Besluitenlijst raad 2 november 2021 (vastgesteld)

Besluitenlijst van de openbare raadsvergadering van de gemeente Leudal van 2 november 2021, aanvang 18.00 uur te Heythuysen Aanwezig: De voorzitter De griffier

: mevrouw D.H. Schmalschläger : de heer drs. W.A.L.M. Cornelissen

Aanwezig de raadsleden: • ir. J.H.H. Coolen, J.B.H.M.G. Engelen, L.J.E. Linssen, H.T.G. Sleven, E.C.M. van Tilburg, ing. A.G.H. van Vlodrop-van Kempen en mevrouw ing. H. Wijers-van der Linden (allen fractie Samen Verder); • J. Custers, E.H. Franzen, H.J.H. Hermans, G.A.M.C. Teeuwen en dr. ir. M.C.H. Wagemans (allen fractie Ronduit Open); • mr. N.J.A.G. Alofs, R.J. Flinsenberg, drs. H.H.J.M. van Helden MBA, P.H.L. van Melick en J.F.W. Nouwen MSc (allen fractie CDA); • mr. A.G.J. Kierkels en I.M.R.M. Schors (beiden fractie D66); • H.L. Glessner en en drs. J.F.M. van der Stappen (beiden fractie Progressief Akkoord Leudal); • mr. R.G.M. Thomassen en J.J.P. Vissers (beiden fractie VVD); • R.A.M. Verheul (fractie Leudal Sociaal). Afwezig met kennisgeving: De heer drs. D.J.H. Voermans (fractie D66) Wethouder P.H.G. Verlinden (Samen Verder) Mede aanwezig: Wethouder drs. M. Graef (Samen Verder), wethouder mr. S.B.J. Backus (Ronduit Open), wethouder M.P.J. Janssen (Ronduit Open) en wethouder mr. R.M.J. Martens (D66).

1. Opening De openbare vergadering wordt door de burgemeester in de raadzaal om 18.00 uur geopend. Alle raadsleden, behalve de raadsleden G. Teeuwen, D. Voermans en R. Flinsenberg, alsmede de burgemeester/raadsvoorzitter en de griffier, zijn bij de opening aanwezig. Ook alle wethouders, behalve wethouder P. Verlinden, zijn bij de opening aanwezig. Raadslid Teeuwen komt om 18.01 uur (tijdens agendapunt 1) ter vergadering; raadslid Flinsenberg om 18.12 uur (agendapunt 3). De voorzitter meldt dat raadslid A. Kierkels met ingang van 27 oktober 2021 door zijn fractie D66 is aangewezen als fractievoorzitter in de plaats van raadslid D. Voermans. De heer Voermans blijft lid van de fractie. 2. Vaststellen agenda De gemeenteraad besluit de raadsagenda vast te stellen conform de door het presidium op 6 juli / 1 november 2021 vastgestelde voorlopige agenda. 3. Algemene beschouwingen bij de Programmabegroting 2022-2025 De algemene beschouwingen worden afgetrapt door de waarnemend portefeuillehouder financiën, wethouder Martens, hij spreekt namens het college. Hij zegt dat onze langetermijn koers niet uit het oog mag worden verloren en dat de ambities moeten worden waargemaakt. Dat doet het college in de voorliggende begroting.

In het belang van Leudal, in goed samenspel, want alleen in gezamenlijkheid en gemeenschappelijkheid kan er worden gebouwd aan een Leudal waar we achter kunnen staan. Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

In volgorde van fractiegrootte, te beginnen met de fractie Samen Verder, houden de fracties hun beschouwingen. Samen Verder Ronduit Open CDA D66 Progressief Akkoord Leudal VVD Leudal Sociaal

(bijlage 1) (bijlage 2) (bijlage 3) (bijlage 4) (bijlage 5) (bijlage 6) (bijlage 7)

De voorzitter schorst de vergadering van 19.30 tot 20.00 uur. 4.

Vaststellen Begroting 2022 + Vaststellen Meerjarenraming 2023 - 2025 + Vaststellen Meerjarig investeringsprogramma 2022 - 2025 + Voteren kredieten jaarschijf 2022 De voorzitter brengt als eerste de amendementen in stemming, daarna volgt het vaststellen van de begroting 2021. Hierna komen de ingediende moties aan bod. Het amendement 1 (teruggave aan burgers meeropbrengst ozb) van de fracties Ronduit Open, Samen Verder en D66 wordt met 18 stemmen voor (Samen Verder, Ronduit Open, D66, Progressief Akkoord Leudal, VVD) en 6 stemmen tegen (CDA en Leudal Sociaal) aangenomen. (Bijlage 8). Het amendement 2 (aanschaf meer bladkorven) van de fractie D66 wordt, na een wijziging ter vergadering, met algemene stemmen aangenomen. (Bijlage 9). Het amendement 3 (in 2022 niet in rekening brengen terrashuur horecaondernemers) van de fractie D66 wordt, na een wijziging ter vergadering, met 2 stemmen voor (D66) en 22 stemmen tegen (Samen Verder, Ronduit Open, CDA, Progressief Akkoord Leudal, VVD en Leudal Sociaal) verworpen. (Bijlage 10). Het amendement 4 (in 2022 niet heffen hondenbelasting) van de fractie D66 wordt, na een wijziging ter vergadering, met 4 stemmen voor (D66 en VVD) en 20 stemmen tegen (Samen Verder, Ronduit Open, CDA, Progressief Akkoord Leudal en Leudal Sociaal) verworpen. (Bijlage 11). Het amendement 5 is vervallen (= omgevormd in een motie, nummer 6).

Het amendement 6 (in 2022 ton extra onderhoud groen om onderhoudsniveau B te bereiken) van de fracties D66, Samen Verder en Ronduit Open wordt, na een wijziging ter vergadering, met 22 stemmen voor (Samen Verder, Ronduit Open, CDA, D66, Progressief Akkoord Leudal en Leudal Sociaal) en 2 stemmen tegen (VVD) aangenomen. (Bijlage 12). Het amendement 7 van de fractie VVD wordt door haar, gehoord de beraadslagingen, ingetrokken. (Bijlage 13). Het – geamendeerde – raadsvoorstel wordt met 14 stemmen voor (Samen Verder, Ronduit Open en D66) en 10 stemmen tegen (CDA, Progressief Akkoord Leudal, VVD en Leudal Sociaal) aangenomen. De motie 1 (investeren in projecten opwekken duurzame energie) van de fracties Samen Verder, Ronduit Open en D66 wordt met 15 stemmen voor (Samen Verder, Ronduit Open, D66 en mevrouw H. Glessner van Progressief Akkoord Leudal) en 9 stemmen tegen (CDA, de heer J. van der Stappen van Progressief Akkoord Leudal, VVD en Leudal Sociaal) aangenomen. (Bijlage 14). De motie 2 (beleid formuleren kleinschalige duurzaamheidsinitiatieven in kernen) van de fracties Samen Verder, Ronduit Open en D66 wordt met algemene stemmen aangenomen. (Bijlage 15).

Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

2

De motie 3 (bevorderen realisering dorpsinitiatieven woningbouw) van de fractie CDA wordt, na een wijziging ter vergadering, met algemene stemmen aangenomen. (Bijlage 16). De motie 4 (structurele risico’s voor rekening gemeente nemen + geen belastingverhogingen) van de fractie CDA wordt met 10 stemmen voor (CDA, Progressief Akkoord Leudal, VVD en Leudal Sociaal) en 14 stemmen tegen (Samen Verder, Ronduit Open en D66) verworpen. (Bijlage 17). De motie 5 (verhogen maximale koopsom starterslening) van de fractie CDA wordt, na een wijziging ter vergadering, met algemene stemmen aangenomen. (Bijlage 18). De motie 6 (in 2022 geen subsidieplafond evenementen) van de fracties Samen Verder, Ronduit Open en D66 wordt met algemene stemmen aangenomen. (Bijlage 19). De voorzitter feliciteert iedereen met de vastgestelde begroting en spreekt hierbij haar dank uit. 5.

Beslissen omtrent bekrachtigen geheimhouding collegemededeling 5 oktober 2021 over herontwikkeling Markt 8 + 8a in Grathem De gemeenteraad besluit zonder beraadslaging en zonder stemming conform het raadsvoorstel. 6. Mededelingen Hiervan wordt geen gebruikgemaakt. 7. Sluiting Na het uitspreken van het slotwoord sluit de voorzitter de vergadering om 22.27 uur. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van de gemeente Leudal d.d. 14 december 2021.

