CConstaterende datLeudal
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 inclusief Erratum

Raadsvergadering 3 november 2026, gemeente LeudalBij agendapunt: Vaststellen Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 - 19:2959.077 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 7

LISA | 48,9 | geen | geen | geen | 51,4 data | data | data De indicatoren zijn op 21 juli 2026 gedownload van de site www.waarstaatjegemeente.nl (Besluit Begroting en Verantwoording). Indien er "geen data" staat, dan is vanuit deze site geen gegevens voor dat jaar bekend. Voor actuelere gegevens wordt verwezen naar de vermelde site. Verbonden partijen Grenspark Maas-Schwalm-Nette Samenwerking Midden-Limburg Keyport Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg BV 29 30 2.5 Onderwijs Goed kwalitatief onderwijs en goede kwalitatieve opvang bieden ieder kind een sterke basis om gezond en veilig op te groeien, gelijke kansen te krijgen en talenten optimaal te ontwikkelen. Primair zijn schoolbesturen daarvoor verantwoordelijk. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor specifieke terreinen. Deze betreffen de onderwijshuisvesting, voorschoolse educatie (zoals peuteronderwijs) en beleid gericht op het terugdringen van onderwijsachterstanden en volwasseneneducatie. Visie De jeugd heeft de toekomst en verdient alle ruimte om zich goed te ontwikkelen. Goed onderwijs en een sterke positie van jongeren in onze samenleving zijn daarbij van groot belang. Gelijke kansen beginnen vanuit een gelijke basis. Wat willen wij bereiken? Ieder kind en iedere jongere krijgt gelijke kansen om zich optimaal te ontwikkelen. Thuisnabij, toegankelijk en kwalitatief goed onderwijs vormen daarbij de basis.

Een sterke doorgaande ontwikkellijn van kinderopvang en voorschool naar basis- en vervolgonderwijs voorkomt onderwijsachterstanden. Ook zorgt dit, in samenhang met jeugdhulp waar nodig, voor passende ondersteuning. Toekomstbestendige en betaalbare onderwijshuisvesting, goed bereikbare onderwijsvoorzieningen en integrale kindcentra dragen bij aan een sterke pedagogische omgeving. Zo verlaat iedere jongere het onderwijs met ten minste een maatschappelijke startkwalificatie en een stevige basis voor een vervolgopleiding, werk en maatschappelijke participatie. Wat gaan wij daar voor doen? Sterke start voor elk kind We versterken de doorgaande ontwikkel- en leerlijn vanuit de overtuiging dat gelijke kansen beginnen met een sterke basis. Samen met partners zoals kinderopvangorganisaties, het consultatiebureau, de bibliotheken en scholen geven we hier invulling aan via het nieuwe koersplan van de Lokale Educatieve Agenda (LEA) en het vernieuwde Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) convenant. Ieder kind een passend aanbod We handelen vanuit het uitgangspunt: altijd iets, nooit niets. Dit betekent dat voor iedere jeugdige, ongeacht de situatie, een passend onderwijs- of ontwikkelaanbod beschikbaar is. We versterken en breiden bestaande interventies, waar nodig, uit en ontwikkelen nieuwe oplossingen op basis van ervaringen uit de praktijk.

Daarnaast verankeren we de opbrengsten van het regionale project Samenhang Jeugdhulp en Onderwijs door de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp verder te intensiveren, zodat jeugdigen tijdig de juiste ondersteuning ontvangen. Integraal huisvestingsplan (IHP) We kijken kritisch naar het IHP en onderzoeken de betaalbaarheid en uitvoerbaarheid van dit plan. Wat mag dat kosten? Onderwijs | (bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2025 | na begroting | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | 2027 2026 Lasten Openbaar basisonderwijs | 425 | 59 | 20 | 20 | 20 | 20 Onderwijshuisvesting | 1.398 | 1.477 | 3.854 | 4.025 | 7.872 | 3.010 Onderwijsbeleid en | 1.991 | 2.387 | 1.848 | 1.764 | 1.753 | 1.753 leerlingzaken Totale lasten | 3.813 | 3.923 | 5.721 | 5.808 | 9.645 | 4.782 Baten Openbaar basisonderwijs | -16 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onderwijshuisvesting | 0 | -2 | -2 | -2 | -2 | -2 Onderwijsbeleid en | -455 | -565 | -63 | -63 | -63 | -63 leerlingzaken Totale baten | -471 | -567 | -64 | -64 | -64 | -64 Mutatie reserves | -456 | -248 | -2.248 | -2.341 | -6.097 | -170 Resultaat | 2.886 | 3.107 | 3.409 | 3.403 | 3.484 | 4.548 Verplichte indicatoren Verplichte | Eenheid | Bron | Waarde | Waarde | Waarde | Waarde | Limburg indicatoren per | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | meest programma | recent P5 Onderwijs Voortijdige schoolverlaters | % | DUO | 1,6 | geen | geen

| geen | 2,6 totaal | data | data | data (VO + MBO) % Absoluut verzuim | per 1.000 | DUO | 0 | geen | geen | geen | 9,4 leerlingen | data | data | data Relatief verzuim | per 1.000 | DUO | 20 | geen | geen | geen | 25 leerlingen | data | data | data De indicatoren zijn op 21 juli 2026 gedownload van de site www.waarstaatjegemeente.nl (Besluit Begroting en Verantwoording). Indien er "geen data" staat, dan is vanuit deze site geen gegevens voor dat jaar bekend. Voor actuelere gegevens wordt verwezen naar de vermelde site. 31 32 2.6 Sport, cultuur en recreatie Gemeente Leudal biedt een breed scala aan voorzieningen om het welzijn van onze inwoners en bezoekers te vergroten. Dit varieert van het onderhoud van sportaccommodaties, versterking van het bibliotheekwerk tot het stimuleren van natuurbeleving in Leudal of subsidiëring van sport- of culturele verenigingen. Ook cultureel erfgoed draagt bij aan de identiteit, herkenbaarheid en kwaliteit van de leefomgeving in zowel de kernen als het buitengebied en versterkt daarmee tevens de recreatieve aantrekkelijkheid van de gemeente. Visie Sociale basis gaat verder dan alleen zorg, het is het fundament van de samenleving om te zorgen dat we zowel fysiek als mentaal veerkrachtig zijn en blijven. Sport, cultuur en recreatie maken onderdeel uit van dit fundament.

Het verbindt onze inwoners en vergroot de leefbaarheid in onze dorpen en het buitengebied door bij te dragen aan vitaliteit, plezier en gezondheid. We vinden het belangrijk dat sport, cultuur en recreatie voor iedereen bereikbaar zijn en dat het aanbod aansluit bij de vraag van inwoners. Binnen de gestelde kaders faciliteren en ondersteunen we onze inwoners, verenigingen, ondernemers en organisaties om vorm te geven aan onze identiteit als gemeente en zorg te dragen voor een gevarieerd en kwalitatief goed aanbod. Cultureel erfgoed Wij beschouwen cultureel erfgoed als een wezenlijk onderdeel van de identiteit en kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Erfgoed in woonkernen en buitengebied draagt bij aan herkenbaarheid, leefbaarheid en ruimtelijke samenhang. Binnen de Omgevingswet wordt erfgoed op integrale wijze betrokken bij ruimtelijke ontwikkelingen, met ruimte voor maatwerk en afweging binnen bestaande beleidskaders. Wat willen wij bereiken? Cultureel erfgoed We willen cultuurhistorische waarden behouden en waar mogelijk versterken als onderdeel van ruimtelijke kwaliteit in kernen en buitengebied. Bestaande erfgoedwaarden worden beter verankerd in ruimtelijke afwegingen en beschikbare instrumenten. Daarnaast wordt ingezet op een zorgvuldige omgang met monumenten en karakteristieke structuren.

Erfgoed wordt meegenomen als onderdeel van integrale gebiedsontwikkeling, met ruimte voor prioritering op basis van actualiteit en maatschappelijke relevantie. Bibliotheekwerk De bibliotheek is de plek waar kennis, ontwikkeling, educatie, cultuur en ontmoeting samenkomen. Het is een belangrijke basisvoorziening waar alle inwoners van Leudal gebruik van kunnen maken. Het is een plek om te leren, elkaar te ontmoeten, kennis te vergroten en geïnspireerd te raken. Hiermee beogen we zelfredzaamheid te stimuleren, eenzaamheid tegen te gaan, gezondheid en welzijn te verbeteren en participatie op de arbeidsmarkt en in de samenleving te vergroten. Cultuur Cultuur is van en voor iedereen. Het verbindt mensen en vormt daarmee de basis van onze lokale gemeenschappen. Cultuur heeft een positief effect op mentale en fysieke gezondheid, basisvaardigheden, vitaal ouder worden, sociale cohesie en gemeenschapszin. We willen daarom dat alle inwoners de kans krijgen om kennis te maken met cultuur. 33 Accommodatiebeleid We willen een transparant, toekomstgericht en betaalbaar voorzieningenaanbod dat aansluit bij de maatschappelijke behoefte. We behandelen situaties gelijk en faciliteren initiatieven van verenigingen en stichtingen binnen de kaders van de verdieping op het accommodatiebeleid (afwegingskader, menukaart en maximale financiële groeiruimte).

