Document · PDF

Begroting 2025 + Meerjarenraming 2026-2028 (concept) versie 15oktober)

Commissievergadering Bestuur en middelen 16 oktober 2024, gemeente LeudalBij agendapunt: Begroting 202530.619 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Inhoud Inhoud ........................................................................................................................... 1 Inleiding ......................................................................................................................... 2 Leeswijzer ..................................................................................................................... 3 1 Bestuurlijke samenvatting............................................................................................... 4 1.1 Bestuurlijke hoofdlijn ............................................................................................... 4 1.2 Financiële hoofdlijn .................................................................................................. 7 2 Programmaplan .......................................................................................................... 16 2.1 Bestuur en ondersteuning ....................................................................................... 16 2.2 Veiligheid ............................................................................................................. 21 2.3 Verkeer, vervoer en waterstaat ................................................................................ 23 2.4 Economie .............................................................................................................

25 2.5 Onderwijs ............................................................................................................ 29 2.6 Sport, cultuur en recreatie ...................................................................................... 31 2.7 Sociaal domein ..................................................................................................... 35 2.8 Volksgezondheid en milieu ...................................................................................... 44 2.9 Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing .......................................................... 48 3 Paragrafen ................................................................................................................. 54 3.1 Lokale heffingen .................................................................................................... 55 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.................................................................. 61 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................... 68 3.4 Financiering.......................................................................................................... 73 3.5 Bedrijfsvoering......................................................................................................

82 3.6 Verbonden partijen ................................................................................................ 87 3.7 Grondbeleid ........................................................................................................ 113 3.8 Demografische ontwikkelingen ............................................................................... 122 3.9 Openbaarheidsparagraaf ....................................................................................... 124 3.10 Energie ............................................................................................................ 126 4 Financiële bijlagen ..................................................................................................... 127 4.1 Overzicht structurele en incidentele baten en lasten .................................................. 128 4.2 Overzicht van lasten en baten per taakveld .............................................................. 130 4.3 Overzicht MIP 2025 - 2028.................................................................................... 133 4.4 Reserves ............................................................................................................ 142 4.5 Voorzieningen .....................................................................................................

190 5 Overige bijlagen ........................................................................................................ 197 5.1 Risicobeheermatrix .............................................................................................. 197 5.2 Verplichte indicatoren uit het BBV .......................................................................... 211 5.3 Kerngegevens ..................................................................................................... 214 5.4 Lijst van gebruikte afkortingen .............................................................................. 218 5.5 Lijst van begrotingssubsidies ................................................................................. 220 1

Inleiding Besturen doen we samen: koersvast en realistisch. Dat was ons uitgangspunt bij de totstandkoming van de begroting 2025-2028 die we u met gepaste trots aanbieden. Het fundament van de ontwikkelrichting van onze gemeente hebben we samen gelegd in de Zomernota (2022). Aan de hand van de drie centrale thema’s Sociale basis, Passend wonen en Vitaal en veilig buitengebied hebben we onze ambities uit onze strategische visie en het coalitieakkoord samengebracht. Hiermee geven we invulling aan de huidige en toekomstige behoeften van onze samenleving. Middels de kaderbrief 2025-2028 gaven we u eerder dit jaar een beleidsmatige en financiële doorvertaling van de ingezette koers vanuit de Zomernota. De kaderbrief vormde daarmee de opmaat naar deze meerjarenbegroting. Een duidelijke eigen ontwikkelrichting maakt ons flexibel om in te spelen en bij te sturen op de uitdagingen en externe ontwikkelingen die op ons pad gaan komen. Zeker gezien de onzekerheden die de toekomst met zich meebrengt. Zo hebben landelijke ontwikkelingen, maatschappelijke opgaven en onzekerheid over toekomstige Rijksbijdragen grote invloed op ons handelen en de keuzes die we maken. Onder de noemer van bestuurlijke vernieuwing blijven we u als gemeenteraad anders dan voorheen betrekken bij de invulling van de ambities binnen onze ontwikkelrichting.

Zo bouwen we samen en toekomstgericht verder aan een ‘Mooi leven in Leudal’ voor onze inwoners, ondernemers en verenigingen.

Het college van burgemeester en wethouders

2 Leeswijzer In de Zomernota 2023 – 2026 zijn drie thema’s vastgesteld. Deze drie thema’s vormen de komende jaren de hoofdlijn voor de doorontwikkeling van onze gemeente. Deze hoofdlijn hebben wij beschreven in de bestuurlijke hoofdlijn. En in de financiële hoofdlijn is de financiële doorvertaling gemaakt. Daarna komen de programma’s aan bod. Die zijn opgesteld aan de hand van de indeling op taakveld niveau. Dit is in lijn met de opzet van de Kaderbrief 2025 – 2028. Het kan zijn dat doelstellingen afwijken ten aanzien van de eerdere beschrijving in de kadernota. Reden hiervoor is dat door nieuwe inzichten de doelen zijn aangevuld of geherformuleerd. Belangrijk is dat ze aansluiten bij het bestaande beleid en bijdragen aan de thema’s. Tot slot zijn de paragrafen, financiële bijlagen en overige bijlagen onderdeel van deze begroting. Belangrijk bij het lezen van de begroting is dat de thema’s als een rode draad door de programma’s en paragrafen lopen. Hoewel ze niet afzonderlijk terugkomen

1 Bestuurlijke samenvatting

1.1 Bestuurlijke hoofdlijn We werken voortvarend aan onze lange termijn ambities die zijn vastgelegd in de Zomernota 2023-2026. Deze ambities zijn gericht op het versterken van de thema’s Sociale Basis, Passend Wonen en Vitaal en Veilig Buitengebied. Met deze centrale thema’s geven we invulling aan de huidige én toekomstige behoeften van onze inwoners, ondernemers en verenigingen. Zo bouwen we samen verder aan een 'Mooi leven in Leudal'. Dit vereist het varen van een eigen en duidelijke koers. Deze geven we vorm in onze Omgevingsvisie Leudal waarmee we een toekomstbeeld schetsen voor onze leefomgeving in 2040. Dit is vooral belangrijk in het licht van de onzekerheden die de toekomst met zich meebrengt. Het begrotingssaldo van onze gemeente staat de komende jaren namelijk onder druk. Dit komt onder andere door de onzekerheid die blijft bestaan over de toekomstige bijdragen vanuit het gemeentefonds en landelijke economische ontwikkelingen (zoals lonen, rente en prijzen). Daarnaast zijn de laatste maanden grote ontwikkelingen bij jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning zichtbaar geworden die grote impact op onze beschikbare financiële ruimte hebben. Ook is het nog niet duidelijk hoe de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet er uitziet en wat het financiële effect van de septembercirculaire is.