DE RAAD VAN DE GEMEENTE LEUDAL, De griffier, De voorzitter,

Drs. W.A.L.M. Cornelissen.

Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

D.H. Schmalschläger

3

Bijlage 1

Dames en heren, college, collega-raadsleden en de mensen thuis voor de TV. Namens Samen Verder mag ik de beschouwingen van het jaar 2022 uitspreken. Op de eerste plaats wil ik iedereen danken die aan het opstellen van deze begroting heeft meegewerkt. In het vervolgtraject naar deze begroting heeft het college weerom een première georganiseerd om alle raadsfracties nog de mogelijkheid te geven hun inbreng te hebben in de begroting en de samenwerking tussen coalitie en oppositie te versterken. Helaas waren er wederom geen aanmeldingen vanuit de oppositie. Zeer teleurstellend. Ik weet als eerste spreker natuurlijk niet wat andere partijen gaan zeggen. Het zou kunnen dat ze het een geweldige begroting vinden en overal mee instemmen. Als dat niet zo is, wordt er bewust gekozen om vanaf de zijlijn iets te roepen zonder dat men echt invloed wilt hebben over het gevoerde beleid en goed wilt samenwerken. Dit is de laatste begroting in deze raadsperiode. En wij kunnen constateren dat de financiële basis in Leudal op orde is. Een mooie constatering van u, maar vooral belangrijk om de nieuwe raadsperiode met nieuwe ideeën en initiatieven aan de slag te kunnen gaan. Uiteraard staan we ook het komende jaar niet stil en wordt er nog geïnvesteerd. Het nieuwe afvalbeleid gaat per één januari in. Dit is voor de burger een grote verandering.

Dat Leudal in staat is om de afvalinzameling veel goedkoper te doen dan onze partners bij de reinigingsdienst is natuurlijk een keurig resultaat. Met het per lediging van de restafval container betalen, wordt het principe van de vervuiler betaalt verder geoptimaliseerd. Communicatie zal het toverwoord moeten zijn bij de invoering van het nieuwe beleid, want iedereen zal moeten beseffen dat het bewust of onbewust slecht scheiden van afval in de toekomst flinke financiële consequenties zal hebben voor hemzelf, maar ook voor andere burgers. Wel vragen wij nogmaals aandacht voor mensen met medisch afval. Zij mogen niet de dupe worden van de nieuwe inzameling systematiek. Het nieuwe afvalbeleid is een eerste stap in het proces dat moet leiden naar een circulaire-economie. We zijn daarom ook zeer tevreden dat een afvalmedewerker wordt aangesteld om dit proces te begeleiden. Het zorgt ook dat, ook Leudal hier een voortrekkersrol kan blijven spelen. Wel zijn wij van mening dat deze afvalmedewerker in dienst zou moeten zijn bij Maasland, zodat hij zijn expertise ook kan inzetten voor zijn partners en dat we de kosten kunnen verdelen. De tijd dat vooral bij een kruising harddrugs, softdrugs en het gebruik van drugs even ver mijn bedshow was, is al lang achterhaald. De criminaliteit en de sociale problemen die hiermee gepaard gaan hebben ook in Leudal een grote impact.

Voor de bestrijding van ondermijnende criminaliteit worden middelen ter beschikking gesteld. Burgers moeten de ogen en oren van de politie worden en de signalen van ondermijnende criminaliteit kunnen herkennen. De hoogwatergolf van juli 2021 heeft laten zien dat hoogwaterbeheer crisismanagement verbeterd moet worden. Samen Verder roept het college op om zo snel mogelijk na de afrondende evaluaties met voorstellen naar de raad te komen om de aanpak te verbeteren en plannen uit te werken om in de toekomst schade bij burgers zoveel mogelijk te voorkomen. In 2020 wordt de nieuwe omgevingswet ingevoerd. Om de implementatie van deze wet goed te laten verlopen is veel expertise nodig. Voor de inhuur ervan worden middelen ter beschikking gesteld. De komende jaren worden er jaarlijks meer dan 100 woningen gebouwd in gemeente Leudal. Dat is een mooi aantal. Maar voor Samen Verder is echter niet alleen het aantal woningen van belang, maar zeker ook de spreiding over de kernen. De kernen Nunhem, Hunsel en Heibloem verdienen extra aandacht, omdat daar al jaren te weinig gebouwd is. Er is in Leudal een tekort aan seniorenwoningen, starterswoningen en woningen in de sociale huursector.Woningbouwplannen moeten dan ook gericht op deze doelgroepen. Burgerinitiatieven om te komen tot woningbouw, zoals in Grathem en Kelpen-Oler worden ondersteund.

En daarvoor worden ook middelen ter beschikking gesteld. In de kernen waar geen burgerinitiatieven zijn, maar wel behoefte aan woningen is, wordt de gemeente zelf initiatiefnemer om tot woningbouw te komen. Voor kwalitatief goede huisvesting voor arbeidsmigranten moet worden gezorgd. In het kunst-en cultuurbeleid is een evenementensubsidie opgenomen. Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

4

Omdat volstrekt onduidelijk is of de beschikbare 15 duizend euro voldoende is, vragen wij het college om bij overschrijding van het krediet extra middelen te vragen aan de raad. Het onderhoud van de openbare ruimte is door omstandigheden niet overal op het gewenste beheerniveau. Om een eenmalige inhaalslag te kunnen maken en om meer bladkorven aan te schaffen worden, middelen ter beschikking gesteld. Samen met onze coalitiepartners dienen we daar een amendement voor in. De sluiting van de basisschool in Heibloem lijkt op dit moment afgewend, maar het voortbestaan van de basisschool in Buggenum en Kelpen-Oler is op dit moment zeer onzeker. We roepen de wethouder nogmaals op om alles in het werk stellen om sluiting te voorkomen. Voor het huisvestingsplan onderwijs wordt een extern bureau ingehuurd. Samen Verder zou graag zien dat de rekenkamerbrief, scholen omgevingswet, meegenomen wordt in het plan, meer specifiek waar het gaat om de samenwerking tussen school en bedrijfsleven. Hierdoor zouden wij zowel bedrijven als leerlingen aan Leudal kunnen binden en kosten besparen bij de huisvesting van de school. Duidelijk moet zijn dat de locatiekeuze enkel en alleen aan de gemeenteraden is en waarbij alle belangen van de gemeente Leudal afgewogen moeten worden. Sinds de decentralisatie van het sociaal domein in 2015, is dit een zorgenkind voor nagenoeg elke gemeente geworden.

Een overgang die gepaard ging met grote bezuinigingen. Ook voor Leudal is dit een groot probleem. De taakstelling van ruim drie miljoen wordt niet meer realistisch geacht envergroot de onzekerheid in de begroting. De extra middelen van de overheid zijn voor het jaar 2022 voldoende. Daarna zullen extra bezuinigingen nodig zijn om de begroting sluitend te krijgen. Hier maken wij gezien de resultaten tot nog toe zorgen over. De inkoop in grote verband is een goede aanzet om aanbestedingsvoordeel te behalen. Het zou de moeite waard zijn om te onderzoeken of deze samenwerking verder uit te breiden is dan alleen bij de aanbesteding. Preventie zal één van de pijlers moeten zijn om de kosten in de jeugdzorg terug te dringen.De pilot met de huisarten zal dan ook zo snel mogelijk uitgevoerd moeten worden over de hele gemeente, werk aan de winkel. De gemeente Leudal heeft een grote duurzaamheidsopgave waaraan voldaan moet worden. Helaas moeten wij constateren dat de meerderheid van deze raad geen urgentie voelt om deze opdracht te voldoen. Op het moment dat er moeilijke besluiten genomen moeten worden, geeft deze raad niet thuis, krijgen raadslieden slappe knieën en schuift de raad het besluit voor zich uit. Raadsleden die vinden dat we niet voorop hoeven lopen bij duurzaamheid, wil ik wel meegeven. Als iedereen achteraan wil lopen, komen we vanzelf stil te staan.

