1. Ontwerpbestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg-NL.IMRO.0327.261-0304.pdf

OrdeningOrdeningAdviesbureau voor Ruimtelijke OrdeningAdviesbureau voor Ruimtelijke OrdeningOrdening

Gemeente Leusden

PlanRO

bureau voor Ruimtelijke Ordening

Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg

Adviesbureau voor Ruimtelijke OrdeningAdviesbureau voor Ruimtelijke OrdeningOrdeningOrdening

Ontwerp

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg

procedure

datum

concept

27 juli 2020-

ontwerp versie 0301

11 januari 2021

ontwerp versie 0302 ontwerp versie 0303

27 mei 2021 13 oktober 2021

ontwerp versie 0304

5 juni 2023

vastgesteld onherroepelijk Opdrachtgever

Opdrachtnemer

HVD Invest B.V. Heliumweg 38 3812 RE Amersfoort 06 200 94 626 / hvdinvest@gmail.com

PlanRO

bureau voor ruimtelijke ordening

Vuursalamander 78 / 3824 VJ Amersfoort 06 459 25 680 / www.planro.nl status projectnummer plan-idn datum

Ontwerp 14021 NL.IMRO.0327.261-0304 5 juni 2023

Toelichting

-1-

Toelichting Inhoudsopgave

pag.

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doelstelling 1.2 Ligging plangebied 1.3 De bij het plan behorende stukken 1.4 Geldende bestemmingsplan 1.5 Leeswijzer Hoofdstuk 2 Beschrijving bestaande situatie 2.1 Ontstaansgeschiedenis 2.1.1 Geomorfologie 2.1.2 Ligging in de omgeving 2.2 Beschrijving bestemmingsplangebied 2.2.1 Ruimtelijke structuur 2.2.2 Verkeersstructuur 2.2.3 Groenstructuur Hoofdstuk 3 Beschrijving toekomstige situatie 3.1 Huidige situatie plangebied zonneveld 3.2 Groen inrichting van het perceel i.c.m. zonneveld 3.3 Zicht op het zonneveld 3.4 Aanvullende maatregelen ontwikkeling biodiversiteit 3.5 Inrichting met zonnepanelen 3.6 Participatie 3.7 Verkeer en parkeren 3.8 Versterking van de ruimtelijke kwaliteit Hoofdstuk 4 Beleidskader 4.1 Rijksbeleid 4.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) 4.1.2 Structuurvisie Buisleidingen 2012-2030 4.1.3 Besluit en Regeling algemene regels ruimtelijke ordening (Barro Rarro) 4.1.4 Besluit ruimtelijke ordening 4.1.5 Ladder voor duurzame verstedelijking 4.1.6 Nationaal Klimaatakkoord 4.2 Provinciaal beleid 4.2.1 Omgevingsvisie Provincie Utrecht 4.2.2 Ontwerp Omgevingsverordening provincie Utrecht 2022 4.2.3 Planspecifiek in relatie tot het provinciaal beleid 4.2.4 Programmaplan energietransitie 2020-2025 4.3 Regionaal beleid 4.3.1 Landschapsontwikkelingsplan Gelderse Vallei 4.3.2 Bouwen aan het landschap op tussenschaal

4.3.3 Waterbeheerprogramma 2016 - 2021 Waterschap Vallei en Veluwe 4.3.4 Regionale energiestrategie (RES) 4.4 Gemeentelijk beleid 4.4.1 Omgevingsvisie landelijk gebied 4.4.2 Dynamische Duurzaamheidsagenda Leusden 2016-2030 4.4.3 Nota Grondbeleid 2020 - 2025 4.4.4 Energietransitie Hoofdstuk 5 Planologische en milieutechnische randvoorwaarden 5.1 Cultuurhistorie 5.2 Archeologie 5.3 Bodem 5.4 Flora en fauna 5.4.1 Oriënterend onderzoek flora en fauna 5.5 Geluid 5.6 Kabels en leidingen 5.7 Luchtkwaliteit 5.8 Milieuzonering

3 3 5 5 6 6 7 7 7 8 10 11 11 12 15 15 18 21 26 27 30 33 33 35 35 35 36 36 36 37 37 38 38 39 43 45 46 46 46 47 47 49 49 51 52 53 57 57 57 60 62 62 63 63 64 64

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

-2-

5.9 Externe veiligheid 5.10 Verkeer en geluid 5.11 Waterparagraaf / watertoets 5.12 Vormvrije m.e.r. beoordeling Hoofdstuk 6 Juridische planopzet 6.1 Algemeen 6.1.1 Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) 6.2 Bestemmingen 6.2.1 Agrarisch 6.2.2 Waarde - Archeologie 6.3 Algemene regels Hoofdstuk 7 Economische uitvoerbaarheid Hoofdstuk 8 Maatschappelijke uitvoerbaarheid 8.1 Inspraak 8.2 Overleg conform artikel 3.1.1. Bro 8.3 Zienswijzen 8.4 Beroep

Bijlagen (zie bijlagenboek) 1. Inrichtingsplan zonneveld 2. Verslag vooroverleg omwonenden 3. Informatiebrief aan omwonenden 4. Beantwoording reacties uit vooroverleg en informatiebrief 5. Bodemonderzoek 6. Beoordeling bodemonderzoek RUD Utrecht 7. Oriënterend onderzoek flora en fauna 8. Watertoets 9. Weging eisen Uitnodigingskader 10. VRU checklist Energie Opslag Systeem (EOS) 11. VRU afstemmingsafspraak voor inrichting van een zonneweide 12. PM Nota Zienswijzen

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

65 67 68 70 71 71 72 72 73 73 73 75 77 77 78 78 78

-3-

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doelstelling De locatie betreft een perceel agrarische grond behorende bij de voormalige boerderij gelegen aan de Emelaarseweg 22 te Achterveld. Het perceel is kadastraal bekend als Stoutenb 3335 (oude nummer is 2901), met een gezamenlijke oppervlakte van 30.715m² / circa 3,1ha. Het perceel grond is juni 2020 uit vererving en boedelscheiding in eigendom verkregen door de initiatiefnemer van het onderhavige plan.

Afbeelding: Ligging plangebied Korte voorgeschiedenis Na het wegvallen van de agrarische functie in 1975 is de boerderij Emelaarseweg 22 omgevormd tot reguliere woning en een groot deel van de agrarische gronden werden ingericht als volkstuinencomplex met uitzondering van het onderhavig plangebied. De "Stichting Emelaarseweg 22" behartigde de belangen en boedelverdeling voor en namens de 23 erfgenamen van J.H. van Dijk. Doelstelling van de stichting is de gronden en opstallen 14 jaar na het overlijden te gaan verkopen waarmee er invulling kan worden gegeven aan een financiële verdeling onder de erfgenamen. Alle bij de boerderij behorende gronden was ruim 6,5 ha groot en is als geheel geruime tijd ter verkoop aangeboden. De verkoop daarvan was niet realiseerbaar i.v.m. de omvang van het perceel. Om de verkoopbaarheid te verhogen is besloten de gronden al dan niet met opstallen in gedeelten gefaseerd ter verkoop aan te bieden. Inmiddels zijn in 2020 twee bouwkavels aan derden verkocht, kadastraal bekent Stoutenb 3330, 3331 en 3332. Een perceel grond met de oorspronkelijke boerderij en het ernaast gelegen bouwperceel voor een nieuw te realiseren woning. De overige gronden zijn door initiatiefnemer en mede erfgenaam aangekocht. Beschrijving van het plangebied Het perceel is nu onbeheerd grasland in wezen een braak liggend terrein.