Dit alles maakt dat er zorgvuldige afwegingen en scherpe keuzes gemaakt moeten worden voor onze toekomst. Sociale Basis In Leudal willen we dat iedereen naar eigen vermogen kan deelnemen aan de samenleving. Dit vormt de kern van het thema Sociale Basis. Deze bestaat uit wat inwoners met en voor elkaar doen en de meer professionele basisvoorzieningen. Hiermee zorgen we dat iedereen zo veel mogelijk op eigen kracht in staat is om zijn eigen leven te leiden in alle aspecten van het dagelijks leven. In 2025 gaan we aan de slag met het verbeteren van onderwijshuisvesting, op basis van het Integraal Huisvestingsplan (IHP). De voorbereiding van de nieuwbouw voor een unilocatie van Scholengemeenschap St. Ursula is hierin een belangrijk speerpunt. Om onze sociale structuur te behouden, te versterken en inclusiviteit te borgen gaan we ontmoetingsplekken toekomstbestendig inrichten. Ook de sport- en sociaal-culturele accommodaties maken hier deel van uit. Daarbij gaan we nadrukkelijk inzetten op thema's als duurzaamheid en burgerparticipatie. Voortvloeiend uit de duurzaamheidsopgave is de Portefeuilleroutekaart voor de aanpak van verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed opgesteld. De resultaten worden vertaald naar het Duurzaam MeerjarenOnderhoudsPlan (DMJOP). Hiervoor wordt het MJOP geactualiseerd en Energielabels voor dit vastgoed opgesteld.

Een belangrijke ontwikkeling is de zorgboulevard waar we de samenwerking tussen eerstelijnszorg en het sociaal domein versterken en centraliseren. Dit sluit aan bij de demografische veranderingen in onze samenleving. Daarnaast blijven we de ontwikkelingen op het gebied van jeugdzorg kritisch volgen. Denk hierbij aan de financiële gezondheid van zorgaanbieders. Er komt een aanpassing van de Jeugdwet met aandacht voor verbeterde begrenzing en versterking van jeugdzorgregio's. De gevolgen van het wetsvoorstel ‘Participatiewet in balans’ en de ontwikkelingen rondom de gemeenschappelijke regeling Westrom volgen we op de voet.

Passend Wonen We zetten in op de ontwikkeling van 750 woningen. Het realiseren van betaalbare woningen is in de meeste gevallen een financiële uitdaging, onder andere door complexe ruimtelijk procedures, netcongestie, langlopende beroepsprocedures en hoge bouwkosten. Daarnaast geldt, in geval van herstructurering, de noodzaak te slopen, het openbaar gebied aan te passen of andere maatregelen te treffen. Deze zaken bemoeilijken regelmatig de haalbaarheid en realisatie van woningbouwontwikkelingen. De beleidsruimte daarvoor bieden wij in de Versnellingsagenda Wonen. Het is nu zaak om extra regie te voeren op versnelling en de daadwerkelijke realisatie van met name de grotere projecten. Daarvoor is het wenselijk een Herstructureringsfonds voor de bebouwde omgeving in te richten. Via dit fonds kan de gemeente bijvoorbeeld zelf gronden kopen en ontwikkelen, lagere woningprijzen stimuleren door het (mits staatssteunrechtelijk mogelijk) afdekken van een onrendabele top, de openbare ruimte groen en klimaatbestendig inpassen en parkeer- en verkeersruimte creëren etc. Hoewel dit geen garantie biedt, is dit wel een belangrijke stap om passende woningbouwontwikkelingen van de grond te krijgen, willen we een aantrekkelijke gemeente blijven voor inwoners, ondernemers en bezoekers.

Vitaal buitengebied We streven naar een duurzaam ruimtegebruik waarin de kwaliteit van natuur en landschap is gewaarborgd en goed verbonden blijft met de dorpen. Wij kiezen bewust voor een goede scheiding tussen bedrijfsmatige ontwikkelingen en wonen in het belang van de gezondheid van onze inwoners en de ruimte om te kunnen ontwikkelen voor onze ondernemers. Veiligheid is hierbij een belangrijke pijler, zoals benadrukt in het Integraal Veiligheidsplan. Dit plan vormt de basis voor onze inspanningen om een veilige leef- en werkomgeving te garanderen voor onze inwoners en ondernemers. Economie, Duurzaamheid en Mobiliteit De opgaven op het gebied van economie, duurzaamheid en mobiliteit vormen de rode draad door de drie reeds beschreven centrale thema’s. De toekenning van € 20 miljoen uit de vijfde tranche van de Regio Deal voor Midden-Limburg biedt kansen om te investeren in de brede welvaart, ook in Leudal. Ons Uitvoeringsplan Mobiliteit 2024-2027 is de ruggengraat van onze visie op toegankelijke, veilige en duurzame mobiliteit. Onderdeel hiervan is de fietsbrug waarvoor extra financiering nodig zal zijn, afhankelijk van de keuzes die nog gemaakt moeten worden. Vanuit het Duurzaamheidsprogramma zetten we in op verduurzaming van verschillende thema’s en doelgroepen, zoals het inrichten van energiegemeenschappen. Dit doen we samen met inwoners en ondernemers.

Bestuurlijke Vernieuwing Wij zetten in op bestuurlijke vernieuwing, waarbij de Omgevingswet en de aankomende Wet versterking participatie op decentraal niveau belangrijke bouwstenen zijn. Het versterken van de dialoog tussen gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie leidt tot het verbeteren van onze dienstverlening en van de positie van jongeren uit Leudal. Ook bereiden we ons voor op de nieuwe wetgeving op het gebied van informatiehuishouding en beveiliging, zoals de Wet Open Overheid (Woo).

Vertrouwen Door in te zetten op deze ambities leggen we een belangrijke basis voor een toekomst waarin passende woonmogelijkheden, een vitaal buitengebied en duurzame economische groei elkaar versterken. Door het maken van strategische keuzes zorgen we ervoor dat Leudal aantrekkelijk blijft voor inwoners, ondernemers en bezoekers, zodat we de uitdagingen van morgen met vertrouwen kunnen aangaan. Ons doel is helder: een vitale plattelandsgemeente te zijn en te blijven waar mensen graag wonen, werken en recreëren.

1.2 Financiële hoofdlijn In deze primaire begroting zijn de mutaties vanuit de kaderbrief 2025-2028 verwerkt. Deze mutaties zijn ter verduidelijking toegevoegd in de tabel aan het einde van deze paragraaf. Hier is tevens de toelichting van de kadernota bij opgenomen. In de tabel behorende bij deze begroting, zijn deze als één geheel verwerkt in de regel mutaties kaderbrief 2025 - 2028. Tussen de behandeling van de kaderbrief in de raad en de behandeling van de begroting hebben zich ontwikkelingen voorgedaan met effect op de begrotingsruimte. Deze posten zijn het gevolg van het uitvoeren van wettelijke verplichtingen, reeds genomen besluiten of te verwachten loon en prijsontwikkelingen.