En dat is wat we ons niet kunnen permitteren. Zeker niet voor onze kinderenen en kleinkinderen. Samen Verder kan zich voorstellen dat het enthousiasme in dit huis na 28 september om opnieuw te beginnen met duurzaamheidsprojecten, niet groot zal zijn. Toch roepen wij het college op om weer snel aan de slag te gaan om niet meer tijd te verliezen, tijd die we niet hebben. Samen Verder neemt duurzaamheid serieus en daarom hebben wij twee moties ingediend. Gezien het feit het rendement op de Essent-gelden vervalt, stellen wij voor om een flink deel van de Essent-reserve te investeren in duurzaamheidsprojecten. Dit kan ons helpen bij hetbehalen van de duurzaamheidsopgave en het rendement komt ten goede aan de burgers vanLeudal. Ook constateren wij dat kleine duurzaamheidsprojecten, metname in de dorpskernen tegen regelgeving in onze bestemmingsplannen aanlopen.Denk hierbij bijvoorbeeld aan het overdekken van parkeerplaatsen met zonnepanelen.Wij vragen het college een beleid te formuleren om deze onwenselijke situatieopheft. Door een gedegen financieel beleid te voeren,staat de gemeente Leudal op dit moment goed voor. Zeker na deseptembercirculaire kleuren de cijfers zwart en dan is is er sprake van een meerjarige sluitende begroting. De ingerekende belastingverhoging is daarom niet noodzakelijk.

We dienen dan ook samen met de coalitiepartners een amendement in om een eenmalige belastingverhoging te compenseren via de afvalstoffenheffing. Maar er bleven ook zorgen. De taakstelling in het sociaal domein heb ik al genoemd. Maar ook de taakstelling bij vastgoed en accommodaties zit weinig tot geen voortgang. Als we daar nog de pm-posten in de begroting bij optellen is de situatie wat minder rooskleurig. We roepen de wethouders Backus en Janssen dan ook op om een tandje bij te zetten om de taakstellingen te halen. Alleen dan zal het mogelijk zijn om de huidige lage lastenniveau te handhaven. Vanuit de kadernota wordt er 450 duizend euro geïnvesteerd. Dat dit al mogelijk is zonder de extra, de OZB extra te verhogen is meegenomen. Maar voor Samen Verder niet doorslaggevend. Voor Samen Verder gaat het om leefbaarheid, levendigheid, goed onderwijs, economische ontwikkeling, werkgelegenheid, bouwen, bouwen in alle kernen ,bouwen voor de juiste doelgroepen, een goed onderhouden openbareruimte. Dat zijn de uitgangspunten die van het grootste belang zijn voor Samen Verder en voor onze burgers. Wij hebben een flink aantal onderwerpen kunnen benoemen in deze beschouwingen. Belangrijke onderwerpen voor Leudal. We hebben ook een aantal onderwerpen niet kunnen benoemen.

De nieuwe schoo lin Ittervoort, het Maasveld in Neer, de fietsbrug in Buggenum, het nieuwe gemeenschapshuis in Neer, in Neeritter, enzovoort. Niet minder belangrijk en ze krijgen ook zeker de aandacht die ze verdienen. De jaren 2020 en 21 zijn moeilijke jaren geweest. De coronapandemie houdt ons al bijna twee jaar in zijn greep .Zware tijden, zowel op economisch als sociaal vlak. Toch was het niet alleen kommer en kwel. Er wordten mooie initiatieven ontwikkeld om elkaar ook te ondersteunen en de ouderwetste saamhorigheid was weer terug. De inwoners van Leudal hebben veerkracht getoond. Daarom ziet Samen Verder de toekomst zonnig tegemoet, wetende dat er nog grote Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

5

uitdagingen aankomen. Uitdagingen waar we niet voor weglopen. Voor en met onze inwoners bouwen we samen aan een Leudal waar mensen graag wonen, werken en recreëren.

Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

6

Bijlage 2

Allereerst wil ik ook namens onze fractie onze dank uitbrengen aan het college, griffie en ambtelijk apparaat voor de inzet die die tot deze programmabegroting heeft geleid. Voorgaande jaren hebben wij de ambitie uitgesproken dat de begroting zalleiden tot een betere dienstverlening aan de inwoners vanLeudal. Dat kan alleen als er een gezamenlijke verantwoordelijkheid gevoeld wordt van ons allemaal. We moeten ook concluderen dat er nog werk aan de winkel is in dat opzicht en dat vooral verandering ons in elk geval te te langzaam gaat. De ingezette koers voor het verminderen van regeldruk stemt ons ook, echt ookpositief. Ga door op de goede weg enpas aan waar dat beter kan. In onze ogen kan dat versneld worden door een juiste prioritering en sturing. En onze voorstellen hiervoor, die zijn bekend. Het sociaal domein, toch jarenlang een domein dat het meest besproken wordtvvanwege de ontoereikende rijksmiddelen en als gevolg daarvan de oplopende tekorten, is onder leiding van de wethouder op de goede weg.Maar er wachten ons nog enkele belangrijke opgaven in de toekomst om dekostenontwikkelingen in toom te houden. Wij vertrouwen erop dat de nieuweaanbestedingen meehelpen aan het gewenste effect.Een andere ambitie die die meermaals in deze raad is uitgesproken, isadequate huisvesting voor senioren, starters en arbeidsmigranten.

Er is beleid, nu nog deuitvoering en een luisterend oor. Indien er hiermeer geld voor nodig is dan geraamd, dan zijn wij daaropaanspreekbaar. We zien een uitbreiding van het aantal woningen,in welke vorm dan ook, als het belangrijkste middel om de leefbaarheid in de kernente waarborgen, ook in samenwerking met de diversewoningcorporaties. Al moeten we wel oppassendat ontwikkelingen ook passen bij het doel dat de raad voorogen had bij het vaststellen vanhet beleid.Er zijn genoeg initiatieven, ook met de vrijkomende sportvelden.Maar de gemeente heeft zelf ook nog andere grondposities waar nu weinig totniets mee wordt gedaan. We kunnen ons voorstellen dat metout of the box-denken ook het één en ander kan wordengerealiseerd. Leefbaarheid gaat echter nietalleen over het inwoneraantal, maar ook over de kwaliteit in de openbareruimte. En daarom dienen we een tweetal amendementen vanD66 mee in. We willen ookaandacht vragen voor de communicatie. Dat betreft zowel de wijze waarop degemeente communiceert met burgers als de relatie tussen college en raad.Het uitgangspunt is dat openheid de basis is voor goede communicatie.Burgers hebben het fundamentele recht te weten wat de gemeente uitvoert,welke vergunningen worden aangevraagd en al of niet verleend en welkeplannen in voorbereiding zijn, et cetera.

Enperiodiek, minimaal twee wekelijks, vinden wij absoluut nood, noodzakelijk.We kunnen ons er niet van afmaken door te stellen dat iedereen maar op de site van de gemeente moetkijken. Je vindt goede informatie belangrijk of niet.De burgers laten ons weten dit belangrijk te vinden. Alleen handelen wij er nietnaar. In dit periodiek worden ook verenigingen in staatgesteld om evenementen tijdig aan te kondigen. Nu moet mentelkens zoeken naar wegen om voorgenomen activiteiten onder de aandacht te brengen.Er is hierover een besluit genomen en middelen worden beschikbaar gesteld met deze begroting. We verwachten dan ook zo snelmogelijk een eerste exemplaar te zien op de deurmat.Ook de communicatie tussen college en raad moet beter. Die informatievoorziening is vaak gebrekkig. Over sommige grote projecten worden we tijdiggeïnformeerd en over andere projecten horen we vrijwel niets. Vaak zijn we afhankelijk van berichtgeving in de Limburger, waarbij helder is dat die quaomvang en dekking slechts uiterst beperkt kan zijn.Van gebruikelijke raadsrapportage is er weinig meer over. Het gaatslechts om bijstellingen van de begroting. Een overzicht vande voortgang van het werk is dunnetjes, al zijn er tekenen ookdat er hier een omslag in wordt gemaakt. En dat is goed.

