Raadsbesluit 11feb20 instemmen met nota 'Accommodatiebeleid Gemeente Leudal' + geven uitvoeringsopdracht aan college + beschikbaar stellen budget externe ondersteuning

CONCEPT

Raadsbesluit De gemeenteraad van de gemeente Leudal; Agendapunt 5

Gezien het voorstel van het college d.d. 17 december 2019, nummer BenW\1343; Gelet op:  het raadsbesluit van 2 juli 2019 (agendapunt 18) waarbij de raad instemde met de ‘Startnotitie Accommodatiebeleid Gemeente Leudal’;  de collegemededeling d.d. 26 februari 2019 aan de raad over het proces tot herijking van het accommodatiebeleid;  het raadsbesluit van 3 juli 2018 (agendapunt 7) waarbij de raad wensen en bedenkingen uitte over de bestuursopdracht voor herijking van het accommodatiebeleid; Mede gelet op de wens van de gemeenteraad om te komen tot toekomstgerichte accommodaties die bijdragen aan een vitale samenleving en die passen bij de behoeften van de inwoners van de gemeente Leudal, nu en in de toekomst; Tenslotte gelet op het in de raadsvergadering van 11 februari 2020 aangenomen amendement 5.1 van de fractie Samen Verder; Besluit: 1. In te stemmen met de nota ‘Accommodatiebeleid gemeente Leudal’ (december 2019), met dien verstande dat die nota (als gevolg van het aangenomen amendement 5.1) als volgt wordt gewijzigd: A. Op blz. 16 bij het stuk Leefbaarheid en toekomstbestendigheid onder Wat betekent dit? als derde punt op te nemen; Innovaties waarbij nieuwe sporten of sportvormen tot stand komen - die onderbouwd leiden tot meer gebruik, multifunctioneler gebruik of het aanspreken van nieuwe doelgroepen- een mogelijke uitzondering vormen. B. Op blz.

16 wordt tweemaal multifunctionaliteit als uitgangspunt genoemd. “Uitgangspunt” wordt hier vervangen door “streven”. C. Op blz. 30 de zinsnede: “Multifunctionele gemeenschapsvoorziening realiseren op een nader te bepalen locatie” te vervangen door: Verder optimaliseren gebruik trefcentrum Aldenghoor. Op blz. 30 de passage: “In Haelen (…) een accommodatie” te vervangen door: In het geval van trefcentrum Aldenghoor en Jong Nederland zien we mogelijkheden tot verdere samenwerking en combinaties met dagbesteding en gezondheidsfuncties. Dit is een opdracht voor de huidige gebruikers, verenigingen en inwoners van Haelen om dit op te pakken, waarbij de gemeente faciliteert. D. Op blz. 31 de passage: “Sportpark Houtrust (…) zwembad is” te vervangen door: Sportpark Houtrust is in 1968 gerealiseerd en daarmee een verouderde accommodatie. We zien enkele opties voor de toekomst van deze accommodatie en het multifunctioneler gebruiken van deze accommodatie. Deze opties werken we in nauw overleg uit met de verenigingen.Doordat de toekomst van het zwembad van Haelen een relatie heeft met de opties starten we met het uitwerkenvan de opties nadat helder is wat de toekomstbestendigheid van het zwembad is. Schrappen van de passages: “Indien er (…) te investeren” en het genoemde onder “Aansluiten bij Open Club Roggel”.

Datum Betreft Pagina

11 februari 2020 Accommodatiebeleid 2 van 4

E.

Op blz. 35 de passage: “Beachsport Leudal (…) te maken” aan te vullen met: Indien aan de huidige locatie (voormalige tennisbanen in Horn) wordt vastgehouden ligt het in de lijn van het beleid om samenwerking met KSV Horn en Kindervakantiewerk Horn te zoeken.

F. Bij de uitvoering van het accommodatiebeleid worden de antwoorden van 4 februari jl. op commissievragen sociaal van 27 januari jl. van de fractie Samen Verder als aanvulling meegenomen. 2. Het college opdracht te geven aan de in dat beleid (op de bladzijden 4 + 5) opgenomen ontwikkelopgaven uitvoering te geven (zie ook bijlage 1 bij dit raadsbesluit voor die ontwikkelopgaven sec). 3. Voor 2020 een bedrag ad €75.000 beschikbaar te stellen voor externe ondersteuning in de uitwerking van ontwikkelopgaven. Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van de gemeente Leudal, 11 februari 2020. DE RAAD VAN DE GEMEENTE LEUDAL De griffier,

De voorzitter,

Drs. W.A.L.M. Cornelissen

D.H. Schmalschläger

Datum Betreft Pagina

11 februari 2020 Accommodatiebeleid 3 van 4

Bijlage 1 bij punt 2 van het dictum van dit raadsbesluit van 11 februari 2020, agendapunt 4 Overzicht van de ontwikkelopgaven In het accommodatiebeleid zijn ontwikkelopgaven beschreven. Daarbij is een onderscheid te maken tussen ontwikkelopgaven voor Leudal en per dorp. Daarnaast zijn er actiepunten om instrumentarium uit te werken, acties die geïmplementeerd worden na vaststelling en beleidsontwikkeling volgend op het accommodatiebeleid. Ontwikkelopgaven Leudal Er zijn toekomstplannen nodig om keuzes te maken op verschillende gebieden. De toekomstplannen ontwikkelen we samen met betrokken organisaties. Samen maken we toekomstplannen voor jeugd, zwembaden, schutterijen, voetbalclubs en beugelsport. Daarbij geven we prioriteit aan de toekomstplannen voor jeugd en zwembaden. Uit de interactie met inwoners en jongeren bleek dat er te weinig te doen is voor de jeugd en dat men zich zorgen maakt over hoe de jeugd voor Leudal te behouden. Daarom wordt dit als prioriteit opgepakt. Voor de zwembaden geldt dat de overeenkomsten met Laco binnenkort aflopen en er een visie op de toekomst gemaakt moet worden. Daarbij is de voorwaarde gesteld dat de gemeente Leudal in de toekomst in de exploitatie bijdraagt van één zwembad. Ontwikkelopgaven dorpen Voor alle dorpen zijn ontwikkelopgaven beschreven.

In de uitvoering van de ontwikkelopgaven leggen we de focus op dorpen waar: • Reeds een beweging in gang is gezet. • Het dorp en/of verenigingen in het dorp zelf actief bezig zijn. Daarom hebben de volgende actiepunten prioriteit: • Haalbaarheidsonderzoek en realisatie van een toekomstbestendig dorpshuis in Neeritter. • Invulling toekomstbestendig dorpshuis Hunsel. • Realiseren van één ontmoetingspunt voor horeca, sport, educatie, cultuur en groen Heibloem. • Realisatie Open Club ‘t Maasveld. • Ontwikkelen van een toekomstplan voor gemeenschapshuis La Rochelle, het maken van een businessplan voor Open Club Roggel en helderheid creëren over het gebruik van Micosport. Onderstaand zijn de overige ontwikkelopgaven per dorp beschreven. Deze ontwikkelopgaven hebben een minder hoge prioriteit. De dorpen Heibloem en Roggel staan onderstaand niet weergegeven, omdat alle ontwikkelopgaven van deze dorpen prioriteit hebben. Baexem • Verkennen samenwerking sport in één accommodatie. Buggenum • In stand houden gemeenschapsvoorzieningen. • Overdragen sportpark De Klink aan verenigingen. Ell • Invulling geven aan sportpark ’t Meuleveldj. Grathem • Gebruik Meeting Point Nassaurie verbeteren. • Creëren toekomstvisie Sportlaan.

Datum Betreft Pagina

11 februari 2020 Accommodatiebeleid 4 van 4

Haelen • Realiseren multifunctionele gemeenschapsvoorziening. • Toekomstscenario’s sportpark Houtrust uitwerken. • Toekomstscenario’s binnensport Haelen en Nunhem. Haler • Optimaliseren gebruik Ons Dorpshuis. Heythuysen • Optimaliseren gebruik De Bombardon. • Saneren overcapaciteit binnensport. Horn • Optimaliseren gebruik De Postkoets. • Realiseren toekomstbestendige exploitatie Van Hornehal. • Realiseren toekomstbestendige accommodatie Beach Sport Leudal. Hunsel • Afstoten en slopen gymzaal. Ittervoort • Invullen toekomstbeeld locatie basisschool en gymzaal. • Toekomstplan LTC Ittervoort. Kelpen-Oler • Trefcentrum multifunctioneel blijven gebruiken. • Stoppen met investeren in tennis. • Invulling geven aan vrijkomende voetbalaccommodatie. Neer • Toekomstscenario’s De Kwiebus uitwerken. Neeritter • Afstoten gymzaal. Nunhem • In stand houden voorzieningen

Accommodatiebeleid Gemeente Leudal

1

December 2019

2

3

Samenvatting Accommodaties zijn belangrijk voor de leefomgeving. Hierdoor kunnen inwoners prettig wonen, ontspannen en elkaar ontmoeten in Leudal. Accommodaties zijn geen doel op zich, maar een middel om de leefbaarheid in stand te houden en waar nodig te versterken. Er zijn toekomstbestendige keuzes gemaakt in dit accommodatiebeleid. Daarbij zijn keuzes gemaakt voor een passend aanbod aan accommodaties per dorp, waarbij rekening wordt gehouden met de toegankelijkheid en bereikbaarheid. Daarbij wordt steeds meer van de eigen kracht van onze inwoners en verenigingen uit gegaan. Zij nemen zelf initiatief en voelen zich verantwoordelijk voor de eigen leefomgeving. De gemeente faciliteert dit.