Toelichting mutaties opbouw primaire begroting 2024-2027 naar primaire begroting 2025 2028

Bijstellingen na de kaderbrief 2025 2028 B1 Raadsbesluiten mei t/m juli 2024 De in mei t/m juli genomen raadsbesluiten zijn verwerkt in deze begroting. B2 Meicirculaire 2024 algemene uitkering gemeentefonds In de raadsvergadering van september jl. is de meicirculaire vastgesteld. De meicirculaire 2024 kent voor alle jaren een positief effect voor de gemeente Leudal. Deze is verwerkt. B3 Bijstellingen verbonden partijen In de raadsvergadering van juni/juli jl. zijn de begrotingen 2025 van de verbonden partijen behandeld. Het financiële effect is verwerkt in deze begroting. B4 CAO ontwikkelingen 2025 De huidige CAO 2024 loopt tot en met maart 2025. In de begroting 2025 wordt al rekening gehouden met een structurele aanpassing van de CAO vanaf april 2025. Zodra de nieuwe CAO 2025 bekend is worden de structurele meerkosten via 1e rarap 2025 en kaderbrief 2026 verwerkt. B5 Prijsontwikkelingen In deze begroting wordt rekening gehouden met de verwachte hogere prijs ontwikkelingen 2025 en overige mogelijke toekomst prijsstijgingen. Voor het sociaal domein (Jeugdzorg en WMO) zijn de verwachtte prijsontwikkelingen in de betreffende taakvelden opgenomen. Voor de overige taakvelden is het toegevoegd aan de stelpost prijsontwikkelingen.

B6 Septembercirculaire 2024 algemene uitkering gemeentefonds Op de 3e dinsdag in september heeft het nieuwe kabinet de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord bekend gemaakt. De vertaling van dit hoofdlijnenakkoord is opgenomen in de septembercirculaire 2024. Ten tijde van de samenstelling van de primaire begroting (aug 2024) was het effect van deze circulaire nog niet bekend.

Kaderbrief 2025 2028 k1 Vergroening Pleinen Concrete voorbeelden waar we in 2025 actief in gaan participeren zijn de twee burgerinitiatieven om pleinen te vergroenen. Dit betreffen het Krekelbergplein in Neeritter en het Herman Meddensplein in Nunhem. De investeringen zijn opgenomen in het meerjarig investeringsplan k2 Doorontwikkeling zorgboulevard De Zorgboulevard kent 2 sporen: enerzijds de samenwerking en de intentie om de dingen anders te doen. Daar stellen we een samenwerkingsovereenkomst voor. Daarnaast is het fysieke spoor, van een mogelijke locatie waarin men samen kan werken. Het 1e spoor zal voldoende krachtig moeten zijn om te bepalen wat nodig is voor spoor 2. We verkennen hoe we deze zoveel mogelijk gelijk op kunnen laten lopen. Op dit moment is er nog geen inschatting te maken van de mogelijk financiële gevolgen, daarom is hier PM opgenomen. k3a/b Uitvoering Mens ontwikkelbedrijf / Westrom Van Westrom is de begroting 2025-2028 ontvangen. Voor Leudal leidt dit tot een voordeel ten opzichte van eerdere ramingen. Vanaf 2025 worden de bedrijfsactiviteiten van Westrom overgenomen door gemeente Roermond. Hierbij wordt meer ingezet op ons eigen MOB. Door MOB Roermond wordt nog een nieuwe begroting opgesteld, waarbij de verwachting is dat dit een financieel voordeel voor Leudal zal zijn. Pas nadat de overgang gerealiseerd i,s zal e.e.a.

financieel verwerkt kunnen worden. Vooralsnog wordt het voordeel ingezet voor de uitbreiding van het MOB. k4 Implementatie informatiewetgeving (incl. Woo) Vanaf 1-1-2025 is vanuit de Woo verplicht om een actief publicatiebeleid te voeren als gemeente. Dit betekent dat alle genomen besluiten actief gepubliceerd moeten worden. Hiervoor is een publicatieplatform en publicatiesoftware nodig. Vanaf september 2024 is deze software aanwezig om te gebruiken via het huidige zaaksysteem. De hiervoor benodigde eenmalige implementatiekosten en jaarlijks terugkerende kosten zijn hiervoor opgenomen. Naast de inhuur van de Woo projectleider is een publicatie consultant nodig om alles rondom publicaties in te richten en trainingen te verzorgen aan de betreffende medewerkers. Deze projecten zijn o.a. Woo, iSamenleving, iParticipatie, Infomatie op orde, Office 365, Exchange cloud, Security Information Event Monitoring, Zorgmail, Onafhankelijk Werken, Uitwijk. De hier opgenomen zaken zijn de grotere en complexere projecten die de aankomende 2 jaren (moeten) worden uitgevoerd. Gaandeweg 2025 komt er mee zicht op de projecten die in 2026 en 2027 moeten worden uitgevoerd om te kunnen voldoen aan de minimale eisen van de informatiewetten, automatiseringsbehoefte van de organisatie om te kunnen voldoen aan de dienstverlening richting inwoners en stakeholders.

k5 Informatie huishouding en beveiliging De implementatie van diverse projecten leidt tot structureel hogere lasten zoals licentiekosten. k6 Integraal Huisvestingsplan Onderwijs De gemeenteraad heeft op 26 september 2023 de visie op onderwijshuisvesting vastgesteld. In de afgelopen maanden is aan de hand van door schoolbesturen overgelegde meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s), schouwingen en overleg met schoolbesturen, de vastgestelde visie vertaald in aanbevelingen en financiële consequenties voor de periode 2024 tot en met 2039. Het IHP biedt inzicht in de investeringen op de lange termijn. Het IHP beschrijft het beleid van de gemeente over de huisvesting van scholen op haar grondgebied en is kaderstellend en richtinggevend voor de gemeente.

Voor elke onderwijsvoorziening is binnen het IHP een maatwerkscenario beschreven dat leidend is voor de maatregelen (zoals herschikken, afstoten of in stand houden) en investeringen die de komende jaren gepleegd worden. In het IHP wordt onderscheid gemaakt tussen schoolgebouwen die de komende periode in stand worden gehouden en gebouwen waar de noodzaak tot vervanging of een maatregel aanwezig is. In het Meerjarig Investering Plan 2025 - 2028 is dit per voorziening uitgewerkt. Er zijn geen extra middelen vanuit de gemeentebegroting beschikbaar voor de uitwerking van de plannen die voortvloeien uit het IHP. De structurele investeringslasten komen daarom ten laste van het begrotingssaldo. k6a Eenmalige kosten Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Bij de realisatie van de nieuwbouw diverse scholen wordt rekening gehouden met eenmalige kosten zoals sloop, tijdelijke huisvesting en de verwerking van de restant boekwaarde. In 2026 is dat voor de Kwir € 2.132.000 en in 2028 voor Harlekijn € 2.157.000. k6b Intergraal Huisvestingsplan Onderwijs De eenmalige kosten behorende bij de nieuwbouw voor de Kwir en Harlekijn worden ten laste gebracht van de algemene reserve. k7 Huisvestingsplan Onderwijs St. Ursula In 2025 starten we met de uitvoering van het in het najaar van 2024 te nemen besluit op huisvesting van scholengemeenschap St. Ursula op één unilocatie.

k7a Eenmalige kosten Huisvestingsplan Onderwijs St Ursula Bij de realisatie van de nieuwe unilocatie wordt rekening gehouden met eenmalige kosten zoals sloop, tijdelijke huisvesting en de verwerking van de restant boekwaarde. In 2028 is dat St. Ursula € 5.824.000. k7b Huisvestingsplan Onderwijs S.t Ursula De eenmalige kosten behorende bij de nieuwbouw worden ten laste gebracht van de algemene reserve. K8 Door ontwikkeling accommodatiebeleid Het ontwikkelbudget is bestemd voor het stimuleren/ondersteunen van inwonersinitiatieven en de herijking/transformatie naar ontmoetingsplekken. We verwachten dit beleid in 2025 af te ronden. Het budget uit de kaderbrief voor 2026 2028 kan daardoor vrijvallen.

