Document · PDF

Programmabegroting 2026-2029

Raadsvergadering 4 november 2025, gemeente LeudalBij agendapunt: Vaststellen Programmabegroting 2026-202929.209 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Inhoud Inhoud ................................................................................................................................2 Inleiding..............................................................................................................................4 2 Leeswijzer ........................................................................................................................5 3 Begroting in één oogopslag .................................................................................................6 1 Bestuurlijke samenvatting ..................................................................................................7 1.1 Bestuurlijke hoofdlijn ...................................................................................................8 1.2 Financiële hoofdlijn .................................................................................................... 11 2 Programmaplan ............................................................................................................... 19 2.1 Bestuur en ondersteuning ........................................................................................... 20 2.2 Veiligheid .................................................................................................................

23 2.3 Verkeer, vervoer en waterstaat ................................................................................... 25 2.4 Economie ................................................................................................................. 27 2.5 Onderwijs ................................................................................................................. 30 2.6 Sport, cultuur en recreatie .......................................................................................... 33 2.7 Sociaal domein.......................................................................................................... 35 2.8 Volksgezondheid en milieu .......................................................................................... 41 2.9 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing .............................................. 44 3 Paragrafen ...................................................................................................................... 49 3.1 Lokale heffingen ........................................................................................................ 50 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................... 56 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................

64 3.4 Financiering .............................................................................................................. 69 3.5 Bedrijfsvoering .......................................................................................................... 76 3.6 Verbonden partijen .................................................................................................... 81 3.7 Grondbeleid ............................................................................................................ 101 3.8 Demografische ontwikkelingen .................................................................................. 110 3.9 Openbaarheidsparagraaf .......................................................................................... 111 3.10 Energie ................................................................................................................ 113 4 Financiële bijlagen ......................................................................................................... 114 4.1 Overzicht structurele en incidentele baten en lasten .................................................... 115 4.2 Overzicht van lasten en baten per taakveld ................................................................ 125 4.3 Overzicht MIP 2026 - 2029 .......................................................................................

129 4.4 Overzicht geactiveerde kapitaaluitgaven ..................................................................... 138 4.5 Specificatie gemeentefonds ...................................................................................... 173 4.6 Reserves ................................................................................................................ 178 4.7 Voorzieningen ......................................................................................................... 205 5 Overige bijlagen ............................................................................................................ 212 5.1 Risicobeheermatrix .................................................................................................. 213 5.2 Verplichte indicatoren uit het BBV.............................................................................. 228 5.3 Kerngegevens ......................................................................................................... 231 5.4 Lijst van gebruikte afkortingen .................................................................................. 234 5.5 Lijst van begrotingssubsidies .................................................................................... 239

Inleiding Realistisch begroten en financiële duurzaamheid. Dat zijn de uitgangspunten die we gehanteerd hebben bij de totstandkoming van de begroting 2026-2029. De ontwikkelrichting van onze gemeente hebben we samen vastgelegd in de Zomernota 20232026. De afgelopen periode hebben we aan de hand van de drie centrale thema’s Sociale basis, Passend wonen en Vitaal buitengebied invulling gegeven aan de huidige en toekomstige behoeften van de Leudalse samenleving. In de Kaderbrief 2026-2029 hebben we aangegeven dat we de meerjarige gevolgen van loon- en prijsstijgingen en CAO-ontwikkelingen meenemen in de begroting. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is een apart onderdeel "3.2.6 Indexering" toegevoegd. We hebben de manier van indexeren aangepast om een zo realistisch mogelijk beeld van de te verwachte kosten te krijgen. Daardoor lijkt deze begroting anders dan voorgaande jaren. Doordat de stelpost ‘loon/prijs compensatie’ is toegenomen en een stelpost ‘CAO voor toekomstige CAO stijgingen’ is toegevoegd, is het begrotingssaldo gedaald. Voorheen brachten we autonome ontwikkelingen door het jaar heen ten laste van het begrotingssaldo. Met deze nieuwe methode zal dit minder het geval zijn. De begroting toont in 2026 een positief saldo van € 2,8 miljoen. Ook 2027 laat (dankzij de resultaatsbestemming jaarrekening 2024) een positief saldo zien van bijna € 1 miljoen.

In de jaren 2028 en 2029 ontstaat een tekort van € 3,1 miljoen in 2028 en € 2,9 miljoen in 2029. Dit heeft te maken met de stelposten voor loon/prijs en CAO die oplopen van € 1,7 miljoen in 2026 tot bijna € 11 miljoen in 2029. Onze huidige tijd kenmerkt zich door veel maatschappelijke en financiële onzekerheden. In het belang van onze financiële duurzaamheid richting de toekomst moeten er keuzes gemaakt gaan worden. Keuzes die zeker niet altijd makkelijk zullen zijn, maar die met de veerkracht van onze inwoners, maatschappelijke partners en de gemeentelijke organisatie tot nieuwe toekomstgerichte oplossing moeten leiden. Op die manier kunnen wij samen met u invulling geven aan onze ambities. Zo bouwen we koersvast verder aan een ‘Mooi leven in Leudal’ voor onze inwoners, ondernemers en verenigingen.

2 Leeswijzer In de Zomernota 2023 – 2026 zijn drie thema’s vastgesteld. Deze drie thema’s vormen de komende jaren de hoofdlijn voor de doorontwikkeling van onze gemeente. In de bestuurlijke samenvatting worden de belangrijkste gebeurtenissen achtereenvolgens besproken in de bestuurlijke hoofdlijn, de financiële hoofdlijn en de projecten. Vervolgens komen de programma's aan bod. Deze zijn opgesteld aan de hand van de indeling op taakveld niveau. Per programma wordt ingegaan op de drie W-vragen (Wat willen wij bereiken?, Wat gaan wij daarvoor gedaan? en Wat mag dat kosten). De paragrafen gaan in op financiële en bedrijfsmatige onderwerpen die meerdere programma's raken. Daarna volgen de financiële bijlagen. Dit zijn de financiële vooruitzichten. Deze bestaan uit het overzicht van baten en lasten, het Meerjarig Investerings Programma (MIP), overzicht van de kapitaaluitgaven, de specificatie uit het gemeentefonds en een overzicht van de reserves en voorzieningen. Tot slot zijn er nog diverse (verplichte) bijlagen toegevoegd. In deze begroting is de stap gezet om zoveel mogelijk eenduidigheid in de financiële tabellen te krijgen, daarom zijn plus en min (-) bedragen in de tabellen wellicht anders dan in voorgaande P&C documenten. Tenzij expliciet anders vermeld zijn min-bedragen (-) een voordeel of baat en de plus-bedragen een nadeel of last.

Belangrijk bij het lezen van de jaarrekening is dat de thema’s als een rode draad door de programma’s en paragrafen lopen. Hoewel ze niet afzonderlijk terugkomen.

3 Begroting in één oogopslag

1 Bestuurlijke samenvatting

1.1 Bestuurlijke hoofdlijn Ook in 2026 werken we verder aan een stevig fundament voor een toekomstbestendig Leudal. De ambities uit de Zomernota 2023-2026 blijven ons kompas: we investeren in een sterke sociale basis, zorgen voor passend wonen en bouwen aan een vitaal buitengebied. Met deze drie pijlers blijven we koersvast én wendbaar. De afgelopen bestuursperiode hebben we niet gekozen voor korte termijn successen, maar voor lange termijn investeringen die de eigenheid van Leudal versterken. Met gerichte keuzes en samenwerking zorgen we voor continuïteit en vertrouwen in onze koers. Want we leven met 36.000 inwoners in 16 dorpen met elk een eigen karakter. Het is aan bestuurlijk Leudal om te blijven luisteren naar alle meningen. Want ruimte voor eigenheid vandaag, is een voorwaarde voor de leefbaarheid van morgen. Met deze meerjarenbegroting geven we hier een vervolg aan. Sociale basis Een sterke sociale basis vraagt om preventie, nabijheid en waar nodig maatwerk. In 2026 blijven we inzetten op de transformatie in het sociaal domein: van dure (maatwerk) zorg naar meer preventie en vrij toegankelijke ondersteuning. Initiatieven zoals Welzijn op Recept, de ontwikkeling van de Zorgboulevard en praktijkondersteuners bij huisartsen dragen daaraan bij.