Getracht is het perceel als zodanig te verkopen of te verpachten, er is echter geen belangstelling voor getoond van naastgelegen agrarische bedrijven of door derden. Vervolgens is de vraag gesteld “wat doe je er nu mee” en hoe kun je een normaal onderhoud en

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

-4-

beheer financieren om te voorkomen dat er verpaupering en ongecontroleerde wildgroei op het terrein gaat ontstaan. Het idee voor toepassing als zonneveld Naar aanleiding van de door het Rijk voorgestane energietransitie is de mogelijkheid onderzocht om ter plaatse een zonneveld op te richten en daarmee een financiële drager te creëren voor het onderhoud en beheer van dat perceel maar eveneens voor het perceel waar voorheen het volkstuinencomplex gevestigd was. Benadrukt wordt dat het initiatief enkel de plaatsing van zonnepanelen betreft en geen windturbines. Het perceel zal tevens voor een aanzienlijk deel ingericht worden ten behoeve van natuurontwikkeling om daarmee de biodiversiteit van flora en fauna een extra stimulans te geven. De gemeente Leusden heeft de ambitie om in 2040 CO2-neutraal te zijn. Om in 2030 voor de helft energieneutraal te zijn zal de gemeente nog extra 530 Terrajoule energie moeten gaan opwekken. Het ontwikkelen van zonnevelden kan hier een belangrijke bijdrage aan leveren. Het benodigde oppervlak zonnepanelen om de klimaatdoelstellingen te behalen is groter dan het beschikbare oppervlak dat op daken is te realiseren. Het is daarom ook nodig om ook zonnevelden binnen de gemeente te ontwikkelen. Initiatiefnemer HVD Invest B.V.

(in nauwe samenwerking met Switch Energy) is voornemens om een zonneveld te realiseren die een substantiële bijdrage kan leveren aan de gemeentelijke doelstelling. De voorgenomen ontwikkeling past echter niet binnen de mogelijkheden zoals die zijn vastgelegd in het vigerende bestemmingsplan 'Buitengebied 2009'. In het vooroverleg met de gemeente is het initiatief nader gepresenteerd en toegelicht. Uit het overleg werd duidelijk dat de gemeente op dat moment nog geen beleid heeft ontwikkeld ten aanzien van zonnevelden. Wel wordt de locatie door de gemeente als kansrijk aangemerkt mede gelet op de achteraf gelegen locatie. Voorgesteld is om in nauw contact het voornemen verder vorm te geven en daarvoor een uitgewerkte principe aanvraag voor te leggen aan de gemeente. Die principeaanvraag is vervolgens uitgewerkt en ter beoordeling aan de gemeente aangeboden. Het college heeft op 27 oktober 2020 hier een besluit over genomen, waarbij ingestemd kon worden met de voorgenomen ontwikkeling, onder voorwaarde dat er ook wordt ingezet op de ontwikkeling aan biodiversiteit gedurende de levensduur van het te ontwikkelen zonneveld. Om aan de voorgenomen ontwikkelingen invulling te kunnen geven is gekozen voor een procedure van een herziening van het bestemmingsplan.

Die keuze is enkel ingegeven om de totaal mogelijke proceduretermijn zo minimaal mogelijk te laten zijn en dubbele werkzaamheden bij eventueel ingediende bezwaarschriften te voorkomen.

Doelstelling Het voornemen is om op het nu braakliggende agrarische perceel mede gebruik t.b.v. de opwekking van energie mogelijk te maken. Dit door energiewinning toe te passen middels PV (Photo Voltaic) panelen ofwel zonnepanelen, die zonlicht omzet in elektriciteit. De realisatie van een zonneveld past niet binnen de regelgeving van het vigerende bestemmingsplan 'Buitengebied 2009'. Het betreffende perceel heeft daarin de bestemming ‘Agrarisch gebied’ zonder bouwperceel, zie de hierna volgende uitsnede van het bestemmingsplan. Om de voorgenomen ontwikkelingen mogelijk te maken is een herziening van het vigerende bestemmingsplannen nodig en vormt de aanleiding voor het onderhavig plan.

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

-5-

1.2 Ligging plangebied Het plangebied is gelegen binnen de noordflank van de gemeente Leusden, nabij het dorp Achterveld ter hoogte van de Emelaarseweg, de Barneveldse Beek stroomt ten noorden langs het plangebied. In de hierna volgende afbeelding is de ligging van het plangebied weergegeven t.o.v. de directe omgeving. Uitgangspunt voor het bepalen van de plangrens van het onderhavige bestemmingsplan zijn de kadastrale begrenzingen met omliggende percelen.

Afbeelding: Luchtfoto en ligging plangebied

1.3 De bij het plan behorende stukken Het bestemmingsplan ''Zonneveld Emelaarseweg" bestaat naast deze toelichting, uit de volgende stukken: • verbeelding, schaal 1 : 1000 (tek. nr. NL.IMRO.0327.261-0304); en • regels. De verbeelding en de planregels vormen samen het juridisch bindende gedeelte van het bestemmingsplan en dienen enkel in samenhang met elkaar 'gelezen' te worden. Op de verbeelding is de bestemming van de in het plangebied begrepen gronden aangegeven. Aan deze bestemming zijn regels en bepalingen gekoppeld om de uitgangspunten van het plan zeker te stellen. De toelichting heeft geen rechtskracht, maar vormt wel een belangrijk onderdeel van het bestemmingsplan. De toelichting geeft aan wat de beweegredenen en achtergronden zijn die aan het bestemmingsplan ten grondslag liggen en doet verslag van het onderzoek dat aan het bestemmingsplan vooraf is gegaan. Tot slot is de toelichting van wezenlijk belang voor een juiste interpretatie en toepassing van het bestemmingsplan.

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

-6-

1.4 Geldende bestemmingsplan Het plangebied voor het zonneveld maakt nu onderdeel uit van het bestemmingsplan Buitengebied 2009 en is vastgesteld door de gemeenteraad van Leusden op 2 april 2009. In het bestemmingsplan heeft het perceel de bestemmingen 'Agrarisch'.

Afbeelding: Fragment bestemmingsplan Buitengebied 2009

1.5 Leeswijzer Het plan is als volgt opgebouwd: •hoofdstuk 2 gaat in op de bestaande situatie van het plangebied; •hoofdstuk 3 beschrijft de toekomstige situatie •hoofdstuk 4 beschrijft het ruimtelijk relevante beleid van het rijk, de provincie, de regio en gemeente; •hoofdstuk 5 gaat in op de planologische en milieutechnische randvoorwaarden; •hoofdstuk 6 bevat de juridische planopzet en worden de gehanteerde bestemmingen met bijbehorende regeling beschreven; •in hoofdstuk 7 wordt de economische uitvoerbaarheid van het plan aangetoond; en •tenslotte wordt in hoofdstuk 8 de maatschappelijke uitvoerbaarheid beschreven. De verschillende onderzoeksrapporten, rapportages en inrichtingsplan zijn opgenomen als bijlage bij deze toelichting, zie bijlagenboek.

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

-7-

Hoofdstuk 2 Beschrijving bestaande situatie 2.1 Ontstaansgeschiedenis De gemeente Leusden is gelegen in de provincie Utrecht ten zuiden van Amersfoort. Het gemeentelijk gebied ligt deels in de Gelderse Vallei en deels op de Utrechtse Heuvelrug. De twee verschillende landschapstypen zijn globaal gelegen ten zuid-westzijde de Utrechtse Heuvelrug en aan de noordoostzijde van de gemeente de Gelderse Vallei met het kampenlandschap. Het kampenlandschap kenmerkt zich door een open karakter met een onregelmatige blokverkaveling. Beide landschapstypen hebben een eigen karakteristiek wat tot uitdrukking komt aan de randen van het gebied. Het plangebied zelf is gelegen in het beekdal van de Gelderse Vallei in het noorden van de gemeente nabij de provinciale grens met Gelderland.

2.1.1 Geomorfologie De Emelaarseweg ligt in het landschap van de Gelderse Vallei. De Gelderse Vallei is ontstaan door een landijstong en loopt naar het Westen toe geleidelijk af tot aan de hogere oostflank van de Utrechtse Heuvelrug. Overwegend noord-westelijke winden hebben later grote delen van het gebied bedekt met fijn stuifzand in de vorm van kleine plateaus, zandruggen en paraboolduinen. De beken in de Gelderse Vallei ontspringen in het Veluwegebied en stromen in westelijke richting. De Utrechtse Heuvelrug blokkeerde een vrije afwatering naar het westen, waardoor alle beken naar hetzelfde lage punt werden gedwongen en uiteindelijke via de Lunterse Beek en de Barneveldse Beek in de Eem uitkwamen. Ten oosten van de Utrechtse Heuvelrug was het gebied door de slechte afwatering zo nat, dat plaatselijk hoogveen tot ontwikkeling kwam. In het zuiden van de Gelderse Vallei zorgde de Nederrijn regelmatig voor overstromingen. Het bekenstelsel voerde veel water aan vanaf de Veluwe, dat via de Eem naar de voormalige Zuiderzee werd afgevoerd. Vanaf de Heuvelrug verzamelde zich kwelwater in de lagere delen aan de voet van de Heuvelrug. Door afgraving van het hoogveen bij Veenendaal, nam de wateroverlast verder toe. Men probeerde de wateroverlast tegen te gaan door een stelsel van noord-zuid lopende watergangen aan te leggen.