Ontwikkelingen O1 Meerjarig Investeringsplan 2025 - 2028 Voor de komende jaren is het investeringsplan 2024-2027 geactualiseerd en is de fasering van de diverse onderdelen waar nodig aangepast. In paragraaf 4.3 is de uitgebreide planning voor de komende 10 jaar opgenomen. De rente en afschrijvingen als gevolg van deze planning zijn verwerkt in de diverse programma's. O2 Bijstelling kapitaallasten lopende investeringen Door vertragingen in de uitvoering van een aantal investeringen tot en met 2024 zijn diverse kapitaallasten te hoog opgenomen. Dit is nu gecorrigeerd. 03 Vrijval kapitaallasten MIP 2024 - 2027 De fasering van investeringen in het MIP 2024-2027 en de daarbij behorende kapitaallasten is aangepast. O4 Ontwikkeling Beschermd Wonen Op het gebied van beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en bemoeizorg & preventie OGGz (B&P) werkt de gemeente Leudal sinds 2022 samen met gemeenten in de regio Noord- en Midden-Limburg. Regionaal is afgesproken dat de rijksmiddelen voor de regio bestemd

blijven en hieruit de regionale kosten worden bekostigd. Het saldo wordt verdeeld middels een verdeelsleutel. Deze verdeelsleutel is in 2021 opgesteld waarbij is afgesproken dat deze wordt geactualiseerd. Momenteel is een werkgroep bezig om een nieuwe verdeelsleutel op te stellen waarbij wordt aangesloten bij de landelijke rapporten van AEF. Deze dienen ook voor de verdeling rijksmiddelen. Een eerste prognose is dat het aandeel van Leudal daalt van 8,48% naar 4,18%, waarbij voor 2025 geldt dat dit een ingroei jaar is. Het regionale saldo is momenteel positief. Een lager aandeel leidt tot lage inkomsten vanuit de regio. O5 Ontwikkeling Jeugd In de jeugdzorg spelen verschillende ontwikkelingen die een kostenverhogend effect hebben. Dit is o.a. het landelijke tarief voor jeugdbescherming en -reclassering, nieuwe aanbestedingen en contractverlengingen waarbij de verwachting is dat de prijzen zullen stijgen (reële tarieven). Daarom is voor dit onderdeel met een hogere indexering rekening gehouden dan het reguliere percentage. O6a Wmo hulp bij huishouden In de uitvoeringsovereenkomst Hulp bij het Huishouden is bepaald dat de tarieven in 2024 worden herijkt voor het contractjaar 2025. De verwachting is dat de tarieven zullen stijgen voor de zorg. O6b Wmo hulp bij huishouden Sinds de invoering van het abonnementstarief is een stijging van het aantal cliënten te zien.

Op basis van de meest recente gegevens, is deze ontwikkeling nog steeds gaande. In januari 2023 waren er 844 unieke cliënten die hulp bij huishouding ontvingen. In mei 2024 is dit opgelopen naar 925 cliënten. Daarnaast is een stijging van de gemiddelde kosten te zien. Dit zal voornamelijk veroorzaakt worden door loon-/prijsstijgingen. Op basis van de actuele gegevens 2024 is een inschatting gemaakt van het financiële effect door stijgende aantallen. O6c Wmo dagbesteding / begeleiding Ook bij de Wmo dagbesteding / begeleiding is op basis van de actuele aantallen een stijging van het aantal cliënten waarneembaar. Deze stijging is minder groot dan bij hulp bij huishouding. Op basis van de actuele gegevens 2024 is een inschatting gemaakt van het financiële effect door stijgende aantallen. O7a/b Bijstellingen MJOP Als een gemeente kapitaalgoederen heeft, heeft zij de verplichting deze ook goed te onderhouden. Dat geldt ook voor gemeentelijk vastgoed. Daarom is gekozen voor de opzet van een MJOP. Het MJOP beschrijft een programma voor de periode 2025 t/m 2037. Om de 4 jaar vindt een actualiseringsslag plaats. Omvang portefeuille, wetgeving en onderhoudskosten zijn immers aan verandering onderhevig. Omdat er naast het onderhoud ook een opdracht ligt van de raad om de portefeuille te verduurzamen is besloten om nu een geheel nieuwe MJOP te maken voor de periode 2025 - 2050.

De gemiddelde kosten groot onderhoud bedragen conform de nieuw MJOP € 1.855.000,-per jaar. In de huidige begroting 2024/2027 was rekening gehouden met een structureel budget van € 1.078.000 voor groot onderhoud. Om de nieuw te creëren voorziening groot onderhoud op peil te houden is er een jaarlijkse storting nodig van € 1.855.000. Het grootste deel (€ 1.018.000) kan gefinancierd worden uit de reguliere exploitatie. Een aanvullend bijdrage ad € 837.000 is daarom nodig. Indien er geen of te weinig dotaties plaatsvinden zal de voorziening uiteindelijk negatief worden waardoor we het onderhoud niet meer conform NEN2767 uitgevoerd kan worden.

08a Investeringen Duurzaamheid Het verduurzamen van onze portefeuille wordt in de eerste plaats gedaan vanuit het oogpunt van het milieu. De totale investering voor het verduurzamen van alle gebouwen bedraagt € 7.780.000. Dit is het bedrag voor de maximale variant, het hoogste ambitieniveau. Daarmee brengen we de gebouwen naar het technisch laagst mogelijk energielabel en gaan de gebouwen geheel van het gas. Deze maximale verduurzaming is één van de uitgangspunten van het coalitieakkoord/ zomernota. Daarnaast betekent een maximale verduurzaming ook een maximale besparing op de energiekosten. Deze besparing komt immers ten goede van de beheerders, gebruikers of huurders van een object. De exploitatielasten van bijvoorbeeld gemeenschapshuizen en sportcomplexen gaan daarmee omlaag. De werkzaamheden die voortvloeien uit de verduurzamingsexercitie zijn omvangrijk. Gelet op eigen capaciteit de beschikbaarheid van materialen en externe uitvoerders spreiden we de verduurzamingsopgave over een periode van 10 jaar O8b Vorming reserve duurzaamheid Ter dekking van de afschrijvingslasten van de duurzaamheids investeringen wordt een reserve duurzaamheid gevormd van de geblokkeerde reserve O9 Actualisatie diverse subsidie regelingen De subsidieregelingen Kunst en Cultuur, Evenementen, Sport en Gezondheid en Maatschappelijke Ondersteuning zijn gewijzigd.