Samen met inwoners en verenigingen brengen we een beweging op gang waarin we ontwikkelen: • Van accommodaties naar functies en activiteiten. • Van individuele naar gezamenlijke belangen. • Van gemeente naar gemeenschap. • Van kwantiteit naar kwaliteit. • Van mono- naar multifunctioneel. • Van reactief naar proactief. Overzicht van de ontwikkelopgaven In het accommodatiebeleid zijn ontwikkelopgaven beschreven. Daarbij is een onderscheid te maken tussen ontwikkelopgaven voor Leudal en per dorp. Daarnaast zijn er actiepunten om instrumentarium uit te werken, acties die geïmplementeerd worden na vaststelling en beleidsontwikkeling volgend op het accommodatiebeleid.

Proces Bij het opstellen van het accommodatiebeleid was er veel ruimte voor interactie met organisaties, verenigingen en inwoners. Er waren zo’n 400 inwoners aanwezig bij dorpsbijeenkomsten, 120 organisaties vulden een enquête in en er is met jongeren van Sint Ursula gesproken. Inwoners konden schriftelijk op het concept accommodatiebeleid reageren en 100 inwoners kwamen naar de inloopbijeenkomst om te reageren op het concept.Het accommodatiebeleid is opgesteld door de input van maatschappelijke organisaties, verenigingen en inwoner af te wegen ten opzichte van de kaders en uitgangspunten, huidig beleid en trends en ontwikkelingen.

Ontwikkelopgaven Leudal Er zijn toekomstplannen nodig om keuzes te maken op verschillende gebieden. De toekomstplannen ontwikkelen we samen met betrokken organisaties. Samen maken we toekomstplannen voor jeugd, zwembaden, schutterijen, voetbalclubs en beugelsport. Daarbij geven we prioriteit aan de toekomstplannen voor jeugd en zwembaden. Uit de interactie met inwoners en jongeren bleek dat er te weinig te doen is voor de jeugd en dat men zich zorgen maakt over hoe de jeugd voor Leudal te behouden. Daarom wordt dit als prioriteit opgepakt. Voor de zwembaden geldt dat de overeenkomsten met Laco binnenkort aflopen en er een visie op de toekomst gemaakt moet worden. Daarbij is de voorwaarde gesteld dat de gemeente Leudal in de toekomst in de exploitatie bijdraagt van één zwembad.

Kaders en uitgangspunten Op 2 juli 2019 stelde de gemeenteraad de startnotitie accommodatiebeleid vast. Deze notitie bevatte kaders en uitgangspunten die leidend zijn voor dit accommodatiebeleid. Uitgangspunt daarbij is dat de functies ontmoeten en zorg in ieder dorp aanwezig moeten zijn. Voor overige functies wordt rekening gehouden met een geografische spreiding, waarbij maatwerk per dorp noodzakelijk is. Daarnaast streven we naar toegankelijke en betaalbare accommodaties. Daarom zetten we in op clustering van functies, waardoor het gebruik van de accommodaties stijgt. Maatschappelijke accommodaties zijn van en voor de gemeenschap. Daarom dragen we ze bij voorkeur over aan een stichting, gebruiker of commerciële partij. Dat betekent dat de gemeenschap verantwoordelijk is voor de exploitatie.

Ontwikkelopgaven dorpen Voor alle dorpen zijn ontwikkelopgaven beschreven. In de uitvoering van de ontwikkelopgaven leggen we de focus op dorpen waar: • Reeds een beweging in gang is gezet. • Het dorp en/of verenigingen in het dorp zelf actief bezig zijn. Daarom hebben de volgende actiepunten prioriteit: • Haalbaarheidsonderzoek en realisatie van een toekomstbestendig dorpshuis in Neeritter. • Invulling toekomstbestendig dorpshuis Hunsel. • Realiseren van één ontmoetingspunt voor horeca, sport, educatie, cultuur en groen Heibloem. • Realisatie Open Club ‘t Maasveld. • Ontwikkelen van een toekomstplan voor gemeenschapshuis La Rochelle, het maken van een businessplan voor Open Club Roggel en helderheid creëren over het gebruik van Micosport.

Er zijn vier hoofduitgangspunten geformuleerd: 1. Ieder dorp is anders. Maatwerk is noodzakelijk. 2. We zetten in op samenwerking en de overgang van mono- naar multifunctionaliteit. 3. We optimaliseren de bezettingsgraad van de accommodaties. Accommodaties met een goede bezetting krijgen een beter onderhoudsniveau. 4. We verminderen het aantal accommodaties.

4

Onderstaand zijn de overige ontwikkelopgaven per dorp beschreven. Deze ontwikkelopgaven hebben een minder hoge prioriteit. De dorpen Heibloem en Roggel staan onderstaand niet weergegeven, omdat alle ontwikkelopgaven van deze dorpen prioriteit hebben.

Neer • Toekomstscenario’s De Kwiebus uitwerken.

Baexem • Verkennen samenwerking sport in één accommodatie.

Nunhem • In stand houden voorzieningen.

Neeritter • Afstoten gymzaal.

Uitwerking instrumentarium Er zijn verschillende ontwikkelopgaven beschreven waarvoor een instrumentarium ontwikkeld wordt: • Beleidsregels Open Club opstellen. • Beleidsregel investeringen opstellen. • Subsidieregel samenwerkingsprikkel uitwerken. • Gereedschapskist gemeenschapshuizen ontwikkelen.

Buggenum • In stand houden gemeenschapsvoorzieningen. • Overdragen sportpark De Klink aan verenigingen. Ell • Invulling geven aan sportpark ’t Meuleveldj. Grathem • Gebruik Meeting Point Nassaurie verbeteren. • Creëren toekomstvisie Sportlaan.

Implementatie na vaststelling Onderstaande actiepunten worden direct na vaststelling van het accommodatiebeleid opgepakt: • Tennisclubs per brief informeren dat overschot tennisbanen niet meer wordt onderhouden. • Herijken exploitatie overeenkomsten gemeenschapshuizen. • Pilot bibliotheken uitvoeren en evalueren

Haelen • Realiseren multifunctionele gemeenschapsvoorziening. • Toekomstscenario’s sportpark Houtrust uitwerken. • Toekomstscenario’s binnensport Haelen en Nunhem.

Beleid volgend op het accommodatiebeleid Volgend op het accommodatiebeleid gaat de gemeente aan de slag met het vastgoed-, tarieven-, en duurzaamheidsbeleid. Ook het onderhoud gemeentelijke accommodaties en kunst- en cultuurbeleid staan op de agenda.

Haler • Optimaliseren gebruik Ons Dorpshuis. Heythuysen • Optimaliseren gebruik De Bombardon. • Saneren overcapaciteit binnensport.

Uitvoering accommodatiebeleid Jaarlijks wordt er een uitvoeringsplan voor het accommodatiebeleid opgesteld. Daarbij is er ruimte om tussentijds nieuwe ontwikkelopgaven toe te voegen. Het accommodatiebeleid is namelijk een dynamisch proces. Afhankelijk van de ontwikkelopgave formeren we projectteams, waarbij er op projectmatige wijze wordt gewerkt. Voor investeringsvraagstukken is er een toetsingsinstrument ontwikkeld om te beoordelen of de investering toekomstbestendig is.

Horn • Optimaliseren gebruik De Postkoets. • Realiseren toekomstbestendige exploitatie Van Hornehal. • Realiseren toekomstbestendige accommodatie Beach Sport Leudal. Hunsel • Afstoten en slopen gymzaal. Ittervoort • Invullen toekomstbeeld locatie basisschool en gymzaal. • Toekomstplan LTC Ittervoort.

Evaluatie accommodatiebeleid Het accommodatiebeleid wordt geëvalueerd op basis van verschillende indicatoren. Daarbij wordt er onder andere gekeken naar gebruikerstevredenheid, multifunctionaliteit, bezettingsgraden, het aantal accommodaties etc. Op basis van de evaluatie wordt het accommodatiebeleid herijkt.