Pas met de afsluiting van de Zuiderzee en de aanleg van het Valleikanaal was de waterafvoer in het gebied afdoende gereguleerd. Door de geomorfologische opbouw in dekzandruggen en laagten en vroegere overstromingen, kent het gebied een tweedeling in de bodemopbouw. De dekzandruggen bestaan uit armere drogere zandgronden (veldpodzolen). De lagere gebieden werden in het verleden overstroomd en bestaan uit rijkere en natte zand- en beekkleigronden (beekeerdgronden). Op sommige plaatsen in het gebied heeft veenontwikkeling plaatsgevonden. De gronden in de omgeving van het plangebied worden sterk beïnvloed door zowel oppervlakte- als grondwater. Verschillende beken zoals de Lunterse Beek, de Modderbeek en Moorsterbeek stromen hier samen en vormen van ouds een knooppunt van waterlopen. Daarnaast is ook nu nog sprake van kwel uit de diepere ondergrond dat als gevolg van de druk van de Utrechtse Heuvelrug en het Veluwe massief hier naar boven komt. De bodemverschillen en waterhuishouding zijn bepalend voor de ontwikkeling en gebruiksmogelijkheden voor bosbouw, natuur en landschap, maar ook voor de landbouw. Achterveld en de Emelaarseweg liggen op een dekzandrug (zie afbeeldingen hierna).

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

-8-

Afbeelding: Geomorfologische kaart Achterveld en omgeving.

Afbeelding: Bodemkaart Achterveld en omgeving

2.1.2 Ligging in de omgeving Het plangebied aan en nabij de Emelaarseweg behoren tot het dorp Achterveld. Achterveld was lange tijd overwegend een boerendorp. Rond 1850 lagen de boerderijen grotendeels langs de Hessenweg, Kerklaan, 't Jannendorp en Jan van Arkelweg. Ook langs de Emelaarseweg zijn in die tijd al diverse boerderijen te vinden. Het landschap en de landbouwgronden zijn ingedeeld volgens een herkenbare mozaïek- of kampenstructuur. De gronden rondom het plangebied bestonden voor lange tijd uit natte heide, zie afbeeldingen hierna.

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

-9-

Afbeeldingen: Topografische geschiedenis van de percelen Emelaarseweg 22

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 10 -

2.2 Beschrijving bestemmingsplangebied De voormalige boerderij Emelaarseweg 22 met percelen kadastraal bekend als Stoutenb B1891 en Stoutenb B2901 (oude nummering), met een gezamenlijke oppervlakte van circa 6,5 ha, is via herontwikkeling inmiddels in meerdere percelen opgedeeld. De voormalige boerderij nr. 22 en de kavel voor nieuwbouw, in het kader van de 'ruimte voor ruimte' regeling, zijn inmiddels verkocht. De overige percelen grond waaronder het plangebied van dit onderhavige bestemmingsplan zijn aangekocht door de mede erfgenaam en initiatiefnemer van het voorliggend plan. De Dienst voor het kadaster en de openbare registers heeft de door splitsing gevormde percelen, in de hierna weergegeven kaart nader uitgewerkt. Opgemerkt wordt dat deze nieuwe gegevens niet zijn weergeven aan de bij de verbeelding gekoppelde kadastrale ondergrond.

Afbeeldingen: Nieuwe kadastrale kaartgegevens

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 11 -

2.2.1 Ruimtelijke structuur Het plangebied is gelegen nabij de Emelaarseweg en vormt onderdeel van het kampenlandschap en kenmerkt zich door een verkaveling in een onregelmatige mozaïekstructuur met afwisselend open en besloten ruimten. Een kamp is een klein landbouwgebied dat door 1 man kan worden bewerkt. Een andere benaming is ook wel hoeve. Het geeft aan dat er 1 boerderij op een kamp staat. Het gebied is doorgaans omzoomd door heggen, houtwallen en/of houtsingels. Door ruilverkaveling en geleidelijke verwijdering en aftakeling van kleine landschapselementen zijn echter grote delen van het oorspronkelijke kampenlandschap tot vrij open agrarische werklandschappen getransformeerd. De belangrijkste cultuurhistorische waarden van het kampenlandschap worden gedragen door de talloze oude, monumentale boerderijen en de resterende houtwallen en lanen. Een belangrijke wens uit het LOP is het behouden en versterken van de aanwezige landschappelijke waarden, onder meer de kleine landschapselementen. De deelgebieden Mozaïek en stroken hebben veel met elkaar gemeen en zijn beide van oudsher kleinschalig van opzet. De wegen zijn voorzien van boombeplanting, veel kavelgrenzen zijn beplant en tussen de agrarische percelen liggen (kleine) bospercelen. Toch zorgt de mozaïekverkaveling voor een andere beleving en sfeer dan de langgerekte strokenverkaveling.

Dit wordt voornamelijk bepaald door de vormen van de ruimten, de plek van de bebouwing (verspreid versus in linten) en de verschillende typen landschapselementen. Het mozaïeklandschap is in essentie een halfopen landschap met een grote diversiteit aan beplantingselementen. Steeds in maat en vorm variërende ruimten vormen een mozaïek van kamers. Bomenrijen, lanen, bospercelen, houtwallen en boomgroepen wisselen elkaar voortdurend af en omkaderen akkers, weilanden, tuinbouwpercelen en kwekerijen. Beplante wegen en verscholen beken slingeren door dit mozaïek. Erven met oude en nieuwe gebouwen door elkaar liggen verscholen tussen het groen.

2.2.2 Verkeersstructuur Het plangebied sluit aan op de bestaande verkeersinfrastructuur en wordt enkel ontsloten via de Emelaarseweg die vervolgens aansluit op de Horsterweg enerzijds en in de andere richting op de Jan van Arkelweg, de verbinding naar de kern Achterveld. De Hessenweg is de rechtstreekse verbinding met de kern Stoutenburg en daarna met Leusden en Amersfoort en oprit naar de Rijksweg A28.

Afbeelding: Verkeersstructuur

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 12 -

De Emelaarseweg karakteriseert zich als een landelijke ontsluitingsweg bedoeld voor lokaal gebruik en heeft geen bovenlokale ontsluitingsfunctie.

Afbeeldingen: Emelaarseweg t.h.v. het plangebied en aansluiting Hessenweg De Emelaarseweg is ingericht als erftoegangsweg en daarmee vrij smal met één rijstrook. In het verleden vormde het kruispunt Jan van Arkelweg / Emelaarseweg een knelpunt voor auto en fiets. Gemeente Leusden heeft sinds medio 2010 daarom een inrijverbod ingesteld vanaf de Jan van Arkelweg op de Emelaarseweg (oost naar west) op maandagen tot en met vrijdagen tussen 7:00 en 9:00 uur. De Emelaarseweg ligt in buitenstedelijk gebied, de maximum snelheid ter plaatse is bepaald op 60 km/u. Nader akoestisch onderzoek hoeft niet te worden uitgevoerd omdat er geen ontwikkeling van geluidgevoelige bestemmingen mogelijk worden gemaakt.

2.2.3 Groenstructuur Onderhavig plangebied heeft enkel betrekking op wijzigingen voor het gebruik en bouwen op het agrarische perceel en het toestaan voor gebruik als zonneveld. Tevens wordt invulling gegeven aan herstel en verbetering van de bestaande landschapselementen (houtsingels) en wordt verschraling van de gronden voorgestaan, waarbij bemesting en bestrijdingsmiddelen niet meer mogelijk worden gemaakt. Daarnaast wordt ruim 1 ha grond ingericht ten behoeve van natuurontwikkeling en bevordering van de biodiversiteit. Het plangebied grenst ten noorden en westen aan bij de agrarische functie van weidegebied en ten oosten een tuinbouwbedrijf. De houtsingels vormen de zichtbare begrenzingen in het landschap en bakent als het ware het perceel af. Houtsingels lijken veel op houtwallen, alleen is bij houtsingels geen sprake van een opgeworpen wal en zijn singels vaak smaller dan houtwallen. In de singel bepalen vooral bomen het visuele aspect. In de breedte bestaat een singel uit één of meer rijen bomen. De bomen worden meestal in een wild of driehoeks-verband geplant, op onderlinge afstanden van minimaal anderhalve bij anderhalve meter. Een deel van de bomen krijgt de ruimte om tot volwassen bomen uit te groeien. In de randzone domineren struiken. In de begroeiing kunnen plaatselijk – via spontane ontwikkeling – andere soorten verschijnen.