Het is uiteindelijk een fundamenteel recht van raadsleden, want zonder goede en voldoende informatie is het functioneren als raadslidextra lastig. Financieel gezien blijft elke begroting een lastig verhaal. Wij verschillen op enkele punten fundamenteel van mening over enkele opgenomen posten. Als Ronduit Open zijn wij al vanaf deoprichting kritisch op het terrein van uitgaven. Wij zijn voorstander van een terughoudend uitgavenbeleid en geen OZB-verhoging wanneer er geen dringende aanleiding voor is. We respecteren dat er hierover verschillend wordt gedacht in de raad. En snappen dat Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

7

ook, dat zonder bereidheid tot compromissen een gemeente niet kan worden bestuurd. Dat neemt niet weg dat ook het afgelopen jaar geld wordt uitgegeven zonder noodzaak. Denk daarbij aan het telkens inhuren van een gespreksleider. Het college is toch ook zelf in staat om met de burgers te overleggen? Vrijwel permanent dringen we aan op een krachtiger toezicht op de noodzaak vanuitgaven vanuit het college. We we verspillen namelijk ieder recht aan de burgers als wij deze lasten in rekening brengen die vermijdbaarzijn. Of denk aan de jarenlange slepende procedures oversoms detail is die veel geld kosten en veel ergernissen opleveren. De concrete voorstellen die we meermaals hebben gedaan in dit kader, daar mag meer mee mee worden gedaan. Ons ingediende amendement voor de verlaging van de afvalstoffenheffing isonze manier om de te veel geinde OZB terug te geven aan alle inwoners van Leudal. We hadden dit graag anders gezien en structureel, maar zoals gezegd, met compromissen kun je ook zaken bereiken. Het provinciaal verdiepingsonderzoek, dat stelt gerust. Echter, wel enkele zorgpunten die vragen aandacht. We hebben kortgeleden ervaren dat de mening van burgers wel degelijk telt toen we over het initiatief voor de grootschalige zonneweides kwamen spreken.Betekent dat meteen een gebrek aan ambitie of gevoel voor urgentie? Zeker niet.

Het zou ons wat waard zijn als wij als gemeente ons zo dienstbaar mogelijk opstellen. En dat opmerkingen zoals, ze doen toch wat ze willen, kunnen worden vervangen door iets positievers.De stijgende energieprijzen laten zien dat er wel degelijk sprake is van urgentie. Echter, waar de burgers en bedrijven in Leudal zelf de meeste baat bij hebben ,is zelfvoorzienendheid. Waar mogelijk ontkoppeling van het gasneten het zelf opwekken van stroom door zonnepanelen op de eigen daken. De opbrengsten hiervan vloeien rechtstreeks in de portemonnee van de eigenaren. Extra stimulering hiervan, mocht de gemeente op zich nemen, op welke wijze dan ook. Een stap in de juiste richting zijn de moties van SamenVerder die we daarom ook mee-ingediend hebben. Tot slot, wij menen dat deze raad wel degelijk in staat is om de juiste zaken te verlangen en eisen.

Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

8

Bijlage 3

Geachte voorzitter, geachte leden van de raad, beste burgers. Wij besluiten vandaag over de programmabegroting2022-2025. Ze is tot stand gekomen met medewerking van het ambtelijke apparaat, daarvoor dank. En voor de vele vragen die beantwoord zijn. De inspanning echter ten spijt. Deze begroting is het resultaat van vier jaar financieel aanmodderen door dit college. In woordvoeringen bij vorige begrotingen heeft het CDA gewaarschuwd voor de steeds verder oplopendel asten met intering op dereserves tot gevolg en op het niet aangaan van financiële uitdagingen. Nu is het zo ver. Het gemeentelijk schip maakt financiële slagzij met nog veel onvoorspelbaar weer op komst. De provincie merkt in haar verdiepingsonderzoek op dat begrotingen voor het huidig jaar en 2022 tekorten tonen en dat er voor verdere jaren geen structureel evenwicht is, tenzij een aantal bezuinigingstaakstellingen gerealiseerd worden. Dier ealisatie en het niet verder oplopen van tekorten is een voorwaarde voor de gekozen vorm van toezicht. De belangrijkste taak ligt in het sociaal domein. D eprovincie is helder naar de lezer. Leest u op pagina zeven van he tonderzoeksrapport. In die gemeentelijke begroting vindt je daar weinig over terug. Ja, op pagina 88, maar dan moet je vaak lezen eer je snapt watdaar staat. De bezuinigingstaakstellingen realiseren is een sprookje.

En dat geldt dient ten gevolge uiteraard ook voor de vorm van toezicht. Aan de gestelde voorwaarden gaan we niet voldoen. Dat financiële evenwicht komt dan niet met deze begroting. De afgelopen jaren hebben we in het sociaal domein bewezen dat van bezuinigingen niets terecht komt. Integendeel, het is een bodemloze put. We hebben het niet in de vingers. En dat terwijl een gezonde financiering van dit domein juist van belang is voor de voortgang van onze zorg voor onze burgers. Kijkt u op depagina's 154 tot en met 156 uit de begroting. Het overzicht van structurele en incidentele baten en lasten. Je ziet dat dit ook geldt voor de toekomstige begrotingen. Daarbij waarschuwt de provincie nadrukkelijk om ons niet rijk te rekenen aan de inkomstenkant. Als het gaat om die begrotingsdiscipline, kort enkele cijfers. Voor 2020 begroot het college aanvankelijk 79 miljoen, maar gaf uiteindelijk 93 miljoen uit. Met een stuk of twaalf begrotingsaanpassingen wordt de begroting aan deze realiteit aangepast. Voor 2022 luidt het begrote bedrag 84,6 miljoen. En terwijl de inkt van de begroting nog niet droog is en het begrotingsjaar nog niet eens is begonnen, worden en nu reeds twee wijzigingen daarop voorgelegd, waardoor deze alweer één miljoen hoger uitkomt. Neem in aanmerking dat het college dit jaar ruim 100 miljoen uitgeeft.

Wij hebben dan aan heteinde van het jaar weer na 11 aanpassingen de begroting daaraan aangepast. Bepaal voor u zelf hoe betrouwbaar deze begroting is.T erwijl het college nu reeds op werkelijke uitgaven van 100 miljoen moet koersen. Daarbij vindt je in de begroting nergens duidelijk terug hoe het college die taakstellingen gaat realiseren. Maar ja, dat is van laterezorg, zullen we maar zeggen. Onze rol als toezichthouder. Als raad houden we toezicht en scheppen w ekaders in het belang van onze burgers. Het zijn hun centen en van niemand anders als we het over de begroting hebben. De provincie is duidelijk. Bij de presentatie van de cijfers dient telkens het uitgangspunt te zijn om de raad in positie te brengen om zijn kaderstellende en controlerende taak te kunnen uitvoeren. Dat laat het college na. Ben nu eerlijk, kan met dit stuk dat ongetwijfeld voldoet aan de voorschriften van het besluit begroting en verantwoording. Kan dat met een première die vooral afleidt van de hoofdzaken. En vorig jaar een toevoeging van 52 pagina's. En nu alweer op de valreep, twee wijzingen op de begroting. Vervolgens al die begrotingswijzigingen gedurende het jaar. Ze worden verstopt in agendapunten met vele onderdelen

Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

9

we keuren ze zo maar goed. Inmiddels zijn we er ook achter dat de ruimte die we met de goedkeuring daarvan scheppen allang is uitgegeven voordat ons fiat überhaupt gevraagd wordt. Voor de bühne dus die een goedkeuring is. Dat doet twijfel ontstaan over der echtmatigheid van die overschrijding en daarmee samenhangende uitgaven. Ten slotte, de raadsrapportages. Ze zijn niet gedateerd en navraag leert dat ze veelal maanden achterlopen op de realiteit. Zo bleek in onze juli vergadering. De rapportage ging over het eerste kwartaal. De wethouder gaf aan dat er nog weinig te zeggen was. Nota bene was het begrotingsjaar meer dan half om. We hebben dit alles vaker aangekaart en zijn deze poppenkast dan ook moe. Jammer genoeg gaat het verdiepingsonderzoek er niet over, maar wij zullen wel bij de provinciete te rade gaan om te vernemen of dit allemaal zo kan. Kijken we terug wat deze coalitie de afgelopen regeerperiode gepresteerd heeft, dan vinden wij dat bedroevend als oppositie. Leudal realiseert niets en de ambitie wordt nauwelijks getoond. Aan de hand van de volgende onderwerpen zal ik het verder toelichten. Tegemoettreding bedrijven. Als je ziet hoe ze burgers en bedrijven tegemoettreden. Op Zevenellen is helemaal niets gebeurd. Grote bedrijven vertrekken, ondernemers worden vaak op schandalige wijze behandeld. Recente dossier getuigen daarvan.