Kelpen-Oler • Trefcentrum multifunctioneel blijven gebruiken. • Stoppen met investeren in tennis. • Invulling geven aan vrijkomende voetbalaccommodatie.

5

Inhoudsopgave

1. Inleiding Blz. 7

1. Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Doel 1.3 Leeswijzer 2. Proces

8

3. Beschouwing vraag en aanbod 3.1 Ontwikkeling bevolking 3.2 Maatschappelijke accommodaties

11

4. Visie en toekomstbeeld

14

5. Kaders en uitgangspunten 5.1 Algemeen 5.2 Cluster specifiek

16

6. Uitvoering 6.1 Leudal 6.2 Per dorp

20

7. Randvoorwaarden 7.1 Toetsingsinstrument 7.2 Samenwerkingsprikkel 7.3 Interne organisatie 7.4 Beleidsontwikkeling

44

8. Financiën

50

9. Bijlagen Bijlage 1. Resultaten enquêtes gemeenschapshuizen en verenigingen Bijlage 2. Overzicht maatschappelijke trends en ontwikkelingen Bijlage 3. Aanbod Bijlage 4. Gemeentelijke doelstellingen

52

6

1.1 Aanleiding De gemeente Leudal bestaat uit zestien dorpen met hun eigen identiteit, karakter en verenigingsleven. Er is een veranderende wereld waarin maatschappelijke ontwikkelingen zoals bevolkingskrimp, vergrijzing en individualisering een grote rol spelen. Deze ontwikkelingen beïnvloeden de leefbaarheid van de dorpen. Passende voorzieningen en accommodaties dragen daar aan bij en beïnvloeden de toekomst van onze inwoners. Vandaar dit accommodatiebeleid.

Reikwijdte Het accommodatiebeleid betreft accommodaties die onderdak bieden aan verenigingen, stichtingen en andere (maatschappelijke) initiatieven. Het gaat om binnen- en buitensport, gemeenschapshuizen, jeugdhonken, bibliotheken en zwembaden. Onderwijs, kerken en commerciële (horeca)bedrijven hebben een relatie met het accommodatiebeleid, maar zijn niet als specifiek onderdeel meegenomen. Dit betekent echter niet dat hier geen maatschappelijke initiatieven plaatsvinden. Integrale functies en activiteiten kunnen zeker ook in deze accommodaties een plek vinden.

We willen als gemeente duurzaam voorzien in functies en activiteiten. Voorzieningen en accommodaties zijn een middel om dit te bereiken en hebben invloed op de leefbaarheid van onze dorpen. We bekijken dit integraal en maken beleid voor een langere termijn, zodat een toekomstbestendig accommodatieniveau geborgd is met aandacht voor een optimale balans tussen vraag en aanbod. Hierbij kijken we niet alleen naar de inwoners van nu, maar zeker ook naar de inwoners van later. Het beleid geeft richting voor de toekomst en vormt het toetsingskader voor alle beleids- en planvorming en burgerinitiatieven waarin voorzieningen/accommodaties betrokken zijn.

1.3 Leeswijzer Hoofdstuk 2 gaat over het proces dat doorlopen is om tot het accommodatiebeleid te komen. In hoofdstuk 3 komt de context van het accommodatiebeleid aan bod. In hoofdstuk 4 zijn de visie en het toekomstbeeld voor het accommodatiebeleid uitgewerkt. Hoofdstuk 5 gaat over de kaders en uitganspunten en in hoofdstuk 6 zijn de ontwikkelopgaven voor Leudal en per dorp beschreven. In hoofdstuk 7 komen de randvoorwaarden die nodig zijn om het accommodatiebeleid tot uitvoering te brengen aan bod. Hoofdstuk 8 gaat over de financiën. Met de term ‘we’ wordt in dit accommodatiebeleid de gemeente Leudal bedoeld.

1.2 Doel De doelstelling van het accommodatiebeleid is om te komen tot toekomstgerichte accommodaties die bijdragen aan een vitale samenleving. Een vitale samenleving met kunst en cultuur, sport, sociale cohesie passend bij de behoeften van de inwoners van Leudal nu én in de toekomst. Het accommodatiebeleid zorgt voor duidelijkheid en transparantie. Met het beleid ontstaat er een samenhang, context en integraliteit. Het toont aan dat er durf is om keuzes te maken en dat er doorgepakt wordt.

7

2. Proces Voor de ontwikkeling van het accommodatiebeleid is een breed proces doorlopen. In het proces was veel ruimte voor interactie met maatschappelijke organisaties, verenigingen en inwoners. Het accommodatiebeleid is opgesteld op basis van input tijdens bijeenkomsten, enquêtes, huidig beleid en trends en ontwikkelingen. Onderstaand zijn de doorlopen stappen in het proces beschreven.

Startnotitie (januari 2019 – juli 2019)

Jongerenlab Sint Ursula (oktober 2019)

Enquêtes verenigingen en gemeenschapshuizen (augustus 2019 – november 2019)

Inloopbijeenkomst (november 2019)

Dorpsbijeenkomsten (oktober 2019 – november 2019)

Schriftelijke reactie (november 2019)

Op 2 juli 2019 stelde de gemeenteraad de startnotitie accommodatiebeleid vast. Deze startnotitie bevatte kaders en uitgangspunten die in overleg met de gemeenteraad, dorpsraden en -overleggen (DOL), het Overleg Orgaan Gemeenschapsvoorzieningen (OOG), binnen- en buitensport-verenigingen en de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) zijn opgesteld. Daarnaast vond er een analyse van huidig beleid, accommodaties in Leudal en landelijke trends en ontwikkelingen plaats. De vastgestelde startnotitie vormde de basis voor het vervolgtraject.

Er zijn twee enquêtes afgenomen: één bij verenigingen en één bij de gemeenschapshuizen. De enquêtes gingen over gebruikerstevredenheid, verwachtingen over toekomstig gebruik en de kwaliteit en staat van de accommodaties. In totaal vulden 111 verenigingen en 9 gemeenschapshuizen de enquêtes in. Een samenvatting van de resultaten van de enquêtes is opgenomen in bijlage 1.

Met hulp van de DOL organiseerden we veertien dorpsbijeenkomsten om input per dorp op te halen. Met uitzondering van de dorpen Buggenum en Hunsel. De dorpsraden hebben hier recent zelf input opgehaald, die van belang is voor dit accommodatiebeleid. Daarom spraken we in Buggenum en Hunsel met de dorpsraden. Tijdens de dorpsbijeenkomsten stonden we stil bij de huidige en gewenste situatie. Bij de veertien dorpsbijeenkomsten waren in totaal zo’n 400 inwoners aanwezig. Terugkomende onderwerpen bij de bijeenkomsten waren: • Woningbouw • Jeugd behouden • Samenwerking organiseren tussen verenigingen en organisaties • Bezetting van accommodaties verhogen • Betaalbaarheid van accommodaties • Kwaliteit en onderhoud van accommodaties • Duurzaamheid

8

Voor jongeren organiseerden we een “Jongerenlab” bij Sint Ursula. Tijdens het Jongerenlab bespraken we stellingen met de jongeren en maakten de jongeren een poster over het door hun gewenste toekomstbeeld met betrekking tot accommodaties. De jongeren gaven tijdens de bijeenkomst aan: • dat er te weinig te doen is voor de jeugd • dat er vooral standaard sporten en activiteiten zijn • dat zij in de toekomst graag multifunctionele (sport)accommodaties zien

De opbrengsten en uitwerking van de dorpsbijeenkomsten presenteerden we tijdens twee inloopbijeenkomsten. Tijdens deze bijeenkomsten reageerden ongeveer 100 aanwezigen met aandachtspunten en aanvullingen op het accommodatiebeleid. Op basis van deze bijeenkomst is het accommodatiebeleid aangescherpt.

Inwoners konden schriftelijk reageren op een concept accommodatiebeleid. Er kwamen 17 reacties op het concept accommodatiebeleid. Dit leidde in enkele gevallen tot aanpassing.

9

3. Beschouwing vraag en aanbod De huidige en toekomstige vraag zijn in beeld gebracht en afgezet tegen het aanwezige aanbod. Aan de vraagzijde kijken we onder andere naar demografische ontwikkelingen, maar ook naar relevante trends in de samenleving. Die hebben invloed op de manier waarop mensen willen leven en wonen, zich willen verenigen en hun vrije tijd willen invullen. Die ontwikkelingen hebben ook impact op verenigingen en accommodaties in de gemeente Leudal. Een overzicht van relevante trends en ontwikkelingen staat in bijlage 2. In bijlage 3 is een specifieke beschrijving van het aanbod aan accommodaties beschreven.