Dit zijn vaak verschillende bosrandsoorten. Afhankelijk van de situatie zijn dit bijvoorbeeld kamperfoelie, hop, haagwinde, bramen en bosrandkruiden. Elzensingels zijn in eerste instantie, voor de komst van het prikkeldraad, aangelegd als veekering. Bijkomend voordeel was dat de bomen ook beschutting boden tegen verstuiving van bodemdeeltjes. Bij harde wind konden met name de lichte organische deeltjes uit de bodem wegwaaien; en dat waren nu juist de bestanddelen van de bodem die de vruchtbaarheid van de akkers bepaalden. Singels leverden bovendien brand- en

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 13 -

geriefhout, waaraan in het gemengde bedrijf grote behoefte was. Omdat de boer verschillende diktes hout nodig had, werd een uitgekiend beheer gevoerd. Hij zorgde er voor dat er altijd op zijn bedrijf bomen en struiken van verschillende ouderdom aanwezig waren. Dit noemen we hakhoutbeheer, waarbij verdeeld over het gebied of over de eigendommen van de boer jaarlijks een deel van de singels tot aan de basis van de stammen werd teruggezet. In het gebied zijn hierdoor elzensingels van alle leeftijdsklassen aanwezig, van recent gekapt tot aan de oogstbare leeftijd van 20 tot 25 jaar. Bij het perceel voor het zonneveld zijn op de noordelijke en westelijke perceelsgrenzen een karakteristieke en gevarieerde houtsingel aanwezig. Bij de zuidelijke begrenzing een halfopen singel die de achtererven begrenst van de twee daar gesitueerde woningen. De oost grens is voorzien van hekwerk en enkele grote bomen en vormt het de scheiding met het naast gelegen agrarische perceel. Het betreffende perceel is aan te merken als een karakteristieke weide passend binnen het omliggende landschapstype van het kampenlandschap, het kadert middels housingels en struweel het perceel grotendeels af als kamer in het totale landschapsbeeld. De Emelaarseweg zelf kenmerkt zich als een laanstructuur met aan weerzijden grote eikenbomen, de weg en bermen zelf maken geen onderdeel uit van het plangebied.

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 14 -

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 15 -

Hoofdstuk 3 Beschrijving toekomstige situatie Geschikte locaties vinden voor nieuwe vormen van energie opwekking zoals windmolenparken en zonnevelden is de uitdaging voor lokale overheden in het kader van de landelijk vorm te geven energietransitie. Doelstelling daarbij is niet zo zeer gericht op de ontwikkeling van nieuwe landschapsen natuurwaarden binnen het plangebied zelf als wel een locatiekeuze met zo min mogelijk nadelige gevolgen voor de natuur en/of landschapswaarden.

3.1 Huidige situatie plangebied zonneveld Het projectgebied bestaat uit één aaneengesloten perceel met een oppervlakte van circa 3,1 ha grond zonder bebouwing. De huidige situatie van het perceel is ongebruikt grasland die voorheen een agrarische functie had. Het projectgebied is gelegen aan de noordgrens van de gemeente Leusden en ten noorden van de kern Achterveld, op een afstand van 600 meter hemelsbreed tot de rand van de bebouwde kern. De Barneveldse Beek stroomt op circa 50m ten noorden van het plangebied. Foto impressie van het plangebied

Trafo nabij de Emelaarseweg met naast gelegen ontsluiting en kabeltracé.

Overgang kabeltracé naar het plangebied

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 16 -

Zuidgrens plangebied en begrenzing met naast gelegen woonpercelen

Zicht op de oostelijke en zuidelijk begrenzing vanuit het plangebied.

Noordelijk gelegen houtsingel als begrenzing van het plangebied

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 17 -

Vrije zichtlijn op de oorspronkelijk bijbehorende woning Emelaarseweg nr. 22.

Zuidwest hoek plangebied.

Het projectgebied sluit niet aan bij het openbaargebied en is van daaruit niet of nauwelijks waarneembaar. Wat zichtbaar is zijn de rond het perceel gelegen houtsingels. De meest nabij gelegen weg is in zuidelijke richting de Emelaarseweg. De weg is t.o.v. het perceel ten minste gelegen op een afstand van 75m waarbij voor de zonnepanelen zelf een minimale afstand wordt aangehouden van 130m. Het totale perceel inclusief de voormalige boerderij en alle daarbij horende gronden stond geruime tijd te koop. De recente ontwikkeling van die gronden is geweest een opdeling in verschillende kavels met afzonderlijke ontwikkelingsmogelijkheden, e.e.a. zoals is vastgesteld in het bestemmingsplan Emelaarseweg 22 d.d. 28 mei 2020. Er hebben zich tot op heden geen belangstellenden aangediend voor het onderhavige agrarische perceel. Ook de agrarische bedrijven die direct met hun gronden aansluiten op het perceel hebben geen interesse getoond voor overname. De initiatiefnemer en eigenaar heeft vervolgens onderzocht wat de verdere opties zijn voor het nu braak liggende perceel, hij is zelf niet voornemens om dieren (paarden en/of schapen) te gaan houden. Zo is het idee ontstaan van het in eigen beheer ontwikkelen van een zonneveld, mede ingegeven door de landelijke wens om vorm te geven aan de energie-transitie.

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 18 -

3.2 Groen inrichting van het perceel i.c.m. zonneveld De functie wijziging om het perceel in te kunnen richten als zonneveld voor het opwekken van elektriciteit d.m.v. panelen houdt nadrukkelijk niet in dat de agrarische bestemming wordt aangepast. Beoogd wordt om medegebruik toe te staan. Naast de inrichting als weidegrond, tuinbouw of fruitgaarde kan ook gedacht worden aan een meer natuurlijke inrichting. Het inrichtingsplan zoals wordt voorgestaan omvat de volgende maatregelen: Bodem verschraling Bemesting is vooral goed voor grasland en heeft daardoor een hogere hooi en voedsel opbrengst voor het agrarisch gebruik. Verschraling van de bodem geeft aan de flora weer de kans om de soorten rijkdom te laten toenemen. Hiermee wordt de monocultuur van het agrarisch landschap (grasland) doorbroken en ontstaat er weer een biodiversiteit aan soorten beplanting. De toename van plantensoorten heeft ook weer een positieve uitwerking op de ontwikkelingskansen voor de fauna, er ontstaat zo immers nieuwe habitat. Op het betreffende perceel wordt vanaf begin 2020 geen bemesting en gebruik van bestrijdingsmiddelen meer toegestaan. Met het voorliggende inrichtingsplan wordt beoogt om bij de randen een natuurlijke ontwikkeling te laten ontstaan. Waarbij de kruidenzone de overgang vormt naar de houtsingels en struweel op de erfgrenzen.

De ontwikkeling van die kruidenzone zal echter met de jaren toenemen naar gelang de bodem zich weet te herstellen. Beheer Om dat proces de helpende hand te bieden zal jaarlijks het gebied worden gemaaid en het maaisel worden afgevoerd. Bloemakker Bij het voorgenomen inrichtingsplan is rekening gehouden met de mogelijkheid om grote delen van het perceel in te richten als bloemakker. Tussen de in rijen opgestelde zonnepanelen zijn ruimten vrij gehouden van 2,5 meter. In plaats van grasland zal hier jaarlijks worden ingezaaid met een inheems kruiden en bloemmengsel die in de zomer tot bloei komt en in de wintermaanden als voerakker voor vogels dienst doet. Daarmee wordt een ecologische bijdrage geleverd aan de voedselvoorziening van het gebied. Bloemrijke akkers verbeteren het leefmilieu van vogels, vlinders, insecten en klein wild. Op deze wijze ingerichte akkers laten zien dat natuurbeheer en landbouw prima samen kunnen gaan. Ze bieden voedsel, rust en nestgelegenheid voor vogels. De combinatie van kruidenranden en bloemakkers resulteert in een waardevol geheel voor de natuur. Het is weliswaar geen echte natuur, omdat zowel de rand als de akker kunstmatig in stand gehouden wordt. Maar het resultaat is wel grote diversiteit aan flora en insecten en een keur aan vogels.