De financiële bijstelling betreft voornamelijk de regeling Kunst en Cultuur in verband met de subsidiëring van de huurkosten en de regeling Maatschappelijk Ondersteuning voor het toevoegen van een steunpunt vrijwilligers en eetpunten. O10 a/b/c/d Herstructureringsfonds Dit fonds wordt ingezet voor versnelling in de woningbouwopgave. Uitgaande van een onrendabele top van € 13.000 per woning (volgens landelijke gegevens) is er circa € 6.695.000 nodig. Deze reserve wordt ingezet voor grondaankoop, staatssteun-proof afdekken van de onrendabele top, aanleg openbare ruimte voor parkeren en verkeer. Daarmee willen we ontwikkelingen vlottrekken. Een zeer globale inschatting is dat er circa € 1.000.000 per jaar nodig zal zijn. Financiering van dit fonds uit de geblokkeerde reserve. O11 Bijdrage WSW De jaarlijkse bijdrage vanuit het gemeentefonds ontvangen wordt doorbetaald aan de Westrom. O12 Vervallen bijdrage reserve BMV Roggel. Deze dekkingsreserve is op het gewenste niveau. Daarom kan je jaarlijkse bijdrage vervallen. 013 Inzet dekkingsreserve speelruimtebeleid Vanuit de dekkingsreserve speelruimten vindt jaarlijks een bijdrage plaats in de afschrijvingslasten van de investeringen in speelruimteplan. O14 Omnibuz De ramingen voor de jaren 2025 – 2028 laten een lager gemeentelijke bijdrage zien.

Deze kosten zijn volledig toe te rekenen aan indexeringen van de vervoerskosten en CAO ontwikkeling.

O15 a/b/c OZB opbrengst In de opbrengst wordt allereerst rekening gehouden met de compensatie van de hogere korting op de algemene uitkering door de toename van de WOZ. Daarna wordt de algemene indexatie (PnB) verwerkt en vervolgens de jaarlijkse 2% zoals in het coalitie akkoord is overeengekomen. In onderstaande tabel is dit verder op hoofdlijnen verder uitgewerkt. Totaal OZB opbrengst

2025

2026

2027

2028

OZB woningen

226

471

615

885

OZB niet-woningen eigenaar

183

252

223

292

OZB niet-woningen gebruiker

107

134

toename OZB opbrengst

467

830

921

1.312

Totaal OZB toename verdeeld in 3 stappen

2025

2026

2027

2028

Correctie gestandaardiseerd tarief 2025

150

142

-149

Indexatie pnb 2025-2028

165

372

585

800

Jaarlijks 2% verhoging

153

316

485

661

toename OZB opbrengst

467

830

921

1.312

O16 a/b Aanpassing dagtarief toeristenbelasting In het beleids- en uitvoeringsplan ( 2021-2025) is afgesproken om tijdens de looptijd geen tariefs aanpassingen door te voeren. Daarom het voorstel om met ingang van 2026 het dagtarief aan te passen naar € 1,50. Met ingang van 2028 wordt het dagtarief aangepast naar € 1,75 O17 Post Onvoorzien In de afgelopen jaren is gebleken dat deze post niet benut hoeft te worden. Daarom stellen we dit budget vast op een bedrag van € 1,00. O18 Leges omgevingsvergunning De verwachting is dat in de komende jaren de opbrengsten leges omgevingsvergunningen met € 100.000 toenemen.

+ = overschot/baat en - = tekort/last Nr.

(bedrag x 1.000) I/S

2025

2026

2027

2028

7.036 2.570 3.547 3.547

Primaire begroting 2024-2027

-141

-126

-2.885

-649

-859

1.069

Bijstellingen kaderbrief 2025 - 2028 *)

-626

-329

-182

-186

Amendement Griffie kaderbrief Saldo primaire begroting 2025 - 2028 (obv kaderbrief

-107

Bijstellingen raadsbesluiten t/m april 2024 Resultaat 1e raadsrapportage 2024

3.277 1.359 2.273 4.197

Raadsbesluiten mei t/m juli 2024

Meicirculaire 2024

2.676

1.848

1.965

2.088

Bijstellingen verbonden partijen

-16

-137

-142

Verwachte CAO ontwikkelingen 2025

-723

-341

-621

-825 -2.049

-73

Verwachte prijs ontwikkelingen 2025 2028

Vergroening Pleinen

Doorontwikkeling zorgboulevard

k3a

Westrom

192

213

306

273

k3b

Uitvoering Mens ontwikkelbedrijf

-192

-213

-306

-273

Implementatie informatiewetgeving ( incl WOO)

-671

-430

-396

-419

k4a

bijdrage reserves

671

430

396

419

k5a

Exploitatie Informatie huishouding en beveiliging

-66

-185

-101

-106

k6a

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs IHP afboeking restantboekwaarde, sloopkosten en tijdelijke huisvesting

k6b

IHP bijdrage uit algemene reserve

k7a

Huisvesting St Ursula IHP afboeking restantboekwaarde, sloopkosten en tijdelijke huisvesting

k7b

IHP bijdrage uit algemene reserve

Doorontwikkeling Accommodatiebeleid

100

-282

-954 -1.141

619

265

-45

120

531

1070

-2.132

-2.157

2.132

2.157 0 -5.824

5824

Meerjarig Investeringsplan 2025 - 2028 ( excl IHP)

Bijstelling kapitaallasten lopende investeringen

Vrijval kapitaallasten MIP 2024 2027

145

100

Ontwikkeling Beschermd Wonen

-583 -1.167 -1.167 -1.167

Ontwikkeling Jeugd

-725 -1.000 -1.315 -1.654

O6A

WMO hulp bij huishouden

-165

O6B

-610

O6C

WMO HbH toename aantal klanten en dagprijzen WMO dagbesteding/ begeleiding toename aantal klanten en dagprijzen

-430

O7a

Jaarlijkse storting voorziening onderhoud gebouwen

-1.855 -1.855 -1.855 -1.855

O7b

1.018

Aframing groot onderhoud budgetteni Investering krediet duurzaamheid gem.gebouwen en accomm

O8a

Inzet dekkingsreserve Duurzaamheid

O8b

Vorming dekkingsreserve duurzaamheid

996

1.017

945

-35

-70

-105

105

-7.780

+ = overschot/baat en - = tekort/last Nr.

(bedrag x 1.000) I/S

2025

2026

2027

2028

-52

O8c

Bijdrage uit geblokkeerde reserve

7.780

Actualisatie diverse subsidieregelingen

-52

O10a Vorming Herstructureringsfonds

-6.695

O10b Bijdrage uit geblokkeerde reserve

6.695

O10c Jaarlijkse besteding van het herstructurings fonds

-1.000 -1.000 -1.000 -1.000

O10d Jaarlijks bijdrage uit het herstructureringsfonds

1.000

O11 Participatie doorbetaling WSW O12 Actualisering bijdrage reserve BMV Roggel

-175

-172

-156

-44

O13 Inzet dekkingsreserve speelruimtebeleid O14 Lagere Bijdrage Omnibuzz

120

100

119

124

105

O15a OZB Woningen

226

471

615

885

O15b OZB Niet woningen eigenaren

183

252

223

292

O15c OZB Niet Woningen gebruikers

107

135

O16a Aanpassing dagtarief Toeristenbelasting van 1,30 naar

198

1,50 O16b Aanpassing dagtarief Toeristenbelasting van 1,50 naar 1,75

O17 Leges Opbrengst Omgevingsvergunningen O18 Post onvoorzien verlagen

248

S S

100

2.921

-669

-725

298

Begrotingssaldo primaire begroting 2025 - 2028 Specificatie Kaderbrief 2025 -2028

(bedrag x 1.000)

Nr.