3.1 Ontwikkeling bevolking Over ongeveer 20 jaar (2040) is het aantal inwoners in de gemeente Leudal volgens de bevolkingsprognose met 14% gedaald. Deze bevolkingskrimp is relatief gezien sterker dan in andere gemeenten in (Midden-)Limburg.

Bron: CBS/Progneff 2017

De krimp is een gevolg van een veranderende samenstelling van de bevolking. De verwachting is dat het aantal kinderen en jongeren (0 tot 19 jaar) in 2040 met 20% is gedaald. Ook kan de leeftijdsgroep 20 tot 65 jaar een afname verwachten van 33%. Aan de andere kant is er een sterke stijging van het aantal 65-plussers met 40%. De vergrijzing zit met name in de groei van het aantal 75-plussers in de gemeente Leudal. De vergrijzende bevolkingssamenstelling zorgt voor uitdagingen, maar het biedt ook kansen. De ouderen zijn krachtig en vitaal en zetten zich vrijwillig in voor de gemeenschap.

10

11

3.2 Maatschappelijke accommodaties Met accommodaties faciliteren we activiteiten van inwoners. Momenteel liggen verspreid over de zestien dorpen diverse maatschappelijke accommodaties. Deels eigendom van de gemeente, deels in eigendom van particulieren. Een overzicht per cluster wordt gegeven in onderstaande afbeelding:

Binnensport Er is een ruim aanbod van binnensportaccommodaties: drie sporthallen, vijf sportzalen en zestien gymzalen. Relatief gezien beschikt de gemeente Leudal over veel sport- en gymzalen, aangezien ieder dorp over één of meerdere binnensportaccommodaties beschikt. Dit betekent dat er sprake is van een goede spreiding. Alle basisscholen beschikken over een binnensportaccommodatie in de buurt. In de binnensportaccommodaties is door het jaar heen en doordeweeks nog veel ruimte. Tijdens de piekuren in de avond zijn de sporthallen en sportzalen goed bezet. Gezien de beperkte bezetting van de binnensportruimtes, de verwachte bevolkingsontwikkeling en de daling van het aantal leerlingen, is het de vraag of het aantal binnensportruimtes in de toekomst in stand gehouden kan en moet worden. Afname in de vraag naar en het gebruik van voorzieningen en accommodaties is al waarneembaar en neemt verder af met ongeveer 15% in 2030.

Gemeenschapshuizen en andere ontmoetingscentra De gemeente Leudal telt 15 gemeenschapshuizen. Vrijwel ieder dorp beschikt over een gemeenschapshuis. De invulling van de gemeenschapshuizen is divers. Sommige beschikken over een theaterzaal, anderen over een gym- of sportzaal. Ook het eigendom, beheer en exploitatie van de gemeenschapshuizen is verschillend georganiseerd. Bij de meeste is een commercieel exploitant verantwoordelijk voor de exploitatie. Bij een aantal van de gemeenschapsvoorzieningen staat de exploitatie onder druk, mede door een teruglopend gebruik van de accommodaties. Jeugd/welzijn In de gemeente Leudal zijn diverse jeugdverenigingen (scouting en Jong Nederland). Veel van deze verenigingen hebben een eigen accommodatie. Deze accommodaties worden voornamelijk monofunctioneel gebruikt. Cultuur In dit cluster gaat het voornamelijk om de bibliotheekvoorzieningen. In elf dorpen in de gemeente Leudal is een bibliotheekvoorziening aanwezig. Vaak zijn deze voorzieningen geïntegreerd in de scholen en ligt de focus op kinderen. Op zeven locaties gebeurt dat in combinatie met een bibliotheekvoorziening voor volwassenen.

In de gemeente zijn er ook nog enkele beugelaccommodaties.

Per cluster zijn in deze paragraaf de belangrijkste conclusies beschreven. Meer informatie over de maatschappelijke accommodaties staat in bijlage 3.

Buitensport In de gemeente Leudal zijn diverse buitensportaccommodaties. De gemeente beschikt over dertien sportparken met voetbalvelden. In de gemeente liggen in totaal 19 wedstrijdvelden en 17 trainingsvelden. De verenigingen hebben een totale behoefte aan 16 wedstrijdvelden en 13 trainingsvelden. Dit betekent dat er een overcapaciteit is van 7 voetbalvelden. Dit aantal neemt in de toekomst af door de fusie tussen de voetbalclubs van Ell, Grathem, Hunsel en KelpenOler. Kijkend naar de behoefte aan velden in 2030 dan zien we op basis van de bevolkingsontwikkeling en ledenontwikkeling dat de behoefte aan velden nauwelijks verandert (Mulier Instituut, 2017).

Zwembaden De gemeente Leudal beschikt over drie zwembaden. Het zwembad van De Leistert is niet meegenomen in het accommodatiebeleid. Het primaire verzorgingsgebied voor de zwembaden is relatief klein. Over het algemeen is al enkele jaren een daling waarneembaar van het aantal zwembadbezoekers. De verwachte daling van het aantal inwoners en specifiek het aantal kinderen kan de komende jaren leiden tot een verdere daling van het aantal bezoekers.

De gemeente Leudal beschikt over negen tennisaccommodaties met in totaal 38 tennisbanen. Er is sprake van een grote overcapaciteit van 16 tennisbanen. De 13 ‘oude’ banen in Horn en Haelen zijn hierbij niet mee gerekend. In de toekomst neemt het overschot aan tennisbanen in Leudal verder toe. In 2030 is er, gezien de huidige ontwikkeling in ledenaantallen, in Leudal sprake van een overschot van 20 tot 22 banen (Mulier Instituut, 2017).

Samenvatting Algemeen kunnen we het volgende concluderen: • De gemeente Leudal heeft voldoende (kwalitatieve) voorzieningen. • Bijna ieder dorp beschikt over onderwijs-, gemeenschaps- en sportvoorzieningen. • Voorzieningen worden vooral monofunctioneel gebruikt. • Het accommodatiegebruik neemt in het algemeen af en de leegstand van (delen van) voorzieningen is groeiende. • De invulling en beheervorm van gemeenschapshuizen is divers.

In de gemeente Leudal ligt momenteel één atletiekaccommodatie. De accommodatie ligt in Heythuysen en er is voldoende ruimte. Daarnaast zijn er in de gemeente Leudal nog diverse schuttersparken en terreinen voor ruitersport.

12

13

4. Visie en toekomstbeeld De jeugd is onze toekomst en daarom is het belangrijk om hier onze aandacht op te vestigen. We doen het immers niet alleen voor de inwoners van nu, maar ook voor de toekomstige inwoners. Daarom zorgen we ervoor dat de accommodaties toekomstbestendig zijn. Dit betekent niet dat koste wat kost elke accommodatie in stand wordt gehouden.

De gemeente Leudal bestaat uit 16 dorpen met ieder een eigen identiteit en kwaliteiten. Samen met inwoners en verenigingen streven we naar sociale en vitale dorpen. Ze zijn van belang voor een duurzame leefomgeving. Voorzieningen en accommodaties zijn belangrijk voor de leefomgeving in de dorpen, omdat het hierdoor mogelijk is dat inwoners prettig in de gemeente Leudal wonen, ontspannen en elkaar ontmoeten.

Niet ieder dorp is hetzelfde en daarom kijken we naar het profiel per dorp. Per dorp zorgen we voor een passend aanbod aan voorzieningen en accommodaties. Dit vraagt om een differentiatie in functies en activiteiten. In sommige situaties wordt een activiteit op een hoger gebiedsniveau aangeboden. Dit betekent dat we in deze situaties ook de samenwerking tussen de dorpen willen stimuleren. Belangrijk hierbij is dat er aandacht gaat naar de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de voorzieningen en accommodaties.

Voorzieningen en accommodaties vormen geen doel op zich, maar zijn een middel om de leefbaarheid in de gemeente Leudal in stand te houden en waar nodig te versterken. Er wordt niet meer gedacht in termen van gebouwen, maar in termen van functies en activiteiten. Deze functies zijn ontmoeten, leren, sporten, cultuur, wonen, recreëren/ontspannen en (ver)zorgen. In de gemeente Leudal staan deze functies centraal en kijken we hier integraal naar. Een van de belangrijkste functies is ontmoeten. Elkaar ontmoeten is essentieel voor het leggen van verbindingen tussen diverse (groepen van) inwoners, verenigingen en vrijwilligers. Daarnaast zorgt dit voor het versterken van de gemeenschapszin. Ontmoetingsplekken moeten zijn afgestemd op de veranderende samenstelling en behoefte van de inwoners. Zeker met het oog op de toenemende vergrijzing neemt de behoefte aan laagdrempelige ontmoetingsactiviteiten toe. Een ontmoetingsfunctie in ieder dorp is een bindende factor voor sociale cohesie en leefbaarheid.