Daarom gaan we jaarlijks in gesprek met stichtingen en verenigingen over de bezetting en capaciteit en brengen we de (bekostiging van) ruimtelijke capaciteit in lijn met de behoefte naar ruimte (vierkante meter of velden). Verder harmoniseren we ondersteuning door overeenkomsten te vernieuwen. We hebben aandacht voor het tempo van de implementatie, zodat vereniging en stichtingen zich kunnen aanpassen. Een sterk verenigingsleven is namelijk belangrijk voor de leefbaarheid in Leudal. Sportbeleid We hebben geen sport- en beweegbeleid op basis waarvan initiatieven worden getoetst of de inzet van de gemeente op het gebied van sporten en bewegen wordt afgewogen. We concluderen uit de evaluatie Sport en Bewegen (2026) dat we sporten en bewegen willen benaderen binnen een bredere context van gezondheid en welzijn van onze inwoners. We starten in 2026 met het proces om te komen tot een integrale visie op het sociaal domein. Op basis van deze visie kunnen we daarna de doelen en inzet op het gebied van sporten en bewegen verder concretiseren. Wat gaan wij daar voor doen? Cultureel erfgoed We zorgen voor een actuele en bruikbare basis van cultuurhistorische informatie, waaronder de cultuurhistorische waardenkaart, als onderlegger voor ruimtelijke besluitvorming. Erfgoed wordt betrokken bij ruimtelijke initiatieven en gebiedsontwikkelingen waar relevant, en waar nodig voorzien van advies.

Daarnaast wordt waar passend ingezet op signalering van nieuwe erfgoedwaarden en samenwerking met lokale partijen en initiatiefnemers. Bibliotheek In 2027 geven we uitvoering aan het bibliotheekbeleid. In samenwerking met de bibliotheek wordt een meerjarig uitvoeringsprogramma opgesteld. Ook wordt onderzocht hoe de monitoring van de impact van het bibliotheekwerk kan worden uitgebreid en verbeterd. Cultuur Om te stimuleren dat cultuur wordt ingezet als middel om bij te dragen aan maatschappelijke opgaven wordt in 2027 meer focus gelegd op de inzet van de cultuurcoach in het sociaal domein. Daarnaast wordt een beheerplan voor gemeentelijk kunstbezit opgesteld. Accommodaties In het coalitieprogramma 2026 – 2030 staat ’’De afgelopen periode is er een nieuw accommodatiebeleid vastgesteld, met als doel meer duidelijkheid en gelijke behandeling. Die basis laten we in stand. Tegelijkertijd hebben we zorgen dat een stringente uitvoering van dit beleid tot ongewenste ongelijkheid kan leiden. We corrigeren situaties waarin sprake is van onevenredige kostenstijgingen voor verenigingen. Daarbij hebben we nadrukkelijk oog voor de betaalbaarheid voor leden en de toegankelijkheid van verenigingen’’. We onderzoeken hoe we uitvoering kunnen geven aan de wensen uit het coalitieakkoord.

Na besluitvorming in het college gaan we uitvoering geven aan het implementatieplan verdieping accommodatiebeleid (2025 – 2050): aanpak van beleid naar praktijk. Sport We geven uitvoering aan de subsidieregeling sport- en gezondheid en aan de Brede Regeling Combinatiefuncties. Na het vaststellen van de visie sociaal domein en het concretiseren van de doelen op het gebied van sport en bewegen, wegen we deze inzet opnieuw af. Wat mag dat kosten? Sport, cultuur en recreatie | (bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2025 | na | begroting | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | 2027 2026 Lasten Sportbeleid en activering | 670 | 781 | 481 | 470 | 461 | 461 Sportaccommodaties | 3.360 | 3.464 | 3.063 | 3.200 | 3.148 | 3.166 Cult.presentatie, -productie | 2.008 | 2.158 | 2.359 | 2.671 | 3.243 | 3.925 en -partic. Musea | 64 | 60 | 58 | 58 | 56 | 59 Cultureel erfgoed | 201 | 235 | 264 | 253 | 234 | 254 Media | 763 | 1.111 | 1.065 | 1.062 | 1.060 | 1.060 Openbaar groen en | 4.253 | 4.095 | 3.867 | 4.015 | 4.076 | 4.104 (openlucht) recreatie Totale lasten | 11.317 | 11.905 | 11.156 | 11.730 | 12.278 | 13.031 Baten Sportbeleid en activering | -271 | -216 | -30 | -30 | -30 | -30 Sportaccommodaties | -231 | -249 | -247 | -247 | -247 | -247 Cult.presentatie, -productie | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 en -partic.

Musea | -2 | -10 | -10 | -10 | -10 | -10 Cultureel erfgoed | -24 | -45 | -17 | -17 | -17 | -17 Media | -218 | -95 | -95 | -95 | -95 | -95 Openbaar groen en | -38 | -41 | -22 | -22 | -22 | -22 (openlucht) recreatie Totale baten | -785 | -655 | -421 | -421 | -421 | -421 Mutatie reserves | -501 | -339 | -291 | -359 | -413 | -443 Resultaat | 10.031 | 10.910 | 10.445 | 10.950 | 11.444 | 12.167 34 35 Verplichte indicatoren Verplichte indicatoren per programma Eenheid Bron Waarde Waarde Waarde Waarde Limburg 2024 2025 2026 2027 meest recent P6 Sport, cultuur en recreatie Niet-sporters % RIVM - Zorgatlas 46,8 geen data geen data geen data 46,8 De indicatoren zijn op 21 juli 2026 gedownload van de site www.waarstaatjegemeente.nl (Besluit Begroting en Verantwoording). Indien er "geen data" staat, dan is vanuit deze site geen gegevens voor dat jaar bekend. Voor actuelere gegevens wordt verwezen naar de vermelde site. 36 2.7 Sociaal domein Binnen het sociaal domein zijn we verantwoordelijk voor de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet. Visie We streven naar een inclusieve samenleving waarin iedere inwoner zich thuis voelt en naar eigen vermogen kan deelnemen aan de samenleving. Daarbij staan de behoeften, mogelijkheden en talenten van inwoners centraal.

We versterken de kracht van de samenleving door ontmoeting, onderlinge betrokkenheid en wederkerigheid te stimuleren, met respect voor ieders eigenheid en ruimte voor eigen regie. Waar eigen mogelijkheden of het sociale netwerk onvoldoende toereikend zijn, zorgt de gemeente voor passende, toegankelijke en kwalitatief goede ondersteuning, zodat inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen blijven participeren. Wat willen wij bereiken? Iedere inwoner moet kunnen rekenen op passende ondersteuning die aansluit bij de eigen situatie, behoeften en mogelijkheden. Daarbij zetten we in op het versterken van eigen regie en het benutten van de kracht van de samenleving. Waar mogelijk voorkomen we de inzet van zwaardere, geïndiceerde zorg door tijdig toegankelijke ondersteuning in de eigen leefomgeving te bieden. Alleen wanneer dit onvoldoende is, zetten we maatwerkvoorzieningen of specialistische ondersteuning in. We onderscheiden drie vormen van ondersteuning: Eigen kracht en samenkracht Inwoners zijn in eerste instantie zelf, eventueel met ondersteuning van hun sociale netwerk, verantwoordelijk voor het oplossen van hulpvragen. De gemeente stimuleert eigen regie en onderlinge betrokkenheid. Voorliggende voorzieningen Wanneer eigen kracht of het netwerk niet toereikend is, kunnen inwoners gebruikmaken van laagdrempelige, vrij toegankelijke ondersteuning en algemene voorzieningen.