+ = overschot/baat en - = tekort/last

I/S

2025

KB1

regio deal ( gemeentelijke bijdrage 1,5 mln)

-1.500

I I

700

I I S I S

KB1b Bijdrage uit reserve economische agenda KB1c Bijdrage reserve regiodeal KB1d Jaarlijkse bestedingen regiodeal KB1e Jaarlijkse bijdrage uit reserve regiodeal KB2

Doorontwikkeling Accomodatiebeleid

KB3

Combinatiefunctionaris verankeren

KB4a MFA Heibloem ( investering 1,2 mln excl BTW)

2026

2027

2028

-375

375

-100

-150

-150 -154

-154

154

800

KB4b MFA Heibloem ( investering 1,45 mlnincl BTW ) opname

in het MIP 2025 -2028

KB4C MFA Heibloem ( aanvullende investeringen KB5 KB6

Bomenplan (realiseren natuur op 2 agrarische percelen) Doorontwikkeling team Participatie (ICT-middelen)

KB7

Voorbereidingskosten woningbouw € 250.000 (I)

KB8

kwaliteitsmedewerker *Bijstellingen kaderbrief 2025 - 2028

-47

S S I S

-41

-44

-48

-38

-626

-329

-182

-186

-250

KB1 regiodeal Voor de regiodeal wordt vooralsnog jaarlijks een budget van € 375.000 ter beschikking gesteld ten laste van de reserve regiodeal KB4 MFA Heibloem Deze investering is opgenomen in het MIP 2025 – 2028

In onderstaand overzicht wordt het structurele begrotingssaldo van de gemeente Leudal gepresenteerd. De begroting 2025/2028 is structureel sluitend. (bedrag x 1.000)

Structureel begrotingssaldo 2025 2028 + = overschot - = tekort last

2025

2026

2027

2028

A begrotingssaldo

2.921

-669

-725

298

1.673

1.439

-7.881

375

2.507

375

8.356

2.048

3.946

442

475

873

-4.615

-1.167

-177

waarvan incidenteel baten/lasten incidenteel mutatie reserves B Incidentele mutaties C (A-B) structureel saldo

2 Programmaplan

2.1 Bestuur en ondersteuning Het programma 'bestuur en ondersteuning' wordt gebruikt voor de algemene baten & lasten om de gemeente Leudal draaiende te houden. Denk hierbij aan het gemeentehuis, het college, burgerzaken, treasury-uitgaven of ICT. Ook worden de primaire baten van Leudal verantwoord in dit programma; namelijk de gemeentefondsuitkering en de lokale lasten zoals de OZB. Ten slotte worden ook de mutaties in de reserves opgenomen. Dit programma is daarmee afwijkend en het enige programma waar de baten hoger zijn dan de lasten. Visie Met grote maatschappelijke opgaven zoals de stikstofproblematiek en de opvang van vluchtelingen heeft iedere gemeente te maken. Gemeentes zijn vrij om lokaal oplossingen te zoeken die passen bij hun eigen ambities. Wij zetten in op bestuurlijke vernieuwing. De omgevingswet en de aankomende Wet versterking participatie op decentraal niveau zijn hier belangrijke bouwstenen voor. Om bestuurlijk te vernieuwen, moeten het college, de gemeenteraad en de medewerkers binnen de organisatie anders werken en anders sturen. De thema’s van de gemeente Leudal vragen om een integrale procesaanpak. Zowel intern als extern. Dit betekent dat alle belanghebbenden een rol kunnen en mogen spelen. Hierdoor komen we tot betere en meer gedragen oplossingen.

Waar we het als gemeente niet alleen redden, zoeken we actief de samenwerking op in regionaal, provinciaal of landelijk verband. Wat willen wij bereiken? 1. Doel- en opgavegericht besturen We besturen doel- en opgavegericht. Daarbij spelen we in op nieuwe ontwikkelingen en nieuwe wet- en regelgeving. We stellen duidelijke prioriteiten om de hoeveelheid en complexiteit van de werkzaamheden uit te kunnen voeren. 2. Houden van een respectvolle dialoog We werken aan een respectvolle dialoog tussen de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie. Daarnaast informeren we onze inwoners actief. We betrekken de inwoners bij de zoektocht naar oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken als dat mogelijk is. We proberen de afstand tussen de lokale politiek en de inwoners van de gemeente Leudal te verkleinen. 3. De dienstverlening speelt in op de behoefte van onze inwoners, ondernemers en verenigingen We verbeteren onze dienstverlening zodat inwoners, ondernemers en verenigingen gemakkelijk zaken kunnen doen en kwaliteit en gastvrijheid ervaren. We zijn transparant en communiceren begrijpelijk zodat onze dienstverlening voor iedereen toegankelijk is. We zijn goed bereikbaar en communiceren proactief. We gaan mee met technologische en maatschappelijke ontwikkelingen op het gebied van digitalisering, toegankelijkheid, veiligheid en datagedreven werken.

Wat gaan wij daar voor doen? Onder de noemer “bestuurlijke vernieuwing”; hebben we vier pijlers geprioriteerd. Hiermee zetten we stappen in de richting van de hierboven omschreven effecten. De ervaringen die we opdoen geven richting aan de ambities in het kader van burger- en overheidsparticipatie: 1. 2.

3. 4.

De positie van jongeren in Leudal verder verbeteren door het instellen van een participerende jongerenraad. De werkwijze dorpsplatforms verder professionaliseren door duidelijkheid te verschaffen over de rol en mate van participatie aan de voorkant van participatietrajecten, te werken met inhoudelijke contactpersonen binnen de ambtelijke organisatie. Meer inzicht verschaffen in participatietrajecten, door het beschrijven van de vorm van het participatietraject en hoe hier uitvoering aan is gegeven. Implementatie van de Wet versterking Participatie op decentraal niveau. Dit door het vaststellen van een nieuwe verordening en nieuw beleid in 2025.

