Programmabegroting 2022-2025
Tekst van het document
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021 Lasten Infra bedrijven
853
329
211
246
237
246
Ondersteuning bedrijvigheid
222
260
264
222
213
163
1.075
588
475
468
450
409
Infra bedrijven
-625
-278
-119
-154
-145
-154
Ondersteuning bedrijvigheid
-97
-110
-110
-77
-77
-27
-722
-388
-229
-231
-222
-181
Mutaties reserves
-54
13
-21
-21
-21
-21
Resultaat
299
213
225
216
207
207
Totale lasten Baten
Totale baten
2.2.1.2 Weerstand tegen personeelskrimp Wij bieden weerstand tegen de dreigende personeelskrimp Wat gaan wij daar voor doen? Op basis van het economisch profiel ligt de focus op het zoeken, vinden en binden van 4200 arbeidskrachten in de komende tien jaar. Via de Economische Agenda werken we langs vier programmalijnen aan deze uitdaging; 1. Buitenzorgen 2. Werken kun je leren 3. Ondernemen doe je…! 4. Trek eens wat Leudal aan! Hierbij stellen wij voor per programmalijn één project te selecteren, dat wordt gerealiseerd. De selectie van die projecten maken wij met het Economic Board en na invulling van de functie van senior projectleider. Hierbij ligt de kans voor de gemeente, onderwijs en ondernemers in het samenbrengen van het onderwijsaanbod met de opleidingsvraag / arbeidsvraag van de ondernemers. Dit zien wij als volgt:
28
Onderwijs verbinden met het bedrijfsleven De samenwerkende schoolbesturen in de Stichting Onderwijs Midden-Limburg (SOML) hebben een rijkssubsidie gevraagd voor het organiseren van een toekomstgericht regionaal onderwijsaanbod, waarbij rekening wordt gehouden met de dalende leerlingen aantallen. Door het aanstellen van een projectleider voor de periode van drie jaar, willen wij actief optrekken met de SOML voor de instandhouding van een goed onderwijsaanbod in Leudal. Wij hechten veel waarde aan het bestaan van een goed onderwijsaanbod binnen de grenzen van Leudal, omdat dit bijdraagt aan de kwaliteit van de leefomgeving. Als wij willen dat mensen kiezen voor Leudal als woonplaats, dan dient er een goed aanbod van onderwijs te zijn. De jongeren die wij hier opleiden, willen we graag behouden voor de arbeidsmarkt van Midden-Limburg. Deze twee zaken zien wij samenkomen in een onderwijsaanbod dat in afstemming met het bedrijfsleven opleidingsplaatsen aanbied. Hiervoor denken wij specifiek aan de nieuwe scholengemeenschap Sint Ursula. Wat mag dat kosten? Weerstand tegen personeelskrimp
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021 Lasten Ambtelijke samenwerking
318
351
347
368
377
377
Bestuurlijke samenwerking
11
50
0
0
0
0
329
401
347
368
377
377
Ambtelijke samenwerking
0
0
0
0
0
0
Bestuurlijke samenwerking
0
0
0
0
0
0
Totale baten
0
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
-41
-50
0
0
0
0
Resultaat
288
351
347
368
377
377
Totale lasten Baten
2.2.1.3 Toerisme en recreatie In samenwerking met de private sector zetten wij in op het realiseren van onderscheidend aanbod. Aanbod dat past bij het DNA van Leudal, goed is voor inwoners, toeristen en ondernemers en bijdraagt aan het bereiken van de beleidsdoelstellingen. Wat gaan wij daar voor doen? De vrijetijdssector is voor Leudal van groot belang; voor de economie, voor het voorzieningenniveau en voor een goede invulling van ons erfgoed. Er wordt landelijk een forse groei van deze sector voorspeld en dit biedt kansen voor Leudal. In 2020 is een beleidsvisie ontwikkeld voor de vrijetijdseconomie van Leudal. Uitvoeringsplan Om te stimuleren dat de veelal private ontwikkelingen aansluiten bij het beleid en mede uitvoering geven aan het bereiken van de gestelde ambities, is het belangrijk dat de gemeente actief informeert, stimuleert, stuurt en faciliteert. Voor het behalen van deze ambities is in 2021 een uitvoeringsplan 2021-2025 opgesteld waarin beschreven wordt hoe de gemeente hier uitvoering aan gaat geven. Dit doen we – bij invulling van de functie van senior projectleider – door: een kwalitatieve verbetering van producten en diensten: aanbod dat goed is voor inwoners, bezoekers, ondernemers en de gemeente. We zetten in op kwaliteit, beleving, diversiteit en het beantwoorden van consumentenbehoeftes. 29
Initiatieven te realiseren die een bijdrage leveren aan het onderscheidend vermogen van Leudal en de regio. Hierbij maken we gebruik van de aanwezige karakteristieken krachten en kwaliteiten van het landschap, zoals de omvang en diversiteit van de natuurgebieden, de maas, het erfgoed en de historische kernen.
Inzet van erfgoed Het erfgoed en de historische kernen zijn naast de natuur en de Maas in Leudal belangrijke onderdelen om onze vrijetijdseconomie te versterken. Erfgoed draagt bij aan de sociale cohesie, economie, recreatie, toerisme en aantrekkelijkheid van Leudal voor haar bewoners en bezoekers. Om dit erfgoed beter in te zetten voor onze ambities binnen het programma economie moet er de komende jaren bijzondere aandacht besteed worden aan promotie, kwaliteit en een groter publieksbereik van dit erfgoed door onder andere: het duurzaam herbestemmen van leegstaande monumenten (vrijkomende agrarische bebouwing en kerken) met bijzondere aandacht voor recreatieve en toeristische invullingen; het verduurzamen van monumenten; het digitaal en fysiek ontsluiten van erfgoed; het opstellen van landschapsbiografieën; en het inventariseren en implementeren van erfgoed in de omgevingsvisie. Wat mag dat kosten? Toerisme en recreatie
(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021
Lasten Conserveren cultuurhistorische waarde Openluchtrecreatie
129
216
217
221
221
220
36
30
30
30
30
30
0
0
0
0
0
0
Aantrekkingskracht op burgers
399
411
285
300
300
297
Totale lasten
564
657
531
551
551
547
-16
-14
-14
-14
-14
-14
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Aantrekkingskracht op burgers
-106
-103
-103
-103
-103
-103
Totale baten
-121
-117
-117
-117
-117
-117
Mutaties reserves
-83
-539
0
0
0
0
Resultaat
360
1
414
434
433
430
Recreatie op water
Baten Conserveren cultuurhistorische waarde Openluchtrecreatie Recreatie op water
30
2.2.2 Wonen Er is een passend woningaanbod met een aantrekkelijke openbare ruimte.
2.2.2.1 Woningaanbod sluit aan bij woonwensen Ons woningaanbod is passend en sluit aan bij de (verschuivende) woonwensen van onze inwoners Wat gaan wij daar voor doen? In al onze kernen blijft het mogelijk om nieuwe woningen te (laten) bouwen. Wij zetten in op 150 woningen per jaar. Bestaande plannen worden waar nodig omgevormd en geactiveerd om tegemoet te komen aan veranderende lokale woonwensen. De (geactualiseerde) Structuurvisie Wonen biedt meer ruimte en ambitie voor nieuwe woningbouwplannen, passend bij de behoefte van onze inwoners. Lokale initiatieven vanuit het dorp en voor het dorp willen wij graag faciliteren. Met een projectmatige aanpak is ook de ontwikkeling van prioritaire locaties geborgd. Daarnaast creëren wij met het jaarlijkse Uitvoeringsprogramma Wonen extra bouwmogelijkheden bij het oplossen van knelpunten in de kernen. Het gaat vooral om bestaand vastgoed in kleine(re) kernen dat nu een publieksfunctie heeft, maar om herinvulling vraagt. Wij zetten daarbij gericht in op het bouwen voor specifieke doelgroepen. Inwoners vragen immers om meer huurwoningen voor senioren en jongeren. Starters worden bij de aankoop van hun eerste woning ondersteund met startersleningen. Vanuit economisch belang wordt ook ingezet op het (laten) realiseren van nieuwe huisvestingsconcepten voor tijdelijke werknemers.