Samen met onze maatschappelijke partners zorgen we voor een sterk voorliggend veld dat hulpvragen zoveel mogelijk vroegtijdig en in samenhang opvangt. Maatwerkvoorzieningen en specialistische ondersteuning Als algemene voorzieningen onvoldoende passend zijn, bieden we maatwerkvoorzieningen of specialistische ondersteuning. Deze ondersteuning is bedoeld voor inwoners met complexe of langdurige hulpvragen. Waar mogelijk bevorderen we de doorstroom naar lichtere vormen van ondersteuning, met oog voor inwoners die blijvend zijn aangewezen op intensieve zorg. Samen met de gemeenten in Midden-Limburg West hebben we onze gezamenlijke ambities voor het sociaal domein vastgelegd in het Beleidsplan Sociaal Domein. Dit plan vormt tot en met 2027 de basis voor onze samenwerking en de ontwikkeling van ondersteuning en voorzieningen voor inwoners. Onderstaande afbeelding geeft een visuele samenvatting van de belangrijkste speerpunten: 37 Nu het huidige beleidsplan zijn einddatum nadert, zetten we de volgende stap. Samen met onze partners en gemeenten in Midden-Limburg werken we aan een nieuwe gezamenlijke visie en koers voor de periode na 2027. Daarmee blijven we bouwen aan een sterk, toekomstbestendig sociaal domein waarin samenwerking, preventie en passende ondersteuning centraal staan.

Wat gaan wij daar voor doen? We werken aan een sterk voorliggend veld, waarin het merendeel van de ondersteuningsvragen van inwoners in samenhang kan worden opgevangen. De ontwikkelingen binnen het sociaal domein volgen elkaar snel op en de uitdagingen nemen toe. De vergrijzing, de groeiende en complexere zorgvraag en de samenhang tussen zorg, welzijn en wonen vragen om een toekomstbestendige aanpak. Als gemeente ondersteunen we inwoners waar nodig bij hun deelname aan de samenleving. Daarbij gaan we zoals hierboven gesteld uit van eigen regie, de kracht van het sociale netwerk en de mogelijkheden van de leefomgeving. Tegelijkertijd investeren we in sterke basisvoorzieningen en preventieve ondersteuning. Voorbeelden hiervan zijn de huiskamerprojecten, eetpunten, 't Vraagpunt, de bibliotheek, het consultatiebureau, het programma Kansrijke Start of de inzet van praktijkondersteuners jeugd bij huisartsen. Hiermee versterken we de basis, voorkomen we waar mogelijk zwaardere zorg en zorgen we ervoor dat ondersteuning dichtbij en toegankelijk blijft. Visie sociaal domein We stellen een lokale visie sociaal domein op die ons in staat stelt duidelijke keuzes te maken voor de toekomst. Samen met zorg- en welzijnspartijen werken we aan opgaven die we afwegen op basis van impact, prioriteit, maatschappelijk rendement en financiële houdbaarheid.

Participatiewet Vanaf 1 januari 2026 is de Participatiewet in Balans gefaseerd in werking getreden. Het vervolg op invoering en uitwerking van de wet vindt plaats in 2027 en 2028. In 2027 werken we aan de verdere implementatie van de wet die beoogt de dienstverlening aan onze inwoners te verbeteren en gevolgen heeft voor de inrichting van werkprocessen, systemen en de gewenste monitoring- en sturingsinformatie. Mensontwikkelbedrijf (MOB) Het MensOntwikkelBedrijf (MOB) heeft een centrale rol in de uitvoering van de Participatiewet en de Wet inburgering. De invoering van de Participatiewet in Balans onderstreept het belang van de inzet van het MensOntwikkelBedrijf (MOB), met name op het gebied van re-integratie. De verdere ontwikkeling van het MOB wordt in 2027 voortgezet, zodat deze ook aansluit bij de veranderende wettelijke kaders en de ondersteuning van inwoners.

38 In 2027 wordt Maatschappelijke Participatie binnen het MOB verder geïmplementeerd. We richten een passend ontwikkel- en participatieaanbod in voor inwoners met een maatschappelijke afstand, gericht op het vergroten van zelfredzaamheid, het ontwikkelen van vaardigheden en het versterken van maatschappelijke deelname. Door middel van begeleiding, ontwikkeltrajecten en passende activiteiten wordt toegewerkt naar duurzame participatie, waarbij uitstroom naar werk waar mogelijk wordt gestimuleerd. Armoedebeleid In 2027 wordt uitvoering gegeven aan het geactualiseerde armoedebeleid. De gemeente ondersteunt inwoners met een laag inkomen door middel van minimaregelingen, inkomensondersteuning en overige voorzieningen. Schuldhulpverlening De samenwerking met gemeenten Maasgouw, Echt-Susteren en Roerdalen op het gebied van schuldhulpverlening en vroegsignalering wordt in 2027 voortgezet. Daarbij wordt in gezamenlijkheid een nieuw regionaal beleidsplan schuldhulpverlening vastgesteld dat in de lokale uitvoering ruimte biedt bijvoorbeeld in het onderzoeken van de meerwaarde van een sociaal boekhouder. In 2026 is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd voor de uitvoering van de schuldhulpverlening voor particulieren. De uitkomsten hiervan worden in 2027 geïmplementeerd. Daarbij wordt in gezamenlijkheid uitvoering gegeven aan het nieuwe regionale beleidsplan schuldhulpverlening.

In 2026 is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd voor de uitvoering van de schuldhulpverlening voor particulieren. De uitkomsten hiervan worden in 2027 geïmplementeerd. Laaggeletterdheid In 2026 is een nieuw Leudals Taalakkoord gesloten. Dit is de lokale doorvertaling van het regionaal programma volwasseneneducatie en basisvaardigheden. In 2027 wordt uitvoering gegeven aan het nieuwe Leudals Taalakkoord, onder andere door het aansluiten van nieuwe partners. Wmo Als dementie- en mantelzorgvriendelijke gemeente blijft ons hoofddoel, in 2027 en verder, het werken aan een omgeving waarin mensen met dementie en (hun) mantelzorgers een volwaardige plek hebben binnen de samenleving. Dit doen we onder meer door dagactiviteiten en informatiebijeenkomsten te organiseren en via het realiseren van diverse woon-zorgvormen. Informele zorg en voorliggende voorzieningen: Naast de reguliere Wmo-voorzieningen die de gemeente aan haar inwoners aanbiedt, wordt steeds nadrukkelijker ingezet op informele zorg en voorliggende voorzieningen. Deze voorzieningen dragen bij aan het versterken van de zelfredzaamheid, het bevorderen van participatie en het voorkomen of uitstellen van zwaardere vormen van ondersteuning. Binnen de gemeente is een breed netwerk van initiatieven actief, waaronder de vele actieve huiskamers, eetpunten, dorpsraden en seniorenverenigingen (SOSL).

Deze organisaties zetten zich vanuit en voor de dorpskernen in voor het organiseren van ontmoetingsactiviteiten, het bevorderen van sociale contacten en het signaleren van ondersteuningsvragen en het organiseren van informatiebijeenkomsten voor haar inwoners. Daarmee leveren zij een belangrijke bijdrage aan het tegengaan van eenzaamheid, met name onder ouderen, en aan het versterken van de sociale samenhang binnen de dorpskern(en). De gemeente blijft investeren in de ondersteuning en samenwerking met deze lokale initiatieven, zodat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven functioneren en deelnemen aan het maatschappelijk leven. 39 Regionale samenwerking Noord en Midden Limburg Binnen de regionale samenwerking Noord- en Midden-Limburg is de aansluiting van Midden- Limburg op module 1 van de MGR geïmplementeerd. Deze module richt zich op de uitvoering van bedrijfsvoeringstaken binnen het sociaal domein, waaronder contractmanagement, inkoopmanagement, business control en het toezicht op de uitvoering van de Wmo en de Jeugdwet. Tot eind 2026 voerden de Midden-Limburgse gemeenten deze zelfstandig uit binnen de eigen regio. Met ingang van 2027 is de wijziging volledig doorgevoerd. Jeugd Per 1 januari 2026 is de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (Wvbj) ingegaan.

De Wvbj verandert niets aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor jeugdhulp, maar introduceert wél dwingende verplichtingen voor regionale samenwerking; dit betekent dat de jeugdregio’s Midden-Limburg Oost en Midden-Limburg West samen verder zijn gegaan als één jeugdregio. Al enkele jaren zetten we in op een transformatie van de jeugdzorg. Landelijk wordt hier fors op ingezet met onder andere de hervormingsagenda. Naast het feit dat de hervormingsagenda ons verplicht om aan de slag te gaan met het oprichten van sterke lokale teams, het versterken van de sociale basis, normaliseren van opvoeden en opgroeien, verplicht het ons ook tot het anders organiseren van jeugdhulp. De nadruk ligt op preventie, vroegsignalering en ondersteuning dicht bij huis. Belangrijk hierbij is de samenwerking tussen jeugdhulp en onderwijs en andere partners en het versterken van de zelfredzaamheid van gezinnen. Met de subsidieregeling voor de lokale toegang en de basishulpverlening geven we uitvoering aan de bovenstaande opdrachten vanuit het Rijk. Deze regeling loopt tot en met 2028. In de tussentijd bezien we welk juridisch instrument en organisatievorm het beste passen bij de toegang die we voor ogen hebben. We gaan door met het Programmaplan Samen voor Veilig 2027-2031.