Daarnaast gaan we steeds meer uit van de eigen kracht van onze inwoners en verenigingen. Zij nemen zelf initiatief en voelen zich verantwoordelijk voor hun eigen leefomgeving. We richten ons op de vitaliteit van dorpen. We sluiten meer aan op de aanwezige kracht in de dorpsgemeenschappen. Actief eigenaarschap van onze inwoners willen wij stimuleren zodat zij meer ruimte, zeggenschap en verantwoordelijkheid krijgen. De gemeente neemt steeds meer een faciliterende rol in. Dit betekent ook durven loslaten.

14

15

5. Kaders en uitgangspunten Op basis van opgehaalde input van stakeholders, huidig beleid (bijlage 3) en trends en ontwikkelingen zijn kaders en uitgangspunten ontwikkeld. Deze punten vormen het kader in het accommodatiebeleid. Daarnaast is per cluster een aantal uitgangspunten beschreven.

• We proberen om samen met betrokkenen te kijken naar een combinatie en clustering waardoor minder gebouwen nodig zijn, de gebouwen beter bezet worden, een betere exploitatie haalbaar is en daarmee meer sociale cohesie in het dorp is.

Er zijn vier hoofduitgangspunten geformuleerd: 1. Ieder dorp is anders. Maatwerk is noodzakelijk. 2. We zetten in op samenwerking en de overgang van mono- naar multifunctionaliteit. 3. We optimaliseren de bezettingsgraad van de accommodaties. Accommodaties met een goede bezetting krijgen een beter onderhoudsniveau. 4. We verminderen het aantal accommodaties.

Multifunctionaliteit en clustering • Verenigingen en stichtingen worden aangemoedigd om meer samen te werken of samen te gaan, met respect voor de eigen keuzes die hierbij worden gemaakt. Hierbij wordt eerst naar het gebruik van bestaande gebouwen gekeken. • Verenigingen die koploper zijn op het gebied van samenwerking, multifunctioneel gebruik en clustering worden extra gefaciliteerd, zodat andere verenigingen hierdoor worden gestimuleerd. • We zetten in op clustering en multifunctioneel gebruik van accommodaties om slimme combinaties te maken. Dit kan zowel cluster- als dorpsoverstijgend zijn. • Bij renovatie, nieuwbouw of uitbreiding van accommodaties is multifunctioneel gebruik een uitgangspunt. Bij de bestaande voorzieningen stimuleren we multifunctioneel gebruik via onder meer gebruikersovereenkomsten. • Bestaande monofunctionele accommodaties worden waar nodig en mogelijk verbreed naar multifunctionele accommodaties en/of accommodaties voor multigebruik. • Financiële ondersteuning voor nieuwbouw en verbouw ten behoeve van één functie wordt niet ondersteund.

Samen met inwoners en verenigingen brengen we een beweging op gang waarin we ontwikkelen: • Van accommodaties naar functies en activiteiten. • Van individuele naar gezamenlijke belangen. • Van gemeente naar gemeenschap. • Van kwantiteit naar kwaliteit. • Van mono- naar multifunctioneel. • Van reactief naar proactief. 5.1 Algemeen Leefbaarheid en toekomstbestendigheid • Wij investeren niet in méér accommodaties. Wat betekent dit? Dit betekent bij investeringsvraagstukken dat • Eerst wordt onderzocht of capaciteitsoverschot bij een andere accommodatie een acceptabele oplossing biedt • Behoefte aan een volledig nieuwe accommodatie overwegen we onder de volgende voorwaarden: - Er is een toekomstbestendige exploitatie - Een bestaande accommodatie vervalt - Herbestemming heeft de voorkeur boven nieuwbouw. Nieuwbouw wordt pas gepleegd als hergebruik om inhoudelijke, functionele, financiële of andere redenen niet mogelijk is. Capaciteit en aanbod • We beperken leegstand door het slopen of herbestemmen van gebouwen en terreinen. • In het geval van herbestemming moet er sprake zijn van een aanvullende functie. • Initiatieven op het gebied van maatschappelijke accommodaties moeten complementair zijn en niet concurrerend.

Wat betekent dit? • Als verenigingen samengaan, wordt eerst gekeken naar mogelijkheden in bestaande gebouwen. • We introduceren een samenwerkingsprikkel waarmee verenigingen die koploper willen zijn op het gebied van samenwerking en multifunctioneel gebruik worden ondersteund. Dit is zowel inhoudelijk als financieel van aard. • De gebruikersovereenkomsten worden aangepast waarbij multifunctioneel gebruik een uitgangspunt is.

Spreiding en bereikbaarheid • Bij locatiekeuzes wordt rekening gehouden met bereikbaarheid voor gebruikers; het gaat bijvoorbeeld om afstand, veilige toegangsroutes en voldoende parkeergelegenheid. We gaan zo veel mogelijk uit van bestaande bestemmingen. • We streven naar een goede bereikbaarheid en geografisch evenwichtige spreiding van functies en accommodaties. De functie ontmoeting en zorg moet in elk dorp beschikbaar zijn. In een cluster van dorpen organiseren we basisonderwijs, beweegonderwijs, wedstrijd buitensport, recreatief sporten en bewegen, cultuur en jeugdvoorzieningen, bijvoorbeeld scouting. Op gemeenteniveau organiseren we voortgezet onderwijs, wedstrijd binnensport, zwemmen en ontspanning. Onderstaande spreidingspiramide geeft dit visueel weer:

• Ontmoeten is een basisvoorziening die beschikbaar moet zijn voor ieder dorp, afgestemd op de lokale behoefte. Dit hoeft niet vanzelfsprekend een gemeenschapshuis te zijn. • Daar waar een passend gemeenschapshuis aanwezig is, wordt geprobeerd om zoveel mogelijk activiteiten onder te brengen in het gemeenschapshuis, waarbij we rekening houden met lokale ondernemers. Dit is goed voor de bezetting en exploitatie, maar levert ook een belangrijke bijdrage aan de sociale samenhang. • Een basisvoorziening per dorp kan verschillen. Wat voor het ene dorp belangrijk is, hoeft voor het andere dorp niet belangrijk te zijn.

GEMEENTE

Voortgezet onderwijs, wedstrijd binnensport, zwemmen, ontspanning

CLUSTER DORPEN

Basisonderwijs, bewegingsonderwijs, wedstrijd buitensport, recreatief, sporten/bewegen, cultuur, jeugdvoorzieningen (scouting etc)

DORP

Ontmoeting en zorg

Wat betekent dit? • We inventariseren welke investeringen verwacht worden voor welke gebouwen. • We bekijken dit integraal per dorp of clusteroverstijgend om zo een goede afweging te maken.

16

17

Verantwoordelijkheid en rolverdeling • Huurder en verhuurder nemen beiden hun verantwoordelijkheid in relatie tot de accommodatie. • De gemeente houdt geen voorzieningen in stand of ondersteunt deze niet financieel als deze niet door de gemeenschap worden gedragen. • Maatschappelijke accommodaties zijn van en voor de gemeenschap. Ze worden bij voorkeur overgedragen aan een beheerstichting, aan de hoofdgebruiker of aan een commerciële partij die een maatschappelijke functie kan waarborgen. Dit geldt ook voor verenigingen indien zij vitaal zijn. • De gemeente neemt alleen een meer initiërende rol wanneer de ‘markt’ niet in de (maatschappelijke) vraag of behoefte kan voorzien. • Voor de duur dat accommodaties gemeentelijk eigendom zijn, worden kapitaallasten door de gemeente gedekt, evenals de kosten van groot onderhoud, dit geldt ook voor niet in eigendom zijnde door de gemeente erkende gemeenschapshuizen. • De activiteiten die plaats vinden binnen de accommodaties vallen binnen de functie en doelstelling van de accommodatie en zijn niet concurrerend met lokale ondernemers. Maatschappelijke functies en activiteiten kunnen ook een plek hebben bij lokale ondernemers. Indien de wet- en regelgeving wordt overtreden handhaven we hier op. Zo creëren we een gelijk speelveld tussen activiteiten in accommodaties en lokale ondernemers.