Jaarlijks wordt een deel van het terrein ingezaaid met een natuurbraakmengsel, zomermengsel, kleinwildmengsel, graslandmengsel en akkerbloemmengsel of een combinatie. Ook kunnen er granen aan het mengsel worden toegevoegd waardoor extra voedsel beschikbaar komt.

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 19 -

Afbeeldingen van bloemakkers De geelgors is een typische vogel van het kleinschalig agrarisch gebied. Voor intensivering van landbouw is hij zeer gevoelig. Hij voelt zich thuis in een omgeving van graan, akkerranden en struweelheggen. Wintervoer op de akker is een absolute voorwaarde. Bij goed onderhoud van de natuurakker zal hij terug kunnen keren. Het waarnemen van verschillende vogelsoorten zal een teken zijn dat het goed gaat met de natuur in de directe omgeving. Indien de gele kwikstaart, geelgors of veldleeuwerik weer worden waargenomen kan het project als een positieve bijdrage aan de natuur worden aangemerkt.

Afbeeldingen Geelgors, Kwikstaart en Veldleeuwerik Poel De aan te leggen poel zal een afmeting krijgen van circa 40 meter in doorsnede, daarnaast zal ook een deel als nat/droog zone worden ingericht. Die zone zal bij een lage grondwaterstand droog komen te liggen. De omvang past binnen de normen van archeologisch onderzoek en grondverplaatsing, waarvoor geen aanvullend onderzoek nodig is en/of vergunningverlening t.a.v. ontgronding. De te vergraven grond t.b.v. de poel zal lokaal op het perceel worden verwerkt. De diepte van de poel wordt afgestemd op de ter plaatse aanwezige grondwaterstand en zal tot circa 0,5 á 1,0 m beneden de laagste grondwaterstand worden uitgegraven. Locatie van de poel op het perceel is indicatief weergegeven op het inrichtingsplan en wordt nader onderzocht op basis van natte plekken. Een natuurlijke lagere plek heeft de voorkeur. Er wordt geen kunststof bodem-afdekking toegepast, omdat het niet milieuvriendelijk is en aan slijtage onderhevig. Eventueel kan overwogen worden een leempakket (30 tot 35 cm) aan te leggen als verwacht wordt dat de poel voor een groot deel van het jaar droog komt te staan. Bij het verkennend bodemonderzoek zijn op het onderhavig perceel vijf peilbuizen geplaatst, peilbuis nr. 135 is daarvan de meest nabij gelegen locatie voor de poel. De ter plaatse waargenomen grondwaterstand op 21 juli 2020 was 1,28 m -mv.

De laagste grondwaterstand is aan het einde van de zomer nog lager. Voor de te graven poel wordt rekening gehouden met een aanlegdiepte van 2 tot 2,5 meter. Het talud (hellingshoek) van de poel is bij voorkeur 1 : 3 of minder waarbij het deel van de nat/droog situatie in ondiepere terrassen wordt uitgevoerd. De groene inrichtingsmaatregelen inclusief de aan te leggen poel zullen gefaseerd ter hand worden genomen, dit vanuit praktische overwegingen en afstemming met de werkzaamheden t.b.v. de aanleg

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 20 -

van het zonneveld. De inrichtingsmaatregelen en aanleg van de poel zullen uiterlijk een jaar nadat de werkzaamheden voor het plaatsen van de zonnepanelen zijn afgerond ten uitvoer worden gebracht.

Afbeelding Indicatieve dwarsdoorsnede poel oost - west

Afbeelding Dwarsdoorsnede poel nat / droog zone Beheer Een gefaseerd beheer van de poel door om de 5 jaar te schonen en leegscheppen, daarmee wordt voorkomen dat de poel verland. De aanliggende nat / droog (plas / dras) zones worden jaarlijks gemaaid en het maaisel zal worden afgevoerd. Dit zo laat mogelijk in de herfst voordat het erg nat is en machines nog kunnen worden ingezet zonder structuurschade toe te brengen. Het ‘Inrichtingsplan zonneveld’ waarin de beschreven uitgangspunten nader zijn uitgewerkt is als bijlage 1 bij de toelichting van het bestemmingsplan gevoegd.

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 21 -

3.3 Zicht op het zonneveld Hoogte verschil Het plangebied is lager gelegen t.o.v. de direct omliggende gronden, variërend van 80 tot 150cm. Dit hoogteverschil is ontstaan door ontgronding (grondwinning) in de jaren 60 van de vorige eeuw voor de aanleg van klaverblad Hoevelaken.

Afbeelding Fragment AHN3 Het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN3) is een bestand met gedetailleerde en nauwkeurige hoogtegegevens voor heel Nederland. Op voorgaande afbeelding is een fragment van die kaart met daarin opgenomen enkele hoogte maten. Het hoogteverschil zorgt er tevens voor dat het zicht op het gebied wordt ontnomen door de hogere gelegen gronden en het daarop aanwezige struweel.

Hoogtematen van de constructie met zonnepanelen Kaart Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN3) geeft de volgende hoogte maten weer: •Percelen nr. 23 en 24 hebben een hoogtemaat van 5,3653 m. •Ter plaatse van het frontaanzicht van de zonnepanelen (meest zuidelijke situatie) heeft een hoogte van 4,0243 tot 4,3096 m. •Naar het noorden toe zijn de hoogte maten 3,924 / 4,003 / 3,7661 m. Naast deze hoogte verschillen in het terrein van circa 55 cm dient ook rekening te worden gehouden met overbouwing van de in het terrein aanwezige greppel en enkele andere hoogteverschillen. Uitgangssituatie is dat het zuidelijk gelegen front van de opstelling met zonnepanelen de hoogte maten hebben zoals die in de hierna weergeven aanzicht zijn weergegeven, van 60 tot 150cm. Naar het noorden toe kunnen deze hoogten enigszins variëren met maximaal 1 meter t.o.v. het maaiveld, dit om de aanwezige lagere delen te kunnen overbruggen. Waarbij de rijen met zonnepanelen een zo goed mogelijk rechte lijn kunnen aanhouden.

Afstanden tot de naastgelegen bebouwing, Emelaarseweg 23 en 24 Bij de inrichting van het terrein met zonnepanelen is o.a. rekening gehouden met een minimaal aan te houden bufferzone van circa 60 meter.

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 22 -

De stippellijn geeft de zichtlijn aan vanaf het achtererf, de lage opstelling en het lager gelegen terrein zorgt ervoor dat over de zonnepanelen heen gekeken kan worden. Het front van de panelen wordt aan het zicht onttrokken door het aan te leggen struweel.

Afbeelding fragment inrichtingsplan zonneveld De afstanden vanaf het front met zonnepanelen tot de achtergevel van de woonbebouwing is voor nummer 23 circa 90m en bij nr. 24 circa 84 meter. Daarnaast wordt voorzien in een heg / struweelhaag op eigen terrein die het directe uitzicht op de zonnepanelen zal ontnemen. Dit inrichtingsmodel is ook aan de betreffende bewoners (nr. 23 en 24) voorgelegd met het verzoek eventueel met een andere inrichtingssuggestie te komen. Tot op heden is daar geen invulling aan gegeven.

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 23 -

Afstanden tot de omliggende bebouwing en openbare ruimten Op de hierna volgende kaart is inzichtelijk gemaakt wat de afstanden zijn tot de zonnepanelen ten opzichte van de omliggende woonbebouwing en de nabij gelegen wegen, de Emelaarseweg en de Jan van Arkelweg. De enige woonbebouwing op relatief korte afstand zijn de naastgelegen woningen Emelaarseweg 22, 23 en 24 waarbij sprake kan zijn van ‘zicht op het zonneveld’. Met deze bewoners is reeds contact opgenomen ten aanzien van het planvoornemen, zie verslag van het gevoerde overleg, bijlage 2 bij de toelichting van onderhavig bestemmingsplan.