We richten ons daarbij op vitale wijken en dorpen met sterke lokale teams om de zelfredzaamheid te vergroten, met extra aandacht voor senioren en kwetsbare inwoners. Om die vitaliteit te bevorderen, blijven we voorzien in toegankelijke en gedeelde voorzieningen. Zo blijven sport- en ontmoetingsaccommodaties behouden waarbij we heldere kaders formuleren en het eigenaarschap meer bij inwoners ligt. Multifunctionele ontmoetingsplekken en burgerinitiatieven krijgen de ruimte. We werken aan een verdieping van het accommodatiebeleid, om duurzaam te voorzien in functies en activiteiten die passen bij de behoeften en initiatieven van onze inwoners, nu én in de toekomst. Voor een sterke sociale basis ondersteunen en faciliteren we onze burgers verenigingen ondernemers en organisaties binnen de gestelde kaders om vorm te geven aan onze identiteit als gemeente en zorg te dragen voor een gevarieerd en kwalitatief goed aanbod. Binnen de regionale netwerken blijven we inzetten op een sterke positie van Leudal, waarbij we sturen op het behoud van lokale zeggenschap en vanuit de behoefte die er lokaal is. Onze besluiten toetsen we aan hetgeen Leudal morgen nodig heeft. Want wij staan voor een Leudal met een aantrekkelijk woonklimaat. Een Leudal waarin de huidige inwoners hun ‘thuis’ blijven herkennen. En ook een Leudal waarin nieuwe inwoners hun toekomst zien.

Want we hebben nieuwe inwoners nodig om de kwaliteit van de bestaande voorzieningen in de toekomst in stand te houden. Passend wonen Wonen is én blijft onze kernopgave. Passend wonen gaat om passende woningen voor starters, alleenstaanden, (jonge) gezinnen, senioren nu en in de toekomst. Dit speelt zich voor een groot deel af binnen onze bestaande woningvoorraad. Voor de nieuwbouw hebben we een flinke ambitie waaraan we werken.

Deze ambitie is kwantitatief en kwalitatief (gezonde en veilige omgeving, betaalbaar en toekomstbestendig). Dit doen we door: •

onze eigen grondposities in ontwikkeling te brengen en aan grote woningbouwontwikkelingen door projectontwikkelaars een gemeentelijk projectteam te koppelen. Door ons herstructureringsfonds maken we betaalbare woningen mogelijk en investeren we actief in de dorpscentra en de kwaliteit van de openbare ruimte. Ook benutten we kansen voor woningbouw langs de grote ontsluitingspunten, zoals de A2 en de N280.

•

in onze Versnellingsagenda Wonen en het aanstaande ontwerp Omgevingsplan voor de Woonkernen beleidsruimte te bieden om meer en passendere woningen te realiseren. Bijvoorbeeld door het levensloopbestendig maken van bestaande woningen, creëren van kleinere en betaalbaardere woningen via woningsplitsing, extra woningen door kavelsplitsing of functiewijziging van percelen in de woondorpen.

In deze bestuursperiode zijn inmiddels ongeveer 400 woningen gebouwd en staan er nog ongeveer 1.000 in de planvoorraad. We onderscheiden in onze woonvisie korte en middellange termijnen per dorp. Dat zorgt voor uitvoerbare en gedragen woningbouwprogramma’s. Daarbij leggen we transparant uit wat er nodig is om plannen in procedure te brengen, zodat inwoners begrijpen waarom processen tijd kosten. Vitaal buitengebied Het buitengebied is onze kracht én pracht. Dat koesteren we. In 2026 geven we hier invulling aan door samen met de omgevingsdienst te werken aan een gezonde leefomgeving. Door onze duidelijke keuzes in de omgevingsvisie en het omgevingsplan zijn er minder regels en meer mogelijkheden voor het beschermen van de gezondheid van inwoners. Daarnaast zetten we ons in voor toekomstgericht ruimtegebruik door de balans te bewaken tussen economische functies en de kwaliteit van onze natuur en landschap. Veiligheid en leefbaarheid zijn leidend, zoals uitgewerkt in het Integraal Veiligheidsplan. Mobiliteit, economie en duurzaamheid Vanuit de rode draden mobiliteit, economie en duurzaamheid die door de drie centrale thema’s lopen, werken we aan verkeersveiligheid en bereikbaarheid. Snel en veilig vervoer tussen de kernen, verkeersluw en veilig. Met name de ontsluiting van Zevenellen en de lobby voor een treinstation in Baexem zijn speerpunten.

Daarnaast zien we Zevenellen als energieknooppunt: we benutten het als hefboom voor een circulair en decentraal energiesysteem, ook met het oog op de uitdagingen rond netcongestie. Ook realiseren we een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven. Bedrijven voelen zich aangetrokken tot onze moderne bedrijfsterreinen met goede verbindingen naar de Brainport regio Eindhoven, naar Duitsland en naar België. Ook krijgt de agrarische transitie vorm, door ruimte te geven aan veeteeltbedrijven die zich richten op een energieneutrale en diervriendelijke bedrijfsvoering. Een economische ontwikkeling met duurzaamheid biedt kansen voor koppeling met agrariërs via de Regio Deal. Bestuurlijke vernieuwing Het bestuurlijk vernieuwingsproces is in 2026 zichtbaar in onze manier van werken. Zo stimuleren we de dialoog en samenwerking tussen inwoners, gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie. Ook omarmen we Omgevingswet en maken ruimte voor participatie en lokaal initiatief. Zo zetten we stappen naar meer zeggenschap voor inwoners. Met de implementatie van de Woo en aangescherpte eisen op het gebied van informatiebeveiliging versterken we onze transparantie en digitale betrouwbaarheid.

Financiële weerbaarheid We blijven inzetten op behoud van een gezonde financiële huishouding, met aandacht voor het weerstandsvermogen en solvabiliteit. We houden onze financiële buffers op peil, mede in het licht van onzekerheden over rijksbijdragen. Daarnaast investeren we strategisch: we kijken vooruit en investeren gericht in ontwikkelingen die bijdragen aan brede welvaart nu én in de toekomst. Mooi leven in Leudal Op deze manier bouwen we aan een gemeente die investeert in de kracht van inwoners, ondernemers en verenigingen. We zorgen ervoor dat beleidsdoelen elkaar versterken, voor daadkrachtige uitvoering én voor ruimte voor initiatieven uit onze samenleving. Zo zorgen we samen met onze inwoners en ondernemers voor een ‘Mooi leven in Leudal’.

1.2 Financiële hoofdlijn In deze primaire begroting zijn de mutaties van de kaderbrief 2026-2029 verwerkt en alle PM posten uit de kaderbrief. De totale mutaties zijn ter verduidelijking toegevoegd in de tabel "specificatie kaderbrief". In de onderstaande tabel zijn de autonome ontwikkelingen en technische wijzigingen op de begroting 2026-2029 verwerkt. Het effect van wijzigingen en de PM posten is te zien in de regel Bijstellingen kaderbrief 2026-2029 PM posten. Onder de tabellen volgt per nummer in de tabel een nadere toelichting.

+ = last en - is baat Prg.

Nr.