31
Wat mag dat kosten? Woningaanbod sluit aan bij woonwensen
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021 Lasten Afval
3.314
3.088
3.124
3.307
3.309
3.310
Milieubeheer
1.282
1.120
1.120
1.131
1.133
1.124
427
388
379
375
375
375
1.580
1.136
1.137
1.137
1.136
1.136
Buitengebied in beweging
172
464
215
195
175
155
Handhaving RO
172
180
180
180
180
180
Grex wonen
549
39
34
34
46
46
1.081
856
806
806
806
806
Toezicht en handhaving bouwen
597
602
602
602
602
602
Volkshuisvesting
660
446
1.081
404
354
342
Totale lasten
9.831
8.320
8.678
8.170
8.117
8.077
-3.156
-3.736
-3.731
-3.887
-3.889
-3.891
-45
-3
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-348
-50
-38
-38
-38
-38
Buitengebied in beweging
0
0
0
0
0
0
Handhaving RO
0
0
0
0
0
0
Grex wonen
-941
-60
-39
-39
-51
-51
Omgevingsvergunningen
-903
-809
-743
-743
-743
-743
-4
0
0
0
0
0
Volkshuisvesting
-181
-212
-200
-200
-200
-200
Totale baten
-5.577
-4.869
-4.751
-4.907
-4.921
-4.923
91
-265
-684
-8
-8
0
4.345
3.185
3.243
3.255
3.188
3.153
Toepassing APV Bestemmingsplannen
Omgevingsvergunningen
Baten Afval Milieubeheer Toepassing APV Bestemmingsplannen
Toezicht en handhaving bouwen
Mutaties reserves Resultaat
32
2.2.2.2 Openbaar gebied adequaat onderhouden Ons openbaar gebied wordt adequaat onderhouden Wat gaan wij daar voor doen? Wij onderhouden het groen en onze wegen op kwaliteitsniveau B. In 2021 is wederom een weginspectie van het gehele wegennet uitgevoerd. Samen met de eerder uitgevoerde inspecties kunnen we steeds planmatiger het onderhoud uitvoeren. Beheerplan Tevens gaan wij in 2022 de bewegwijzering, wegmarkering en verkeerstekens inventariseren en op basis van die inventarisatie een beheerplan opstellen. Op deze manier krijgen wij steeds beter onze data op orde en kunnen wij onze werkzaamheden beter en pro-actiever uitvoeren. Voor het beheer en de ontwikkeling van groen geldt daarnaast dat sterk ingestoken zal worden op klimaatadaptatie en biodiversiteit. Data- en plangerichte aanpak Belangrijk aanvullend speerpunt is dat wij insteken op een (meer) data- en plangerichte aanpak voor het onderhoud van de openbare ruimte. Op basis van tweejaarlijkse weginspecties en de jaarlijkse inspectie van een gedeelte van de rioleringen (jaarlijks circa 10% van het areaal) voeren we steeds meer trendanalyses uit waarmee we het onderhoud en de reconstructies beter kunnen plannen. Zo kunnen verwachtingen beter gecontroleerd worden en kunnen combinaties worden gezocht in de aanpak van de openbare ruimte (verkeersmaatregelen combineren met kabels en leidingen, etc.).
Onderhoudsprojecten In 2022 worden onder andere de navolgende onderhoudsprojecten in combinatie met rioolonderhoud/vervanging uitgevoerd: Reconstructie Kinkhoven Neer e.o., Reconstructie Kruisstraat Neer e.o., Molenweg Horn en Herinrichting Parkeerplaats Houtrust Haelen.
33
Wat mag dat kosten? Openbaar gebied adequaat onderhouden
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021 Lasten Natuurbescherming en onderhoud Gebruik openbaar groen
2.572
2.343
2.576
2.618
2.623
2.615
173
233
154
114
101
79
Riolering
3.660
3.514
3.769
3.810
3.835
3.873
23
17
17
15
15
15
2.575
2.503
2.670
2.830
2.896
3.194
Vastgoed
554
1.067
1.168
1.232
1.232
1.231
Verkeersveiligheid
743
856
995
1.062
1.082
1.101
10.300
10.532
11.348
11.682
11.784
12.108
-12
-6
-6
-6
-6
-6
0
0
0
0
0
0
-5.066
-4.865
-4.907
-4.929
-4.954
-4.958
-8
-7
-7
-7
-7
-7
Infrastructuur wegen
-184
-131
-116
-116
-116
-116
Vastgoed
-48
-120
-25
-25
-25
-25
Verkeersveiligheid
-66
-43
-43
-43
-43
-43
-5.385
-5.172
-5.104
-5.126
11.784
-5.154
-304
-306
-457
-367
-367
-356
4.611
5.054
5.787
6.189
6.266
6.597
Begraafplaatsen Infrastructuur wegen
Totale lasten Baten Natuurbescherming en onderhoud Gebruik openbaar groen Riolering Begraafplaatsen
Totale baten Mutaties reserves Resultaat
2.2.2.3 Goede bereikbaarheid en toegankelijkheid De gemeente is goed bereikbaar en toegankelijk Wat gaan wij daar voor doen? In 2022 wordt een Uitvoeringsprogramma vastgesteld, waarmee uitvoering wordt gegeven aan de (in 2021 nog vast te stellen) Mobiliteitsvisie. Hierbij ligt de focus op en de prioriteit bij het verbeteren van verkeersveiligheid en het stimuleren van het gebruik van de fiets. Maatregelen aan wegen en fietspaden worden gecombineerd met onderhoudswerkzaamheden en projecten. Het doel is dat de fiets een volwaardig alternatief is voor de auto op de kortere afstanden en dat dit ook als veilig wordt ervaren. Daarnaast worden de laatste maatregelen voor de landbouwroutes uitgevoerd.
34
Wat mag dat kosten? Goede bereikbaarheid en toegankelijkheid
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021 Lasten Parkeren
0
1
1
1
1
1
Infrastructuur water
9
9
68
68
67
67
Openbaar vervoer
19
22
18
18
18
18
Totale lasten
28
32
87
86
86
85
Parkeren
0
0
0
0
0
0
Infrastructuur water
-5
-5
-5
-5
-5
-5
Openbaar vervoer
0
0
0
0
0
0
Totale baten
-5
-5
-5
-5
-5
-5
Mutaties reserves
5
5
5
5
5
5
28
32
87
86
86
85
Baten
Resultaat
2.2.3 Klimaat Er is balans tussen de aspecten Planet (ecosystemen en hulpbronnen), Profit (verantwoorde economische ontwikkeling) en People (sociale cohesie en betrokkenheid), waarbij de focus ligt op energiebesparing, duurzaam energieverbruik en de opwekking van duurzame energie.
2.2.3.1 Hernieuwbare energie bovengemeentelijk Het vermogen van de hernieuwbare energie opwekking binnen onze gemeente ligt boven het Limburgs gemiddelde Wat gaan wij daar voor doen? Wij geven uitvoering aan het Uitvoeringsprogramma RES 1.0. Dit houdt in: het met de regiogemeente opstellen van een regionaal afwegingskader voor grootschalige energie om de schaarse netwerkcapaciteit beter te verdelen (de inbreng voor Leudal is vastgelegd in het beleidskader Duurzame Energie); het inrichten van een versnellingsteam ‘zon voor grote daken´ om zonnepanelen op bedrijfsdaken te stimuleren; energie (laten) besparen bij bedrijven door meer toezicht op energiebesparing; het uitvoeren van onderzoek naar duurzame vormen van warmte zoals groen gas, aquathermie, geothermie enz. als input voor de uitvoering van de Transitievisie warmte. Ook gaan wij: verder uitvoering geven aan de Transitievisie warmte: aardgasloos Leudal door in participatie met inwoners plannen te maken voor kernen/wijken/straten; inzetten op energiebesparing woningen door de campagne ‘Energiebesparing waarom niet?’.
Gratis advies via de pop-up store, energiescans en zonnescans en vouchers voor energiebesparende maatregelen; een routekaart opstellen voor gemeentelijk vastgoed voor het verduurzamen eigen gebouwen; een plan opstellen voor een laadinfrastructuur voor elektrisch vervoer; in het kader van circulaire economie stimuleren dat minder grondstoffen door bedrijven worden gebruikt. Ook stimuleren we dat inwoners en ondernemers minder afval creëren en ze 35
afval beter scheiden. Daarbij wordt afvalinzameling steeds duurder en complexer en ontstaat deze begrotingsperiode meer inzicht in de kosten die daarmee samenhangen en de mogelijkheden voor sturing op de afvalinzameling te versterken, op basis van de in 2021 gemaakte scenariokeuze ‘afvalinzameling Leudal 2022 e.v.’. In 2022 ligt de focus voor een groot deel op het uitbreiden en opbouwen van zowel de regionale als de gemeentelijke organisatie voor de uitvoering van de grote opgaven uit het Klimaatakkoord. Door het Rijk zijn daarvoor vanaf 2022 extra middelen toegezegd. Wat mag dat kosten? Hernieuwbare energie bovengem.