Als ambtelijke vernieuwing wordt in 2025 het accent gelegd op: 1. Zaakgericht project- en procesmatig werken 2. Implementatie nieuwe wetten (o.a. Woo) 3. Toekomstbestendige inrichting gemeentehuis 4. Heldere taal en begrijpelijke voorstellen

Bestuur en ondersteuning

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2023 na begroting 2026 2027 2028 wijziging 2025 2024

Lasten Bestuur

1.838

2.121

1.999

1.941

Burgerzaken

1.561

1.658

1.868

Beheer overige gebouwen en gronden Overhead

890

614

507

526

533

568

14.610

16.892

14.604

14.303

14.246

14.133

Treasury

1.015

1.016

611

321

-132

OZB woningen

156

208

220

230

235

OZB niet-woningen

100

Belastingen overig

Alg.uitkeringen en ov. uitkeringen GF Overige baten en lasten

1.140

4.448

1.620

2.546

4.520

23.730

1.143

223

199

504

20.271

47.522

25.547

21.185

21.757

23.791

-1

-415

-751

Vennootschapsbelasting (VpB) Mutaties reserves Totale lasten Baten Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead

-7

-8

-1.511

-1.279

-1.112

Treasury

-2.538

-1.538

-1.232

-1.071

-837

-857

OZB woningen

-4.838

-4.957

-5.307

-5.673

-5.937

-6.207

OZB niet-woningen

-2.275

-2.193

-2.489

-2.661

-2.782

Belastingen overig

-3

-4

Alg.uitkeringen en ov. uitkeringen GF Overige baten en lasten

-68.332

-70.493

-71.602

-68.526

-70.443

-72.283

-86

-63

Vennootschapsbelasting (VpB) Mutaties reserves

-22.623

-3.380

-4.291

-2.223

-10.645

-80.005 -103.910

-85.886

-84.098

-83.977

-94.650

Totale baten Mutatie reserves Resultaat

1.108

-2.236

-4.068

-2.024

-10.141

-59.733

-56.388

-60.339

-62.913

-62.220

-70.859

Verbonden partijen Deze organisaties dragen bij aan de uitvoering van dit programma. Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) De Belastingsamenwerking (BsGW) is een samenwerkingsverband op het gebied van belastingen. De BsGW voert namens de deelnemers de heffing en invordering van lokale belastingen uit. Ook bepaalt de BsGW de hoogte van de WOZ-waarde voor alle onroerende zaken in deze gemeenten. Euregio Rijn-Maas-Noord De euregio rijn-maas-noord zet zich sinds 1978 in om de Europese integratie tastbaar te maken voor de burgers in dit gebied. Ze wil het wederzijds begrip van de Nederlandse en Duitse inwoners van de euregio versterken, de contacten verdiepen en samenwerking stimuleren. In het belang van de inwoners van dit gebied werken de deelnemende overheden en instellingen op allerlei terreinen nauw met elkaar samen CSV Amsterdam BV CSV (Claim Staat Vennootschap B.V.) is opgericht ter afhandeling van alle rechten en plichten die zijn voortgekomen uit de verkoop van Essent en Attero (namens de verkopende aandeelhouders van Essent en Attero). Na afwikkeling van de procedures zal de CSV worden opgeheven en worden de resterende liquide middelen uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenbedrag. Enexis NV Via energienetwerken zorgt Enexis voor de distributie van gas en elektriciteit in een groot deel van Nederland.

Enexis brengt een open en duurzame energiemarkt dichterbij. Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV PBE (Publiek Belang Electriciteitsproductie BV) ter afhandeling van alle rechten en plichten die zijn voortgekomen uit de verkoop van Essent (namens de verkopende aandeelhouders Essent). Er zijn geen contractuele verplichtingen meer. De vennootschap zal in de loop van 2024 worden opgeheven en resterende middelen worden na opheffing uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenbelang. Bank Nederlandse Gemeenten BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor inwoners en organisaties.

2.2 Veiligheid In dit programma worden lasten verantwoord die gerelateerd zijn aan criminaliteit en de preventie daarvan in de gemeente. Ook de kosten voor de brandweer net als bijvoorbeeld het tegengaan van radicalisatie. Visie Veiligheid is een gezamenlijke opgave en kent veel disciplines. Samen met veiligheidspartners, inwoners en ondernemers werken we aan een veilige woonomgeving én een vitaal ondernemersklimaat in onze gemeente. Het tegengaan van ondermijnende criminaliteit staat centraal in onze aanpak, ondersteund door de Limburgse Norm en intensieve controles in risicogebieden. We richten ons op snelle en effectieve interventies bij incidenten, waarbij we nauw samenwerken met ketenpartners zoals politie en brandweer. Door signalen van ongewenst gedrag vroegtijdig op te pikken, grijpen we snel in om verstoringen van de openbare orde te voorkomen. Met een focus op handhaving en continue verbetering zorgen we voor een veilige en weerbare gemeente Wat willen wij bereiken? 1. Een veilige en weerbare samenleving Ondermijning aanpakken is geen eenvoudige klus en vraagt om structurele aandacht. Gemeenten in Midden-Limburg hebben de handen ineengeslagen om samen sterker te staan in deze strijd. Vanuit deze samenwerking is de Limburgse Norm ontwikkeld: een gezamenlijke basis om ondermijning effectief aan te pakken.

Zo werken we stap voor stap aan een veiligere en weerbare samenleving voor iedereen. Met steun van het Rijk gaat ons interventieteam in Midden-Limburg aan de slag. Als gemeente streven we ernaar om samen een krachtige vuist te maken tegen ondermijnende criminaliteit. Dit doen we door inwoners en ondernemers weerbaarder te maken, preventieve maatregelen te nemen en regelmatig controles uit te voeren. Onze focus ligt op belangrijke thema’s zoals drugs, witwassen en mensenhandel. We pakken de grootste risicogebieden aan, zoals het buitengebied en bedrijventerreinen, maar ook cybercrime en digitale criminaliteit hebben onze aandacht. Samen werken we aan een veilig Leudal en een sterke regio. 2. Inwoners voelen zich veilig We herkennen vroegtijdig signalen van ongewenst gedrag en spelen daar snel op in. We zoeken daarbij actief de verbinding met jongeren om problemen te voorkomen, maar als het nodig is, grijpen we in. Dit doen we in samenwerking met straatcoaches. Ook gaan onze boa's gerichte controles uitvoeren in de wijken om een vinger aan de pols te houden. Deze controles hebben een integraal karakter. 3. De leef- en woonomgeving zijn veilig We richten ons op een snelle en effectieve aanpak van incidenten en verstoringen van de openbare orde.

Door intensieve controles, nauwe samenwerking met ketenpartners en de actieve betrokkenheid van onze inwoners versterken we de veiligheid in onze gemeente. Onze repressieve maatregelen zorgen ervoor dat we direct kunnen ingrijpen wanneer dat nodig is, terwijl we continu blijven leren en verbeteren om onze gemeente weerbaar en veilig te houden

Wat gaan wij daar voor doen? Wat gaan wij daar voor doen? 1. Nadruk op snelle en effectieve aanpak van incidenten en openbare ordeverstoring. 2. Versterkte controles in risicogebieden, uitgevoerd door boa’s voor actief toezicht en passende interventie. 3. Samenwerking met ketenpartners zoals politie, brandweer en hulpdiensten voor een gecoördineerde respons. 4. Actieve betrokkenheid van inwoners door buurtpreventiegroepen te stimuleren en het verzorgen van voorlichting. 5. Focus op het creëren van een veilige en weerbare gemeente door continu leren en verbeteren in het veiligheidsbeleid. 6. Bewustwording vergroten onder jongeren/ouders/verenigingen over alcoholgebruik, door middel van het preventie- en handhavingsplan jeugd en alcohol. 7. We houden het crisisplan actueel en oefenen met het team bevolkingszorg crisisbeheersing, om kennis actueel te houden. Veiligheid