(bedrag x 1.000) I/S

Primaire begroting 2025-2028

2 3

2029

669

725

-298

-935 -1.068

-698

259

Bijstellingen kaderbrief 2026- 2029 *)

1.846

1.691

Saldo primaire begroting 2026 - 2029 (obv kaderbrief

-189

1.740

Bijstellingen kaderbrief 2026- 2029 PM posten

407

3.253

4.608

7.161

Bijstelling rente schatkistbankieren

-500

-200

-100

Rente op te nemen geldleningen

568

760

974

Dividend Enexis/BNG

-408

OZB woningen correctie standaard tarief

-125

OZB woningen correctie indexatie

-34

-35

-49

-339

OZB niet-woningen correctie standaard tarief

-317

OZB niet-woningen correctie indexatie

-28

-165

-190

-340

Correctie Woo jaarschijf 2027-2029

-161

Correctie Woo Jaarschijf 2029

Centraal opleidingsplan (20% verhoging)

110

Formatie buitendienst

Bijstelling DMJOP jaarschijf 2029 B10 Resultaatbestemming 2024 reservering 2026 naar 2027 B11 Verlenging straatcoaches

-3.643 -1.857 -2.279

306

-114

S I

2.093

-2.093

135

B12 Beleidsplan gladheidsbestrijding Onderhoud bermen en sloten (nieuwe aanbesteding) B13 Inzet stelpost

229

166

-68

Maaien gazons (nieuwe aanbesteding)

168

Bestedingsgelden SOK regiodeal

219

-78

360

Reserve regiodeal

-219

-360

-101

-19

-17

B15 Correctie opbrengsten rioolheffing B16 Kostendekkendheid afvalstoffenheffing

-1.020

B17 Correctie CDOKE

301

B18 Inzet stelpost Vrijval subsidies

Div

422 -1.211

Toevoeging meicirculaire egalisatiereserve

Div

1.677

-4.189

B14

Div

1.580

Div

208 -1.892

Meicirculaire

Begrotingssubsidies

B19 Correctie kostenverdeelstaat B20 Bijstelling Meerjarig investeringsplan 2026-2029 B21 Mutaties < 25.000 Begrotingssaldo primaire begroting 2026 2029

2028

134

Resultaat 1e raadsrapportage 2025

2027

-2.838

Bijstellingen raadsbesluiten t/m juli 2025

2026

-180

-989 -1.150 -1.317 301

301

184

-184

-27

191

I/S

109

160

366

I/S

209

212

272

-250

-991 3.078

2.900

-2.758

Specificatie Kaderbrief 2026 -2029

(bedrag x 1.000)

Prg.

Nr.

+ = last en - is baat

I/S

2026

2027

2028

2029

Participatie (MOB)

Schuldhulpverlening

Zorgboulevard

425

150

Verdieping accommodatiebeleid

Verbetering groeiplaatsen bomen

100

Opstellen sportbeleid

Cultureel erfgoed

Kunst- en cultuurbeleid

Bibliotheekbeleid: Voorlezen Thuis

K10

Regiodeal Midden Limburg

K11 Cofinanciering actieplan BIZ Ittervoort

K12 NOVEX De Peel

K13

RUD omzetting naar robuuste omgevingsdienst

1.481

2.050

2.171

2.291

Vervallen oude RUD bijdragen

-370

-403

K14 Woningbouwontwikkeling Beeklaan Roggel

K15 Voorbereidingswerkzaamheden SG Ursula

K16 Bezoekerscentrum Haelen

K17 Onderwijsachterstandenbeleid

K18 Voortzetting taalstimulering

K19

Formatie - Beleidsmedewerker inburgering

102

105

Inzet dekking reserve ontheemden Oekraïne

-102

-105

K20 Formatie - Beleidsmedewerker preventie

116

120

K21

Formatie - Jurist vastgoed

144

149

Terugverdieneffect

K22 Ziektebudget inhuur

200

K23 Stelpost Loon/prijs

K24

CAO 2025-2027 Dekking inzet stelpost CAO 2026-2027

K25 Stelpost CAO toekomstig *Bijstellingen kaderbrief 2026 - 2029

149

-100

200

-385

485

751

2.089

1.058

1.814

S S

-723

925

2.299

3.491

4.944

6.188

8.838

2.253

B1 Meicirculaire Op woensdag 28 mei jl. is de Meicirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd. De Meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid. De Meicirculaire 2025 is in de raadsvergadering van 30 september 2025 behandeld en wordt bij de begroting 2026-2029 meegenomen. De Meicirculaire laat een positief effect zien voor alle begrotingsjaren. B2 Bijstelling rente schatkistbankieren Gemeenten zijn verplicht het overtollige geld op de rekening aan te houden in de schatkist van het ministerie van financiën. Hierover ontvangt de gemeente rente. De rente is voor de begroting 2026 herberekend op basis van de huidige rentestand. B3 Rente op te nemen geldleningen Om de toekomstige investeringen die de gemeente heeft opgenomen in het MIP te kunnen uitvoeren is geld nodig. Op basis van het MIP zijn de fictieve rentelasten berekend op basis van het omslagpercentage (verplichting BBV) voor de begroting 2026-2029. B4 Dividend Enexis/BNG De gemeente heeft aandelen in Enexis en de Bank Nederlandse Gemeenten. Elk jaar ontvangt de gemeente hierdoor dividend, een deel van de winst. De bedragen zijn aangepast op basis van de laatste gegevens. B5 Correcties Onroerend Zaak Belasting De OZB opbrengsten worden jaarlijks genormaliseerd en geïndexeerd aan de hand van nieuwe Meicirculaire. Deze berekening heeft een positief effect op de opbrengsten van de OZB.

Tevens zijn voor het nieuwe jaar in de begroting (2029) de juiste bedragen technisch gecorrigeerd. B6 Correcties Wet open overheid Tot en met 2026 ontvangt de gemeente incidenteel geld voor de implementatie van de Woo. In de meerjarenbegroting was dit budget structureel opgenomen. Dit is gecorrigeerd vanaf 2027. B7 Centraal opleidingsplan Door de vele grote wijzigingen binnen gemeenteland zijn aanvullende cursussen en opleidingen nodig. Daarnaast stijgen de kosten van opleidingen en cursussen. Hierdoor is een structurele verhoging van het opleidingsbudget nodig om de kennis en vaardigheden van de medewerkers op peil te blijven houden. Daarnaast biedt het aanbieden van opleidingen binding met de medewerkers wat het verloop van personeel en bijkomende kosten verlaagd. B8 Formatie buitendienst In de raadsvergadering van 30 september 2025 is het voorstel "Optimaliseren capaciteit buitendienst" behandeld. De financiële gevolgen van dit voorstel zijn doorvertaald in de begroting 2026-2029. B9 Bijstelling DMJOP jaarschijf 2029 De jaarschijf 2029 van het DMJOP is technisch verwerkt in de begroting 2026-2029. B10 Resultaatbestemming 2024 reservering van 2026 naar 2027 Bij de resultaatbepaling van de jaarrekening 2024 is een deel van het resultaat gereserveerd voor de voorziene korting van de inkomsten uit het gemeentefonds in 2026.

Gezien de extra inkomsten vanuit de meicirculaire in 2025 en het positieve begrotingssaldo in 2026 wordt deze reservering doorgeschoven naar 2027.

B11 Verlenging straatcoaches Naar aanleiding van de evaluatie van de pilot straatcoaches heeft het college besloten de opdracht te verlengen voor de jaren 2026 en 2027 waarin we blijven evalueren. De raad is op 15 juli middels een raadinformatiebrief hierover geïnformeerd. B12 Beleidsplan gladheidsbestrijding In de raadsvergadering van 30 september 2025 is het voorstel "Beleidsplan Gladheidsbestrijding Gemeente Leudal" behandeld. De financiële gevolgen van dit voorstel zijn door vertaald in de begroting 2026-2029. B13 Aanbesteding Groen onderhoud In 2025 heeft een nieuwe Europese aanbesteding onderhoud groen plaatsgevonden. De kosten die uit deze aanbesteding komen zijn toegenomen ten opzichte van het vorige onderhoudscontract. Deze autonome ontwikkeling is verwerkt in de begroting 2026-2029. Voor het deel dat indexering betreft, zijn de stijgende kosten gecompenseerd uit de stelpost loon/prijs. B14 Bestedingsgelden SOK regiodeal De geraamde onttrekkingen van de bestedingsgelden zijn gewijzigd. De totale kosten die gedekt zijn uit de reserve zijn gelijk gebleven, maar de bedragen per jaar van de onttrekkingen uit de reserve verschoven. Dit is technisch verwerkt in de begroting 2026-2029. B15 Correctie opbrengsten rioolheffing De ontvangsten (en de mutatie in de voorziening) van de rioolheffing is aangepast op basis van de laatste cijfers van de BsGW.