Kaart met afstanden vanaf omliggende locaties tot de zonnepanelen Afstanden met de daarbij corresponderende nummering: 1. 94,4 m 7. 384,5 m 2. 135,3 m 8. 338,5 m 3.

73,6 m

9.

301,5 m

4.

98,4 m

10.

364,0 m

5.

310,3 m

11.

253,8 m

6.

363,8 m

12.

445,4 m

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 24 -

Zichtlijnen richting het plangebied Met het plaatsen van zonnepanelen worden landschapsvreemde elementen toegevoegd die met name als beeld verstorend kunnen worden aangemerkt. De hierna weergegeven foto’s maken inzichtelijk dat het plangebied zelf niet zichtbaar is, wel zijn de houtsingels en bomen aan de randen waar te nemen.

Kruising Het Jannendorp met de Emelaarseweg Zichtbaar is de knotwilgenrij op het naastgelegen perceel die het zicht ontneemt op het plangebied, als-het-ware als een gordijn in het landschapsbeeld.

Rij knotwilgen en houtsingels op de naast gelegen percelen.

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 25 -

Zichtlijn vanaf locatie Emelaarsewg 25 Zichtbaar is de rij knotwilgen op het naast gelegen perceel en de toppen van de bomen aan de randen van het plangebied.

Zicht op het plangebied vanaf de Jan van Arkelweg Enkel de houtsingels en bomen zijn waar te nemen en het lager gelegen perceel zelf (plangebied) is niet waarneembaar.

Zicht op het plangebied vanaf de Jan van Arkelweg t.h.v. de Barneveldse Beek De woonbebouwing aan de Emelaarseweg 16 is gelegen op een afstand van 442 meter t.o.v. het plangebied (zichtlijn nr.12). Er is geen zichtlijn vanaf de woonlocatie tot de ontwikkelingslocatie. Het Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 26 -

zichtveld op het plangebied wordt onttrokken door een drietal houtsingels en een bosje op het voormalige volkstuinencomplex nu ‘ecopark Emelaar’. Tevens wordt het perceel en de te plaatsen zonnepanelen aan het zichtveld onttrokken door de in het landschap aanwezige hoogteverschillen. Het tussenliggende agrarische perceel is 0,5 tot 1,5 meter hoger gelegen dan het plangebied (zie ook de afbeelding “Fragment AHN3”. Conclusie Er zijn enkele lange zichtlijnen richting het plangebied, echter wat zichtbaar is zijn de houtsingels en bomen aan de randen van het betreffende perceel. Bij alle onderzochte locaties is er in het geheel geen sprake van zicht op het plangebied en wordt het ontnomen door tussenliggende bebouwing, bomenrijen en singels. Door de lagere ligging van het plangebied 1 tot 1,5 meter is waarneming van het te realiseren zonneveld uit te sluiten. Van een landschap ontsierende ontwikkeling is derhalve geen sprake.

3.4 Aanvullende maatregelen ontwikkeling biodiversiteit Algemeen In Nederland is het de nationale en Europese doelstelling om verdere achteruitgang aan de biodiversiteit te stoppen. In Nederland daalde de biodiversiteit van ruim 40% in 1900 tot ongeveer 15% in 2000. De biodiversiteit is hier uitgedrukt als MSA: Mean Species Abundance. Een MSA van 15% betekent dat de populaties van inheemse planten- en diersoorten gemiddeld een omvang hebben van 15% van de natuurlijke situatie. De MSA geeft dus weer hoeveel oorspronkelijke biodiversiteit nog over is. De belangrijkste oorzaken van achteruitgang zijn landgebruiksverandering, milieudruk en versnippering van ecosystemen. Door de aanleg van de ecologische hoofdstructuur en de vermindering van de milieudruk gaat het nu met een aantal soorten beter. Echter, soorten die hogere eisen aan hun leefomgeving stellen en soorten van het agrarisch gebied gaan nog steeds achteruit. Beleid Om nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken wordt nadrukkelijk gekeken wat de effecten zijn van de voorgenomen ontwikkeling op de natuur. Waarbij tenminste compensatie dient plaats te vinden van mogelijk verlies aan biodiversiteit. Gestreefd dient echter te worden naar een situatie die juist bijdraagt aan natuurontwikkeling en daarmee een positieve impuls bied naar herstel van de biodiversiteit.

Zonneveld In wezen heeft de nieuwe functie geen nadelige gevolgen voor de flora en fauna t.o.v. de huidige inrichting als agrarisch grasland. Weilanden zijn immers ontwikkelde monoculturen waar via bemesting enkel nog grassoorten overblijven. Dit was en is voor de agrarische bedrijven uitermate geschikt als weideland en/of hooiland voor veevoer. Met de voorgenomen inrichting tot zonneveld vindt er geen beweiding van vee meer plaats. Ook wordt bemesting en gebruik van bestrijdingsmiddelen niet meer toegestaan. Als gevolg daarvan zal op termijn verschraling van de grond plaats hebben en worden er voorwaarden gecreëerd voor herstel van het oorspronkelijke biotoop. Wat een positieve bijdrage levert aan herstel van een kruiden en bloemrijk grasland. Daarnaast zullen de ruimten tussen en naast de rijen met panelen worden ingezaaid met een inheems kruiden en/of bloemmengsel, zie ook voorgaande paragraaf 3.2. Uit het gemeentelijk vooroverleg is de nadrukkelijk wens naar voren gekomen om aanvullende natuurontwikkeling mogelijk te maken.

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 27 -

Die natuurontwikkeling wordt mogelijk gemaakt op het betreffende perceel, doordat niet het gehele perceel (3,1ha) wordt ingericht t.b.v. zonnepanelen. Voor de zonenpanelen, trafo en omvormers wordt voorzien in een benodigde voetprint van circa 1,25ha, zijnde de verticale projectie op het horizontale vlak (voetprint) van alle bouwwerken en constructies. De overige gronden (3,1ha min 1,25 ha) 1,85ha zal volledig worden ingezet ter bevordering van de biodiversiteit. Daarnaast wordt uit landschappelijk oogpunt zoveel als mogelijk vastgehouden aan het karakteristieke beeld vanuit het Kampenlandschap, een agrarische functie omsloten door houtsingels als het ware een kamer in het landschap. Bestaande houtsingels blijven gehandhaafd waarbij open plekken waar nodig worden aangevuld met nieuwe aanplant. Het beheer en onderhoud van en aan de singels almede het perceel zelf kan worden gefinancierd uit opbrengsten vanuit het zonneveld. Daarmee is een goed en passend landschapsbeeld gegarandeerd. Borging De natuurontwikkeling op het zonneveld dient ten minste in stand te blijven, inclusief het daarvoor benodigde onderhoud, zolang de functie als zonneveld op het agrarische perceel ook als zodanig functioneel in uitvoering blijft. Bij bedrijfsbeëindiging van het zonneveld dient de oorspronkelijke functie als agrarisch perceel weer als zodanig ingericht te worden. Wat o.a.

inhoud dat alle voorzieningen ten dienste van het zonneveld (ondersteunende constructies, panelen, bekabeling en hekwerken) dienen te worden verwijderd.

3.5 Inrichting met zonnepanelen Omvang zonneveld Zoals eerder aangegeven heeft het plangebied een oppervlakte van circa 3,1 hectare. Niet het hele plangebied wordt ingericht als zonnepark. Zo zal het park landschappelijk worden ingepast en moet rekening worden gehouden met de aanleg van bufferzones en afschermend struweel. Aan de noord- en westzijde van het plangebied wordt over de hele lengte van het perceel een strook van tenminste 10 meter vrijgehouden, aan de oost- en zuidzijde is de vrij te houden strook ten minste 60 meter breed, waar dus geen panelen worden geplaatst. Ook zijn er onderhoudspaden en ruimtes tussen de panelen nodig. De oppervlakte van het zonneveld is hierdoor veel kleiner dan de 3 hectare. Voorgesteld wordt een zonneveld met circa 7500 – 8000 panelen. Een marktconform zonnepaneel heeft op dit moment een vermogen van 340Wp, wat neerkomt op een verwacht geïnstalleerd vermogen van circa 2,5 tot 2,7 MWp (Megawatt piek = 1.000.000 Watt piekvermogen). Een dergelijk zonneveld kan op deze locatie dan op jaarbasis ongeveer 2.125 MWh aan stroom produceren. Dit staat gelijk aan het verbruik van circa 590 gemiddelde Nederlandse huishoudens (verbruik per jaar 3.600 KWh). kWh is de afkorting voor kilowattuur en is de eenheid van energie waarbij 1 kWh overeenkomt komt met 1000 Watt geleverd vermogen, gedurende één uur.