Denk maar eens aan de dossiers Nijssen Grondverzet en en Aspergeboerderij De Haes in Roggel, maar ook aan Landgoed Leudal. Ondernemers worden van het kastje naar de muur gestuurd in een complete besluiteloosheid van dit college. Verkeerde verwachtingen worden gewekt en afspraken worden niet voldoende nagekomen. Voorbeelden die niet zouden bestaan in een boek van Franz Kafka. Zaken blijven liggen. Slepende dossiers duren voort in kosten en vermogen. Alleen dit jaar geeft zij 360 duizend euro uit aan juridische bijstand en ondersteuning. Schrijnend voorbeeld vormt het dossier Landgoed Leudal. Het einde is niet in zicht. Wat zou er met dat geld allemaal gekund hebben voor onze burgers? Het onderwijs. Op onderwijsgebied is de gemeente niet bij de les en laat zich verrassen door drie ordinaire overvallen door SPOLT op onze basisscholen in de kleine kernen. Enkele toegewijde raads-en commissieleden in samenwerking met actieve betrokken burgersmoeten het onheil keren. Het college blijkt daartoe niet in staat. Mogelijke overname kandidaten voor de scholen in Kelpen-Oler en Buggenum krijgen rapporten voorgeschoteld met onjuiste kengetallen. Het college kijkt weg en laat dit allemaal maar gebeuren. Het sociaal domein. De zo noodzakelijke sturing in het sociaal domein krijg thet college niet voor elkaar. Ook daar hulp van raads-en commissieleden.

Prima, maar het past niet.We repareren steeds, omdat de gemeente bestuurlijk en ambtelijk niet op orde of het college vastgestelde raadskader overschrijdt zoals bij de zonneweides. Laten we daar maar overheen stappen, want het gaat om onze burgers en die doen steeds vaker een beroep op ons raadsleden om in te grijpen, daar waar dit formeel niet direct onze rol is. We zijn door hen gekozen en staan er voor hen. Maar ook hier dus compensatiegedrag vanuit de raad, commissie en samenleving voor de stuurloosheid van dit college. Ons noodzakelijk opkomen voor onze burgers vormt echter geen basis voor tot standkoming van gelijk en stabiel beleid. Woningbouw. Ook in de woningbouw vlot het nog niet. In de kleine kernen komen initiatieven op gang door burgers zelf opgepakt, want als zij dat niet doen gebeurt er niets. De roep vanuit de bewoners om woningbouw is groot, maar de frustratie bij initiatiefnemers die nauwelijks gehoord worden door de gemeente, nog groter. De ambitie bij dit college is er niet. We hebben in dat kader een motie ingediend. Dat moet snel beter. Daar willen we ook meer ruimte scheppen in de financiering van starterswoningen door het maximum te financieren bedrag te verhogen. Huizen zijn de laatste jaren immers aanzienlijk duurder geworden en de rente is nog laag. Financieel perspectief.

Het zorgelijke financiële perspectiefl eidt er mogelijk toe dat burgers weer aan de lat staan .De onbenutte belastingcapaciteit moet mogelijk worden aangesproken. Dit terwijl ze reeds een verhoging van de OZB en afvalstoffenheffing voor hun kiezenkregen. Voeg daar aan toe de nu snel stijgende lastenvoor levensonderhoud als uitvloeisel van de covidcrisis en mogelijke toekomstige verder oplopende inflatie. Daarom dienen we een motie in met de boodschap dat de gemeente in haar eigen huishoudboekjefinanciële ruimte zoekt bij tegenvallers en niet in het boekje van de burger. Dit college legt een forse onpopulaire financiële opdracht bij haar opvolgers. Communicatie. Communicatie verdient eveneens dringend verbetering. Het is al gezegd. Burgers moeten ontwikkelingen over de basisscholen uit de pers vernemen. Ze was bedroevend tijdens de wateroverlast en ook in de lopende zaak Biesstraat te Heythuysen heb ik al weer een klacht binnen dat de Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

10

communicatie niet netjes verloopt. Ook in de reeds eerder genoemde voorbeelden met betrekking tot bejegening van ondernemers speelt het gebrek aan communicatieeen hoofdrol. Buitengebied. Het buitengebied is in beweging en dit wordt al jaren geroepen door de gemeente. Maar wat is er nu veranderd? Agrarische en ook andere bedrijven hebben meer internationale werknemers nodig om het werk te doen. Gelukkig is er nieuw beleid om die internationale werknemers goed onderdak te bieden. Maar wat doen we met de armoede in het buitengebied? Veel agrariërs zullen stoppen.B edrijfswoningen worden omgevormd tot burgerwoningen. Vele gebouwen zullen verpauperen. Maar wat doet de gemeente eraan? Een spelletje om drugscriminaliteit in het buitengebied tegen te gaan. Het is leuk, maar helaas slechts symptoombestrijding. Het buitengebied is in beweging en bomen en planten groeien door. Afgesproken was dat het onderhoudsniveau voor zowel binnen als buitengebied op niveau B gehandhaafd zou blijven. Maar hier is weinig van te zien. Ook het wegennet in het buitengebied is op sommige plekken dramatisch. Maar wat doet de gemeente eraan? Er gaat veel veranderen, er gaat veel veranderen in het buitengebied. En we moeten de verschillende gebruikers van dit buitengebied waar nodig ondersteunen of faciliteren. Dus niet slechts het buitengebied is een beweging, maar gemeente komt ook in beweging. Tot slot.

Collega-coalitiepartijen dienen moties en amendementen in. Dat is mooi voor de verkiezingen. Sympathiek, maar wij gaan ze niet allemaal steunen want ze kosten geld. Zo dadelijk blijken het toch alle voor de burge rsigaren uit eigen doos. Laten we die financiële meevallers waaruit die amendementen en moties financiering putten even opsparen en wachten wat de toekomst brengt, gegeven de breekbare financiële positie van onze gemeente.Niemand zal de gemeente immers financieel tegemoet komen indien blijkt dat we die ombuigingen niet realiseren. Ze wordt dan gedwongenom allereerst de belastingen te verhogen. Burgers betalen dan alsnog het gelag. Ik wens ons tenslotte allen veel wijsheid toe met de uitdagingen waarvoor we samen staan.

Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

11

Bijlage 4 Dank u wel, voorzitter. Om twee redenen zijn dit voor D66 bijzondere beschouwingen. Allereerst, omdat corona een grote impact op ons allemaal heeft en zal hebben. En ten tweede, omdat het voor mij de eerste algemene beschouwingen zijn voor D66 Leudal. Vind ik het spannend? Ja, temeer, omdat ik deze beschouwingen anders insteek dan al mijn collega-fractievoorzitters Over de corona. Vorig jaar had niemand kunnen denken hoe anders de wereld eruit zou zien. Dat er zoveel druk op de zorg zou komen te liggen. Helaas lijkt het nu weer het geval te gaan worden. We kunnen allemaal ons steentje bijdragen door solidair te zijn, zodat ook die druk minder wordt op de reguliere zorg. Voorzitter, nu naar de begroting. In tegenstelling tot hetgeen het CDA zojuist stelde, vindt D66 dat het college alsook de ambtelijke organisatie, gelet op de coronaperikelen van het afgelopen jaar, een grote pluim verdiend, omdat er nu toch een begroting c.q. een meerjarenbegroting ligt die perspectief biedt. En die een prima vervolg is op de reeds uitgebrachte kadernota die aan de wensen en opdrachten van de raad. Voldoet Dus eigenlijk is er nauwelijks iets nieuws onder de zon. Maar toch zullen wij enkele amendementen indienen betreffende groenonderhoud, bladkorven, hondenbelasting en terrasheffing. Dit gelet op de positieve effecten die we tegemoet kunnen zien.

Hier zal D66 straks in tweede termijn verder op ingaan. Wij als D66 zien in de begroting opgenomen bedragen als taakstellend. Wij willen de komende jaren niet verrast worden met de vraag om extra budget. Is extra budget noodzakelijk, dan zal er zeer kritisch naar gekeken worden, zeker bij projecten die nog gestalte moeten krijgen. Gezien de uitdagingen waar we overigens voor staan, is dat te prijzen dat het college blijft investeren in de gemeente en ook in de en met de nodige vaart erin. In onze ogen kunnen we niet wachten .We moeten doorgaan met het realiseren van voldoende woningen, ook in de sociale sector. Dat pakt het college voortvarend op met meer plannen en projecten dan in voorgaande tien jaar. Daar moeten we, daarbij moeten we wel openstaan voor nieuwe alternatieve bouwconcepten. Laten we die omarmen en ondersteunen en vooral kijken wat wel kan in plaats van wat niet kan. Graag wil het, wil ik het college verwijzen naar de gemeente die hiervoor een nieuwe woningbouwvisie heeft ontwikkeld waarbij de erfpachtconstructie en tijdelijke, goedkope huisvesting voor jongeren de boventoon voeren. Ook moeten we investeren in de openbare ruimte en vooral ook in het groen. Deels is dit inhalen van de veroorzaakte schade door eerdere bezuinigingen, maar belangrijker is dat er een impuls wordt gegeven die echt noodzakelijk is.Hiervoor dient D66 dan straks ook een amendement in.