Het tarief voor de burger veranderd niet maar de aantallen wel. Hierdoor wijzigen de opbrengsten, dit is verwerkt in de begroting 2026-2029. B16 Afvalstoffenheffing De inkomsten van de afvalstoffenheffing zijn aangepast aan de lasten. De lasten zijn gestegen door de nieuwe verdeelsleutel in de begroting 2026-2029 van RD Maasland (raad juli 2025). Daarnaast heeft de € 60 compensatie, die inwoners in 2024 en 2025 eenmalig hebben ontvangen via de afvalstoffenheffing (de juridisch eenvoudigste manier), tijdelijk voor een verlaging inkomsten afvalstoffenheffing geleid. De inkomsten voor de afvalstoffenheffing zijn in de begroting 2026-2029 hiervoor gecorrigeerd. B17 Correctie budget CDOKE Gemeenten ontvangen inkomsten van het rijk voor de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Deze regeling stond structureel in de begroting. Aangezien dit tijdelijke gelden bevat zijn deze gecorrigeerd in de begroting 2026-2029. B18 Wijzigingen Begrotingssubsidies De bedragen van de begrotingssubsidies zijn gewijzigd voor 2026 (zie de bijlage lijst van begrotingssubsidies voor een gedetailleerd overzicht). Per saldo heeft dit een positief effect op de begroting 2026-2029. B19 Correctie kostenverdeelstaat 2026 In de kostenverdeelstaat belast de gemeente de directe kosten van overhead door naar de juiste taakvelden.

Dit is een technische handeling die geen saldo heeft. De kostenverdeelstaat is in 2026 opnieuw opgezet en gecorrigeerd in de begroting 2026-2029.

B20 Meerjarig investeringsplan 2026-2029 Dit is de bijstelling van het totale resultaat van het MIP op de begroting 2026-2029. voor details zie hoofdstuk 4.3 in deze begroting. K1 Participatie MOB Deze PM post uit de Kaderbrief is niet meegenomen in de begroting en volgt via een separaat voorstel. K2 Schuldhulpverlening Deze PM post uit de Kaderbrief heeft vooralsnog geen financiële consequenties. K3 Zorgboulevard In 2025 gaan we met de 14 samenwerkingspartners de mogelijkheden voor de ontwikkeling van de zorgboulevard verder verkennen. Concreet kijken we naar de manier waarop we de samenwerking vorm willen geven en welke locaties potentieel geschikt zijn voor de huisvesting van de zorgboulevard. Met ingang van 2026 verwachten we kosten te maken voor de ontwikkeling en/of huur van een locatie voor de zorgboulevard. Er is een ingroei in 2026 en 2027. Vanaf 2028 moet dit kostendekkend zijn. K4 Verdieping accommodatiebeleid Deze PM post uit de Kaderbrief is niet meegenomen in de begroting en volgt via een separaat voorstel in de raadsvergadering van 11 november 2025. K5 Verbeteren groeiplaatsen bomen Geen wijzigingen t.o.v. de kaderbrief. K6 Opstellen sportbeleid Geen wijzigingen t.o.v. de kaderbrief. K7 Cultureel erfgoed Op het gebied van cultureel erfgoed gaan we in 2026 aan de slag met het actualiseren van ons erfgoedbeleid.

Een belangrijk onderdeel van ons cultureel erfgoed zijn de gebouwde monumenten. Voor cultureel erfgoed is voor de jaren 2026 en 2027 incidenteel € 25.000 nodig. K8 Kunst- en cultuurbeleid Deze PM post uit de kaderbrief heeft vooralsnog geen financiële consequenties. K9 Bibliotheekbeleid: Voorlezen Thuis In het opgestelde bibliotheekbeleid wordt onder andere gefocust op het verbeteren van de basisvaardigheden van onze inwoners. Hierbij wordt ingezet op zowel leesvaardigheden, taalbeheersing als leesmotivatie. Dit komt samen in het project Voorlezen thuis. Het project Voorlezen thuis is een van de acties die ingezet worden om de basisvaardigheden van zowel kinderen als hun ouders te verbeteren. Omdat het project is opgenomen in het bibliotheekbeleid, is het niet meer apart opgenomen in de programmabegroting. K10 Regiodeal Midden-Limburg De bedragen zijn ten opzichte van de kaderbrief gewijzigd. In de kaderbrief was structureel € 32.000 voorzien, echter is dit bedrag niet nodig en daarvoor bijgesteld naar € 0.

K11 Cofinanciering actieplan BIZ Ittervoort Voor de Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Ittervoort wordt gezamenlijk gewerkt aan een publiekprivaat Actieplan. Hiermee wordt onder andere aandacht besteed aan de drie uitgangspunten van een bedrijveninvesteringszone, namelijk schoon, heel en veilig. Voor de BIZ Ittervoort wordt aanvullend aandacht besteed aan het thema vergroening / Duurzaamheid (naast economie één van de andere rode draden in de Zomernota). Voor 2026 en 2027 is € 50.000 nodig. K12 NOVEX De Peel Geen wijzigingen t.o.v. de kaderbrief. K13 RUD omzetting naar robuuste omgevingsdienst Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) wordt van een netwerkorganisatie omgezet naar een robuuste Omgevingsdienst. Het doel is, dat deze Omgevingsdienst 1 april 2026 is ingericht. In drie fases wordt hieraan gewerkt: 1. 2.

Richten (2025); vormen en vaststellen van een bedrijfsplan Inrichten (2025 / 2026); vormen van de gemeenschappelijke regeling en inrichten van de

organisatie door uitvoering te geven aan het bedrijfsplan; Verrichten (2026 e.v.); uitvoeren van het regionaal uitvoeringsprogramma voor de

deelnemende gemeenten. De RUD heeft een vroege conceptbegroting aangeleverd en deze bedragen zijn verwerkt in de begroting 2026-2029. Dit betekent een forse stijging van de bijdrage. Tegelijkertijd vervallen oude RUD bijdragen en gaan taken over naar de RUD waardoor onze huidige lasten dalen. K14 Woningbouwontwikkeling Beeklaan Roggel Deze PM post wordt gedekt uit de reserve grondexploitatie en heeft geen effect op de begroting van de gemeente. K15 Voorbereidingswerkzaamheden nieuwbouw SG St. Ursula Voor deze PM post is reeds een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld en zijn geen aanvullende lasten voorzien. K16 Bezoekerscentrum Haelen De bedragen zijn ten opzichte van de kaderbrief gewijzigd. In de kaderbrief was incidenteel € 250.000 voorzien. Deze kosten worden opgevangen binnen de begroting. Hierdoor is het bedrag niet nodig en daarvoor bijgesteld naar € 0. K17 Onderwijsachterstandenbeleid Deze kadernotapost is in deze begroting incidenteel meegenomen voor 2026 en 2027 in plaats van structureel. K18 Voortzetting Taalstimulering Deze kadernotapost is in deze begroting incidenteel meegenomen voor 2026 en 2027 in plaats van structureel. K19 Beleidsmedewerker inburgering CAO gemeenten 2025-2027 verwerkt en voor drie jaar in plaats van vier jaar. K20 Beleidsmedewerker preventie CAO gemeenten 2025-2027 verwerkt, verder geen wijzigingen t.o.v. de kaderbrief.

K21 Jurist CAO gemeenten 2025-2027 verwerkt. Vanaf 2028 is een stelpost opgenomen van jaarlijks €100.000 als terugverdieneffect. K22 Ziektebudget inhuur Geen wijzigingen t.o.v. de kaderbrief. K23 Stelpost Loon/prijs De stelpost loon-, en prijscompensatie is bedoeld voor het opvangen van indexeringen die niet binnen het bestaande budget gedekt worden. In het verleden werden hiervoor historische gegevens gebruikt om de hoogte van de stelpost te bepalen. Vanaf de begroting 2026 hanteren we een viertal verschillende indexeringen voor het bepalen van de hoogste van de stelpost (voor detailinformatie zie hoofdstuk 3.2.6 "Indexering" in deze begroting). Aan de hand hiervan is de stelpost bepaald voor de komende jaren. Ook met stijging in de kosten van de Gemeenschappelijke regelingen is rekening gehouden zodat dit niet meer ten laste van het begrotingssaldo komt. Zo is er een realistischer beeld op autonome ontwikkelingen. Door het hanteren van de stelpost voorkomen we “lucht” in de gemeentelijke begroting en kijken we kritisch naar de inzet van de bestaande budgetten. K24 CAO 2025-2027 De bedragen zijn gewijzigd ten opzicht van de kadernota. Per saldo is er een positief effect t.o.v. de kaderbrief van € 565.000 in 2026 en € 34.000 in 2027 en verder. K25 Stelpost CAO Voor de periode 2025-2027 is een eindresultaat voor de CAO Gemeenten bereikt.