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021 Lasten Duurzaamheid
132
260
100
100
100
100
Totale lasten
132
260
100
100
100
100
Duurzaamheid
-90
-160
0
0
0
0
Totale baten
-90
-160
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
42
100
100
100
100
100
Baten
Mutaties reserves Resultaat
2.2.3.2 Openbare ruimte bestand tegen klimaatverandering Onze openbare ruimte is adequaat bestand tegen de invloeden van klimaatverandering Wat gaan wij daar voor doen? Het klimaatadaptief (bestand zijn tegen invloeden van weersverandering) inrichten van woongebieden/straten gebeurt zo veel mogelijk door het regenwater af te koppelen. Voor het groener inrichten van straten is vooral meer bewustwording bij de bewoners nodig. Tijdens de bewonersavonden van de herinrichtingsprojecten proberen we onze inwoners bewuster te maken van de noodzaak om de woonomgeving groener (en dus minder steenachtig) in te richten. Voordelen zijn onder ander meer schaduw en dus een reductie van de temperatuur, filteren van fijnstof en meer welzijn in een groenere omgeving. Verder wordt in het (2021 nog vast te stellen) Gemeentelijk Rioleringsprogramma (GRP) 2022-2026 vastgelegd hoe we onze gemeentelijke Watertaken willen invullen. Hoe beheren wij onze voorzieningen (rioleringen) zo goed mogelijk? Dat is belangrijk voor onze leefomgeving en het milieu. Droge voeten in onze huizen en bedrijven en schoon en helder water zijn de thema’s in het GRP 2022 - 2026. Deze klimaatambities voor het ‘water- en klimaatbestendig zijn’ zijn tevens vastgelegd in het Waterketenplan 2021-2025, met als doel in 2050 een klimaatrobuust Leudal, waar het goed wonen en werken is.
Tot slot wordt in 2022 het beheerplan Groen en Wegen geactualiseerd. Het geactualiseerde beheerplan sluit aan bij de beleidsuitgangspunten ten aanzien van onder andere duurzaamheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit van de gemeente Leudal. Areaaluitbreiding wordt hierin ook meegenomen. 36
Verplichte indicatoren uit het BBV
Indicator
Eenheid
Jaar Waarde Bron
Nieuwbouw woningen
aantal per 2020 1.000 woningen
10,6
ABF - Systeem Het aantal nieuwbouwwoningen, per Woningvoorraad 1.000 woningen.
Huishoudelijk restafval
kg
2019
136
De hoeveelheid De hoeveelheid restafval per restafval per bewoner per jaar (kg) bewoner per jaar (kg)
Hernieuwbare elektriciteit
%
2019
11,9
Rijkswaterstaat Hernieuwbare elektriciteit is Klimaatmonitor elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.
Netto % arbeidsparticipatie
2019
69,7
CBS Het percentage van de werkzame Arbeidsdeelname beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking.
Banen
per 1.000 2019 inw 1564jr
707,5
LISA
Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar.
Vestigingen
per 1.000 2019 inw 1564jr
155,3
LISA
Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar.
Functiemenging
%
50,1
LISA
De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.
2019
Beschrijving
Verbonden partijen ● Reinigingsdienst Maasland ● Grenspark Maas-Schwalm-Nette ● Samenwerking Midden-Limburg ● Keyport 2020 ● Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg BV ● Ijzeren Rijn ● Euregio Rijn-Maas-Noord ● Routebureau Midden-Limburg ● Nazorg Limburg ● Waterleidingmaatschappij ● Regionale Uitvoerings Dienst (RUD) Limburg-Noord
37
2.3 Voorzieningen Optimaal inzetten van sociaal maatschappelijke voorzieningen. Visie Sociale samenhang, aantrekkelijk wonen, leren, werken en recreëren hebben invloed op de leefbaarheid van Leudal. Om ervoor te zorgen dat iedereen kan meedoen, is het noodzakelijk om de behoeftes van inwoners centraal te stellen en integraal en domein overstijgend te werken. Er is een samenhangende aanpak nodig, waarbij aandacht is voor alle leefgebieden van inwoners. Zo kan aangesloten worden bij de mogelijkheden en onmogelijkheden van mensen, zodat ze mee tellen, bijdragen en mee kunnen doen naar hun eigen vermogen. Wat willen wij bereiken? De gemeente Leudal heeft een rijk maatschappelijk leven en veel maatschappelijke voorzieningen. De ambitie van de gemeente is om het aanbod en de kwaliteit van de voorzieningen hoog te houden. Deze ambitie staat onder druk door noodzakelijke bezuinigingen voor de komende jaren en vormt daarmee een uitdaging in een tijd waarin zowel de economische situatie als de rol van de overheid aan veranderingen onderhevig zijn. Een passend voorzieningenniveau en een goed sociaal en cultureel klimaat is een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van de gemeente én de betrokken partners of stakeholders. Subsidies en accommodaties zijn geen doel op zich, maar een middel om de leefbaarheid in stand te houden en waar nodig te versterken.
Met het in 2021 vastgestelde subsidiebeleid en de gewijzigde algemene subsidieverordening wordt het proces van subsidiëren verbeterd. De doelen die met subsidies worden nagestreefd zijn te vinden in de specifieke beleidsdocumenten en subsidieregelingen die per domein gelden. Met de uitvoering van het accommodatiebeleid willen we samen met inwoners komen tot gedragen plannen, die passen binnen de gemeentelijke kaders. Dat zijn duurzame oplossingen met draagvlak van de gemeenschap. Het welzijnsbeleid vormt een flankerend beleid, waarbij met hulp van een welzijnsstichting inwoners zoveel als mogelijk tijdelijk- ondersteund worden in hun mogelijkheden om mee te doen aan activiteiten in het maatschappelijk leven en waarbij gewerkt wordt aan vergroting van de mate van zelfredzaamheid. In februari 2020 is het accommodatiebeleid vastgesteld. Het accommodatiebeleid bevat voor de periode 2020 tot en met 2024 vooral ontwikkelopgaven die door gemeente en inwoners opgepakt worden. Deze ontwikkelopgaven vormen onderdeel van het door de gemeenteraad vastgestelde
beleid. In 2024 wordt het accommodatiebeleid geëvalueerd. Per 2022 gaat het nieuwe Kunst- en Cultuurbeleid, het Evenementenbeleid en het Bibliotheekbeleid in. Ook worden de nieuwe subsidieregelingen voor Evenementen, Armoedebestrijding en Dorpsraden in werking gesteld. De subsidieregeling Maatschappelijke Ondersteuning wordt gewijzigd. Gelet op het subsidieproces gaan de nieuwe subsidieregelingen voor Kunst en Cultuur en voor Recreatie en Toerisme pas per 2023 in. De overige bestaande subsidieregelingen kennen vanaf 2022 kleine wijzigingen, voortkomend uit het doelmatigheidsonderzoek Subsidies.
38
Het welzijnsbeleid wordt jaarlijks geëvalueerd en waar van toepassing aangepast op specifieke behoeften binnen de Leudalse Samenleving. Met het inrichten en hanteren van een "initiatieventafel" verbetert de gemeente haar dienstverlening aan inwoners en ondernemers en worden maatschappelijke en ruimtelijke afwegingen integraal gewogen. In het accommodatiebeleid is als ontwikkelopgave met prioriteit de realisatie van een dorpshuis in Neeritter opgenomen. Door en met dorpsoverleg Itter Laeftj heeft voorbereidend onderzoek naar haalbaarheid en verwachte kosten plaatsgevonden.
Totaal programma
Voorzieningen
(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021
Lasten
5.929
6.615
5.967
5.876
5.933
5.939
Baten
-760
-409
-659
-659
-439
-439
Mutatie reserves
-550
-1.166
-429
-429
-429
-424
4.619
5.040
4.879
4.788
5.065
5.077
Resultaat
2.3.1 Onderwijshuisvesting De mogelijkheid voor inwoners om zich via onderwijs te kunnen ontwikkelen is gewaarborgd.
2.3.1.1 Passende huisvesting onderwijs Er is passende onderwijshuisvesting beschikbaar waar nodig. Goede ontwikkelingsmogelijkheden voor kinderen en jongeren vinden we erg belangrijk. Toegankelijke en kwalitatief goede voorzieningen zijn hiervoor noodzakelijk. De gemeente werkt hierin samen met partners zoals scholen, kinderopvangorganisaties, zorg- en welzijnsorganisaties en bibliotheken.