Wij geven veel geld uit aan het sociaal domein. Voor D66 staat voorop dat we niemand laten vallen, maar weverwachten wel dat het college kritisch blijft op de uitgaven in dit domein. En vinden dan ook dat de in 2020 opgelegde bezuinigingen geëffectueerd moeten worden. We pakken door met duurzaamheid. Zolang de opwarming van de aarde doorgaat en ook debiodiversiteit onder druk staat, moeten wij aan de slag. Ook in Leudal. Duurzaamheid betekent echter niet alleen windturbines en zonnepanelen, zonneparken bouwen, maar duurzaamheid vraagt ook direct iets van de burger zelf, namelijk zuinig zijn op de natuur waar Leudal zo rijk aan is, een goede scheiding van afval, minder stenen, meer groen in de tuinen, et cetera, et cetera. Op andere onderdelen is de gemeente en het college ook goed bezig. Zonder uitputtend te zijn wil ik noemen het kunst-en cultuurbeleid, vermindering van de regelgeving en het participatiebeleid. Dit laatste via het Mens ontwikkel bedrijf. Zij het dat ik van mening ben dat bij het participeren van mensen met een uitkering nog veel meer gekeken moet worden naar de kennis en kunde van die mensen ten einde maatschappelijk kapitaal volledig tekunnen benutten. We zijn nog lang niet klaar. Tenslotte nog een persoonlijke noot van mij. Omdat dit mijn eerste beschouwingen zijn, wil ik nog iets persoonlijks zeggen.

Steeds vaker zie ik dat de samenleving in kampen is verdeeld en men weinig naar de andere luistert of naar verbinding zoekt .Je ziet dat in de de discussie over decorona-aanpak, maar zeker ook hier in de raad. Wij zijn namelijk nog veel te veel bezig met elkaars vliegen af te vangen, te wijzen naar de ander, te veel bezig met casusbehandeling in plaats van beleid. Wij als raad zijn er om de kaders te stellen en te controleren of de kaders gevolgd worden. Toch niet om te beProgressief Akkoord Leudalen op welke manier gestuurd moet worden. Dit is aan het college, in samenwerking met de organisatie. Wij vergeten Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

12

vaak de opdracht die wij als raadsleden hebben. Wij zitten hier voor de inwoners van Leudal. Niet alleen voor een partij of kern waaruit men komt. Dan nog eventueel een bespiegeling, een korte bespiegeling, voorzitter. De realiteit is dat de wereld niet zwart-wit is. Er is een Progressief Akkoord Leudalet van kleuren net als de regenboog. Nog te vaak worden individuën in hokjes geplaatst, met vooroordelen geconfronteerd en daardoor buitengesloten. Afrondend, voorzitter. Juist dit kleurenProgressief Akkoord Leudalet, Progressief Akkoord Leudalet van mensen maakt onze samenleving. D66 staat voor de verscheidenheid. Daar passen geen vooroordelen bij. Heb respect voor elkaar en voor elkaars mening. Geef ieder de ruimte en mogelijkheid om zichzelf te ontplooien.

Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

13

Bijlage 5

Dank u wel, voorzitter. Ik wil even beginnen met de dank uitspreken aan de ambtenaren en ook het college. En in het bijzonder vandaag de heer Martens, dat di ede heer Verlinden waarneemt voor deze zware, dat is wat ik aanneem, zware avond. Dan de begroting. De begroting is behoorlijk beleidsarm en dat is ook al aangegeven door de wethouder. En er zitten weinig ambities in, hebben wij geconstateerd. Ook dat kan bewust zo door het college zijn besloten, maar wij hadden graag gezien hoe men nu na de corona deze gemeente een verdere boost zou kunnen geven. Goed, er staat nog steeds wel een prestigeproject in wat wij niet zo een fijn vooruitzich tzien, althans de kosten voor het prestigeproject, de brug tussen Buggenum en Roermond. Wij zouden die graag geschrapt zien worden, omdat wij de zin daar niet van inzien, althans in relatie tot de kosten. Wij zeggen dan als Progressief Akkoord Leudal, gebruik dat geld voor de veiligheid van de fietsers, want we weten dat er op verschillende plekken echt iets moet gebeuren om de fietsers die iedere dag op pad gaan, de jongeren naar de scholen, maar ook de mensen die naar hun werken gaan, om die beter te voorzien en veiliger te laten fietsen. Dan een tweede punt voor Progressief Akkoord Leudal is het, de jeugdzorg en ook andere sociale aangelegenheden. Er is al gesproken door anderen, maar de kosten, die zijn nog steeds bijzonder hoog.

En de bezuinigingen blijven achter, hoewel het college het afgelopen jaar haar bestheeft gedaan. Dat kunnen we wel stellen. We zijn er nog lang niet. Het is al gezegd, we moeten nog heel veel doen, financieel, maar er moet ook richting de jeugd en richting anderen hard gewerkt worden. Er moet goed geluisterd worden naar wat er speelt en er moet zeker ook actief en daadkrachtig geopereerd worden door de ambtenaren. De komende aanbesteding zal een lakproef worden voor de jeugdzorg, we wachten die af. Als Progressief Akkoord Leudal vinden wij het wel van groot belang dat het milieu-en klimaatbeleid beter wordt. Dat er meer gebeurt vanuit deze gemeente aan de natuur, aan het milieu en aan het klimaat. Het klimaat krijgt de aandacht. Da therkennen wij .Er worden windmolens gebouwd. Maar dat is natuurlijk lang niet alles om een duurzame samenleving te krijgen, want dat moet je dan ook hebben. Je moet ook op andere vlakken duurzaam opereren. Er moeten minder auto's op fossiele brandstof rijden. Er moet duurzaamgeproduceerd worden. En ook de landbouw moet meer duurzamer worden. En wij zien het college daar geen enkele stap in nemen. Dus ik zou zeggen, college, zet een actie op om duurzame landbouw te bevorderen.

Het natuur-en milieubeleid stelt in deze, wat mij betreft, niet zoveel voor .En we hebben het nog niet gehad over de bomen die gekapt worden en de bomen die geplant moeten worden, maar daar komt tverandering in als de heer Verheul aan het woord komt. Dan het punt woningbouw. Het is al genoemd door velen. Het is ook belangrijk dat er voldoende woningen zijn voor onze inwoners om hier te wonen en ook als jongeren om hier te blijven wonen. We hebben vorig jaar gepleit voor meer woningbouw, met name bijvoorbeeld in de kernen als het gaat over plekken waar voetbalvelden zijn die niet meer in gebruik zijn. Eindelijk is het zo ver dat er in Grathum en misschien ook in Kelpen-Oler dat soort projecten van de grond gaan komen.College, in Hunsel en Ell zijn ook nog velden leeg, dus daar kunnen we dan ookverder gaan. Dus ik zou zeggen, een mooie uitdaging. De onderwijshuisvesting. Het college stelt voor een integraal huisvestingsplan voor basisscholen te schrijven. Dat is toch heel fijn,maar het had beter twee jaar geleden kunnen gebeuren voordat SPOLT aankondigde om diverse scholen te gaan sluiten. We lopen dus een beetje achter de discussie aan. Maar laten we dat dan maar snel oppakken. En laten we ook dat op onze eigen wijze doen en niet afhankelijk of niet aan de hand van wat SPOLT aandraagt. Laten we als Leudal daar zelf serieus naar kijken.