Hierin werken we samen met de gemeenten uit Noord- en Midden-Limburg aan het voorkomen, signaleren en duurzaam stoppen van huiselijk geweld, kindermishandeling en andere vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. De komende jaren investeren we ook via dit plan in sterkere lokale teams, betere samenwerking tussen zorg-, onderwijs- en veiligheidspartners en een verstevigde gezamenlijke aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Hierdoor kunnen signalen van onveiligheid eerder worden herkend, krijgen inwoners sneller passende hulp en bescherming en wordt gewerkt aan het duurzaam doorbreken van geweldspatronen.

Wat mag dat kosten? Sociaal domein | (bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2025 | na begroting | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | 2027 2026 Lasten Samenkracht en | 4.866 | 4.602 | 3.792 | 3.804 | 3.617 | 3.647 burgerparticipatie Toegang en 1e | 164 | 172 | 196 | 193 | 191 | 191 lijnsvoorziening Wmo Toegang en 1e | 1.968 | 2.284 | 2.712 | 2.711 | 2.710 | 2.710 lijnsvoorziening Jeugd Inkomensregelingen | 8.117 | 8.753 | 6.949 | 6.910 | 6.907 | 6.907 WSW en beschut werk | 3.584 | 3.491 | 3.367 | 3.148 | 2.937 | 2.828 Arbeidsparticipatie | 1.961 | 2.568 | 2.456 | 2.406 | 2.431 | 2.436 Hulpmiddelen en diensten | 1.234 | 1.243 | 1.259 | 1.259 | 1.259 | 1.259 (Wmo) Huishoudelijke hulp (Wmo) | 4.148 | 4.153 | 4.751 | 4.751 | 2.783 | 2.716 Begeleiding (Wmo) | 1.741 | 2.237 | 1.865 | 1.985 | 1.985 | 1.985 Dagbesteding (Wmo) | 624 | 650 | 650 | 650 | 650 | 650 Jeugdhulp ambulant | 5.942 | 7.203 | 7.185 | 7.185 | 7.185 | 7.185 regionaal Jeugdhulp ambulant landelijk | 76 | 115 | 115 | 115 | 115 | 115 Jeugdhulp met verblijf | 2.557 | 2.445 | 2.445 | 2.445 | 2.445 | 2.445 regionaal Jeugdhulp met verblijf | 28 | 125 | 125 | 125 | 125 | 125 landelijk PGB Wmo | 641 | 662 | 541 | 541 | 541 | 541 PGB Jeugd | 309 | 315 | 315 | 315 | 315 | 315 Beschermd wonen (Wmo) | 128 | 159 | 170 | 50 | 50 | 50 Maatschappelijke- en | 4 | 13 | 17 | 17 | 17 | 17 vrouwenopvang

(Wmo) Jeugdbescherming | 866 | 1.189 | 1.292 | 1.288 | 1.291 | 1.288 Coördinatie en beleid Wmo | 1.751 | 1.480 | 1.365 | 1.357 | 1.349 | 1.349 Coördinatie en beleid Jeugd | 325 | 584 | 465 | 459 | 454 | 454 Jeugdreclassering | 0 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 Totale lasten | 41.033 | 44.458 | 42.048 | 41.730 | 39.372 | 39.227 40 Baten Samenkracht en | -2.603 | -1.503 | -498 | -502 | -506 | -509 burgerparticipatie Toegang en 1e | -2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 lijnsvoorziening Wmo Toegang en 1e | -169 | -1 | 0 | 0 | 0 | 0 lijnsvoorziening Jeugd Inkomensregelingen | -6.589 | -7.192 | -5.405 | -5.405 | -5.405 | -5.405 WSW en beschut werk | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Arbeidsparticipatie | -94 | -66 | -66 | -66 | -66 | -66 Hulpmiddelen en diensten | -12 | -11 | -11 | -11 | -11 | -11 (Wmo) Huishoudelijke hulp (Wmo) | -297 | -220 | -220 | -220 | -220 | -220 Begeleiding (Wmo) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Dagbesteding (Wmo) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp ambulant | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 regionaal Jeugdhulp ambulant landelijk | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdhulp met verblijf | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 regionaal Jeugdhulp met verblijf | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 landelijk PGB Wmo | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 PGB Jeugd | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Beschermd wonen (Wmo) | -1.967 | -961 | -1.007 | -1.007 | -1.007 | -1.007 Maatschappelijke- en | -628 | -320 | -336 | -336 | -336 | -336 vrouwenopvang (Wmo) Jeugdbescherming | 0 | 0 |

0 | 0 | 0 | 0 Coördinatie en beleid Wmo | -74 | -50 | 0 | 0 | 0 | 0 Coördinatie en beleid Jeugd | -74 | -50 | 0 | 0 | 0 | 0 Jeugdreclassering | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totale baten | -12.509 | -10.374 | -7.544 | -7.547 | -7.551 | -7.554 Mutatie reserves | 911 | -65 | -36 | 0 | 0 | 0 Resultaat | 29.435 | 34.018 | 34.468 | 34.182 | 31.822 | 31.673 41 Verplichte indicatoren Verplichte indicatoren | Eenheid | Bron | Waarde | Waarde | Waarde | Waarde | Limburg per programma | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | meest recent P7 Sociaal domein Netto arbeidsparticipatie | % | CBS | 72,3 | 72,6 | geen data geen data | 69,5 per 10.000 Bijstandsuitkeringen | inwoners | CBS | 144,4 | 116,3 | geen data geen data | 270,5 18 jaar en ouder Lopende | per 1.000 inwoners | CBS | 145,9 | 141,9 | geen data geen data | 198,4 reïntegratievoorzieningen 15-65 jaar Wmo-cliënten met een | per 10.000 | CBS | 690 | 720 | geen data geen data | 873 maatwerkarrangement | inwoners % kinderen in | % | CBS | 3 | geen data geen data geen data | 6 uitkeringsgezin % werkloze jongeren | % | CBS | 2 | geen data geen data geen data | 2 % van alle Jongeren met jeugdhulp | jongeren tot 18 | CBS | 15,9 | 17,1 | geen data geen data | 15,5 jaar Jongeren met | % | CBS | 0,2 | 0,4 | geen data geen data | 0,4 jeugdreclassering Jongeren met | % | CBS | 1,6 | 1,7 | geen data geen data | 1,4 jeugdbescherming Demografische druk | % | CBS

| 78,4 | 80,1 | 82,5 | geen data | 78 De indicatoren zijn op 21 juli 2026 gedownload van de site www.waarstaatjegemeente.nl (Besluit Begroting en Verantwoording). Indien er "geen data" staat, dan is vanuit deze site geen gegevens voor dat jaar bekend. Voor actuelere gegevens wordt verwezen naar de vermelde site. Verbonden partijen Westrom Modulaire gemeenschappelijke regeling sociaal domein Limburg-Noord (MGR) Omnibuzz 42 43 2.8 Volksgezondheid en milieu De gemeente is verantwoordelijk voor de inzameling van afval en voor het aanleggen en onderhouden van de riolen. Hiervoor wordt ook belasting geïnd (riool- en afvalstoffenheffing). Dit zijn de twee grootste posten in dit programma. De landelijke lijn is om in deze zaken te streven naar kostendekkendheid. We hebben er vanuit een gezonde uitgangspositie tot dusver voor gekozen om op afvalverwerking de inwoner hierin tegemoet te komen. De kosten voor afvalinzameling en -verwerking zijn echter aanzienlijk, waardoor maatregelen nodig zijn. Daarnaast worden ook nog uitgaven verantwoord rondom milieubeheer, begraafplaatsen en de volksgezondheid. Visie We werken aan een gezonde en veilige leefomgeving, waarin mens, natuur en economie in balans zijn. Vanuit de Omgevingsvisie Leudal, Natuurlijk! werken we aan het versterken van de kwaliteit van lucht, water en bodem, met bijzondere aandacht voor kwetsbare gebieden.