Momenteel begroten we alleen voor het nieuwe begrotingsjaar een CAO percentage. Aangezien de CAO jaarlijks terugkomt, nemen we vanaf 2027 structureel een CAO stijging mee in de (meerjaren-) begroting. De hoogte van het bedrag wordt jaarlijks bij de begroting bepaald op basis van de loonvoet sector overheid. (bedrag x 1.000)

Structureel begrotingssaldo 2026-2029 - = overschot + = tekort

A begrotingssaldo

2026

2027

2028

2029

-2.758

-991

3.078

2.900

waarvan incidentele baten/lasten incidentele mutaties reserves B incidentele mutaties

3.429

637

2.439

5.963

-3.103

-652

-2.527

-5.796

326

-15

-88

167

C (A-B) structureel saldo

-3.084

-976

3.166

2.733

2 Programmaplan

2.1 Bestuur en ondersteuning Het programma 'bestuur en ondersteuning' wordt gebruikt voor de algemene baten & lasten om de gemeente Leudal draaiende te houden. Denk hierbij aan het gemeentehuis, het college, burgerzaken, treasury-uitgaven of ICT. Ook worden de primaire baten van Leudal verantwoord in dit programma; namelijk de gemeentefondsuitkering en de lokale lasten zoals de OZB. Ten slotte worden ook de mutaties in de reserves opgenomen. Dit programma is daarmee afwijkend en het enige programma waar de baten hoger zijn dan de lasten. Visie De komende jaren worden gemeenten wederom geconfronteerd met nieuwe wetten, denk bijvoorbeeld aan de nieuwe Participatiewet in Balans. Tevens geeft de gemeente Leudal in de komende jaren nog uitvoering aan grote programma’s zoals de Omgevingsvisie vanuit de Omgevingswet, implementatie van de Wet Open Overheid en de implementatie van de Wet versterking participatie op decentraal niveau en bestuurlijke vernieuwing daarbinnen. Wat willen wij bereiken? Doel- en opgavegericht besturen We besturen doel- en opgavegericht. Daarbij spelen we in op nieuwe ontwikkelingen en nieuwe wet- en regelgeving. We stellen duidelijke prioriteiten om de hoeveelheid en complexiteit van de werkzaamheden uit te kunnen voeren.

Houden van een respectvolle dialoog We werken aan een respectvolle dialoog tussen de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie. Daarnaast informeren we onze inwoners actief. We betrekken de inwoners actief bij de zoektocht naar oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. De Leudalse samenleving levert bijvoorbeeld een belangrijke bijdrage aan het nieuwe participatiebeleid en de kaders waarbinnen participatie, bij ontwikkeling , uitvoering en evaluatie van beleid plaatsvindt. De dienstverlening speelt in op de behoefte van onze inwoners, ondernemers en verenigingen We verbeteren onze dienstverlening zodat inwoners, ondernemers en verenigingen gemakkelijk zaken kunnen doen en kwaliteit en gastvrijheid ervaren. We zijn transparant en communiceren begrijpelijk zodat onze dienstverlening voor iedereen toegankelijk is. We zijn goed bereikbaar en communiceren proactief. Daarnaast investeren wij in (technologische) voorzieningen om aansluiting te behouden bij maatschappelijke ontwikkelingen op het gebied van digitalisering, toegankelijkheid, veiligheid en datagedreven werken. Wat gaan wij daar voor doen? Bestuurlijk is op 1 juli 2025 het startsein gegeven, bestuurlijke vernieuwing door te ontwikkelen en de Wet versterking participatie op decentraal niveau in praktijk te brengen.

In dat kader wordt samen met Leudalse inwoners vormgeven aan de nieuwe participatieverordening en beleidsregels. We geven samen de kaders en spelregels vorm, waarbinnen participatie in Leudal en het uitdaagrecht tot uitvoering komen. Vaststelling is voorzien in Q2 van 2026. Ambtelijk wordt geïnvesteerd in de (ontwikkeling van) de juiste kennis en vaardigheden om participatie goed te faciliteren. Dit houdt een cultuuromslag in die gericht is op het versterken van de vakkundigheid bij professionals uit verschillende lagen bij gemeenten. Mede vanuit deze beweging en met de Visie op Dienstverlening als leidraad zetten we in op doorontwikkeling van onze externe dienstverlening. Door periodiek onze processen te monitoren en klantervaringen op te halen, blijven we zo goed mogelijk aansluiten op de behoefte in onze samenleving en zorgen we voor adequate dienstverlening.

Wat mag dat kosten? Bestuur en ondersteuning

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2024 na begroting 2027 2028 2029 wijziging 2026 2025

Lasten Bestuur

2.187

2.164

2.078

2.092

Treasury

810

633

372

626

638

688

OZB woningen

243

190

205

OZB niet-woningen

104

Belastingen overig

Alg.uitkeringen en ov. uitkeringen GF Overige baten en lasten

-5

4.680

4.286

5.862

4.983

7.725

Overhead

15.670

15.517

14.478

14.368

14.057

Burgerzaken

1.738

1.892

2.171

2.209

Beheer overige gebouwen en gronden Vennootschapsbelasting (VpB) Totale lasten

1.037

596

626

664

589

623

21.843

25.817

24.377

26.296

25.244

27.759

Bestuur

-4

Treasury

-1.876

-1.246

-1.950

-1.443

-1.363

OZB woningen

-4.999

-5.300

-5.832

-6.098

-6.381

-6.672

OZB niet-woningen

-2.128

-2.492

-3.006

-3.143

-3.289

-3.439

Belastingen overig

-4

Alg.uitkeringen en ov. uitkeringen GF Overige baten en lasten

-71.194

-73.435

-74.369

-76.006

-76.217

-78.743

-63

Overhead

-1.151

-712

-736

Burgerzaken

-780

-751

-994

Beheer overige gebouwen en gronden Vennootschapsbelasting (VpB) Totale baten

-621

-8

-82.819

-83.949

-86.900

-88.432

-88.993

-91.959

6.759

-1.455

-837

-2.805

-788

-256

-54.217

-59.586

-63.361

-64.942

-64.537

-64.456

Baten

Mutatie reserves Resultaat

Verbonden partijen Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) Euregio Rijn-Maas-Noord Enexis NV Bank Nederlandse Gemeenten Waterleidingmaatschappij

2.2 Veiligheid In dit programma worden lasten verantwoord die gerelateerd zijn aan criminaliteit en de preventie daarvan in de gemeente. Ook de kosten voor de brandweer, net als bijvoorbeeld het tegengaan van radicalisatie. Visie Veiligheid is een gezamenlijke opgave die vraagt om een integrale en slagvaardige aanpak. Samen met veiligheidspartners, inwoners en ondernemers werken we aan een veilige en weerbare gemeente. We richten ons op het tegengaan van ondermijning, maatschappelijke onrust en verstoringen van de openbare orde. Door in te zetten op preventie, samenwerking en een sterke informatiepositie kunnen we snel en doeltreffend reageren op signalen. Met het flexteam en de opbouw van een gemeentelijk kernteam versterken we onze interne organisatie. Zo zorgen we voor een veilige leefomgeving én een vitale gemeenschap. Wat willen wij bereiken? Een veilige en weerbare samenleving Ondermijning aanpakken én maatschappelijke onrust tegengaan vragen om structurele aandacht en een gezamenlijke aanpak. Gemeenten in Midden-Limburg hebben de handen ineengeslagen om samen sterker te staan in deze opgaven. Vanuit deze samenwerking is de Limburgse Norm ontwikkeld: een gezamenlijke basis om ondermijning effectief aan te pakken.