Wat gaan wij daar voor doen? We zorgen samen met de kindercentra en onderwijsorganisaties voor goede onderwijsvoorzieningen voor alle kinderen en jongeren, zodat iedereen naar vermogen aan onderwijs deelneemt en met een diploma (startkwalificatie) de school verlaat. Het beleid met betrekking tot onderwijshuisvesting is vastgelegd in de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Leudal. De hoofduitgangspunten in het accommodatiebeleid worden daarbij gevolgd.
Indien het onderwijs niet is georganiseerd in de vorm van “openbaar onderwijs” is de directe invloed van gemeenten op het aanbod en de kwaliteit van het onderwijs beperkt. De gemeente heeft een wettelijke taak met betrekking tot onderwijshuisvesting (nieuwbouw, renovatie, uitbreiding en constructiefouten). Om te zorgen dat we in gesprek komen en blijven met schoolbesturen over sluiting, uitbreiding en renovatie van scholen is het belangrijk om in overleg met de schoolbesturen te komen tot een integraal huisvestingsplan (IHP). Een IHP biedt een leidraad voor investeringen in de huisvesting, zorgt voor een beleidsmatige en evenwichtige inzet van middelen en biedt een goed vertrekpunt voor het verbinden van opgaven in het sociaal maatschappelijk domein. In 2022 wordt een IHP opgesteld. Hiervoor is voor 2022 een incidenteel bedrag van €50.000 opgenomen.
In 2021 en 2022 wordt de huisvesting van scholengemeenschap Ursula onderzocht en ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. De doorlooptijd van dit onderzoek is nog niet bekend. Een in 2020 aan de gemeenteraad toegezegde onderzoeksrapportage voldoet niet aan de verwachtingen van het college.
In 2022 wordt uitbreiding van de Lataste school onderzocht en aan de gemeenteraad voorgelegd.
39
In 2022 en 2023 wordt in Ittervoort een basisschool met bibliotheek en kinderopvang gebouwd voor Hunsel, Haler, Ittervoort en Neeritter.
Door schoolbestuur SPOLT is het voorgenomen besluit genomen om de basisscholen in Buggenum, Heibloem en Kelpen-Oler te sluiten. Om te voorkomen dat de scholen dicht gaan is door de gemeente Leudal toegezegd dat hulp wordt geboden. Op dit moment is er een intentieverklaring voor de overname van de basisschool in Heibloem door het schoolbestuur SKBM uit Meijel. Een definitief besluit wordt verwacht omstreeks november 2021. Voor de basisscholen in Buggenum en Kelpen-Oler vindt momenteel een verkennend onderzoek plaats naar de mogelijkheden van overname. De resultaten worden eind 2021 verwacht.
In Heibloem is (voortgezet) speciaal onderwijs gevestigd door schoolbestuur Aloysius. Voor de huisvesting wordt gebruik gemaakt van accommodaties die gehuurd zijn van de Combinatie Jeugdzorg. Door een aangekondigde verkoop van accommodaties en terrein van de Combinatie Jeugdzorg worden in 2021 en 2022 in overleg met Aloysius en Combinatie Jeugdzorg huisvestingsopties in Heibloem en zo nodig elders onderzocht en uitgewerkt.
Wat mag dat kosten? Passende huisvesting onderwijs
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021 Lasten Onderwijshuisvesting
1.146
1.560
1.289
1.253
1.264
1.256
Totale lasten
1.146
1.560
1.289
1.253
1.264
1.256
Onderwijshuisvesting
0
0
0
0
0
0
Totale baten
0
0
0
0
0
0
-76
-460
-80
-80
-80
-80
1.070
1.099
1.208
1.173
1.184
1.176
Baten
Mutaties reserves Resultaat
2.3.1.2 Via onderwijs sporten Jeugdigen via onderwijs kennis laten maken met culturele activiteiten, met de nadruk op nieuwe cultuuractiviteiten. Jeugdigen via onderwijs kennis laten maken met en deel laten nemen aan sportactiviteiten. De wettelijke zorgplicht van de gemeente omvat het bewegingsonderwijs. Deze wettelijke zorgplicht is uitgewerkt in de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs en de beleidsregel 'gymnastiek'. De wettelijke zorgplicht van de gemeente heeft geen betrekking op het zwemonderwijs. Wat gaan wij daar voor doen? Op basis van de wettelijke zorgplicht zorgt de gemeente er voor voldoende gelegenheid voor bewegingsonderwijs. In de regel vindt dit plaats door beschikbaarstelling van lokale gym- en sportzalen of sporthallen. Waar de gemeente geen eigenaar is van een dergelijke voorziening betaalt de gemeente, conform verordening en beleidsregel, zaalhuur of klokurenvergoeding.
40
Wat mag dat kosten? Via onderwijs sporten
(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021
Lasten Bewegingsonderwijs
74
71
71
71
71
71
Totale lasten
74
71
71
71
71
71
Bewegingsonderwijs
0
0
0
0
0
0
Totale baten
0
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
0
0
0
0
0
0
74
71
71
71
71
71
Baten
Resultaat
2.3.2 Cultuur Inwoners hebben toegang tot en nemen deel aan culturele activiteiten.
2.3.2.1 Bijdrage cultuur aan gezondheid Cultuur deelname draagt bij aan welzijn, gezondheid en vitaliteit van onze inwoners. Kunst en cultuur dragen bij aan ontmoeting, verbinding en geluk en dat is waar iedere inwoner van Leudal recht op heeft. In de gemeente vinden tal van activiteiten plaats op het gebied van kunst en cultuur, waardoor de sector zorgt voor levendigheid in de dorpen en de motor is van belangrijke economische en maatschappelijke ontwikkelingen. Kunst en cultuur bieden voor ieder wat wils en zorgen ervoor dat mensen graag wonen, werken en recreëren in Leudal. Wat gaan wij daar voor doen? Het nieuwe kunst- en cultuurbeleid is in 2021 vastgesteld en gaat in per 2022. De speerpunten uit het beleid zijn een betere samenwerking in het culturele veld, bevorderen van laagdrempeligheid,
bevorderen van kunst- en cultuurbeleving bij kinderen en jongeren, en het stimuleren van nieuwe initiatieven. Middels een aantal programmalijnen wordt vanaf 2022 uitvoering gegeven aan deze speerpunten. Ook wordt in 2022 verder ingezet op de cultuurgelden die de gemeente als gevolg van corona van
Rijksoverheid heeft ontvangen. Met deze gelden worden culturele activiteiten ondersteund en ontplooid. Er is ruimte voor nieuwe initiatieven en dit past bij de speerpunten van het kunst- en cultuurbeleid. Ten aanzien van bibliotheekwerk wordt in 2021 bepaald welke weg de gemeente vanaf 2022 inslaat. Uit het onderzoek vanuit de Asscher-gelden is gebleken welke behoeften er in Leudal zijn en deze worden uitgewerkt in een nieuw plan.
41
Wat mag dat kosten? Bijdrage cultuur aan gezondheid
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021 Lasten Cultuuraccommodaties
917
800
688
674
669
698
Kunst en cultuur
375
423
412
331
331
331
Media
577
605
468
468
468
467
1.869
1.829
1.568
1.473
1.468
1.497
Cultuuraccommodaties
-31
-33
-33
-33
-33
-33
Kunst en cultuur
-5
-11
-11
-11
-11
-11
Media
-95
-95
-95
-95
-95
-95
Totale baten
-131
-139
-139
-139
-139
-139
Mutaties reserves
-232
-260
-197
-197
-197
-197
1.506
1.429
1.232
1.136
1.131
1.160
Totale lasten Baten
Resultaat
2.3.2.2 Cultuur deelname Jeugd toeleiden, via combinatie functionarissen, naar culturele verenigingen. Inwoners nemen deel aan culturele activiteiten. De cultuurcoaches bevorderen de deelname van inwoners aan kunstzinnige en culturele activiteiten. Evenementen Inwoners hebben toegang tot en nemen deel aan evenementen. Bijdrage evenementen Evenementen zorgen voor sociale samenhang, leefbaarheid in de kernen en verbinding van alle inwoners in Leudal. Daarnaast zijn ze een tool om bij te dragen aan de doelstellingen van de gemeente. Wat gaan wij daar voor doen? In het kader van de Brede Regeling Combinatiefuncties wordt de samenwerking met Leudal Leeft in 2022 verlengd. Onderdeel van Leudal Leeft zijn de cultuurcoaches, die zorgen voor verbinding en zichtbaarheid van de Leudalse cultuursector. Ook versterken zij het cultuuronderwijs in onze gemeente en bouwen zij mee aan het netwerk van cultuurverenigingen. Ze zorgen voor nieuwe initiatieven op het gebied van kunst en cultuur, zodat inwoners hiermee kennis kunnen maken.