Preventie en gezondheid staan centraal, waarbij we inzetten op het verminderen van milieubelasting en het bevorderen van een gezonde leefstijl. Samen met inwoners, ondernemers en partners werken we aan toekomstbestendige oplossingen. Daarbij houden we oog voor de specifieke kenmerken van het landelijke gebied. Zo bouwen we aan een leefomgeving die ook voor toekomstige generaties gezond en aantrekkelijk blijft. Wat willen wij bereiken? • Een gezonde en veilige leefomgeving door een evenwichtige toedeling van functies aan locaties; niet alles kan overal en niet tegelijkertijd. • Een gezondheidswinst van 50% in 2030 ten opzichte van 2016 binnen de context van het Schone Lucht Akkoord. • Een doelmatige en kwalitatief goede afvalinzameling en -verwerking, gericht op minder afval, betere grondstoffenscheiding en een schone en leefbare openbare ruimte. • Betaalbare afvaldienstverlening, met meer grip op kosten, organisatie en besluitvorming binnen de afvalketen. Een lager energieverbruik bij inwoners en ondernemers door actieve ondersteuning bij het verminderen van hun energieverbruik. • Mensen langer en gezonder thuis wonen door gerichter inzet op preventie en betere samenwerking in sociaal, zorg- en welzijnsdomein.

Wat gaan wij daar voor doen? Gezonde en veilige leefomgeving We geven, waar dit aan de orde is, uitvoering aan nieuwe instructieregels en zoneringsmaatregelen, zodat agrarische activiteiten, industrie en mobiliteit stap voor stap hun emissies verlagen en beter in balans komen met de draagkracht van de omgeving. Samen met provincie, waterschap, ondernemers en inwoners werken wij gebiedsgericht aan extensievere vormen van landbouw, grondgebonden veehouderijen en schonere teelten, waarbij we inzetten op ondersteuning van agrariërs. Door deze inzet borgen we dat de natuur zich kan herstellen en tegelijkertijd weer ruimte ontstaat voor maatschappelijke ontwikkelingen, zoals woningbouw, energieprojecten en lokale economie. Gezondheidswinst We geven uitvoering aan de jaarlijks op- en vast te stellen uitvoeringsplannen van het Schone Lucht Akkoord en versterken de inzet op bronmaatregelen in het verkeer of rondom bedrijvigheid. Daarnaast werken we samen met GGD en regionale partners aan bewustwording over de gezondheidsrisico’s van luchtverontreiniging en borgen we dat gezondheidswinst een expliciete afwegingsfactor is bij ruimtelijke plannen en vergunningverlening. Doelmatige afvalinzameling en -verwerking 44 We werken aan een doelmatige en kwalitatief goede afvalinzameling en -verwerking. We stimuleren afvalpreventie en een goede scheiding van grondstoffen.

Met gerichte en begrijpelijke communicatie ondersteunen we inwoners bij het juist aanbieden en scheiden van afval. Daarbij blijven we werken aan een goede kwaliteit van ingezamelde grondstoffen, zodat hergebruik en recycling worden bevorderd. Over de wijze van inzamelen wegen we de effecten voor inwoners, de leefomgeving, de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen en het straatbeeld zorgvuldig af. Betaalbaarheid en grip op de afvalketen We onderzoeken welke maatregelen kunnen bijdragen aan een betaalbare afvaldienstverlening, zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit, betrouwbaarheid en toegankelijkheid van de dienstverlening. Daarbij betrekken we zowel de inzameling als de verwerking van afval en houden we rekening met externe ontwikkelingen die van invloed zijn op de afvalkosten. We vergroten de grip op kostenontwikkelingen, efficiency en besluitvorming binnen de afvalketen. Daarbij besteden we nadrukkelijk aandacht aan de rol en invloed van de gemeente binnen de Gemeenschappelijke Regeling RD Maasland. Bij nieuwe contracten onderzoeken we mogelijkheden voor passende en innovatieve vormen van aanbesteden, die bijdragen aan doelmatigheid en kostenbeheersing. Verduurzaming We zetten onverminderd in op het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad.

Dit doen we door het verstrekken van subsidies aan woningeigenaren die dit het hardst nodig hebben, het geven van passend advies en het zoveel mogelijk ontzorgen van inwoners. Waar nodig worden kleine energiebesparende maatregelen uitgevoerd via de Energiebespaarbrigade. De verduurzaming van de bebouwde omgeving is een van de grootste opgaven binnen de energietransitie. Deze pakken we gebiedsgericht aan, op wijk- en dorpsniveau, onder andere door het stimuleren en ontwikkelen van energiegemeenschappen. Hierbij werken we nauw samen met partners zoals woningcorporaties en energiecoöperaties. Daarnaast richten wij een Energiehuis in, waar alle inwoners van Leudal – zowel huurders als woningeigenaren – en mkb-bedrijven terecht kunnen voor gratis en onafhankelijk energieadvies. Voor een beter inzicht in de energieopgave verwijzen we naar de paragraaf Energie. Hierin wordt omschreven wat we op dit gebied willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen. Sociaal domein Om te zorgen dat mensen langer en gezonder thuis kunnen blijven wonen, starten we vanuit Regiodeal en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) met een pilot gebiedsgericht werken in Heythuysen. We zetten in op een betere samenwerking tussen zorg- en welzijnsorganisaties om zo de juiste ondersteuning en zorg (sneller en beter) op de juiste plek te krijgen.

Dit in lijn met het inhoudelijke gedachtegoed van de Zorgboulevard. Ook ontwikkelen we de ketenaanpak Kansrijke Start, Welzijn op Recept en valpreventie verder. In regionaal verband onderzoeken we de mogelijkheden om overgewicht bij jongeren en volwassen terug te dringen en om te komen tot laagdrempelige steun(punten) bij psychische kwetsbaarheid. De activiteiten voor suïcidepreventie worden voortgezet en waar mogelijk uitgebreid. Wat mag dat kosten? Volksgezondheid en milieu | (bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve | Begroting | Begroting Begroting 2025 | na begroting | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | 2027 2026 Lasten Volksgezondheid | 1.865 | 2.288 | 2.222 | 2.220 | 2.213 | 2.213 Riolering | 3.625 | 4.006 | 4.068 | 4.053 | 4.216 | 4.214 Afval | 4.605 | 5.254 | 5.262 | 5.407 | 5.557 | 5.722 Milieubeheer | 3.043 | 4.208 | 3.928 | 4.028 | 4.128 | 4.162 Begraafplaatsen en | 88 | 168 | 185 | 184 | 184 | 185 crematoria Totale lasten | 13.226 | 15.924 | 15.665 | 15.893 | 16.299 | 16.495 Baten Volksgezondheid | -153 | -252 | -1 | -1 | -1 | -1 Riolering | -5.093 | -5.005 | -4.981 | -4.981 | -4.981 | -4.981 Afval | -4.191 | -6.480 | -6.434 | -6.609 | -6.790 | -6.989 Milieubeheer | -1.515 | -1 | 0 | 0 | 0 | 0 Begraafplaatsen en | -9 | -8 | -7 | -7 | -7 | -7 crematoria Totale baten | -10.961 | -11.745 | -11.422 | -11.597 | -11.778 | -11.978 Mutatie reserves | -13 | -4 | 0 | 0 |

0 | 0 Resultaat | 2.252 | 4.175 | 4.243 | 4.295 | 4.520 | 4.518 Verplichte indicatoren Verplichte | Eenheid | Bron | Waarde | Waarde | Waarde | Waarde | Limburg indicatoren per | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | meest programma | recent P8 Volksgezondheid en Milieu Huishoudelijk | kg | CBS | 76 | geen | geen | geen | 111 restafval | data | data | data De indicatoren zijn op 21 juli 2026 gedownload van de site www.waarstaatjegemeente.nl (Besluit Begroting en Verantwoording). Indien er "geen data" staat, dan is vanuit deze site geen gegevens voor dat jaar bekend. Voor actuelere gegevens wordt verwezen naar de vermelde site. Verbonden partijen Reinigingsdienst Maasland Bodemzorg Limburg Omgevingsdienst Noord- en Midden Limburg (voorheen RUD) 45 46 2.9 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Visie Onze 16 dorpen liggen in een groen, gevarieerd buitengebied waar wonen, leven en werken nauw verbonden zijn met het landschap. Onze dorpen onderscheiden zich door een sterke sociale samenhang, een rijk verenigingsleven en de grote betrokkenheid van inwoners, die gezamenlijk de kwaliteit van de leefomgeving dragen. Elk dorp heeft een eigen identiteit en unieke, soms verborgen kwaliteiten; deze koesteren en benutten wij bij woningbouw, herontwikkeling en de inrichting van de openbare ruimte.