Het is nu al zo dat in Heibloem, dat de school van Heibloem een Leudalse organisatie wordt opgepakt, dat vinden wij uitstekend als datd e oplossing is. Als het gaat over de inhoud van het onderwijs dan vinden wij wel dat het onderwijsbeleid en de toekomst ervan achterblijft in dit college in deze tijd. We moeten verder gaan met het onderwijsbeleid als zodanig. Wij moeten beter, zeg maar, de jongeren leiden naar hun toekomst, want er is vanalles gaande, dat weten we. Maar we moeten er ook als gemeente hard aan trekken om daar meer een betere toekomst te bieden. Het kan ook door bijvoorbeeld de scholen daadwerkelijk het middelpunt te laten zijn van een dorpsgemeenschap om dat actief te gaan oppakken, want dat is tot nog toe niet gebeurd. Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

14

De ambtelijke organisatie. Ja, wij zijn nog steeds niet echt enthousiast over de werkwijze van de ambtenaren en wij snappen best dat de corona daar ook een bijdrage aan heeft geleverd, om het zo te zeggen, een negatief effect heeft gehad. Maar wij zien nog niet dat er structureel, consensieus een verbetering optreedt in de dienstverlening en in de beleidsontwikkeling. Wij zien dat er zaken achterblijven, dus wij hopen echt dat er volgend jaar hard gewerkt wordt aan die verbetering. Er worden ook mensen aangenomen, maar ook daar zien we dat er mensen worden aangenomen die tijdelijk worden ingehuurd, die veel kosten en die na drie maanden of zes maanden weer weg zijn, waarna iemand anders weeropnieuw moet worden ingewerkt. Daar kan nog veel verbeterd worden. Een standaardinbreng van ons, ik zal het dus nu weer doen. De laatste keer van mij. Dat is namelijk dat wij vinden dat er teveel wethouders in dit college zitten. Vijf stuks liefst. Het jaar, afgelopen 15 jaar was dat, tien jaar lang waren het vier wethouders.Dat zien precies evengoed als nu met vijf.D us wij zijn van mening dat die vijfd eer echt af kan en dat scheelt ook nog weer eens even tienduizend euro's iedere jaar weer voor de belastingbetaler. Ik kom tot een conclusie. Conclusie is dat wij weliswaar een redelijk, degelijk uitziende begroting hebben.

Maar dat er nogveel openingen zijn, nog veel zaken niet ingevoerd zijn en nog vaak nog veel zaken moeten gebeuren. Verder vinden wij een aantal speerpunten onderbelicht. Dat zijn bijvoorbeeld het natuur- en milieubeleid wat achterblijft en ook zaken als de jeugdzorg, de WMO en de invulling daarvan.

Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

15

Bijlage 6

Dames en heren, voorzitter, wederom heeft de raad een uitgebreide begroting mogen ontvangen. En voor de inspanningen van het bestuur en personeel. Daarbij zijn we erkentelijk en dankbaar. De begrotingscyclus verwordt steeds meer tot een mallemolen. De raad draait een tijdje in het rond en je weet weliswaar wanneer de molen stopt, maar van de plek waar hij stopt heb je geen idee. In Leudal stappen we op in de aanloop naar de kadernota, waar we eerst in de vergadering van 13 juli de vaststelling van de eerste raadsrapportage vaststellen. En daarna een weekje later, op 20 juli, de kadernota zelf behandelen. Vervolgens worden in de raadsvergadering van 28 september, nog maar vijf weken geleden, de saldi van de meicirculaire verdeeld. Daar wordt bij verteld dat nog niet alles verwerkt is en dat dat pas gaat gebeuren in de septembercirculaire. Die, voorzitter, komt pas één raadsvergadering later aan de orde. En dat is volgende week. De raad wordt geacht het collegevoorstel van de volgende week nu bij de begroting te betrekken. Als we daar geen rekening mee houden, dan maken we verkeerd beleid, want de uitkomsten van de septembercirculaire zijn de gemeente Leudal gelukkig gunstig gezind. Over de komende vier jaar van 2022 tot en met 2025 krijgt Leudal extra inkomsten ter hoogte van respectievelijk 3,6 miljoen, anderhalf miljoen, nogmaals anderhalf miljoen.

En over 2025 tot slot 1,7 miljoen. Het financiële plaatje van Leudal verandert daarmee totaal gelukkig in positieve zin. Maar dat aan de hand van deze cijfers een gedegen, stabiel financieel beleid gevoerd kan worden, wagen wij te betwijfelen. In de eerdergenoemde kadernota zei het college nog dat we voor een financiële uitdaging staan. Nu, drie maanden later, is dat beeld helemaal omgekeerd. Dan moeten we ons afvragen of we het geld in de reserve stoppen, of die al behoorlijk gevuld zijn, of dat het geld in de begrotingsruimte komt.Waarschijnlijk heeft slechts een enkele bestuurder vooraf inzicht in het gedraai van deze mallemolen en misschien nog niet eens het hele college, laat staan de raad. Wat kan er aande hand van deze zogenaamde mutaties gezegd worden, voorzitter? Wat de VVD betreft kunnen we in ieder geval zeggen dat de financiële situatie van Leudal zodanig is dat niet mee rnodig is dat bij onze inwoners weer meer onroerendezaakbelasting wordt opgehaald. Vorig jaar steeg die OZB voor de meeste mensen al met minimaal vijf tientjes. En ons voorstel is nu dat u het vorig jaar extra opgehaalde geld terug geeft aan de inwoners. Voor het college is er dan ook helemaal geen noodzaak meer om hondenbelasting te heffen. De VVD is altijd fervent tegenstander geweest van deze verkapte vorm van inkomstenvergaring. Dus schaf deze af. En niet incidenteel, maar structureel.

De overige thema's in de begroting geven ons aanleiding om het volgende op te merken. Bijna 12 procent van onze jongeren ontvangt één of andere vorm van jeugdzorg. Dat baart zorgen, want het is 50 procent meer dan het landelijke gemiddelde. Natuurlijk is onze jeugd niet ongezonder dan elders. Als reden voor dit hoge gebruik wordt genoemd de aanwezigheid van veel zorgaanbieders. En het college zegt daarvan dat veel aanbod veel vraag genereert. De VVD vindt dat een drogreden, alsof de aanwezigheid van veel autodealers mensen verleid om vaker een auto te kopen. Voor de VVD is de werkelijke reden natuurlijk dat de toegang tot de jeugdzorg tegemakkelijk is, veel strikter dan nu moet toezicht gehouden worden op die toegang. En er moet vaker nee gezegd worden aan de poort. Door een extra bijdrage van 1,7 miljoen uit de rijksmiddelen voldoet Leudal aan haar financiële doelstelling om fors te bezuinigen op de jeugdzorg. Dat het gat daarmee voor 2022 gedicht is, is leuk, maar dat ligt natuurlijk niet aan Leudal zelf. De VVD verlangt daarom ook dat het college zich blijft inspannen om de opgedragen taakstelling Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

16

voor de komende jaren op eigen kracht te halen. Wat betreft de gezondheid van de jeugd bepleiten wij ervoor dat strikt de hand wordt gehouden aan maatregelen ter voorkoming van alcohol-en drugsgebruik. De VVD onderschrijft verder de rol die moderne bibliotheken vervullen in de strijd tegen laaggeletterdheid. Eén van de oorzaken van armoede. En als verspreider van overheidsinformatie zoals nu bij het verkrijgen van de QR-code. Voorzitter, wat betreft het thema veiligheid merken we op dat halverwege juli Leudal met hoogwater te maken kreeg. In Neer en Buggenum slaagden de waterkeringen erin om het water buiten te houden. In Horn lukte dat helaas niet. Een aantal aanwonenden van de Kemp kregen water in huis. We willen het hier nu niet hebben over de quickscan van de vorige week of over de komende evaluatie van wat goed ging en wat fout. Wat we van het college en andere betrokken overheden wel verlangen, is dat dit de laatste keer was dat mensen water in huis kregen. Dat het gebied tussen Horn en het Lateraalkanaal als retentiebekken dient, weet iedereen, maar bij die functie hoort dat rijzend water ergens een halt wordt toegeroepen. En dat is bij de waterkering die langs de Kemp moet worden aangelegd. Maak daar werk van, want dat weer wordt steeds wispelturiger en hoogwater kan zich met de winter voorde deur sneller aandienen dan ons lief is.