42
Evenementen Het nieuwe evenementenbeleid is in juli 2021 door de gemeenteraad vastgesteld en gaat in per 2022. Het beleid bestaat uit vier speerpunten. Evenementen dragen bij aan: 1. De strategische visie van de gemeente Leudal 2. De doelstellingen vanuit Sport & Gezondheid 3. De doelstellingen vanuit Kunst & Cultuur 4. De doelstellingen vanuit Recreatie & Toerisme Deze speerpunten worden vertaald naar concrete activiteiten in de nieuwe subsidieregeling evenementen die ook in 2021 wordt vastgesteld en in zal gaan per 2022. Wat mag dat kosten? Cultuur deelname
(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021
Lasten Cultuurondersteuning
118
385
139
147
140
139
Burgerinitiatieven
29
50
50
50
50
50
147
435
189
197
190
189
Cultuurondersteuning
-5
0
0
0
0
0
Burgerinitiatieven
0
0
0
0
0
0
Totale baten
-5
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
-63
-146
0
0
0
0
Resultaat
78
288
189
197
190
189
Totale lasten Baten
2.3.3 Sport Inwoners hebben toegang tot en nemen deel aan sport en bewegen.
2.3.3.1 Bijdrage sport aan gezondheid Sportdeelname draagt bij aan welzijn, gezondheid en vitaliteit van onze inwoners. Gezonde inwoners nemen deel aan sport in verenigingsverband of in groepsverband. Jeugd toeleiden, via combinatie functionarissen, naar sportverenigingen. Sport is een vrijetijdsbesteding met een sterke maatschappelijke waarde voor welzijn en gezondheid van onze inwoners. Wij streven naar een omgeving waarin alle inwoners kunnen sporten en bewegen, ongeacht leeftijd, achtergrond of beperking. Daarom gaan we deelname aan beweeg- en sportactiviteiten bevorderen en beschikbaar houden voor alle inwoners. Ook samenwerking, tussen Leudalse verenigingen en interregionaal, achten we van belang voor een bloeiend sportklimaat.
43
Wat gaan wij daar voor doen? In 2022 wordt de uitvoering van het in 2020 gesloten Lokaal Sportakkoord actief voortgezet. Voorgedragen initiatieven worden, na een positieve beoordeling, ten uitvoering gebracht. Hiertoe is een kernteam, bestaande uit een afvaardiging van betrokken partners, aangesteld. Onder leiding van Bureau Negen wordt door het kernteam bepaald welke initiatieven aanspraak maken op het budget van in totaal € 20.000 in 2022. Hierdoor worden de pijlers Samen Meedoen, Gezond Actief en Vitaal Verenigen vanuit de gemeenschap uitgedragen.
In navolging op het Lokaal Sportakkoord is in 2021 ook een Lokaal Leefstijlakkoord gesloten, dat zorgt voor verbinding tussen sport en gezondheid. Hiermee staat 2022 in het teken van 'Iedereen op gezond gewicht', 'een Rookvrije generatie', en Alcohol- en drugspreventie. Samen met partners en inwoners van Leudal wordt hieraan uitvoering gegeven. Ook hier is Bureau Negen als formateur bij betrokken. Zij verzorgen de procesbegeleiding en zijn budgethouder van het door Rijksoverheid ontvangen budget. Jaarlijks wordt er € 20.000 beschikbaar gesteld voor initiatieven. Bureau Negen ontvangt voor zowel het begeleiden van het Lokaal Sportakkoord als het Lokaal Leefstijlakkoord een totaalbedrag van € 19.200: een bedrag dat de gemeente voor dit doel van de Rijksoverheid heeft ontvangen.
In 2022 wordt, in navolging op het Lokaal Sportakkoord, een sportbeleid voor de gemeente Leudal opgesteld. Tijdens het proces wordt inwoners en verenigingen gevraagd om mee te denken aan de inhoud van dit beleid.
In 2022 vindt een behoefteonderzoek naar binnenzwemwater in Leudal plaats. Het resultaat van dit onderzoek wordt verwoord in een toekomstvisie van zwembaden in Leudal en heeft effect op continuering van de privatiseringsovereenkomsten in Heythuysen en Haelen.
Wat mag dat kosten? Bijdrage sport aan gezondheid
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021 Lasten Sportbeleid
623
640
459
459
459
459
Buitensport
1.102
1.093
1.406
1.452
1.511
1.503
Binnensport
969
988
986
972
971
964
Totale lasten
2.694
2.722
2.850
2.882
2.941
2.926
Sportbeleid
-148
-40
-93
-93
0
0
Buitensport
-354
-161
-256
-256
-161
-161
Binnensport
-123
-69
-170
-170
-139
-139
Totale baten
-624
-270
-519
-519
-299
-299
Mutaties reserves
-179
-299
-151
-151
-151
-146
1.891
2.153
2.180
2.212
2.491
2.481
Baten
Resultaat
Verplichte indicatoren uit het BBV
Indicator
Eenheid Jaar Waarde Bron
Beschrijving
Niet-sporters
%
Het percentage inwoners dat niet sport ten opzichte van het totaal aantal inwoners.
44
2016
52,3
RIVM Zorgatlas
2.4 Samenleving Samen aan de slag met talent: iedereen telt mee, doet mee en draagt bij naar eigen vermogen. Visie We gaan voor een solidaire samenleving in een omgeving waar onze inwoners zich thuis voelen en mee kunnen doen naar vermogen. De behoefte en het talent van de inwoner staan centraal. Dit betekent dat mensen iets voor elkaar betekenen, dat er respect is voor elkaars eigenheid en dat er ruimte is voor individuele keuzes. De inwoner kan erop vertrouwen dat de gemeente voorziet in passende ondersteuning als deze nodig is. We willen daarbij de volgende maatschappelijke effecten bereiken: 1. Vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners Het vermogen van iemand om voor zichzelf te zorgen. Men kan eigen problemen oplossen en gaat zelfstandig door het leven oftewel weet zichzelf te redden. Kernbegrippen zijn:
2.
3.
4.
eigen kracht (zelf kunnen), eigen regie (zelf bepalen) en eigen verantwoordelijkheid (zelf moeten of mogen). Meer mensen doen mee, inclusieve samenleving Iedereen kan naar vermogen meedoen op basis van eigen mogelijkheden en talenten, inwoners met een beperking kunnen op voet van gelijkheid met anderen mee doen aan de samenleving. Betere passende duurzame oplossingen voor inwoners Bij ondersteuningsvragen van inwoners wordt breed, integraal naar de vraag gekeken vanuit het perspectief van de vrager. Ondersteuningsvormen sluiten aan bij versterking van eigen kracht en inzet van het eigen netwerk. Ondersteuningsvormen zijn maatwerk, passend bij deze inwoner en gericht op lange termijn perspectief. Meer zelfredzame maatschappij Een maatschappij waarbij inwoners zo min mogelijk afhankelijk zijn van de overheid. Inwoners zoeken hun eigen oplossingen en helpen elkaar. Mensen voelen zich verbonden, willen samen delen en hebben gemeenschappelijke waarden.
Wat willen wij bereiken? De transformatie waar we als gemeente voor staan is een langdurig traject. Vraagstukken bekijken we niet langer alleen vanuit afzonderlijke wetten als de Jeugdwet, Wet Maatschappelijke Ondersteuning of Participatiewet. Het draait in het sociaal domein immers ook onderwijs, sociale veiligheid en gezondheid. Het gaat om een integrale aanpak samen met al onze partners in de regio, in het belang van onze inwoners. Het sociaal domein is dusdanig complex en omvangrijk dat we beseffen dat onze aanpak niet van vandaag op morgen gerealiseerd kan zijn, maar waar we wel voortdurend aan blijven werken. Samenwerking Midden-Limburg West De komende jaren ligt de focus op het optimaal inrichten van de samenwerking tussen de gemeenten Leudal, Nederweert en Weert (Midden-Limburg West). Ingezet wordt op een meer planmatige aanpak, met sturing op samenhang, resultaten en nieuwe ontwikkelingen. In 2021 is een regionaal Programmaplan sociaal domein opgesteld. Met dit plan worden de regionale activiteiten Wmo en Jeugdhulp voor de komende jaren (2021, 2022 e.v.) bepaald. Voor de middellange termijn is de intentie om de samenwerking inkoop sociaal domein bovenregionaal te gaan organiseren.