Wat betekent dit? • In dorpen waar meerdere gebouwen zijn voor de functies ontmoeten en zorg, wordt bekeken of een combinatie mogelijk is. • Voor sport, cultuur en jeugd wordt in overleg met betrokkenen bekeken of een clustering wenselijk is voor de toekomstbestendigheid. Verenigingen die hierin koploper willen zijn, worden gefaciliteerd via een samenwerkingsprikkel. Kwaliteit, functionaliteit en duurzaamheid • De ondergrens aan kwaliteit bij maatschappelijke accommodaties wordt bepaald door wet- en regelgeving, waaraan uiteraard moet worden voldaan. • Als de lange termijn moeilijk te voorspellen of te beïnvloeden is, wordt gekozen voor een flexibele en mobiele oplossing. • Gemeentelijk eigendom wordt waar mogelijk verduurzaamd. • Voor nieuwbouw van gemeentelijk vastgoed gelden sinds 1 januari 2019 de uitgangspunten van Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG). Wat betekent dit? • De Meerjarigonderhoudsplannen per accommodatie worden geactualiseerd om de kwaliteit van de accommodaties te behouden of te verbeteren. • Voor de bestaande gebouwen van de gemeente Leudal worden energiescans uitgevoerd. De aanbevelingen die hieruit voortvloeien worden vertaald in directe, concrete verbeteringen of opgenomen in het meerjarenonderhoudsplan.

• Een scherpere energieprestatie en het terug dringen van het niet-gebouwgebonden energieverbruik (zoals bijvoorbeeld ICT en catering) worden als gunningsfactoren meegenomen in de aanbesteding.

Wat betekent dit? • De gemeenschap is verantwoordelijk voor de exploitatie van maatschappelijke accommodaties. • Indien mogelijk worden maatschappelijke accommodaties overgedragen aan de gemeenschap.

Toegankelijkheid en betaalbaarheid • Iedereen moet fysiek de mogelijkheid hebben om toegang te krijgen tot de activiteiten die plaatsvinden in een gebouw. • We streven naar betaalbare accommodaties en voorzieningen, zowel voor gemeente als voor gebruikers.

Op basis van een toetsingsinstrument (hoofdstuk 7) kunnen toekomstige keuzes worden gemaakt bij vraagstukken en ontwikkelingen rondom maatschappelijke accommodaties. Het toetsingsinstrument is gebaseerd op de kaders en uitgangspunten.

Wat betekent dit? • Na vaststelling van het accommodatiebeleid gaan we het tarievenbeleid herijken en kijken we naar de samenhang met het subsidiebeleid.

18

5.2 Cluster specifiek Binnensport • Er vindt doelmatig onderhoud plaats aan de binnensportaccommodaties. Deze voldoen aan de eisen van NOC*NSF, ISA en KVLO (Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding). • Bij de nieuwbouw (en/of grondige renovatie) van binnensportaccommodaties zetten we in op verbetering van (multi)functionaliteit. Dit betekent dat we een beweging maken van gymzalen naar sportzalen, zodat de accommodaties beter aansluiten bij de behoeften van gebruikers. Hierbij houden we de NOC*NSF en KVLO normen aan. • Multifunctioneel gebruik door sport en onderwijs vormt een harde voorwaarde. Indien mogelijk worden binnensportaccommodaties ook ingezet voor andere functies en activiteiten. • Voor het onderwijs vormen afstandsnormen het kader en streven we naar maximale afstanden van 1,5 km, 3,5 km en 7,5 km (afhankelijk van aantal uren bewegingsonderwijs) tussen schoolgebouw en binnensportaccommodatie. Indien dit niet het geval is, wordt vervoer gefaciliteerd. • Eventuele uitbreiding van de binnensportcapaciteit (nieuwbouw) vereist tenminste een bezetting van 1.600 uur op jaarbasis, zonder de bezetting in andere binnensportaccommodaties (substantieel) te verminderen.

• Open Clubs stimuleren we, waarbij we er van uit gaan dat dit leidt tot minder accommodaties. Gemeenschapshuizen • Elk dorp beschikt over een ontmoetingspunt op maat, afgestemd op de lokale behoefte. Het is een plaats waar inwoners elkaar treffen en waar activiteiten plaatsvinden. Met name voor hen die aangewezen zijn op voorzieningen in het dorp. Dit ontmoetingspunt kan een gemeenschapshuis zijn, maar ook een sportaccommodatie. Als blijkt dat geen behoefte bestaat aan een dergelijke voorziening houdt de gemeente de voorziening niet (meer) in stand. • Gestreefd wordt naar meer gelijkwaardigheid en samenhang ten aanzien van de gemeenschaps huizen. Maatwerk blijft echter noodzakelijk. • Gemeenschapshuizen zijn primair een ontmoetingsplaats voor sociaal-maatschappelijke activiteiten die bijdragen aan de verbetering van de cohesie en leefbaarheid binnen het verzorgingsgebied. Gemeenschapshuizen zijn er in eerste instantie op gericht om verenigingen met een sociaal-culturele doelstelling onderdak te bieden. • Gemeenschapshuizen mogen ruimten beschikbaar stellen voor commerciële activiteiten, mits deze de reeds geplande sociaal-maatschappelijke activiteiten niet hinderen. • We investeren ook in gemeenschapshuizen die niet in eigendom van de gemeente zijn mits ze voldoen aan de uitgangspunten voor multifunctioneel gebruik en toekomstbestendig zijn.

Hiervoor gebruiken we een toetsingsinstrument.

Buitensport • We stimuleren samenwerking en partnerships op verschillende niveaus (bijv. via subsidies). • Clusteren moet leiden tot hogere kwaliteit en tot kostenefficiëntie. • De bepaling van het totale aantal voetbalvelden (wedstrijd- en trainingsvelden) bepalen we conform de behoeftebepaling van de KNVB, VNG en VSG. Bestaande trainingsvelden en oefenhoeken die afwijken in maatvoering nemen we naar rato mee. • Voor het aantal kleedkamers wordt de richtlijn van de KNVB, VNG en VSG aangehouden. • Natuurgras is de standaard voor voetbal. We leggen kunstgras aan indien er sprake is van efficiëntievoordelen of onvoldoende ruimte voor het accommoderen van alle teams. Criteria zijn het aantal spelers en de vitaliteit van de vereniging. Daarnaast moet het kunstgrasveld multifunctioneel benut worden. • Voor de bepaling van het aantal banen is het aantal spelende KNLTB leden per baan gesteld op 70. Indien een vereniging minder dan 70 leden heeft investeren wij niet meer in de banen en accommodatie. De banen moeten voldoen aan de kwaliteitsnormen van de NOC*NSF. • Indien er op basis van normen sprake is van overcapaciteit dan onderhouden of renoveren de banen of velden niet.

Jeugd • Indien mogelijk koppelen we kindfuncties zoveel mogelijk aan scholen. Daarbij werken jeugdorganisaties integraal samen. • Er dient een goede spreiding van jeugdvoorzieningen over de gemeente te zijn. • Samenwerking en bundeling wordt zo veel mogelijk nagestreefd. Dit kan binnen het domein jeugd en/of binnen de kern met andere activiteiten. Cultuur • Wij stimuleren cultuur en culturele activiteiten onder meer door het faciliteren van subsidie. • Specifieke cultuurvoorzieningen zoals theater, bioscoop etc. zien we op regionaal niveau. • Culturele activiteiten krijgen bij voorkeur een plek binnen gemeenschapshuizen. Zwembaden • In het kader van een vergrijzende samenleving zijn zwembaden bij uitstek geschikte accommodaties om een gevarieerd aanbod voor senioren te ontplooien.

19

6. Uitvoering In dit hoofdstuk zijn de ontwikkelopgaven voor (de dorpen van) Leudal beschreven. Dit is gebaseerd op basis van interactie met inwoners en een grondige deskanalyse. Hierbij waren de kaders en uitgangspunten uit dit accommodatiebeleid leidend. Ook zijn de tijdsperiode, mogelijke consequenties en vervolgstappen per ontwikkelopgave beschreven. De actiepunten nemen we op in een uitvoeringsplan. Dit uitvoeringsplan is richtinggevend voor de toekomst en is een dynamisch document dat steeds wordt aangevuld. In de uitvoering geven we prioriteit aan ontwikkelopgaven. Zo geven we prioriteit aan het opstellen van een toekomstplan voor jeugdvoorzieningen, een toekomstvisie op de zwembaden en het stoppen met investeren in overtollige tennisbanen. Daarnaast leggen we focus op dorpen waar: • Reeds een beweging in gang is gezet; • Het dorp en/of verenigingen in het dorp zelf actief bezig zijn. Op basis van bovenstaande criteria zijn de ontwikkelopgaven van Heibloem, Hunsel, Neer, Neeritter en Roggel als prioriteit aangeduid. De ontwikkelopgaven met prioriteit zijn weergegeven in een paarse tabel. 6.1 Leudal We hebben verschillende opgaven die niet per dorp op te pakken zijn. Het gaat hierbij om opgaven die voor (een deel van) alle dorpen gelden. BINNENSPORT 1. Binnensportvoorzieningen