Het uitgestrekte buitengebied en de landschappelijke kwaliteiten blijven richtinggevend, zodat nieuwe ontwikkelingen in balans zijn met hun omgeving. Zo blijven onze dorpen onderdeel van een aantrekkelijke, gezonde en inclusieve woongemeente, voor huidige én toekomstige generaties. Wat willen wij bereiken? • Een nieuw en grondgebied dekkend Omgevingsplan in 2032 dat gebaseerd is op onze omgevingsvisie "Leudal, Natuurlijk!", zodat de kwaliteit van dorpen en buitengebied behouden en versterkt wordt. • Een zichtbare verbetering van de staat van natuur en watersysteem in het NOVEX-gebied De Peel. • Een buitengebied waarin onze agrarische bedrijven toekomstperspectief houden. Waar mogelijk werken we mee aan verduurzaming, extensivering en betere inpassing in natuur en landschap. • Vermindering van de milieubelasting door gewasbeschermingsmiddelen, waardoor het woon- en leefklimaat in de directe omgeving van agrarische percelen verbetert. • Vergroting van het aandeel passende huur- en koopwoningen, zodat onze inwoners in Leudal kunnen blijven wonen en mensen van buiten de regio in onze dorpen hun thuis kunnen vinden. • Voldoende passende, inclusieve woonvormen, zodat meer senioren en kwetsbare inwoners langer zelfstandig kunnen wonen en verhuisketens op gang komen voor jonge gezinnen en starters.

Wat gaan wij daar voor doen? Grondgebied dekkend Omgevingsplan in 2032 Om dit doel te bereiken werken wij de komende jaren stap voor stap aan een volledig, grondgebied dekkend Omgevingsplan dat rechtstreeks voortvloeit uit onze omgevingsvisie "Leudal, Natuurlijk!". We bouwen voort op het in 2026 vast te stellen onderdeel woonkernenplan en vullen het plan verder in voor bedrijventerreinen en het buitengebied. Bij nieuwe initiatieven hanteren we het Omgevingsplan als toetsingskader, zodat ontwikkelingen bijdragen aan ruimtelijke kwaliteit, leefbaarheid en een toekomstbestendige inrichting van onze dorpen en het landschap. Daarbij werken we integraal door woningbouw, economie, mobiliteit, natuur, water en energie te koppelen en we betrekken inwoners, ondernemers en partners vroegtijdig bij plannen en processen. Zo ontstaat een helder en voorspelbaar kader voor iedereen die in Leudal wil bouwen of ontwikkelen. Zichtbare verbetering in het NOVEX-gebied De Peel Voor het verbeteren van de kwaliteiten in De Peel participeren we actief in de programmatische, gebiedsgerichte samenwerking binnen het NOVEX-gebied. Samen met provincie, waterschappen, buurgemeenten, agrariërs en natuurorganisaties werken we aan een pakket van maatregelen voor natuurbehoud en natuurherstel, hydrologisch herstel van bodem- en watersysteem en een structurele, juridisch geborgde reductie van emissies.

47 We sluiten aan bij de landelijke maatregelen en benutten gebiedsprocessen om maatwerkafspraken te maken die passen bij de kenmerken van De Peel. Daarbij koppelen we deze opgave aan onze eigen doelen uit onze omgevingsvisie "Leudal, Natuurlijk!", zodat maatregelen voor natuur en waterkwaliteit ook bijdragen aan een gezonde leefomgeving, klimaatadaptatie en een toekomstbestendige landbouw. Toekomstperspectief voor agrarische bedrijven in het buitengebied Voor Leudal is de agrarische sector een belangrijke economische drager en medevormgever van ons landschap. We kiezen daarom voor een buitengebied waarin landbouw en natuur elkaar versterken en niet verdringen. Deze opgave willen we in de gebiedsprocessen nadrukkelijk onder de aandacht brengen en waar mogelijk tot uitvoering brengen. Daarnaast ondersteunen we agrariërs bij het inspelen op nieuwe regels en kansen, bijvoorbeeld door kennisdeling, verwijzing naar subsidieregelingen en nauwe samenwerking met ketenpartners. Zo werken we aan een economisch vitaal en landschappelijk aantrekkelijk buitengebied. Vermindering milieubelasting door gewasbeschermingsmiddelen Voor het verminderen van de milieubelasting door het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen stellen we samen met agrariërs en regionale partners het convenant gewasbescherming vast en voeren we dit uit.

Dit convenant is een samenwerking tussen onder andere de LLTB, de gemeenten Weert en Nederweert, de natuur- en milieufederatie en de Koninklijke Algemene Vereniging voor Bloembollencultuur. In het uitvoeringsprogramma zetten we in op het terugdringen van emissies naar lucht, bodem en water, het stimuleren van weerbare teelten en geïntegreerd gewasbeheer en het beperken van drift richting woningen en gevoelige functies. We ondersteunen ondernemers bij de omslag naar duurzamere teeltmethoden, onder meer via kennisuitwisseling, demonstratieprojecten en het benutten van subsidiemogelijkheden. Zo verbeteren we stap voor stap het woon- en leefklimaat rondom agrarische percelen en dragen we bij aan een gezonde leefomgeving. Vergroting aandeel passende huur- en koopwoningen Om het aandeel betaalbare huur- en koopwoningen te vergroten, voeren we een uitvoeringsgericht volkshuisvestingsprogramma uit dat voortbouwt op de Versnellingsagenda Wonen. We werken met een kansenkaart woningbouw en richten onze inzet op sleutellocaties met de grootste maatschappelijke meerwaarde en goede uitvoerbaarheid binnen de grenzen van de energie- infrastructuur. Samen met woningcorporaties en marktpartijen sturen we op programma’s waarin sociale huur, middenhuur en betaalbare koop een stevige plek krijgen.

Via het herstructureringsfonds woningbouw dekken we onrendabele toppen af, zodat kwalitatief goede en dorpsgerichte projecten toch gerealiseerd kunnen worden. Daarnaast blijven we startersleningen actief inzetten om jonge huishoudens te helpen bij de aankoop van hun eerste woning. Passende, inclusieve woonvormen en doorstroming Voor het realiseren van voldoende passende, inclusieve woonvormen werken we nauw samen met woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties en andere partners. In gebiedsontwikkelingen en herstructureringsprojecten geven we ruimte aan levensloopbestendige woningen, kleinschalige woon(zorg)concepten en woonvormen met ondersteuning nabij voorzieningen. We koppelen deze projecten aan ons volkshuisvestingsprogramma en sturen via urgentieverordening en toewijzingsafspraken op een eerlijke verdeling van woningen over aandachtsgroepen en reguliere woningzoekenden. Door senioren en kwetsbare inwoners een passende, aantrekkelijke woonoptie te bieden, stimuleren we verhuisketens waardoor gezinswoningen vrijkomen voor starters en jonge gezinnen. Zo ondersteunen we langer zelfstandig wonen, versterken we de sociale structuur in onze dorpen en benutten we de bestaande woningvoorraad beter. 48 Woningbouwopgave nader verdiept Gelet op het prioritaire karakter van de woningbouwopgave, gaan we hier nader op in.

Onze woningbouwopgave vraagt om een continue stroom van nieuwe passende woningen. We leggen de gewenste woningbouwontwikkelingen en woon(zorg)opgaven vast in een nieuw, uitvoeringsgericht volkshuisvestingsprogramma, dat voortbouwt op de Versnellingsagenda Wonen. Daarbij kiezen we nadrukkelijk voor een actieve rol bij grotere gebiedsontwikkelingen, omdat we alleen zo de benodigde versnelling kunnen realiseren en de programmatische samenhang tussen wonen, voorzieningen, mobiliteit en leefomgeving kunnen borgen. De beschikbaarheid van capaciteit op het elektriciteitsnet zien we hierbij als harde randvoorwaarde. Projecten krijgen prioriteit waar de energie-infrastructuur het ook daadwerkelijk toelaat. De veranderende woningbehoefte vangen we niet alleen op met nieuwbouw, maar ook door aanpassing en verduurzaming van bestaande woningen, bijvoorbeeld door splitsing, aanpassing voor levensloopbestendig wonen en het toevoegen van kleinschalige woon(zorg)concepten. Voor de vitaliteit van onze dorpen zetten we bewust in op een mix van doelgroepen. We beperken ons niet tot de vraag van huidige inwoners, maar hebben de ambitie om ook de jongere beroepsbevolking en werkenden van buiten de regio aan ons te binden. Leudal is aantrekkelijk voor mensen die bijvoorbeeld in Zuidoost-Brabant werken, maar bewust voor een dorpse woonomgeving kiezen.