Uitgangspunt daarbij is dat Midden-Limburg West verantwoordelijk blijft voor de beleidsontwikkeling, kaders en uitgangspunten voor het sociaal domein maar de uitvoering van de inkoop en het contract- en leveranciersmanagement bij een inkooporganisatie wordt belegt. Dit ligt in de lijn van de Norm voor Opdrachtgeverschap en het wetsvoorstel ‘Verbetering beschikbaarheid zorg voor jeugdigen’. In dit wetsvoorstel is ten aanzien van de governance vastgelegd dat voor de regionale samenwerking, een samenwerkingsvorm op grond van de Wet gemeenschappelijke regeling (WGR) noodzakelijk is. 45
Uitvoeringsplan Sociaal Domein 2020-2021 De gemeenteraad heeft in november 2019 het Regionaal Beleidsplan Sociaal Domein 2020 tot en met 2023 vastgesteld. Met dit plan zijn de visie, maatschappelijke effecten en de doelen voor de komende jaren vastgesteld. In het Uitvoeringsplan Sociaal Domein 2020-2021 is beschreven hoe we werken aan de doelen uit het beleidsplan. De thema’s die in dit uitvoeringsplan aan de orde komen dragen daaraan bij. In dit uitvoeringsplan worden de volgende thema’s uitgewerkt:
Basisvoorzieningen; Eén plan voor elk thuis;
Mantelzorger-vrijwilligers; Versterking Jeugd en jong volwassenen; Een goede toegang ; Inwoners doen en tellen mee.
Voor het voorkomen van Armoede, Dementie, Vroegsignalering en schuldhulpverlening en aanpak eenzaamheid zijn lokale plannen opgesteld. Voor Preventie is er een regionaal koersdocument opgesteld (en vastgesteld in 2019). Het thema Wonen wordt uitgewerkt in samenhang met de decentralisatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Bij elk thema is aangegeven aan welke doelen en maatschappelijke effecten dit thema bijdraagt. In 2021 vindt een evaluatie van het Uitvoeringsplan plaats en worden de activiteiten voor 2022 en 2023 bepaald. “Duurzaam evenwicht sociaal domein” Daarnaast is er een financiële urgentie; de hoge zorgkosten in het sociaal domein zijn niet houdbaar. Dit is in Leudal zichtbaar, maar geldt ook voor meerdere gemeenten in Nederland. Om meer inzicht te krijgen in het geheel van besparingsmaatregelen in het sociaal domein voerde TwynstraGudde in de periode juni-juli 2020 een quick scan uit voor Leudal. In september 2020 stelde de gemeenteraad de quick scan vast en is daarmee in de programmabegroting 2021-2024 een taakstelling sociaal domein van € 688.805 in 2021 oplopend naar € 2.094.767 in 2022 en vanaf 2023 structureel € 3.142.022 opgenomen. In november 2020 stelde de gemeenteraad bij de Algemene Beschouwingen het integraal plan van aanpak met besparingsmaatregelen “Duurzaam evenwicht sociaal domein” vast.
In dit plan zijn alle maatregelen opgenomen waarmee de taakstelling gerealiseerd moet worden. De maatregelen hebben betrekking op de integrale keten. De komende begrotingsperiode zal dus in het teken staan van: optimalisering samenwerking Midden-Limburg West;
het inrichten van een bovenregionale inkooporganisatie; het uitvoeren van het regionale Programmaplan sociaal domein; de implementatie van de nieuwe contracten Jeugd; investeringen op het gebied van ICT en sturingsinformatie;
het uitvoeren van de nog aan te besteden segmenten Jeugd en Wmo; het uitvoeren van de maatregelen uit het plan "Duurzaam evenwicht in het sociaal domein" en het behalen van de taakstelling.
Over de laatste twee onderdelen wordt de gemeenteraad per kwartaal geïnformeerd over de resultaten met een voortgangsrapportage.
46
Totaal programma
Samenleving
(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021
Lasten
43.404
39.066
34.906
33.544
33.451
33.297
Baten
-13.851
-7.185
-6.411
-6.234
-6.235
-6.236
171
-328
-12
0
0
0
29.724
31.553
28.484
27.310
27.216
27.061
Mutatie reserves Resultaat
2.4.1 Gezondheid
2.4.1.1 Bewustwording van invloed levensstijl Inwoners zijn zich bewust van de invloed van hun levensstijl op hun gezondheid. Gezondheid is een breed begrip. We sluiten hierbij aan bij het concept van 'Positieve gezondheid' waarbij niet ‘ziekte’ of ‘beperkingen’ van mensen centraal staan maar de ‘eigen regie’ en ’mogelijkheden’ van mensen. Positieve gezondheid richt zich op 6 pijlers, namelijk:
Lichaamsfuncties Mentaal welbevinden
Zingeving Kwaliteit van leven Meedoen Dagelijks functioneren
De pijlers staan met elkaar in verbinding en kunnen niet los van elkaar worden gezien. Positieve gezondheid vormt een belangrijk uitgangspunt in de Visie Sociaal Domein en heeft veel raakvlakken met ander beleid zoals bijvoorbeeld welzijn en armoede. Gezondheid is ook een belangrijk thema in de nog op te stellen omgevingsvisie. Binnen Leudal zijn veel partners en vrijwilligers die initiatieven nemen en activiteiten uitvoeren die bijdragen aan gezondheid of het bieden van hulp in nood. Wat gaan wij daar voor doen? De GGD (VRLN) voert veel taken uit op het gebied van de volksgezondheid. Denk aan de uitvoering van het rijksvaccinatieprogramma, jeugdgezondheidszorg en infectieziekten bestrijding. De GGD (VRLN) heeft een beleidsplan 2020-2023 opgesteld. Samenwerking in het sociale domein, een gezonde generatie en vitaal ouder worden zijn daarin belangrijke thema's, die in 2022 verder opgepakt worden. Het afgelopen jaar is in samenwerking met maatschappelijke partners gewerkt een leefstijlakkoord opgesteld. Dit is een lokaal preventie-akkoord en een aanvulling van het sportakkoord. Belangrijke thema's voor Leudal zijn alcohol en drugspreventie, rookvrije generatie en het voorkomen van overgewicht. Voor de uitvoering van projecten die passen in dit akkoord is in 2021, 2022 en 2023 een uitvoeringsbudget van €20.000 per jaar beschikbaar.
47
Wat mag dat kosten? Bewustwording van invloed levensstijl
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021 Lasten Bescherming gezondheid
1.334
1.397
1.372
1.364
1.364
1.365
Totale lasten
1.334
1.397
1.372
1.364
1.364
1.365
Bescherming gezondheid
0
-20
0
0
0
0
Totale baten
0
-20
0
0
0
0
Mutaties reserves
0
0
0
0
0
0
1.334
1.377
1.372
1.364
1.364
1.365
Baten
Resultaat
2.4.2 Maatschappij
2.4.2.1 Versterken samenredzaamheid Versterken van de samenredzame maatschappij. Met het versterken van de samenredzaamheid streven we als gemeente naar een samenleving waarbij inwoners zo min mogelijk afhankelijk zijn van de overheid. Inwoners zoeken hun eigen oplossingen en helpen elkaar. We noemen dit eigen kracht en burgerparticipatie. Mensen voelen zich verbonden, willen samen delen en hebben gemeenschappelijke waarden. Met andere woorden de sociale cohesie in de kern of binnen de gemeente. Belangrijke partners voor het versterken van de samenredzaamheid zijn o.a. Synthese, Algemeen Maatschappelijk Werk Midden-Limburg (AMW-ML), de buurtsportcoaches, verenigingen, vrijwilligersorganisaties en dorpsplatforms. De gemeente zoekt daar dan ook actief de samenwerking mee op. Wat gaan wij daar voor doen? Regionaal werken we met gemeente Weert, Nederweert en onze belangrijkste ketenpartners samen aan een aantal uitvoeringsplannen in het kader van het Regionaal Beleidsplan Sociaal Domein 20202023. De uitvoeringsplannen die met name bijdragen aan het versterken van de samenredzaamheid zijn: 1.