2. Beugelbanen Ontwikkelopgave Met de beugelverenigingen een plan ontwikkelen voor toekomstbestendige beugelaccommodaties Inhoud Beugelen is een specifieke tak van sport die vraagt om een specifieke accommodatie. De gemeente Leudal heeft zeven beugelverenigingen. De meeste beugelbanen zijn gerealiseerd in eigen beheer. Met de verdergaande vergrijzing wordt een groei van de beugelsport verwacht. Indien er vraagstukken van investering spelen dan hanteren we de volgende uitgangspunten: • De vereniging moet een toekomstbeleid hebben. • De vereniging moet maatschappelijke waarde voor de kern en de gemeenschap aantonen. • De vereniging moet zelf ook investeren in de accommodatie. Samen met de beugelverenigingen maken we een toekomstplan, waarin wordt meegenomen hoe de toekomst van de beugelsport geborgd blijft. Daarbij faciliteren en stimuleren we samenwerking tussen de beugelverenigingen. Acties Wat

Wie

Wanneer

Ontwikkelen van een toekomstplan voor

Beugelverenigingen, gemeente faciliteert

2022-2023

beugelverenigingen

Ontwikkelopgave Toekomstbestendige binnensportvoorzieningen realiseren met aandacht voor ruimte en afstand voor bewegingsonderwijs. Inhoud Leudal heeft relatief veel binnensportvoorzieningen. Voor 25.000 inwoners zijn er 21 zaalsporteenheden. Hierbij is een gymzaal één zaalsporteenheid, een sportzaal twee eenheden en een sporthal drie eenheden. Het landelijke gemiddelde voor 25.000 inwoners is 16 zaalsporteenheden. Verklaring voor het relatief hoge aantal zaalsporteenheden is dat Leudal een uitgestrekte gemeente met veel kleine kernen en kleinschalige onderwijsvoorzieningen is. De komende periode brengen we het aantal zaalsporteenheden naar beneden, waarbij we rekening houden met een goede spreiding en afstand naar onderwijsvoorzieningen. Met de realisatie van het speel-leercentrum voor de dorpen Haler, Hunsel, Ittervoort en Neeritter voorzien we op (korte) termijn het sluiten van de gymzalen in Hunsel, Ittervoort en Neeritter. Bij het speel-leercentrum voorzien we een sportzaal die bruikbaar is voor de dorpen in de omgeving. Ook monitoren we het gebruik en de staat van de gymzalen, sportzalen en sporthalen elke vier jaar. Op basis van deze monitor nemen we besluiten over de toekomstbestendigheid van de binnensportvoorzieningen. In 2017 voerde het Mulier Instituut een dergelijke monitor uit. Acties Wat

Wie

Wanneer

Evaluatie gebruik en staat gymzalen, sportzalen en

Gemeente

2021

BUITENSPORT 1. Tennis Ontwikkelopgave Stoppen met investeren in “overtollige” tennisbanen. Inhoud Voor de bepaling van het aantal tennisbanen is het aantal spelende KNLTB leden per baan gesteld op 70. Op basis van deze norm heeft de gemeente Leudal een overschot van 16 tennisbanen. Indien er op basis van de normen sprake is van overcapaciteit dan onderhouden of vervangen we deze overtollige banen niet meer. De vereniging is verantwoordelijk voor deze overtollige banen. Per vier jaar bepalen we het aantal overtollige banen per vereniging. Sommige tennisverenigingen in Leudal staan onder druk. We investeren niet meer in accommodaties van tennisverenigingen met minder dan 70 leden. Eventuele fusies faciliteren we met de samenwerkingsprikkel. Acties Wat

Wie

Wanneer

De overtollige tennisbanen niet meer onderhouden en

Gemeente, vereniging is verantwoordelijk voor

Doorlopend

vervangen.

overtollige banen

Stoppen met investeren in tennisverenigingen met

Gemeente

minder dan 70 leden

sporthallen

20

21

2020

2. Voetbal

GEMEENSCHAPSHUIZEN

Ontwikkelopgave Toekomstbestendige voetbalvoorzieningen voor de inwoners van Leudal realiseren.

Ontwikkelopgave Gebruik van gemeenschapshuizen optimaliseren.

Inhoud Voetbal is landelijk verenigingssport nummer één. Daarom is het van belang om kwalitatieve en toekomstbestendige verenigingen te hebben. Er is een overcapaciteit van zeven wedstrijd- en trainingsvelden in Leudal. Dit aantal neemt in de toekomst af doordat de voetbalclubs van Ell, Grathem, Hunsel en Kelpen-Oler op korte termijn gaan samenwerken op één locatie. Hierdoor zijn er voorlopig geen acties nodig met betrekking tot het aantal voetbalvelden.

Inhoud Er zijn verschillende vormen van beheer bij de gemeenschapshuizen. Hoewel het beheer formeel op afstand is gezet, is het van belang om besturen en beheerders daar waar mogelijk te faciliteren. Daarom faciliteren we deskundigheidbevordering voor gemeenschapshuizen op verschillende manieren:

Eventuele samenwerking tussen verenigingen dient van onderop te ontstaan. De samenwerkingsprikkel kan hierbij faciliteren. Om de toekomstbestendigheid van het voetbal te garanderen gaan we in gesprek met alle voetbalverenigingen. De verenigingsadviseur speelt hier een rol in. Acties Wat

Wie

Wanneer

In gesprek met alle voetbalverenigingen over

Initiatief bij verenigingen. Gemeente faciliteert.

2022-2023

ontwikkelingen, kansen, toekomstbeeld en thema’s

Relatie naar verenigingsadviseur

zoals aanbod, organisatie, financiën, communicatie etc.

3. Open Clubs Ontwikkelopgave Helderheid creëren over (investerings)vraagstukken voor Open Clubs. Inhoud De dorpen Roggel en Neer zijn aan de slag om een Open Club te realiseren. Een open club is een samenwerking tussen meerdere verenigingen en organisaties. Een Open Club biedt meer dan enkel het reguliere sportaanbod. Dit doet een Open Club in samenwerking met partijen uit andere sectoren, bijvoorbeeld welzijn en zorg. We verwachten in de toekomst investeringsvraagstukken voor Open Clubs. Wij investeren enkel in Open Clubs als voldaan wordt aan een aantal voorwaarden: • Samenwerkingspartners ontwikkelen zelf het toekomstplan. • Samenwerkingspartners investeren zelf ook in het plan. Met investeren bedoelen we zowel een financiële investering alsook een investering in mankracht, bijvoorbeeld door zelfwerkzaamheid. • Er ligt een solide organisatiestructuur. • Samenwerkingspartners gaan in de Open Club gebruik maken van één gezamenlijke accommodatie. • De gemeente kan het proces faciliteren met de samenwerkingsprikkel. De exacte invulling hiervan werken wij uit in een beleidsregel. We stimuleren een vergelijkbaar platform als het Overleg Orgaan Gemeenschapshuizen (OOG) voor de huidige en toekomstige Open Clubs in onze gemeente. Acties Wat

Wie

Wanneer

Opstellen en vaststellen beleidsregel voor Open Clubs

Gemeente

2020 - 2021

22

1. Overleg gemeenschapshuizen Het Overleg Orgaan Gemeenschapshuizen (OOG) is een overleg waarbij kennis en ervaringen worden gedeeld tussen besturen, exploitanten en beheerders van gemeenschapshuizen. De gemeente sluit hier ook bij aan. Dit om te anticiperen op kansen en uitdagingen en daar waar mogelijk te ondersteunen. Hier worden periodiek bepaalde thema’s en specifieke ontwikkelingen besproken. 2. Faciliteren van gereedschapskist Gemeenschapshuizen geven ieder op hun eigen wijze vorm en invulling aan het beheer. Het gaat hierbij om sleutelbeheer, schoonmaak, verhuursysteem, agendabeheer, communicatie met gebruikers etc. Om de besturen en beheerders hierin te ondersteunen faciliteren wij in overleg met het OOG een gereedschapskist met handige checklist, tools etc., zodat het beheer verder geoptimaliseerd kan worden. 3. Ondersteunen van gebruikersoverleg Gebruikers zijn klanten van gemeenschapshuizen. Zij zijn belangrijk voor een duurzame exploitatie. We zien dat er geen structurele communicatie is tussen alle gemeenschapshuizen en de gebruikers. Gebruikers werken los van elkaar en er is geen verbinding. Om kansen en ontwikkelingen te blijven verkennen, is het van belang om met elkaar in gesprek te blijven. Wij kunnen dit gebruikersoverleg faciliteren door de inzet van een onafhankelijk procesbegeleider.