Daarnaast erkennen we de bijdrage van internationale werknemers aan onze lokale economie. Met specifiek beleid zorgen we voor goede, veilige en tijdelijke huisvesting, en creëren we via sociale huur en goedkope koopwoningen de mogelijkheid voor wie wil om zich hier blijvend te vestigen. Woningcorporaties zijn daarbij onmisbare partners, zowel in gebiedsontwikkelingen als in (collectieve) burgerinitiatieven. Concreet hebben wij meer dan 1.500 woningen in de pijplijn. Voor een deel is al een rechtstreekse bouwtitel beschikbaar, voor andere projecten is principemedewerking verleend of worden planologische procedures doorlopen, zodat initiatiefnemers daadwerkelijk kunnen starten met bouwen. In 2027 zijn we een stap verder met aanbestedingen en procedures voor de plannen in onder andere Ell, Baexem, Roggel en Haelen/Nunhem. Ook werken we aan nieuwe invullingen voor vrijkomende schoollocaties en sportvelden, onder meer in Heythuysen, Horn, Hunsel en Kelpen- Oler. Vanuit projecten als Bouwen Kleine Kernen en de Bouwstroom Limburg werken we samen met Wonen Limburg aan ontwikkelmogelijkheden in onder andere Heibloem en Nunhem.

Om deze opgave beheersbaar en uitvoerbaar te houden, werken we met stedenbouwkundige uitgangspunten en kaders, voeren we quickscans op haalbaarheid en verkaveling uit en organiseren we projectteams die het proces van ruimtelijke ontwikkeling en vergunningverlening bewaken en versnellen. Voor gemeentelijke grondposities voeren we marktconsultaties uit, mede in het licht van het Didam-arrest. Corporaties en zorgpartijen zijn daarnaast cruciale partners bij het huisvesten van aandachtsgroepen en urgente woningzoekenden. Samen werken we toe naar een verplichte urgentieverordening en een eerlijkere verdeling van sociale en betaalbare woningen, zoals gevraagd in de Wet versterking regie op de volkshuisvesting per 1 januari 2028. Daarmee verdiepen we onze woningbouwopgave tot een integrale opgave waarin betaalbaarheid, doelgroepenmix, leefbaarheid, energie-infrastructuur en omgevingskwaliteit onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Wat mag dat kosten? Volkshuisv., leefomgev.+ sted. vernieuw.

| (bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve | Begroting | Begroting Begroting 2025 | na | begroting | 2028 | 2029 | 2030 wijziging | 2027 2026 Lasten Ruimte en leefomgeving | 2.681 | 3.922 | 2.894 | 2.894 | 2.894 | 2.894 Grondexploitatie (niet- | 1.513 | 328 | 2.611 | 2.340 | 390 | 310 bedrijventerrein) Wonen en bouwen | 1.787 | 1.941 | 1.850 | 1.858 | 1.895 | 1.891 Totale lasten | 5.981 | 6.191 | 7.355 | 7.092 | 5.180 | 5.095 Baten Ruimte en leefomgeving | -343 | -327 | -150 | -150 | -150 | -150 Grondexploitatie (niet- | -116 | -52 | -2.353 | -2.082 | -132 | -52 bedrijventerrein) Wonen en bouwen | -1.657 | -1.079 | -992 | -992 | -992 | -992 Totale baten | -2.116 | -1.458 | -3.495 | -3.224 | -1.274 | -1.194 Mutatie reserves | -963 | -942 | -128 | -132 | -171 | -169 Resultaat | 2.902 | 3.791 | 3.732 | 3.736 | 3.735 | 3.732 Verplichte indicatoren Verplichte | Eenheid | Bron | Waarde | Waarde | Waarde | Waarde | Limburg indicatoren per | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | meest programma | recent P9 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing ABF - Nieuwbouw | aantal per 1.000 | Systeem | 2,8 | geen | geen | geen | 4,7 woningen | woningen | Woning- | data | data | data voorraad Hernieuwbare | % | RWS | 78,6 | geen | geen | geen | 27 elektriciteit | data | data | data De indicatoren zijn op 21 juli 2026 gedownload van de site www.waarstaatjegemeente.nl

(Besluit Begroting en Verantwoording). Indien er "geen data" staat, dan is vanuit deze site geen gegevens voor dat jaar bekend. Voor actuelere gegevens wordt verwezen naar de vermelde site. 49 50 3 Paragrafen 3.1 Lokale heffingen 3.1.1 Algemeen De gemeenteraad heeft de bevoegdheid te bepalen welke belastingen een gemeente heft, welke heffingsmaatstaven worden gehanteerd en welke tarieven daarbij gelden. De gemeente is daarbij beperkt in de soorten belastingen / heffingen die ze mag heffen. Deze zijn limitatief opgesomd in de Gemeentewet. Naast de belastingen heft de gemeenten rechten en leges voor individuele dienstverlening aan haar inwoners. De tarieven van deze rechten en leges dienen zodanig vastgesteld te worden dat de geraamde opbrengsten de geraamde kosten voor het verlenen van diensten niet overschrijden. De heffing en inning van de belastingen van de gemeente Leudal is grotendeels ondergebracht bij de gemeenschappelijke regeling Belasting Samenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW). Belastingen | Rechten Onroerende-zaakbelasting | Afvalstoffenheffing Toeristenbelasting | Rioolheffing Leges Begraafrechten 3.1.2 Beleid en tariefstelling Voor het heffen van de lokale heffingen hanteren wij enkele algemene uitgangspunten. Uitgangspunt blijft om zoveel mogelijk met kostendekkende tarieven te werken. In de volgende paragrafen gaan we nader in op de tarieven.

Onderstaand een overzicht van gerealiseerde en geraamde opbrengsten: (bedrag x 1.000) Realisatie Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting Heffing | 2025 | 2026 na | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 wijziging OZB | -7.875 | -8.838 | -9.653 | -10.132 | -10.593 | -11.086 Rioolheffing | -4.904 | -4.914 | -4.873 | -4.873 | -4.873 | -4.873 Afvalstoffenheffing | -3.592 | -5.863 | -5.801 | -5.976 | -6.158 | -6.357 Toeristenbelasting | -1.294 | -1.489 | -1.489 | -1.737 | -1.737 | -1.737 Baatbelasting | -4 | -4 | -4 | -4 | -4 | -4 Leges | -1.959 | -1.959 | -1.959 | -1.959 | -1.959 | -1.959 Begraafrechten | -6 | -7 | -7 | -7 | -7 | -7 Totaal | -19.634 | -23.074 | -23.787 | -24.688 | -25.331 | -26.023 51 3.1.3 Onroerende-zaakbelasting De onroerende-zaakbelasting (OZB) worden in Leudal geheven bij eigenaren van woningen en niet- woningen en bij gebruikers van niet-woningen. Als grondslag voor deze belastingen wordt de waarde in het economische verkeer (WOZ-waarde) bepaald van elke onroerende zaak. Leudal hanteert tariefdifferentiatie bij het woningen en niet-woning tarief. De waarde van woningen in Nederland zijn in 2026 met 6.5% gestegen ten opzichte van 2025 (cijfers CBS). Peildatum 1 januari 2026 is de grondslag voor de OZB berekening 2027. De waarde van de woningen stijgt dus weliswaar met 6,5% maar dat betekent niet dan inwoners ook zoveel meer OZB gaan betalen.

De inkomsten van de OZB die de gemeente ontvangt worden jaarlijks bijgesteld. Het OZB-tarief wordt in de raadsvergadering van december vastgesteld op basis van de gewenste opbrengsten van de OZB te delen door de WOZ-waarde uit de prognose van de BsGW voor 2027. De OZB opbrengsten worden jaarlijks minimaal gecorrigeerd voor het bedrag dat gekort wordt op de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Daarnaast worden de OZB inkomsten geïndexeerd met de in de meest recente meicirculaire gepubliceerde index prijs bruto binnenlands product (pbbp). Tevens is er voorlopig rekening gehouden met een areaaluitbreiding van 2% (nieuwe WOZ- objecten). De verwachte OZB voor een gemiddeld huishouden in 2027 bedraagt ongeveer € 357,42 (2026: € 357,17) en is gebaseerd op gegevens die bekend zijn per augustus 2026. Wanneer de definitieve cijfers van BsGW in november 2026 bekend worden gemaakt kunnen er nog aanpassingen plaatsvinden.