Het uitvoeringsplan versterkt mantelzorgers en vrijwilligers, met als doelen: Meer samenwerking tussen formele en informele zorg en ondersteuning; er vindt periodiek overleg plaats tussen beleidsmedewerkers, procesregisseurs, buurtsportcoaches, dorpsraden, AMW-ML, Proteion Welzijn en Synthese. Het doel van dit overleg is kennis delen over
behoeften en hiaten in de dorpen van Leudal, rol duidelijkheid en versterken van de samenwerking tussen informele en formele zorg en ondersteuning. Mantelzorgers en vrijwilligers krijgen passende ondersteuning en waardering; Op regionaal niveau worden kennis en best practices gedeeld. Lokaal werken maatschappelijk partners samen onder leiding van Synthese. Tevens maakt Synthese vanaf juni 2021 onderdeel uit van de organisatie van Unitus, waardoor versterking van de eigen organisatie, bedrijfsvoering en kennisdeling met o.a. Vorkmeer, HOERA kindercentra en Punt Welzijn een feit is.
48
Mantelzorgers kunnen voldoende gebruik maken van respijtzorg; wij zoeken in de regio de samenwerking op met o.a. de zorgverzekeraars, om de toegang tot respijtzorg voor mantelzorgers te verbeteren en mantelzorgers te informeren over de voorzieningen in nabijheid.
2. Het uitvoeringsplan helpt basis- en algemene voorzieningen versterken en ontwikkelen, met als doelen:
Meer inwoners maken gebruik van basis- en algemene voorzieningen; Meer inwoners kennen de aanwezige basisvoorzieningen en algemene voorzieningen; Meer professionals kennen de aanwezige basisvoorzieningen en algemene voorzieningen en verwijzen actief;
Verschuiving van specialistische en maatwerkvoorzieningen in de 2e lijn naar basis– en algemene voorzieningen. Deze drie doelen worden periodiek beschreven in de vier maandelijkse rapportage die Synthese aanlevert en krijgen een plek in het jaarlijks op te stellen werkplan.
Synthese als partner Synthese is op het gebied van welzijnswerk aan volwassenen, een belangrijk partner binnen deze werkgroepen en zal zich ook komend jaar inzetten voor het vergroten van de samenredzaamheid door zich te richten op een aantal pijlers en activiteiten daarbinnen. Dit betreft: Het versterken van de algemene- en voorliggende voorzieningen binnen Leudal; Het versterken en ondersteunen van mantelzorgers vrijwilligers;
Het tegengaan van eenzaamheid in het bijzonder onder de doelgroepen jongeren en senioren; Armoede-aanpak o.a. door inzet in het financieel informatiepunt en project vroegsignalering.
In de doorontwikkeling kijken we samen met Synthese naar:
Leren van de coronatijd; een deel van het aanbod van Synthese, bijvoorbeeld voor de doelgroep jongeren kan ook digitaal worden aangeboden; Versterken van de samenwerking met formele en informele partijen, waaronder de beleidsmedewerkers, buursportcoaches, dorpsraden, AMW-ML, Proteion en procesregisseurs binnen de gemeente, door structurele afstemming;
AMW-ML Het AMW-ML is ook een belangrijke partner en zet in op laagdrempelige hulpverlening waarbij de mogelijkheden van de cliënt en zijn netwerk centraal staat. AMW-ML biedt samen met het Centrum voor Jeugd en Gezin Midden-Limburg (CJG-ML) een brede basisondersteuning op het gebied van opgroeien en opvoeden en zelfstandig functioneren. Sommigen hebben aan enkele gesprekken genoeg, voor anderen is een langdurige betrokkenheid nodig. De duur en effecten van de coronacrisis zijn op dit moment nog lastig in te schatten. AMW-ML werkt samen met diverse organisaties samen en is actief op diverse maatschappelijke thema's zoals armoedebestrijding en vroegsignalering, maatjesproject en thuisadministratie.
49
Wat mag dat kosten? Versterken samenredzaamheid
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2020 na begroting 2023 2024 2025 wijziging 2022 2021 Lasten Maatschappij algemeen
570
634
567
578
585
584
Welzijnswerk
594
589
600
594
594
594
4
6
6
6
6
6
1.168
1.228
1.173
1.177
1.184
1.184
Maatschappij algemeen
0
0
0
0
0
0
Welzijnswerk
0
0
0
0
0
0
WMO advisering
0
0
0
0
0
0
Totale baten
0
0
0
0
0
0
-13
0
0
0
0
0
1.155
1.228
1.173
1.177
1.184
1.184
WMO advisering Totale lasten Baten
Mutaties reserves Resultaat
2.4.3 Ondersteuning
2.4.3.1 Beter passende ondersteuning Inwoners krijgen passende ondersteuning. Zo preventief mogelijk, zo kort mogelijk en zo lang als nodig. We gaan voor een kwalitatief betaalbaar stelsel (Participatie, Jeugdhulp en Wmo). We willen dat onze inwoners duurzaam passende zorg en ondersteuning krijgen binnen de beschikbare financiële kaders.
Wat gaan wij daar voor doen? Plan van aanpak met besparingsmaatregelen "Duurzaam evenwicht in het sociaal domein" De maatregelen zijn geclusterd in een drietal categorieën: a. Toegang; b. Maatwerkvoorzieningen; c. Verwervingsstrategie. Toegang De toegang bepaalt een groot gedeelte van het gebruik aan voorzieningen (indicaties). Ook is de toegang een draaiknop in het terugverwijzen van ondersteuningsvragen die in het voorliggende veld kunnen en moeten worden opgepakt, alsmede in het tijdig afschalen van ondersteuning die ook door lichtere vormen kunnen worden vervangen. Met de implementatie van de nieuwe verwerving krijgt de toegang een betere positie zodat zij een belangrijke rol kunnen pakken in het behalen van de doelstellingen.
50
Eind 2020 vond een objectieve en onafhankelijke 0-meting voor het team Wmo en het lokale team CJG plaats. De uitkomst is dat in het algemeen de toegang voldoende tot goed wordt uitgevoerd en dat de verbetermogelijkheden voornamelijk liggen bij eigen kracht/sociaal netwerk en voorliggend veld. Naar aanleiding van deze bevindingen zijn verbeteracties uitgezet. Aan het einde van 2021 c.q. in het begin van 2022 wordt wederom een 0 (+1)-meting uitgevoerd om te kijken of de voortgang op de verbeterpunten is gerealiseerd. Indien nodig worden hier in 2022 verdere acties op uitgezet. Maatwerkvoorzieningen Samenhang Jeugdhulp-Onderwijs In de Nadere regels Jeugdhulp zijn met ingang van het schooljaar 2020-2021 criteria voor begeleiding in de scholen en kinderopvang en vervangende dagbesteding onder schooltijd vastgesteld. De toegang (CJG-ML) werkt met deze criteria. In 2021 en 2022 worden met het samenwerkingsverband onderzocht hoe we samen zorgonderwijsarrangementen kunnen inzetten en financieren om de inzet op scholen nog effectiever te laten plaatsvinden. In de pilotknooppuntoverleg wordt casuïstiek gezamenlijk door jeugdhulpverlening en onderwijs besproken met als doel onderwijs- en jeugd- doelen en inzet beter op elkaar af te stemmen. Gelet op de late start van de pilot en de omstandigheden als gevolg van de coronacrisis is de pilot verlengd tot en met juli 2022.
Na afloop van de pilot vindt een eindevaluatie plaats. Praktijkondersteuners huisartsen Door het plaatsen van praktijkondersteuners bij de huisartsen worden gemiddeld 30% minder verwijzingen naar gespecialiseerde hulp gedaan. Het doel is niet alleen minder maar ook meer juiste verwijzingen. In 2022 vindt samen met het CJG-ML een verdere uitrol van de plaatsing van de praktijkondersteuners plaats. Huisartsen worden hiervoor actief benaderd. Pilot Lokale behandelteams Met deze pilot willen de gemeenten Midden-Limburg West in 2020 en 2021 met een aantal aanbieders komen tot een verbetering van de kwaliteit van de jeugdhulp en te zorgen voor een duurzaam en vooral betaalbaar stelsel. De lokale teams van het CJG-ML zijn de basis voor het geven van jeugdhulp. Dit team is ook verantwoordelijk voor de toegang naar gespecialiseerde Jeugdhulp. We streven naar een betere aansluiting tussen het lokale team van het CJG en het gespecialiseerde aanbod. We hebben een lokaal (integrale) behandelteam ingericht aanvullend op de lokale team van het CJG. Het behandelteam realiseert een lokale aanpak; zorg dichtbij en daar waar nodig. De krachten van het informele netwerk, de basisvoorzieningen, de basisjeugdhulp en de aanvullende zorg worden gebundeld en op elkaar afgestemd (naadloos samenwerken, elkaar betrekken) en daarmee worden de kosten van jeugdhulp beperkt.