We zetten steviger in op de maatschappelijke ontmoetingsfunctie van gemeenschapshuizen. Daarvoor is samenhang, samenwerking en verbinding nodig. In veel gevallen zijn de gebruikers van de gemeenschapshuizen overwegend consument. De gebruikers moeten ook producent zijn en (gezamenlijk) andere activiteiten organiseren om nieuwe doelgroepen aan te spreken. De samenwerking kan ook vorm krijgen met omliggende accommodaties, verenigingen en organisaties in de kern. Er kunnen meer functies en activiteiten die nu elders gehuisvest zijn een plek krijgen in een gemeenschapshuis. Voorbeelden hiervan zijn jeugdactiviteiten en laagdrempelige beweegactiviteiten. We leggen een nadrukkelijke relatie met het WMO-beleid. Laagdrempelige huiskamerprojecten, ontmoetingsactiviteiten, kooksessies etc. concentreren we bij voorkeur in het gemeenschapshuis. Gezondheidsdiensten en zorgfuncties kunnen ook gehuisvest worden binnen gemeenschapshuizen. Hierdoor wordt dit aanbod voor senioren toegankelijker. We voeren specifieker beleid hierop om dit te faciliteren en te stimuleren. Ook nemen we de exploitatieovereenkomsten onder de loep, waarbij doelstellingen, afspraken, subsidies, evaluatiemomenten etc. specifieker met elkaar worden vastgelegd. We streven ernaar dat er voor alle gemeenschapshuizen een gelijkwaardige exploitatieovereenkomst komt, waarbij er ruimte voor maatwerk blijft bestaan.

4. Faciliteren van een tevredenheidsonderzoek Bij de ontwikkeling van het accommodatiebeleid is een onderzoek gehouden onder gebruikers naar de tevredenheid van accommodaties. Dit onderzoek herhalen we iedere vier jaar om te blijven monitoren hoe de tevredenheid zich ontwikkelt.

23

Acties Wat

Wie

Wanneer

Een gereedschapskist ontwikkelen om besturen en

Gemeente en OOG

2020- 2021

Gemeenschapshuizen, indien nodig faciliteert

Jaarlijks

beheerders te ondersteunen bij het optimaliseren van het gebruik van de gemeenschapshuizen Organiseren gebruikersoverleg per gemeenschapshuis

gemeente Evalueren en mogelijk herijken overeenkomsten met

Gemeente in overleg met OOG

2022

gemeenschapshuizen Uitvoeren tevredenheidsonderzoek onder gebruikers

Gemeente

We starten een pilot waarbij we de bibliotheek van Heythuysen zien als “hoofdbibliotheek” door er een bibliothecaris aan te koppelen. Voor deze pilot ontvangen we een subsidie vanuit het Rijk voor 2020 en 2021 De bibliothecaris haalt in de dorpen de behoefte aan informatie en lezingen op. De lezingen kunnen in de andere dorpen plaatsvinden. Hier liggen kansen voor combinaties in gemeenschapshuizen en scholen. Als uit de evaluatie blijkt dat deze werkwijze positieve resultaten oplevert, dan zetten we dit uit eigen middelen voort. Acties Wat

Wie

Wanneer

Uitvoeren pilot Heythuysen als “hoofdbibliotheek”

Gemeente

2020-2021

Evalueren pilot Heythuysen als “hoofdbibliotheek”

Gemeente

2021

2024 en besluit over vervolg

JEUGD

2. Schutterijen

Ontwikkelopgave Samen met jeugdorganisaties een toekomstplan ontwikkelen. Inhoud In onze gemeente zijn er zeven monofunctionele jeugdvoorzieningen. Er zijn ook jeugdverenigingen in gemeenschapshuizen gevestigd. De jeugdvoorzieningen zijn qua organisatie en activiteiten zeer divers. De jeugdverenigingen hebben globaal een bereik van 800 jongeren. Hiermee bereiken de jeugdverenigingen 17% van het totaal aantal jongeren in onze gemeente. Veel jeugdvoorzieningen zijn verouderd. Daarnaast worden de monofunctionele voorzieningen niet volop benut. De vraag is of de jeugvoorzieningen en -activiteiten voldoen aan de toekomstige behoeften. Zo gaven de jongeren tijdens het Jongerenlab aan dat er te weinig te doen is voor jongeren in Leudal. We zien mogelijkheden om jeugdactiviteiten te koppelen aan andere accommodaties, zoals sportaccommodaties en gemeenschapshuizen. We willen jeugdorganisaties stimuleren om vernieuwende activiteiten te ontwikkelen, de jeugd meer verantwoordelijkheid te geven en andere doelgroepen aan te spreken. Samen met jeugdorganisaties werken we aan een toekomstplan waarin bovenstaande nader wordt uitgewerkt. Hierbij worden ook jeugdorganisaties betrokken die geen specifiek gebouw hebben, zoals Kindervakantiewerk. We zien hierbij ook een belangrijke relatie naar het primair en voortgezet onderwijs. Acties Wat

Wie

Wanneer

Ontwikkelen van een toekomstplan voor

Jeugdorganisaties, gemeente faciliteert

2020-2021

jeugdorganisaties

Ontwikkelopgave Met de schutterijen een plan ontwikkelen voor toekomstbestendige schutterijen. Inhoud Onze gemeente telt zestien schutterijen. De schutterslokalen zijn allen in eigendom van de schutterijen. De kleinste schutterij heeft 35 leden en de grootste 99 leden. Een aantal accommodaties zijn vrij recent gerealiseerd. De accommodaties hebben een specifiek karakter vanwege de schietmasten en kogelvangers. De schutterijen vormen een belangrijk fundament in ons cultureel en historisch erfgoed. De toekomst van schutterijen en daarmee gebruik van de voorzieningen staat echter onder druk. Wij willen samen met de schutterijen een toekomstplan maken waarin wordt meegenomen hoe zij toekomstbestendig kunnen blijven acteren. Indien er vraagstukken van investering gaan spelen dan hanteren wij de volgende uitgangspunten: • De vereniging moet een toekomstbeleid hebben. • De vereniging moet maatschappelijke waarde voor de kern en de gemeenschap aantonen. • De vereniging moet zelf ook investeren in de accommodatie. Acties Wat

Wie

Wanneer

Ontwikkelen van een toekomstplan voor schutterijen

Schutterijen, gemeente faciliteert

2022-2023

CULTUUR 1. Bibliotheken Ontwikkelopgave Bibliotheken multifunctioneler gebruiken. Inhoud Er zijn elf bibliotheekvoorzieningen in Leudal. Vaak zijn deze bibliotheken geïntegreerd in scholen en ligt de focus op kinderen. Op zeven locaties gebeurt dat in combinatie met een voorziening voor volwassenen. De bibliotheken van Horn en Neer zijn op zichzelf staande bibliotheken. Dit koppelen we intensiever met andere functies (ontmoeten, ontspannen en ontplooien) en voorzieningen, zoals gemeenschapshuizen en onderwijsvoorzieningen. Daarbij dient rekening gehouden te worden met onder andere veiligheid. Bibliotheken hebben wettelijk de volgende functies: kennis & informatie, ontwikkeling & educatie, lezen & literatuur, ontmoeting & debat en kunst & cultuur. Momenteel voldoen de bibliotheken hier niet aan. Onze ambitie is om dit in de toekomst te bereiken. Er zijn Rijksmiddelen beschikbaar gesteld waarmee we op korte termijn de eerste stap zetten om onze ambitie te bereiken.

24

25

ZWEMBADEN Ontwikkelopgave Het aantal zwembaden waar we financieel aan bijdragen op termijn terugbrengen naar één. Inhoud Dit accommodatiebeleid betreft de twee overdekte zwembaden in Haelen en Heythuysen en het buitenzwembad in Neer. Dit zijn de zwembaden waar we bijdragen in de exploitatie. Het zwembad in Neer wordt in de huidige staat bij ‘t Maasveld betrokken. De afgelopen jaren is een deel van de € 40.000 subsidie ingezet voor energiebesparende maatregelen. Hierdoor is het zwembad minder afhankelijk van financiële ondersteuning van de gemeente. De stichting voorziet dat zij vanaf 2022 volledig zelfvoorzienend kan zijn. Voor de zwembaden van Laco geldt dat er overeenkomsten zijn afgesloten met betrekking tot de exploitatie. Het zwembad in Haelen ontvangt tot 31 december 2026 jaarlijks € 157.000. Voor het zwembad in Heythuysen is dit jaarlijks € 110.000 tot 31 augustus 2022. De komende jaren zijn er ontwikkelingen die de vraag naar en het aanbod van zwembaden beïnvloeden: • Het aantal recreatieve bezoekers in zwembaden staat onder druk. • Zwembadbezoekers stellen hogere eisen aan het kwaliteitsniveau, gemak en luxe. Er is een wens voor gevarieerde en inhoudelijk hoogwaardige activiteiten en adequaat geschoolde instructeurs. • Zwembaden zoeken de samenwerking met fitnesscentra en fysiotherapeuten.