(bedrag x 1.000) OZB belasting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 OZB woningen | -6.204 | -6.511 | -6.808 | -7.124 OZB niet woningen eigenaar | -1.979 | -2.077 | -2.172 | -2.273 OZB niet woningen gebruiker | -1.471 | -1.543 | -1.614 | -1.689 Totaal | -9.653 | -10.132 | -10.593 | -11.086 3.1.4 Rioolheffing De rioolheffing wordt opgelegd aan de eigenaar van een perceel door middel van een vast bedrag per zelfstandig gedeelte conform de vastgestelde “Notitie omtrent gemeentelijke belastingen”. Uit deze notitie volgt onder meer dat er beperkte differentiatie pl | aatsvindt. Voor percelen die onderdeel uitmaken van een omsloten terrein bestemd voor verblijfsrecreatieve doeleinden wordt een tariefstelling van maximaal 60% toegepast. Met het vaststellen van het Gemeentelijk Rioleringsplan 2022 | -2026 (GRP) zijn de kaders voor de tariefstelling van de rioolheffing | tot en met 2026 vastgesteld. Door de stijgende kosten binnen de gemeentelijke begroting, staat de kostendekkendheid onder druk. Vooralsnog is de voorziening rioolheffing voldoende op peil om de onderdekking | op te vangen. Voor 2027 wordt een nieuw Water- en rioleringsprogramma (WRP) opgesteld. Het nieuwe tarief en de impact op de begroting zijn nog niet bekend. In de raadsvergadering van december worden de nieuwe tarieven voor de Water- en rioolheffing vastgesteld.

In deze begroting is voor de inkomsten rekening gehouden met het het oude tarief van 2026. 52 53 (bedrag x 1.000) Berekening kostendekkendheid rioolheffing 2027 Bedrag Dekking Kosten taakveld 3.851 Storting voorziening Riolering 217 Inkomsten taakveld (excl. heffingen) -107 Netto kosten taakveld 7.2 3.960 Toe te rekenen kosten: Overhead 496 Marktconforme rente 108 BTW 308 Totale kosten 4.873 Opbrengst heffingen -4.873 Dekking 100% 3.1.5 Afvalstoffenheffing Vanaf 2022 wordt er op basis van een nieuwe inzamelsystematiek ingezameld. Het huishoudelijk afval binnen de 16 kernen wordt ingezameld volgens de diftar-systematiek waarbij de differentiatie bepaald wordt door het volume van de restafvalcontainer (vastrecht) in combinatie met het aantal ledigingen. De inzameling van huishoudelijk afval wordt uitgevoerd door de Reinigingsdienst Maasland. In het kader van de tariefstelling afvalstoffenheffing worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • kostendekking van 100%; • verdeling van de kosten in vaste en variabele kosten, waarbij de differentiatie plaatsvindt op basis van de verwerkingskosten van het rest- en gft-afval; • vastrecht wordt opgelegd in het lopende belastingjaar 2027; • het aantal ledigingen wordt na afloop van het belastingjaar 2027 opgelegd, deze staan op de belastingaanslag van belastingjaar 2028.

Kostenontwikkeling afval Op basis van de huidige geraamde kosten voor 2027 zijn er iets minder opbrengsten nodig dan 2026 om kostendekkend te zijn. Bij de huidige laten hoort bij 100% kostendekkendheid een tarief van € 374,27, dit is een lichte daling ten opzicht van 2026. Voor te totale opbrengsten van de afvalstoffenheffing is hier rekening mee gehouden. Echter zullen de opbrengsten bij de vaststelling van de tarieven in de raadsvergadering van december deels worden gecompenseerd door de reserve lastenverlichting. Het streven is om het tarief van de afvalstoffenheffing voor 2027 te bepalen aan de hand van het tarief van 2025 (€ 299,73) rekening houdend met indexatie. Voor 2027 zou dit een tarief betekenen van € 315,60. De Het verschil in kostendekkendheid wordt in de raadsvergadering van december bij de definitieve vaststelling van het tarief voor 2027 incidenteel gedekt uit de reserve lastenverlichting, zodat de dekking voor de begroting niet wijzigt. Onderstaand is de conceptopbouw van de kostendekkendheid te zien: (bedrag x 1.000) Berekening kostendekkendheid afvalstoffenheffing 2027 | Bedrag | Dekking Kosten taakveld | 5.262 Inkomsten taakveld (excl.

heffingen) | -633 Netto kosten taakveld 7.3 | 4.630 Toe te rekenen kosten: Overhead | 226 Kwijtschelding | 88 BTW | 857 Totale kosten | 5.801 te realiseren opbrengst | -5.801 | 100% Opbrengst heffingen | -5.801 Dekking | 100% 3.1.6 Toeristenbelasting Op grond van artikel 224 Gemeentewet kan toeristenbelasting worden geheven voor personen die niet in de gemeente wonen, maar wel hier verblijven. Deze personen zijn niet als ingezetene in de basisregistratie personen ingeschreven. Hetgeen anders dan de naam doet vermoeden zullen alle overnachtingen (recreatief of beroepsmatig) tegen een vergoeding tot een belastingplicht leiden. Voor de gemeente Leudal blijft het tarief voor 2027 ongewijzigd op € 1,50 per persoon per nacht. Zoals bij de begroting 2025 is vastgesteld zal in 2028 een tariefsverhoging plaatsvinden naar € 1,75. (bedrag x 1.000) Toeristenbelasting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Toeristenbelasting | -1.489 | -1.737 | -1.737 | -1.737 Totaal | -1.489 | -1.737 | -1.737 | -1.737 3.1.7 Leges De legesopbrengsten voor diensten die de gemeente op verzoek levert mogen, op basis van artikel 229 van de Gemeentewet, maximaal 100% kostendekkend zijn. Fiscaal gezien wordt daaraan voldaan wanneer de totale baten de totale lasten op verordening (macro) n | iveau niet overschrijden.

De eisen van het BBV gaan een stuk verder dan de fiscale eisen. Er dient cijfermatig inzicht te worden gegeven met betrekking tot de kostendekkendheid van afzonderlijke onderdelen van de verordening. In december worden de tarieven ter definitieve vaststelling aan de raad aangeboden. De legestarieven van titel 1, titel 2 en titel 3 zijn pas bekend na de definitieve vaststelling. 54 55 De baten voor titel 1 zijn niet kostendekkend (80%). Dit komt vooral door de kosteloze huwelijken die de gemeente moet aanbieden. Daarnaast worden er hogere kosten gemaakt voor reisdocumenten, rijbewijzen en bijzondere wetten, waarvoor wettelijke maximum tarieven gelden. De baten voor titel 2 zijn niet kostendekkend (86%). Dit komt door hogere kosten gemaakt voor de Omgevingsvergunningen. De baten voor titel 3 zijn niet kostendekkend (76%). Veel gemeenten kiezen ervoor om de tarieven in deze titel niet te hoog vast te stellen vanwege de gedachte dat hoge tarieven voor deze diensten ertoe zou kunnen leiden dat potentiële horeca zich niet in de gemeente wil vestigen of dat er minder evenementen worden georganiseerd.

(bedragen x 1.000) Berekening kostendekkendheid leges 2025 Begroot 2027 Dekking Kosten titel 1 1.433 Kosten titel 2 926 Kosten titel 3 22 Kosten totaal 2.382 Baten titel 1 -1.142 Baten titel 2 -800 Baten titel 3 -17 Baten totaal -1.959 Dekking titel 1 Algemene dienstverlening 80% Dekking titel 2 Omgevingsvergunningen 86% Dekking titel 3 Europese dienstenrichtlijn 76% Totale dekking 82% 3.1.8 Begraafrechten In het kader van de tariefstelling begraafrechten wordt het volgende uitgangspunt gehanteerd: • Streven naar een zo goed mogelijke onderhoudstoestand van de begraafplaatsen. De kosten voor het onderhoud en groenvoorziening stijgen, echter worden deze niet doorbelast via de heffing. 3.1.9 Kwijtschelding Bij de overgang van de uitvoering van de belastingen naar BsGW is de uitvoering op een aantal beleidsvlakken geharmoniseerd. Bij de kwijtschelding betekende de overgang naar BsGW feitelijk een verruiming van het beleid bij de verlening van automatische kwijtschelding. Ook voor 2027 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • hantering kwijtscheldingsnormen van 100%; • kwijtschelding heeft betrekking op de afvalstoffenheffing (vastrecht), en de ledigingen • automatische kwijtschelding vindt plaats conform toetsing door Inlichtingenbureau. De verwachte kwijtschelding voor 2027 bedraagt € 88.000.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://leudal.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1f91e069-99c5-48ca-8849-49f28248e06b?agendaItemId=c78c7664-65c1-457e-b2c9-c8bfcb1764fe