Ook op het thema maatschappelijke onrust gaan we de samenwerking in Limburg intensiveren en trekken we gezamenlijk op om signalen vroegtijdig te duiden en incidenten te voorkomen of beheersbaar te houden. Daarbij zetten we in op het versterken van de landelijke verbinding, zodat regionale en nationale netwerken elkaar versterken. Binnen onze organisatie zetten we het flexteam in als integrale schakel tussen signalering, preventie en handhaving. Dit team is opgeleid om snel te kunnen schakelen bij overlast, ondermijning en maatschappelijke spanningen. Het flexteam werkt nauw samen met interne afdelingen en externe veiligheidspartners en vergroot onze slagkracht in het veiligheidsdomein. Tegelijkertijd bouwen we verder aan een sterke lokale crisisorganisatie. Dit team bestaat uit medewerkers die zijn opgeleid voor inzet bij rampen en crises binnen de opgeschaalde gemeentelijke crisisstructuur. We maken inwoners en ondernemers weerbaarder, nemen preventieve maatregelen en voeren regelmatig controles uit. Onze focus ligt op belangrijke thema’s zoals drugs, witwassen en mensenhandel. We pakken de grootste risicogebieden aan, zoals het buitengebied en bedrijventerreinen. Samen werken we aan een veilig Leudal en een sterke regio. Inwoners voelen zich veilig We herkennen vroegtijdig signalen van ongewenst gedrag en spelen daar snel op in.

Dit doen we in samenwerking met maatschappelijke organisaties en de straatcoaches. Ook gaan onze boa's gerichte controles uitvoeren in de wijken om een vinger aan de pols te houden. Deze controles hebben een integraal karakter. De leef- en woonomgeving zijn veilig We richten ons op een snelle en effectieve aanpak van incidenten en verstoringen van de openbare orde. Door intensieve controles, nauwe samenwerking met ketenpartners en de actieve betrokkenheid van onze inwoners versterken we de veiligheid in onze gemeente. Onze repressieve maatregelen zorgen ervoor dat we direct kunnen ingrijpen wanneer dat nodig is, terwijl we continu blijven leren en verbeteren om onze gemeente weerbaar en veilig te houden.

Wat gaan wij daar voor doen? •

Nadruk op snelle en effectieve aanpak van incidenten en openbare ordeverstoring.

•

Versterkte controles in risicogebieden en wijken, uitgevoerd door boa’s en straatcoaches, voor actief toezicht en passende interventie.

•

Samenwerking met ketenpartners zoals politie, brandweer en hulpdiensten voor een gecoördineerde respons.

•

Actieve betrokkenheid van inwoners door buurtpreventiegroepen te stimuleren en het verzorgen van voorlichting.

•

Focus op het creëren van een veilige en weerbare gemeente door continu leren en verbeteren in het veiligheidsbeleid.

•

We houden het crisisplan actueel en oefenen met het team bevolkingszorg crisisbeheersing, om kennis actueel te houden.

•

We realiseren in 2026 een operationeel gemeentelijk kernteam als onderdeel van onze lokale crisisorganisatie.

Wat mag dat kosten? Veiligheid

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2024 na begroting 2027 2028 2029 wijziging 2026 2025

Lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid

3.448

3.446

3.674

3.673

3.671

1.036

1.392

1.206

1.229

1.092

Totale lasten

4.484

4.838

4.880

4.902

4.763

4.764

Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid

-175

-155

-86

-12

Totale baten

-261

-168

Mutatie reserves

-245

3.978

4.670

4.713

4.734

4.595

4.596

Baten

Resultaat

Verbonden partijen Veiligheidsregio Limburg Noord

2.3 Verkeer, vervoer en waterstaat Alle activiteiten die we rond mobiliteit van voertuigen uitvoeren, worden opgenomen in dit programma. Binnen dit programma worden vooral veel lasten geboekt voor de aanleg en het onderhoud van wegen en (fiets) paden. Net als het openbaar vervoer. Naast deze mobiliteit ter land, valt ook de (recreatieve) vaart onder dit programma, zoals het onderhouden van havens en waterwegen. Visie Mobiliteit verbindt Leudal Voor ons als plattelandsgemeente met veel forenzen zijn goede ontsluitingen richting de stroomwegen en veilig verkeer de primaire focus. Snel en veilig vervoer tussen de kernen, verkeersluw en veilig binnen de kernen. Tegelijkertijd worden wij bewuster over de keuze óf we van A naar B gaan, en zo ja, met welk vervoersmiddel. Hierbij ligt de focus op mobiliteit en de prioriteit bij verkeersveiligheid. Wat willen wij bereiken? We zetten in op drie ontwikkelrichtingen: toegankelijk systeem (infrastructuur en mobiliteitssysteem), bewust mobiel (de reiziger centraal) en verbonden voorzieningen (relatie tussen ruimtelijke ontwikkeling en mobiliteit). Het streven naar goede ontsluiting en verkeersveiligheid loopt als een rode draad door de drie ontwikkelrichtingen heen. Wat gaan wij daar voor doen? Het in 2024 vastgestelde Uitvoeringsprogramma Mobiliteit vormt de basis voor een verkeersveilig, leefbaar, duurzaam en verbonden Leudal. 1.

Toegankelijk systeem We zorgen voor een veilige en kwalitatief goede voetgangers- en fietsinfrastructuur. We doen onderzoek naar mogelijke vervoersarmoede in onze gemeente, waarbij we oog hebben voor de mobiliteitsbehoefte van oudere mensen die langer thuis wonen. Daarnaast doen we onderzoek naar de mogelijkheden om in onze dorpen het vrachtverkeer te weren. Het '30, tenzij...'-principe wordt leidend; niet langer is 50 km/h als maximumsnelheid binnen de bebouwde kom het uitgangspunt, maar 30 km/h. Dit sluit aan bij het STOP-principe, waarbij we in bestaande structuren meer ruimte willen geven voor andere vervoersmethoden. Waar dit kan en binnen de wegcategorisering past, waarderen we gebiedsontsluitingswegen volwaardig af naar erftoegangswegen. We gaan in het buitengebied aan de slag met het aanpakken van risicolocaties: we brengen deze in kaart en nemen maatregelen waar nodig. De aangevraagde subsidie van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid is goedgekeurd en deze zal ons helpen om ook in 2026 het buitengebied weer een stukje veiliger te maken. 2. Bewust mobiel We gaan actief aan de slag met het stimuleren van fietsen en deelmobiliteit. Daarnaast zorgen we voor een dekkend netwerk van publieke laadinfrastructuur ten behoeve van het faciliteren van elektrisch rijden.

Bovendien zetten we in op versnelling van openbaar vervoer-verbindingen en goede bushaltevoorzieningen, in samenwerking met de provincie en vervoerder. Met betrekking tot de haven op bedrijventerrein Zevenellen zetten we in op vervoer over water waar mogelijk, omdat dit een relatief duurzame wijze van transport is.

Het streven naar ontsluiting en verkeersveiligheid loopt als een rode draad door de drie ontwikkelrichtingen heen. We bereiken dit door een combinatie van gedragsmaatregelen, bijvoorbeeld onze campagne 'Samen goed op weg' en fysieke maatregelen, zoals snelheid beperkende maatregelen. We geven extra aandacht aan verkeersveiligheid rondom scholen en winkelgebieden, door deze als zodanig herkenbaar in te richten. 3.Verbonden voorzieningen Veilig en snel kunnen reizen tussen de kernen, verkeersluw en veilig binnen de kernen is essentieel voor Leudal als woongemeente. Daarom zetten wij in binnen de gemeente, maar ook in overleg met andere overheden op optimale ontsluitingen van onze kernen en bedrijventerreinen naar de regionale stroomwegen zodat onze inwoners veilig naar huis kunnen en de forenzen hun reis via de juiste wegen kunnen vervolgen. We hanteren verder bij ruimtelijke ontwikkelingen, waar mogelijk en zeker binnen de kernen, het STOP-principe: stappen, trappen, openbaar vervoer en privéauto. Dit is de volgorde van wenselijke vervoersmethode die als uitgangspunt voor ruimtelijke ontwikkelingen wordt gehanteerd. Tegelijkertijd herkennen we de inherente noodzaak van de auto in een uitgestrekte plattelandsgemeente met een beperkte OV-voorziening.