De CO2 reductie is circa 0,46 kg per opgewekt kWh, waarmee zorgt het zonneveld voor een vermeden CO2-uitstoot van ruim 977 ton per jaar. Er is een indicatie dat bij onderzochte zonnevelden, onder de opstellingen met zonnepanelen, de hoeveelheid licht op de bodem en de vegetatiegroei te laag zijn om de koolstofopslag in de bodem te behouden. Er zijn echter (nog) geen onderzoeksresultaten of publicaties bekent waarbij de mate van afname aan koolstofopslag plaats vindt onder zonnevelden (bron: Wageningen University & Research, gesubsidieerd door ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit). Koolstof zit in gasvorm (CO2) in het water en de lucht. Planten, algen en bacteriën eten koolstofdioxide (CO2) en drinken water (H2O). Via fotosynthese nemen planten (dus ook gras) CO2 op uit de atmosfeer en bouwen dit op in de stengel, wortel en blad. Deze organische koolstof wordt

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 28 -

geoogst, begraasd óf blijft achter als afgestorven blad, stoppel en wortels. Wanneer blaadjes afsterven, of planten, dieren en mensen energie uitstoten ontstaat er weer CO2 in de atmosfeer. In grasland ligt circa 80,7 ton CO2 vastgelegd per hectare. Een deel komt vrij in de nachtelijke uren of door weidegang waarbij een zelfde hoeveelheid CO2 weer wordt opgenomen door het grasland, als het ware een constante cyclus van evenwicht. Als er al door verminderde plantengroei onder de zonnepanelen CO2 uit de bodem vrijkomt (is niet onderzocht en aangetoond) dan is dit maximaal eenmalig 80,7 ton CO2 per hectare. CO2 reductie berekening voor onderhavig planvoornemen Uitgaande van een exploitatie van 15 jaar voor het zonneveld en een verminderde plantengroei onder de zonnepanelen van 80% (is niet de verwachting) kan de volgende berekening worden gemaakt: Vermeden CO2 uitstoot opwekking groene stroom: 15 x 977 ton

=

14.655 ton

Uitstoot door verminderde plantengroei: 1,25 ha a 80% bij 80,7 ton Totaal vermeden CO2 uitstoot over 15 jaar

= =

81 ton 14.574 ton

Het zonneveld compenseert dus ruimschoots de CO2 opname capaciteit door verminderde plantengroei onder de panelen. Deze voorzichtige berekening toont aan dat het zonneveld veel meer CO2 uitstoot voorkomt dan dat er zou vrijkomen bij verlies aan CO2 opslag in grasland. Bij het voorgenomen zonneveld zal de opgewekte groene stroom ieder jaar minimaal 970 ton CO2 uitstoot voorkomen. Technische realisatie Het zonnepark is technisch te realiseren. Essentieel voor het slagen van het project is de mogelijkheid om het zonnepark aan te sluiten op het elektriciteitsnet en trafo aan de Emelaarseweg. Uit gesprekken met de netbeheerder is geconcludeerd dat het zonnepark in de nabijheid van de locatie aangesloten kan worden. De constructie met zonnepanelen zal op het zuidelijk gelegen terreingedeelte een maximale hoogte hebben van 1,5 meter en worden geplaatst onder een hoek van 10° tot 13°. Naar het noorden zijn op het perceel hoogte verschillen aanwezig van circa 30 tot 55 cm. Om die hoogte verschillen t.o.v. maaiveld op te kunnen vangen zal de constructie ter plaatse van de lager gelegen gronden een maximale hoogte kunnen krijgen van circa 2 meter. Vooralsnog is voor het zonneveld gekozen voor een oostwest-opstelling van de panelen.

Als uit het overleg met aanwonenden, om bedrijfseconomische- of technische redenen een andere opstelling wenselijk / noodzakelijk wordt geacht zal daaraan invulling kunnen worden gegeven, met inachtneming van de hiervoor aangegeven maximale hoogte maten. Techniekruimte Naast de zonnepanelen zelf dient voorzien te worden in techniek die de opgewekte elektriciteit verwerkt en geschikt maakt voor levering aan het net. Installaties t.b.v. de zonnepanelen worden enkel voorzien in de zuidwesthoek, zoals is weergegeven in het inrichtingsplan.

Afbeelding fragment inrichtingsplan, techniekruimte

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 29 -

De verschillende installaties worden aan het zicht onttrokken d.m.v. de geluid- en brandwerende schutting. Binnen de techniekruimte wordt voorzien in de hierna genoemde technische onderdelen. De in de tekening genummerde onderdelen betreffen: 1. talud 1:1 bij opgehoogd maaiveld met 50cm 2. geluid- en brandwerende schutting 2,5m hoog 3. stelconplaten 2 x 2 meter 4. PV-shelters t.b.v. omvormers van gelijkstroom naar wisselstroom 5. compactstation 6. trafo inkoopstation 7. unit voor energie-opslag Voor de opstelling van bovengenoemde onderdelen is een oppervlakte nodig van circa 300m², de locatie en indeling is nader uitgewerkt in het inrichtingsplan (zie bijlage 1). Voorts wordt voorzien in een afschermende wand van 2,5 meter hoog rondom de technische units en heeft een drieledig doel. •

geluidswerende of reducerende functie;

•

veiligheid voor mens en dier, geen ongehinderde toegang voor bezoekers en in het wild voorkomende dieren zoals reeën, vos, hazen e.d.;

•

wand met meer esthetische uitstraling, welke het zicht ontneemt aan de technische units. Uitgevoerd in een neutrale kleurstelling (antraciet of groene tint).

Ook dient de ondergrond van de locatie waarop de verschillende technische onderdelen geplaatst gaan worden te worden opgehoogd met 50 cm. Daarmee wordt voorkomen dat er plassen water na regenval onder en bij de elektrische installaties blijft liggen. Dit vanuit veiligheid voor onderhoudsmedewerkers en om eventuele storingen door vocht te voorkomen. Het onderliggende plateau zal worden afgedekt met stelconplaten op afschot. In het kader van het vooroverleg is het ontwerp voor het zonneveld in augustus 2021 ter beoordeling voorgelegd aan het adviesteam ruimtelijke kwaliteit (ARK). Bij de beoordeling worden de randvoorwaarden voor de uitvoering van de zonnepanelen zelf gemist en hebben daar een aantal op te nemen punten voor aangedragen. Conform die aanbevelingen en extra aanvullingen zijn onderstaande randvoorwaarden in de nu voorliggende versie opgenomen. Randvoorwaarden voor de uitvoering van de zonneveld / -panelen •

de toe te passen zonnepanelen zijn van gelijke afmetingen;

•

zijn voorzien van een zwart frame of omkadering;

•

geen glimmende randkaders, drukke lijnen, blauwtint of glanzend oppervlak;

•

het zonneveld als geheel dient een uniforme uitstraling te hebben;

•

geen grote hoogteverschillen toe te passen; en

•

met identieke hellingshoek te worden uitgevoerd.

