving zorgen we samen voor een kansrijke en inclusieve omgeving voor kinderen en jongeren zodat zij
zich optimaal kunnen ontwikkelen. Ook sporten en bewegen jeugdigen in Leusden relatief • rondkomen • Kinderen en gezinnen kunnen rekenen op een soliveel en zijn zij lid van een sportvereniging.
• wonen en zorg
de basisinfrastructuur met kinderopvang, onderwijs,
Tegelijkertijd heeft ruim 35 procent van de ouders in Leusden zorgen over opvoeding, gedrag en ontwikkeling van hun kind. Landelijk zien we dat mentale gezondheid onder jongeren verslechtert, als gevolg van corona en door de toenemende druk op het dagelijks leven. De huidige krappe arbeidsmarkt zorgt voor personele knelpunten bij organisaties zoals kinderopvang, het onderwijs en de jeugdhulp. Daarnaast zien we in de afgelopen jaren een groei in het aantal kinderen dat gebruikmaakt van (lichte) vormen van jeugdhulp. Daarbij stijgen de kosten van de geïndiceerde jeugdhulp, meer dan het aantal
jeugdgezondheidszorg, sport, cultuur en (vrijwilligers) initiatieven. • Niet elk probleem is een probleem waar gelijk hulp voor nodig is. Soms hoort het erbij dat het even niet lekker loopt. We gaan uit van de beweging van ‘normaliseren’ en minder medicaliseren. • Voor wie dat nodig heeft, heeft de gemeente de verantwoordelijkheid om voor passende zorg en ondersteuning te zorgen. • Hulp en ondersteuning organiseren we zoveel mogelijk op plekken waar kinderen, jongeren en ouders/opvoe-
kinderen dat hiervan gebruikmaakt.
ders komen, waarbij we ook nieuwe (digitale) vormen
Om kinderen en jongeren zo gezond mogelijk te laten
• Preventieve interventies zijn (bewezen) effectief, zodat
steunen van de ouders en verzorgers, het versterken van samenwerking tussen ketenpartners, het beter zichtbaar maken van wat er mogelijk is aan activiteiten en ondersteuning, en hebben we specifiek aandacht voor de jongvolwassenen.
ouders en kinderen zo vroeg mogelijk ondersteund worden en de inzet van (specialistische) jeugdzorg minder nodig is.
Beleidskader Sociaal Domein
opgroeien en ontwikkelen, richten we ons op het onder-
benutten om deze groepen te bereiken.
| 29
Inzet
hun ouders. Er zijn veel voorzieningen waar kinderen,
Bij dit thema kiezen we voor een gerichte inzet op een
jongeren én hun ouders vrij beroep op kunnen doen,
viertal punten.
maar die nog niet voldoende worden gevonden. We willen er met onze ketenpartners voor zorgen dat deze
1. We zetten in op preventieve, vroegtijdige en passende
mogelijkheden beter in beeld komen en dat er meer
ondersteuning van ouders en kinderen
gebruik van wordt gemaakt.
Dit doen we door het versterken van opvoedingsvaardigheden van ouders en de relaties in gezinnen, en door het
3. We versterken de samenwerking tussen kinderopvang,
stimuleren van informele ondersteuning van ouders en
onderwijs, jeugdhulp, GGD, wijkteam en huisartsen in de
verzorgers bij het opvoeden.
doorgaande ontwikkelingslijn van de jeugd
Hierbij denken we onder andere aan het uitbreiden van
Dit doen we onder andere door het grijze gebied van
de mogelijkheden om elkaar als ouders te ontmoeten,
verantwoordelijkheden tussen deze partijen verder te
het delen van kennis onder ouders en professionals over
verkennen. We stimuleren het (preventief) samenwer-
verschillende ontwikkelingsfasen van kinderen en het
ken van organisaties voor de jeugd, door onder andere
gebruik van ervaringsdeskundigen om ouders en profes-
uitvoering te geven aan de gezamenlijke ondersteunings-
sionals te informeren en adviseren.
routes en het werken in ondersteuningsteams. We onderzoeken met partners hoe we jongeren in de overgang
30
2. We stimuleren een optimaal gebruik van de basisinfra-
van basisschool naar het voortgezet onderwijs beter
structuur voor de jeugd
kunnen ondersteunen. Hierbij hebben we aandacht voor
Dit doen we door de bestaande en vrij toegankelijke
de vertrouwde netwerken om jeugdigen heen. We zetten
voorzieningen beter vindbaar te maken voor jeugd en
lokaal in op laagdrempelige preventieve interventies in
• toekomstbestendig ondersteunen
aansluiting op het basisonderwijs en geven regionaal uit-
en (lichte) ondersteuning. Hiervoor bevragen we onze
voering aan de samenwerkingsagenda passend onderwijs
jongeren en ketenpartners. Op basis van dit onderzoek