Een instrument om hier toch aan te werken zijn de geactualiseerde fiets- en autoparkeernormen evenals de inzet op betere OV voorzieningen en de ambitie voor een station. Daarnaast nemen we dit principe in een vroeg stadium mee bij bespreking van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen aan de intake- en omgevingstafels.

Wat mag dat kosten? Verkeer, vervoer en waterstaat

(bedrag x 1.000)

Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2024 na begroting 2027 2028 2029 wijziging 2026 2025 Lasten Verkeer en vervoer

4.134

4.781

5.057

5.607

6.144

6.438

Parkeren

125

126

Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer

4.226

4.878

5.333

5.853

6.389

6.682

-451

-343

-348

Parkeren

Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer

-5

Totale baten

-455

-348

-352

Mutatie reserves

4.241

-291

-287

-252

-432

Resultaat

8.012

4.239

4.694

5.249

5.605

5.898

Totale lasten Baten Verkeer en vervoer

Verbonden partijen

2.4 Economie Een vitale lokale economie is een belangrijke hoeksteen van de brede welvaart van onze gemeente. Bedrijven bieden banen en inkomsten en dragen bij aan de kwaliteit van de leefomgeving. Daarom is het belangrijk dat de gemeente zorgt voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven én ondernemers. Wij faciliteren dit door te investeren in samenwerking, in en met ondernemend Leudal, en door kwalitatief ondernemerschap te stimuleren. Daarbij richten wij ons op het stimuleren en ondersteunen van coalities, duurzame bedrijventerreinen, toekomstbestendige agrarische bedrijven en kwalitatief toerisme. Visie Wij kiezen voor een duurzame ontwikkeling als basis voor een vitale toekomstbestendige economie met schone, moderne bedrijfsomgevingen. Ondernemingen zijn economisch duurzaam, groen, energiezuinig, klimaat-adaptief en circulair) en zijn vitaal omdat ze kunnen omgaan met toekomstige uitdagingen en opgaven.

Wat willen wij bereiken? De gemeente en ondernemend Leudal zijn steeds in goed overleg. Bedrijven, gemeenten en partners werken in verschillende coalities samen aan het realiseren van de visie en het versterken van het vestigingsklimaat. Ieder vanuit zijn eigen rol en mogelijkheden en altijd met oog op de impact voor de omgeving. Leudal trekt en faciliteert bedrijven die niet naar korte termijn gewin streven, maar focussen op hun lange termijn bestaansrecht met oog voor sociaal-maatschappelijke opgaven en de natuurlijke omgeving. Onze bedrijventerreinen zijn modern, goed bereikbaar en toekomstbestendig. In het buitengebied gaan economische vitaliteit en leefbaarheid hand in hand door nieuwe verdienmodellen zoals natuur-inclusief boeren en recreëren. Wat gaan wij daar voor doen? Regio Deal Midden-Limburg Samen met Keyport, OML, de Arbeidsmarktregio en kennisinstellingen pakken we urgente opgaven aan ter stimulering van een duurzame vitale regionale economie. Speerpunten zijn verduurzaming bedrijventerreinen, ontwikkeling en behoud van talent, innovatief beroepsonderwijs, versterken van (innovatief) ondernemerschap en toeristische vitaliteit. Deze programmalijn komt inhoudelijk overeen met de ambities van Leudal.

Onze inzet is gericht op het verbinden van Ondernemend Leudal met projecten en maatregelen die vanuit de Regio Deal worden uitgevoerd zodat ze maximaal bijdragen aan de vitaliteit van ons bedrijfsleven. Versterken van ondernemerschap en samenwerking We ontwikkelen, stimuleren en ondersteunen communicatie- en samenwerkingsstructuren. Onze accountmanagers zijn voortdurend in gesprek met ondernemers en verbinden (hulp)vraag en aanbod. Hiertoe faciliteren we kennis- en netwerksessies in samenwerking met onze partners zoals Keyport. In het belang van het behoud van levendige dorpen en werkgelegenheid en het bieden van toekomstperspectief, denken we mee met ondernemers die willen innoveren, uitbreiden, verplaatsen, etc.

Ontwikkelen en revitalisering van bedrijventerreinen Ter versterking van het vestigingsklimaat werken we samen met OML en ondernemers aan de kwalitatieve ontwikkeling van bedrijventerreinen, waarbij wij onze focus richten op Zevenellen, Ittervoort en Windmolenbos. Dit doen we onder andere via het gezamenlijke actieplan van de Stichting Bedrijveninvesteringszone Bedrijventerrein Ittervoort en de gemeente. Gelijktijdig werken we aan het verbeteren van de organisatiegraad en revitalisering op andere bedrijventerreinen en onderzoeken we de ontwikkelmogelijkheden om ruimte te kunnen bieden aan ondernemers die willen verplaatsen of zich nieuw willen vestigen in de gemeente. We investeren in samenwerking met ondernemers. Faciliteren van vernieuwende ontwikkelingen Buitengebied Het gevolg van de transitie voor de agrarische sector is een lastige, en voor de ondernemers vaak emotionele, uitdaging. Agrariërs met een noodzakelijke of gewenste transitieopgave bieden we ondersteuning om inzicht te krijgen in hun toekomstmogelijkheden (innoveren, verbreden van activiteiten, verplaatsen, stoppen) en een aanpak daarop uit te stippelen. Gevolg van de transitie is dat locaties en gebouwen vrijkomen. Deze willen we een nieuwe invulling geven. Daarbij kijken we naar de (mogelijkheden voor) ontwikkeling van nieuwe functies en stimuleren we sloop van de overtollige bebouwing.

We kijken naar de opgaven en kwaliteiten van het gebied; is hier versterking nodig vanuit vrijetijdseconomie, is omvorming naar wonen mogelijk, kan of moet natuur worden versterkt? En we kijken naar de wensen van de (toekomstige) ondernemer. Dit doen we vanuit de insteek: hoe kunnen we een passende ontwikkeling mogelijk maken. De nieuwe invulling moet leiden tot een economisch vitaler Leudal en/of ruimte bieden aan andere beleidsopgaven zoals onder andere de woonopgave en natuurontwikkeling. Versterken van het toeristisch profiel De toeristisch-recreatieve sector draagt bij aan een aantrekkelijke woon- en leefomgeving en stimuleert direct en indirect de economie, zowel in euro’s als in werkgelegenheid. Samen met onze regionale partners geven we uitvoering aan gemeentegrensoverschrijdende projecten die bijdragen aan een hogere kwaliteit van de leefomgeving, een aantrekkelijk (bovenregionale) toeristisch profiel en kwalitatieve (verblijfs)recreatie sector. Daarnaast stimuleren wij de lokale sector vernieuwende product-markt-combinaties te ontwikkelen die voorzien in de behoeftes van onze inwoners en bezoekers. Daarbij zetten we in op kwaliteit, beleving en diversiteit en beantwoorden van consumentenbehoeftes.