Operationeel Zodra het zonnepark is gerealiseerd zal het worden beheerd. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het onderhoud van de systemen, maar ook het monitoren van het zonneveld en diverse werkzaamheden in het kader van groenbeheer, bij voorkeur zal dit gedaan worden met lokale partijen. Het schoonhouden van de zonnepanelen zelf zal milieuvriendelijk worden uitgevoerd, er worden daarbij geen milieubelastende schoonmaakmiddelen toegepast. Het voornemen is om rondom het perceel geen hekwerken aan te brengen, tenzij dit om veiligheidsredenen noodzakelijk blijkt. Voor als nog wordt de afscherming op een natuurlijke wijze vormgegeven, d.m.v. bestaande houtsingels, struweel en sloten. Waar nodig zal dit met nieuwe

Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 30 -

aanplant aangevuld worden. Wel worden afsluitbare hekwerken geplaatst ter hoogte van beide toegangspaden naar het zonneveld. Landschappelijke inpassing en beheer Het huidige perceel wijzigt niet qua vorm en ligging, ook worden er geen gronden toegevoegd om de ontwikkeling mogelijk te maken. Het betreft een zo genaamde ‘kamer’ in het Kampenlandschap. Naar drie kanten is het perceel afgeschermd middels een in redelijk tot goede houtsingel. De oostrand is meer open van karakter wel staan daar enkele solitaire grote bomen. Die oostelijke begrenzing van het plangebied zal middels een nog aan te leggen meidoornheg (op eigen terrein) worden aangevuld. Waarmee de kamer in het landschap dan volledig zal zijn omzoomt door struweel en tegelijkertijd het (eventuele) zicht op de zonnepanelen volledig ontneemt. Voorwaarde is wel dat de struweelheg maximaal 3 meter hoog mag worden, dit in het kader van mogelijke schaduwwerking en de daardoor mindere opbrengst bij de betreffende panelen. Voor het terrein zelf wordt ingezet op verschraling van de bodem door het niet meer toestaan van bemesting. De gras- en kruidenvegetatie zal eens per jaar worden gemaaid en afgevoerd om de verschaling te bespoedigen. Daarmee zal de biodiversiteit aan planten toenemen. Daarnaast worden de ruimten tussen de rijen met zonnepanelen (2,5 meter breed) en bufferzones ingezaaid met een inheems bloemen-mengsel.

Ook daarmee wordt beoogd een bijdrage te leveren aan de biodiversiteit en kansen te bieden aan flora en fauna.

3.6 Participatie Formeel hoeven alleen die omwonenden te worden betrokken die direct zicht hebben op het geplande zonneveld. De opzet en uitvoering van lokale participatie is maatwerk en valt onder de verantwoordelijkheid van de gemeente en daarvoor zijn regionaal afspraken gemaakt binnen het RES, zie ook het gemeentelijk beleid. De initiatiefnemer wil echter omwonenden als ook andere geïnteresseerden uit de directe omgeving (postcode roos) de mogelijkheid bieden deel te nemen aan het zonneveld project. Punten waaraan invulling wordt gegeven zijn: 1. Informeren van inwoners uit de directe omgeving. De wijze hoe dit het beste kan worden vormgegeven is in samenspraak met de gemeente nader uitgewerkt. 2. De omgeving kan direc meeprofiteren van het zonneveld, door er aan mee te financieren en/of stroom af te nemen om de eigen woning of bedrijf te verduurzamen. Geïnteresseerde inwoners en bedrijven wordt de kans geboden om financieel te participeren aan de energieopwekking van het zonneveld. 3. Lokale bedrijven en vrijwilligers betrekken bij het beheer en onderhoud van het zonneveld. De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor het uitvoering van het plan en met de gemeente is afgesproken dat de communicatie naar omwonenden in overleg en medeweten van de gemeente plaats zal vinden.

In de concept fase van de planontwikkeling zijn reeds individuele gesprekken gevoerd met direct aanwonenden, verslag daarvan is als bijlage 2 bij de toelichting van onderhavig bestemmingsplan gevoegd. Ook zijn er bijeenkomsten op locatie georganiseerd voor aanwonenden in bijzijn van gemeentelijke ambtenaren vanuit verschillende vakdisciplines. In de maand juli is een concept informatiebrief opgesteld en beoordeeld door de gemeente. Op 29 juli is de brief verzonden naar 14 adressen van omwonenden binnen een straal van ca 300 meter vanaf het zonneveld, de brief is als bijlage 3 bij de toelichting van dit bestemmingsplan gevoegd. Aan geadresseerden is de mogelijkheid geboden om suggesties en/of aanbevelingen kenbaar te maken in de maand augustus. Met de gemeente is tevens overeengekomen dat de initiatiefnemer de Gemeente Leusden Bestemmingsplan Zonneveld Emelaarseweg ( ontwerp )

- 31 -

gemeente tijdens het gehele proces op de hoogte houdt van nieuwe ontwikkelingen en de binnengekomen reacties. Naar aanleiding van de verzonden informatiebrief hebben totaal twee geadresseerden gereageerd en waren uitgesproken positief over het planvoornemen. Er zijn geen negatieve reacties en/of bezwaren binnengekomen t.a.v. de inrichting of op het zonneveld zelf. De naar voren gebrachte vragen, opmerkingen en bezwaren uit het vooroverleg en n.a.v. reacties op de informatiebrief zijn voorzien van een beantwoording en hoe daar mee is omgegaan en mogelijk doorwerking heeft gekregen in het planvoornemen. E.e.a. is verwoord in een aparte notitie welke als bijlage 4 bij de toelichting van het onderhavige bestemmingsplan gevoegd. Groene stroom voor inwoners gemeente Leusden De Regeling Verlaagd Tarief, ofwel de Postcoderoosregeling, bestaat niet meer. Vanaf 1 april 2021 is de regeling vervangen door de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE). Sinds 1 april kan er aanspraak worden gemaakt op die subsidieregeling en afhankelijk is wat in de SCE-pot beschikbaar is voor het betreffende jaar. De Subsidieregeling (SCE) is een regeling voor de verstrekking van subsidie voor het lokaal en gezamenlijk opwekken van hernieuwbare elektriciteit.

Beoordeling van de aanvragen kan leiden tot (gedeeltelijke) afwijzingen of intrekkingen en dit is van invloed op de exacte datum van overtekening. Dit is belangrijk omdat de subsidie op basis van volgorde van binnenkomst wordt verleend tot het budget uitgeput is. Op voorhand is dus niet met zekerheid aan te geven of subsidieverstrekking, voor het realisatiejaar 2023, ook daadwerkelijk (deels) kan worden toegewezen. De SCE is een exploitatiesubsidie, en houdt in een uitgekeerd bedrag per geproduceerde kWh die nodig is om de installatie rendabel te maken. Het basisbedrag van het jaar waarin wordt aangevraagd, geldt voor de hele subsidieperiode van 15 jaar. De subsidie per kWh is het verschil tussen het basisbedrag en het correctiebedrag. Het correctiebedrag is de marktprijs voor energie. Als de energieprijs stijgt, ontvangt je minder subsidie en als de energieprijs daalt, krijg je meer subsidie. De basisenergieprijs is de ondergrens van het correctiebedrag. De geproduceerde energie moet door CertiQ van certificaten (garanties van oorsprong GVO) voorzien zijn om in aanmerking te komen voor subsidie. De leden (particulieren of bedrijven) en de installatie moeten woonachtig of gevestigd zijn binnen de aangevraagde postcoderoos.

Bedrijven die in de postcoderoos gevestigd zijn mogen als lid in de energiecoöperatie meedoen, onder de voorwaarde dat ze een kleinverbruikersaansluiting hebben. SCE subsidies worden enkel verstrekt aan coöperaties die zich (mede) richten op het opwekken van hernieuwbare energie of aan een Vereniging van Eigenaars (VvE) waarbij de productie-installatie in eigendom is van de subsidieontvanger. Om de stroom direct aan de eindgebruikers te kunnen verkopen werkt de ontwikkelaar samen met de energieleverancier. Mede ook om vraag en aanbod op elkaar aan te laten sluiten, het tijdstip wanneer de stroom wordt gebruikt aan te laten sluiten met het tijdstip waarop het wordt geproduceerd. Via geautomatiseerde registratie wordt bijgehouden hoeveel de geproduceerde stroom door het zonneveld bedraagt en hoeveel stroom lokaal wordt verkocht aan eindgebruikers. Door een samenwerking aan te gaan met bedrijven zoals Switch Energy kan door middel van een elektriciteitsafnamecontract een directe koppeling gemaakt worden tussen de opwekking van elektriciteit door het zonneveld en de lokale levering aan gebruikers. Zo kan bijvoorbeeld de gemeente Leusden of ieder van haar inwoners aangeven stroom te willen kopen direct van het zonneveld. Doordat dit gemonitord wordt zit daar wel een bovengrens aan; we kunnen immers niet meer stroom verkopen dan we produceren.

Via de Website van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat kan het gebied voor de postcoderoos of rups worden bepaald. Vertrekpunt is de locatie van de energie installatie waarbij