We constateren steeds vaker dat er in het buitengebied illegale afval-lozingen gebeuren die met de productie van drugs te maken hebben. De actiepunten ter bestrijding van ondermijnende criminaliteitstammen uit de tijd dat de invoering van de RIEC`saan de orde was, die Regionale Informatie- en Expertise Centra. Dat is tien jaar geleden. Dus die actiepunten zijn wat ons betreft volstrekt ontoereikend. We hebben geen zicht op hoe intensief de politie het buitengebied in de gaten houdt, maar voor de VVD kan dit nooit genoeg zijn. Ons buitengebied mag niet verloederen, dus zit er ook bovenop. Houdt nauw contact met burgers en boeren en laat je dagelijks zien. Noodzakelijk is ook dat als onze bevolking groeit, de omvang van het politiekorps naar rato meegroeit. Komen er duizenden arbeidsmigranten bij, dan moet dat leiden tot meer politie. Het college stelt zich bij de economische investeringsagenda letterlijk de vraag, hoe komen we tot sloop van van overtollige bebouwing? En doelt daarbij op leegstaande agrarische bedrijfsgebouwen in het buitengebied. Misschien dat we het college een het suggestie in de hand mogen doen. We stellen voor om die kosten bij degenen te laten die economisch gewin heeft gehaald met die gebouwen.

Of suggereert het college misschien dat de inwoners van Leudal daar met belastinggeld aan moeten bijdragen? Als bedrijfsgebouwen worden gebruikt voor de huisvesting van arbeidsmigranten moet ook de eigenaar daarvan ooit aan de lat staan om de kosten van verwijdering voorzijn rekening te nemen. Kom daar bijvoorbeeld bij de vergunningverlening contractueel overeen. Het buitengebied leent zich ook bij uitstek voor de ontwikkeling van kleinschalige toeristische initiatieven. Onze oproep aan het college is om initiatieven niet per definitie in de kiem te smoren vanwege kleine tegenstrijdigheden met het bestemmingsplan. Wezijn trouwens heel benieuwd wat de resultaten zijn van onze raadsbreedaangenomen motie van 30 juni vorig jaar omtoeristisch-recreatieve ondernemers te prikkelen en te stimuleren.Welke resultaten heeft het college inmiddels geboekt? Voorzitter, ondernemers moeten kunnen ondernemen, bij voorkeur ook in Leudal. Het bedrijventerrein in Ittervoort binnenkortvolgebouwd. Daarom bepleiten wij als VVD omdit bedrijventerrein uit te breiden en wel in de richting van de A2. Daarmee wordt het terrein een zichtlocatie en kan het de concurrentie met bedrijventerrein Nederweert hopelijk aan. Teveel bedrijven uit Leudal verkassen daar nu naartoe. De verbreding van de A2 vanuit Eindhoven naar het zuiden, voorzitter, zit eraan te komen.

Dat maakt Midden-Limburg en met nameLeudal aan de A2 gelegen, interessant als vestigingsplaats voor bedrijven en voor werknemers omer te wonen. Bijkomend voordeel kan zijn dat de vergrijzing en de ontgroening in onze regio mogelijkeen halt kan wordentoegeroepen. Onze kleine kernen kunnen er mogelijk beter instaat zijn de noodzakelijke voorzieningen, zoals het basisonderwijs, overeind te houden. VVD en CDA hebben naar aanleiding van de discussie over het voortbestaan van scholen in kleine kernen in de raad van december 2020 een motie ingediend die raadsbreed gesteund wordt. Die droeg het college op om een structuurvisie op te stellen met betrekking tot de leefbaarheid in verband met de relatie met het behoud, moet ik zeggen, van de scholen. Aangezien de besluitvorming rond de scholen in Buggenum en Kelpen-Oler nog volop gaande is, vragen wij wat daarmee gedaan is. We zijn overigens verheugd dat mede door onze inspanningen de nieuwe school in Leudal-West op een uitstekende plek aan de rand van Ittervoort is voorzien. Wat onderwijs betreft, voorzitter ,Leudal noch de gemeente Midden-Limburg Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

17

beschikt over onderwijs op HBO-niveau en dat zal ook niet voor verbetering vatbaar zijn .Wat dan wel belangrijk is, is dat voortgezet onderwijs in Leudal blijft. En zeker met het oog op de relatie met het bedrijfsleven. Wij wensen vurig dat Sint Ursula in Leudal gevestigd blijft. Misschien kan een gedeelte van het financiële overschot reeds daarvoor aande kant gelegd worden. En ook achten wij het noodzakelijk dat het niet geoormerkte budget voor onderwijshuisvesting, dat nu grotendeels ergens anders aan op gaat, wordt gereserveerd voor Sint Ursula. Woningbouw, voorzitter, zal in Leudal zo mogelijk versneld moeten worden opgepakt en wel voor diverse doelgroepen. We denken aan woningen voor starters, senioren, kleine huishoudens. Initiatieven voor een groep inwoners om gezamenlijk bouwplannen te ontwikkelen juichen wij toe. De VVD onderschrijft de doelstellingen van het klimaatakkoord. Als gemeente Leudal hoeven wij echter niet voorop te lopen. Nog meer windmolens en zonneweides zijn pas aan de orde als het stroomnet voldoende capaciteit heeft en het potentieel aan zonnepanelen op huizen en andere gebouwen benut is. Ook de VVD heeft in het verleden gepleit voor een kleiner ambtelijkapparaat. U heeft bijna vijf functies afgewaardeerd zegt u in de begroting. Anderzijds besloot de raad onlangs tot de invulling van drie functies.

En we willen bij het kleiner maken van het ambtelijk apparaat wel benadrukken dat de kwaliteit ervan nog gewaarborgd moet zijn. Voorzitter, tot zover mijn bijdrage aan de algemene beschouwingen.

Raad 2 november 2021 / besluitenlijst

18

Bijlage 7

Voorzitter, voor ons ligt deprogrammabegroting 2022-2025. Waar de vorigeprogrammabegroting nog qua leesplezier een aangenameverrassing was, ja, levert deze tekst en deze plannen, gelet op de eerdere begrotingen, vooral een déjà vu voor ervaring op. Niet echt heel spannend en vooral qua ambities niet erg schurend. Overigensalle lof voor de ambtenaren die van dit copieuze stukzoveel kopieën hebben moeten maken. We zetten er alsraad graag onze tanden in. In debestuurlijke samenvatting lijkt Bolsonaro aan zet. De tekst staat bol van de superlatieven en opgeklopte daadkracht, beloften. Ik zelf had het liever een stuk bescheidener gewild, wat ook de geloofwaardigheid van de teksten ten goede zou zijngekomen. Ik ga er wijselijk maar niet te veel op in, behoudens dat ik toch niet kan laten één opmerking te maken onder het, over het stukje om de overheid en samenleving. Er staat, wij ontwikkelen ons beleid op een passende wijze, interactief samen met burgers en de andere belanghebbenden. Hiertoe continueren we onze professionalisering. Heeft u zelf wel goed nagedacht over wat er hier staat? En krijgt u daarbij geen tranen in de ogen? Ik noem maar ontwikkelen op een passende wijze , interactief samen, burgers en andere belanghebbenden, continueren onze samen, onze professionalisering. Zinsneden in een tekst die wel wat uitleg en toelichting vraagt.

Goed, ik wil overigens graag ingaan op enkele zaken uit de volgende paragrafen over ontwikkelingen die voor de komende begrotingsperiode kennelijk op de rol gezet zijn. En ik zet erbij wat andere accenten dan wat we hoorden bij de andere fracties. Allereerst dan maar bij het onderwerp 1.3 ,de projecten. Op pagina 17 wordt tot onze verrassing alweer dat onzinnige fietspadspoorbrug Buggenum uit de mottenballen gehaald. Al eerder vonden we dat elke euro die hieraan uitgegeven wordt weggegooid geld is. En naar onze inschatting deelden meerdere raadsleden die mening. En de kwestie is niet dat de gemeente Roermond hier een bestuurlijk go moet gaan uitspreken. Maar de vraag is wat de gemeente Leuda lhier als grote winst voor onze burgers wil binnenhalen. En dat de provincie een potje van drieënhalf miljoen heeft klaar staan, hoeft ons toch niet te verplichten aan dit plan mee te werken. Op pagina 36 lezen we hoe verrassend. U mag van ons verwachten dat we onze openbare ruimte verbeteren door de aanplant van 37 duizend extra bomen. Eén boom per inwoner in 2020 tot 2027. En de ruimte planmatig en pro-actief onderhouden en verbeteren door maatregelen te treffen tegen de invloed van weersverandering en het bevorderen van biodiversiteit in het groen.