Wat mag dat kosten? Economie

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2024 na begroting 2027 2028 2029 wijziging 2026 2025

Lasten Economische ontwikkeling

378

1.998

2.155

1.870

1.592

1.577

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

476

6.308

6.620

491

169

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie

344

348

355

359

309

306

433

394

404

388

1.504

9.087

9.524

3.125

2.458

2.442

-1

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-350

-6.163

-6.683

-572

-247

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie

-85

-99

-101

-1.703

-1.413

-1.591

-1.839

Totale baten

-2.140

-7.675

-8.376

-2.264

-2.187

-1.624

-1.515

-1.218

-928

-913

-557

-212

-367

-358

-657

-658

Totale lasten Baten Economische ontwikkeling

Mutatie reserves Resultaat

Verbonden partijen Grenspark Maas-Schwalm-Nette Samenwerking Midden-Limburg Keyport Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg BV

2.5 Onderwijs De financiering van het onderwijs verloopt primair via het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), dat rechtstreeks middelen toekent aan de schoolbesturen. Gemeenten hebben echter een belangrijke rol en verantwoordelijkheid op een aantal specifieke terreinen binnen het onderwijsdomein. Dit betreft met name de onderwijshuisvesting, voorschoolse educatie (zoals peuteronderwijs), volwasseneneducatie en beleid gericht op het terugdringen van onderwijsachterstanden. Visie Onderwijs vormt de basis voor persoonlijke ontwikkeling en toekomstkansen van kinderen en jongeren. De gemeente streeft naar gelijke kansen voor alle leerlingen en zet zich in voor het bevorderen van kansengelijkheid binnen alle onderwijssoorten. Door een sterk en toegankelijk onderwijsaanbod te ondersteunen, dragen we bij aan een samenleving waarin iedere jongere de kans krijgt om zich te ontwikkelen tot een zelfstandige volwassene. Wat willen wij bereiken? Kansengelijkheid Ons doel is dat iedere jongere het onderwijs verlaat met ten minste een maatschappelijke startkwalificatie, zodat zij goed voorbereid zijn op de arbeidsmarkt of een vervolgopleiding. Om dit te bewerkstelligen willen we dat alle kinderen gelijke kansen krijgen zich te ontwikkelen, onafhankelijk van hun achtergrond en thuissituatie.

Daarom zetten we in op het terugdringen en waar mogelijk voorkomen van onderwijsachterstanden en versterken we de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp. De onderwijshuisvesting voldoet aan de huidige tijd We faciliteren goede onderwijshuisvesting die toekomstgericht is. Het uitgangspunt is het in stand houden van het primair onderwijs dat in de dorpen wordt aangeboden; daarbij (ver)bouwen we op basis van leerlingprognoses. We richten onze gebouwen flexibel in om zo ook andersoortig gebruik in de toekomst mogelijk te maken. Gedacht kan worden aan het faciliteren van kindcentra of bijvoorbeeld samenwerking met bibliotheken. Wat gaan wij daar voor doen? Van school naar duurzaam werk Met de invoering van de wet ‘Van school naar duurzaam werk’ per 1 januari 2026 wordt preventief ingezet op het voorkomen van schoolverzuim. De doelgroep wordt uitgebreid tot jongeren van 27 jaar en er komt meer aandacht voor de individuele behoeften van leerlingen, zodat maatwerk mogelijk wordt. Daarnaast heeft regio 38, waar gemeente Leudal deel van uitmaakt, aanvullende maatregelen opgesteld om jongeren al in een vroeg stadium in beeld te krijgen – nog voordat zij dreigen uit te vallen op school. Samenwerking jeugdhulp en onderwijs Regionaal en lokaal pakken we, in samenwerking met het onderwijs en de jeugdhulp, een aantal gezamenlijke uitdagingen aan.

Een belangrijke opgave is het realiseren van een dekkend aanbod van passende ondersteuning vanuit de jeugdhulp binnen het onderwijs. Zo zorgen we ervoor dat ieder kind passend onderwijs krijgt, met de juiste ondersteuning waar nodig.

Kwalitatieve kinderopvang Kinderopvang vormt een belangrijke basis voor de ontwikkeling van jonge kinderen en draagt bij aan gelijke ontwikkelkansen vanaf het meest vroege begin. Daarom investeren we in kwaliteitscontroles en zoeken we de samenwerking met opvangorganisaties intensief op. Om de kwaliteit te waarborgen en verder te verbeteren en ook de samenwerking en wederzijdse verantwoordelijken centraal te zetten, stellen we een nieuw handhavingsbeleid op. Zo zorgen we voor een veilige, stimulerende en ontwikkelingsgerichte omgeving voor ieder kind. Integraal huisvestingsplan (IHP) Goed onderwijs begint bij goede onderwijshuisvesting. Voor de leefbaarheid van de dorpen is de aanwezigheid van een passende en toekomstbestendige school van essentieel belang. In 2024 is het Integraal Huisvestingsplan vastgesteld en vanaf 2026 zal de uitvoering hiervan een belangrijk onderdeel vormen voor de uitvoering van onze visie. St. Ursula Op 19 augustus 2025 is besloten om de huidige schoollocatie te kiezen als definitieve locatie voor de nieuwbouw. In 2025 zal verder gewerkt worden aan het (in overleg met SOML) uitwerken van een programma van eisen en zullen de aanbestedingen gestart worden voor het ontwerpteam (waaronder de selectie van de architect) die de plannen verder met ons en SOML zullen gaan uitwerken.

De verwachting is dat de aanbesteding voor de selectie van de architect begin 2026 wordt afgerond. Met de gunning van de architect en eventueel andere bouwteampartners kan er een daadwerkelijke start worden gemaakt met het ontwerpen van het gebouw en de omgeving. In dit kader zal er een schetsontwerp worden uitgewerkt om vervolgens via een voorlopig ontwerp te werken naar een definitief ontwerp voor de nieuwe school De Kwir In 2026 staat in het IHP dat de Kwir vervangende nieuwbouw krijgt. Gelet op duurzaamheid en de tevredenheid van het schoolbestuur over de bestaande locatie, kan ook gedacht worden aan renovatie. We starten een onderzoek hiernaar om zo een weloverwogen keuze te kunnen maken in een optimale huisvesting voor De Kwir. OBS Buggenum Met het behoud van de basisschool in Buggenum, is het nodig om in 2026 te onderzoeken of renovatie of (ver)nieuwbouw moet plaatsvinden voor dit pand. Onderzoek moet aantonen wat de beste optie is.

Wat mag dat kosten? Onderwijs

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2024 na begroting 2027 2028 2029 wijziging 2026 2025

Lasten Onderwijshuisvesting

1.287

1.336

3.568

1.837

4.019

7.604

Onderwijsbeleid en leerlingzaken Openbaar basisonderwijs

2.509

2.067

1.768

1.779

1.696

Totale lasten

3.797

3.419

5.357

3.636

5.735

9.320

-3

-2

Onderwijsbeleid en leerlingzaken Openbaar basisonderwijs

-1.099

-357

-63

Totale baten

-1.099

-359

-64

Mutatie reserves

-116

-132

-2.281

-185

-2.341

-5.881

2.582

2.927

3.012

3.387

3.329

3.375

Baten Onderwijshuisvesting

Resultaat

Verbonden partijen

2.6 Sport, cultuur en recreatie Gemeente Leudal biedt een breed scala aan voorzieningen om het welzijn van onze inwoners en bezoekers te vergroten. Dit varieert van het onderhoud van sportaccommodaties, versterking van het bibliotheekwerk tot het stimuleren van natuurbeleving in Leudal of subsidiëring van sport- of culturele verenigingen. Visie Sociale basis gaat verder dan zorg, het is het fundament van de samenleving om te zorgen dat we zowel fysiek als mentaal veerkrachtig zijn en blijven. Sport, cultuur en recreatie maken onderdeel uit van dit fundament. Het verbindt onze inwoners en vergroot de leefbaarheid in onze dorpen en het buitengebied. Deze zaken dragen bij aan hun vitaliteit, plezier, geluk en gezondheid. We vinden het belangrijk dat sport, cultuur en recreatie voor iedereen bereikbaar zijn en dat het aanbod aansluit bij de vraag van inwoners. Binnen gestelde kaders ondersteunen en faciliteren wij onze burgers, verenigingen, ondernemers en organisaties om vorm te geven aan onze identiteit als gemeente en zorg te dragen voor een gevarieerd en kwalitatief goed aanbod. Wat willen wij bereiken? Cultureel erfgoed We gaan aan de slag met het actualiseren van ons erfgoedbeleid. Een belangrijk onderdeel van ons cultureel erfgoed zijn de gebouwde monumenten.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Leudal&id=ebcea286-af4f-4acc-b5e6-1d4918c6359e