De pilot loopt tot en met 2021 en wordt in 2022 geëvalueerd. Op grond van deze evaluatie wordt bepaald of en hoe het lokale behandelteam een plek krijgt in het jeugdhulpstelsel. Inzetten jobcoach voor de jongeren Voor jongeren wordt een 'eigen' jobcoach (intensief casemanagement) ingezet die zich specifiek richt op het begeleiden van jongeren uit het (voortgezet) speciaal onderwijs of uit een uitkeringssituatie (tot 27 jaar). Daarmee wordt de kans op een betaalde baan voor deze jongeren vergroot. Dit moet leiden tot een afname van het aantal jongeren in de uitkering.
51
Brede inzet van de medewerker Werkgeversservicepunt (WSP) De medewerker van het WSP zoekt intensief contact met bestaande en nieuwe werkgevers om baanopeningen te creëren voor mensen met een uitkering. Het 'instrument' loonkostensubsidies wordt aangeboden aan werkgevers om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan een baan te helpen. Inzet instrument arbeidsgerichte dienstverlening In 2022 wordt de pilot voortgezet om de samenloop van een maatwerkvoorziening Wmo (dagbesteding) en een uitkering in het kader van de Participatiewet te beëindigen. Hierdoor dalen de kosten van de WMO en de PW. Woningaanpassingen De invoering van het abonnementstarief ingaande 1-1-2019 gaat gepaard met een aanzuigende werking met betrekking tot maatwerkvoorzieningen in de Wmo. Concreet heeft zich dit vertaald in een toename van het aantal meldingen c.q. aanvragen bij onder andere woningaanpassingen. De landelijk stijgende bouwkosten zijn hier mede een oorzaak van. De stijging over de periode van 2020 tot op heden is bijna 4% (bron BouwkostenIndex.nl). Onze toegang Wmo is daarom zeer kritisch bij het afgeven van een Wmo indicatie met betrekking tot dit soort aanvragen. Vanaf 2022 zullen we het huidige Wmo beleid zoveel waar mogelijk juridisch aanscherpen.
Vestiging nieuwe aanbieders
De zorg is een economische factor van belang voor Leudal. Daar komt bij dat het in de recente coronacrisis heeft getoond een stabiele sector te zijn wat betreft werkgelegenheid. We zien alleen steeds meer aanvragen voor uitbreiding van het zorgaanbod in Leudal (Jeugd en Wmo inclusief verblijfsvoorzieningen). Aangezien we al te maken hebben met een overschot aan zorgvoorzieningen zullen we hierop, binnen onze wettelijke mogelijkheden, blijven anticiperen indien er niet sprake is van een aantoonbare tekort in het zorglandschap die met deze voorziening wordt ingevuld. Het bekende principe ‘aanbod creëert vraag’ heeft geleid tot een meer dan evenredig beslag op budgetten van de begroting van Leudal. Verwerving 2022 De toekomstige verwervingsstrategie is een essentieel en strategisch instrument voor het leveren van een substantiële bijdrage aan het oplossen van de financiële opgave. Hierbij kan de verwervingsstrategie alleen in onderlinge samenhang worden bezien met de toegang, bekostiging en stringent contractmanagement. Voor de volgende aanbestedingen Jeugd worden met ingang van 1 januari 2022 nieuwe contracten afgesloten: Segment 2 Jeugd: wonen (Midden-Limburg); Segment 5 Jeugd: integrale Crisishulp (Noord- en Midden-Limburg). De volgende aanbestedingen Jeugd en Wmo zijn regionaal vertraagd.
In 2022 vinden de aanbestedingen plaats en met ingang van 1 januari 2023 worden nieuwe contracten afgesloten: Segment 1 Jeugd: behandeling met verblijf (Noord- en Midden-Limburg); Segment 3 Jeugd: dagbehandeling en dagbesteding
52
Segment 4 Jeugd: ambulant; Segment Wmo 1: volwassenen multi-problematiek; Segment Wmo 2: volwassenen ondersteuning gericht op verbetering; Segment Wmo 3: volwassenen ondersteuning stabiliteit;
Segment Wmo 4: ouderen.
Voor de verwerving Wmo en Jeugd is als besparingsmaatregel voor 2022 een bedrag van € 1.180.000 en vanaf 2023 een bedrag van € 2.225.000 opgenomen. Doordat een deel van de aanbestedingen regionaal is vertraagd, zal de taakstelling in 2022 niet (volledig) behaald worden. Voor dit onderdeel in de taakstelling vanaf 2023 is nog onduidelijk wat het effect zal zijn. De komende tijd zal blijken wat haalbaar is en wat mogelijke alternatieven zijn. Bij de Kadernota 2023 wordt de taakstelling vanaf 2023 herzien. Overige ontwikkelingen Woonplaatsbeginsel Per 1 januari 2022 wordt in de Jeugdwet het nieuwe woonplaatsbeginsel ingevoerd. Het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet bepaalt welke gemeente financieel verantwoordelijk is voor een jeugdige. Waar het huidige woonplaatsbeginsel uitgaat van de woonplaats van de gezagsdrager, maakt het nieuwe woonplaatsbeginsel onderscheid tussen ambulante zorg en zorg met verblijf (al dan niet in combinatie met ambulante zorg). Jeugdigen die alleen ambulante zorg krijgen toegekend, gaan vallen onder de gemeente waar de jeugdige staat ingeschreven op het moment van de zorgvraag. Jeugdigen die zorg met verblijf krijgen toegekend, vallen onder de gemeente waar de jeugdige stond ingeschreven direct voorafgaand aan een aaneengesloten verblijfstraject. De herverdeling van middelen wordt doorgevoerd in het gemeentefonds.
Omdat onze gemeente veel voogdijkinderen heeft, zal ons budget fors afnemen. In 2021 is van alle voogdijkinderen in onze gemeente uitgezocht waar de jeugdige stond ingeschreven voor de plaatsing in de instelling. Deze gemeente gaat dan de financiering overnemen. Als dit niet te achterhalen is, blijft deze jeugdige ten laste komen van Leudal. We kunnen nu niet voorzien wat de invoering van de Wet wijziging woonplaatsbeginsel voor financiële gevolgen gaat hebben voor onze gemeente. Dit zal in de loop van 2022 duidelijk worden. Preventie Jeugdhulp Specifiek voor Jeugdhulp geven we uitvoering aan preventiearrangementen, waarmee we de hiaten in ons preventieaanbod opvullen en kiezen voor arrangementen die een positieve invloed hebben op meerdere problematieken. De arrangementen zijn: 1. Voorzorg Jeugdverpleegkundigen van de GGD die ondersteuning bieden aan risicomoeders bij het opvoeden en laten opgroeien van hun eerstgeboren kind. 2. Ouders ondersteunen ouders Ouders Ondersteunen Ouders is een uitgewerkte variant van Moeders Informeren Moeders (effectief bewezen programma) voor opvoedingsondersteuning door geschoolde vrijwilligers aan kwetsbare moeders/gezinnen. 3. Houvast Houvast is een methodiek gericht op het bieden van opvoedingsondersteuning aan ouders met een licht verstandelijke beperking. 4.
Maak jij het verschil Richt zicht op het bewust maken van iedereen dat je het verschil kan maken voor kinderen die te maken hebben met stressvolle opvoedsituatie als gevolg van bijvoorbeeld een verslaving of psychiatrische problematiek van de ouders.
53
5. Buurtgezinnen Buurtgezinnen is gericht op het versterken de eigen kracht van gezinnen door steungezinnen te koppelen aan vraaggezinnen. 6. Nu niet zwanger Dit project richt zich op het voeren van een eerlijk gesprek over de wenselijkheid van zwangerschap op dit moment in het leven van kwetsbare moeders. 7. Prepare Samenwerkingspartners (verloskundigen, CJG etc.) verzorgen ouderschapscursussen aan stellen die een eerste kind verwachten. In december 2020 besloot het college om onze lokale middelen Kansrijke Start regionaal (Noord- en Midden- Limburg) beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het landelijke programma. Kansrijke Start heeft het doel om met alle betrokken partners te investeren in de eerste duizend dagen van een kind (-9 maanden tot 2 jaar). De basis van het actieprogramma is het smeden van een coalitie Kansrijke Start tussen partijen in het medische en sociale domein om zo een samenhangende (keten)aanpak neer te zetten. Voorzorg is één van de drie pijlers van Kansrijke Start, naast Nu Niet Zwanger en Ouderschapscursussen (Prepare). Samenwerking in de regio vergroot de slagkracht.