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2023 na begroting 2026 2027 2028 wijziging 2025 2024

Lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid

3.191

3.526

3.435

3.446

3.439

3.437

1.017

1.470

1.313

1.226

Totale lasten

4.208

4.996

4.748

4.672

4.665

4.663

Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid

-374

-157

-155

-149

-12

Totale baten

-524

-169

-168

Resultaat

3.684

4.827

4.580

4.504

4.498

4.495

Baten

Verbonden partijen Deze organisaties dragen bij aan de uitvoering van dit programma. Veiligheidsregio Limburg Noord De kerntaak van VRLN is om iedereen die in onze regio woont, werkt of verblijft te beschermen tegen (gezondheids)risico's, rampen en crises. Daarbij zijn drie woorden van belang: voorkomen, bestrijden en herstellen. Om rampen en crisis zoveel mogelijk te voorkomen, brengen zij veiligheidsrisico’s in kaart en nemen zij preventieve maatregelen. Daarnaast oefenen zij regelmatig zodat zij een eventuele ramp of crisis zo effectief mogelijk kunnen bestrijden. Ten slotte nemen zij ná een crisis maatregelen om de samenleving zo snel mogelijk weer normaal te laten functioneren.

2.3 Verkeer, vervoer en waterstaat Alle activiteiten die de gemeente doet rondom mobiliteit van voertuigen worden opgenomen in dit programma. Binnen dit programma worden vooral veel lasten geboekt voor de aanleg, en het onderhoud, van wegen en (fiets) paden. net als het openbaar vervoer. Naast deze mobiliteit ter land, valt ook de (recreatieve) vaart onder dit programma, zoals het onderhouden van havens en waterwegen. Visie Mobiliteit verbindt Leudal. Tegelijkertijd maken we bewuster de keuze óf we van A naar B gaan, en zo ja, met welk vervoersmiddel. We streven daarom naar een mobiliteitssysteem in Leudal waarin de auto niet het uitgangspunt is. Hierbij ligt de focus op en de prioriteit bij verkeersveiligheid. Wat willen wij bereiken? We zetten in op drie ontwikkelrichtingen: verbonden voorzieningen (relatie tussen ruimtelijke ontwikkeling en mobiliteit), toegankelijk systeem (infrastructuur en mobiliteitssysteem) en bewust mobiel (de reiziger centraal). Het streven naar verkeersveiligheid loopt als een rode draad door de drie ontwikkelrichtingen heen. Wat gaan wij daar voor doen? Het in 2024 vastgestelde Uitvoeringsprogramma Mobiliteit vormt de basis voor een verkeersveilig, leefbaar, duurzaam en verbonden Leudal. 1. Verbonden voorzieningen We hanteren bij ruimtelijke ontwikkelingen het STOP-principe: stappen, trappen, openbaar vervoer en personenwagen.

Dit is de volgorde van wenselijke vervoersmethode die als uitgangspunt voor ruimtelijke ontwikkelingen wordt gehanteerd. Een instrument om dit te bereiken, is het actualiseren van onze fiets- en autoparkeernormen. Daarnaast nemen we dit principe in een vroeg stadium mee bij bespreking van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen aan de intake- en omgevingstafels. 2. Toegankelijk systeem We zorgen voor een veilige en kwalitatief goede voetgangers- en fietsinfrastructuur. We doen onderzoek naar mogelijke vervoersarmoede in onze gemeente, waarbij we oog hebben voor de mobiliteitsbehoefte van oudere mensen die langer thuis wonen. Daarnaast doen we onderzoek naar de mogelijkheden om in onze dorpen het vrachtverkeer te weren. Het '30, tenzij...'-principe wordt leidend; niet langer is 50 km/h als maximumsnelheid binnen de bebouwde kom het uitgangspunt, maar 30 km/h. Dit sluit aan bij het STOP-principe, waarbij we in bestaande structuren meer ruimte willen geven voor andere vervoersmethoden. Waar dit kan en binnen de wegcategorisering past, waarderen we gebiedsontsluitingswegen volwaardig af naar erftoegangswegen. We gaan in het buitengebied aan de slag met het aanpakken van risicolocaties: we brengen deze in kaart en nemen maatregelen waar nodig. Ook doen we onderzoek naar het verbeteren van verlichting op fietspaden in het buitengebied.

3. Bewust mobiel We gaan actief aan de slag met het stimuleren van fietsen en deelmobiliteit. Daarnaast zorgen we voor een dekkend netwerk van publieke laadinfrastructuur ten behoeve van het faciliteren van elektrisch rijden. Bovendien zetten we in op versnelling van openbaar vervoer-verbindingen en goede bushaltevoorzieningen, in samenwerking met de provincie en vervoerder. Met betrekking tot de haven op bedrijventerrein Zevenellen zetten we in op vervoer over water waar mogelijk, omdat dit een relatief duurzame wijze van transport is. Het streven naar verkeersveiligheid loopt als een rode draad door de drie ontwikkelrichtingen heen. We bereiken dit door een combinatie van gedragsmaatregelen, bijvoorbeeld onze campagne Samen goed op weg en fysieke maatregelen, zoals snelheid beperkende maatregelen. We geven extra aandacht aan verkeersveiligheid rondom scholen en winkelgebieden, door deze als zodanig herkenbaar in te richten. Verkeer, vervoer en waterstaat

(bedrag x 1.000)

Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2023 na begroting 2026 2027 2028 wijziging 2025 2024 Lasten Verkeer en vervoer

4.400

4.386

4.752

5.171

5.892

6.113

Parkeren

Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer

4.482

4.480

4.845

5.264

5.953

6.174

-311

-237

Parkeren

Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer

-5

Totale baten

-316

-242

Resultaat

4.166

4.238

4.603

5.022

5.711

5.932

Totale lasten Baten Verkeer en vervoer

2.4 Economie De gemeente Leudal stimuleert op verschillende manieren de lokale economie, bijvoorbeeld via bedrijfsloketten, economische promotie (zoals beurzen en jaarmarkten) of door samen te werken met het bedrijfsleven en kennis- en onderzoeksinstellingen. Ook vervult de gemeente een belangrijke taak als het gaat om het ontwikkelen van bedrijventerreinen, bijvoorbeeld door te investeren in winkelgebieden en grond bouwklaar te maken. Visie Wij kiezen voor een duurzame ontwikkeling van een toekomstbestendige economie, waarbij omvang niet de belangrijkste drijfveer is. We ondersteunen bedrijven die kansen adopteren en omgaan met toekomstige bedreigingen. We werken samen bij marktontwikkelingen en geven samen antwoord op sociaal-maatschappelijke opgaven. We stimuleren het overdragen van kennis en kunde en waar nodig medewerkers. Wat willen wij bereiken? De bedrijven en de gemeente zijn steeds in goed overleg en werken hand in hand samen aan het realiseren van de visie. Ieder vanuit zijn eigen rol en mogelijkheden en altijd met oog op de impact voor de omgeving. Leudal trekt en faciliteert bedrijven die niet naar korte termijn gewin streven, maar focussen op hun lange termijn bestaansrecht met oog voor sociaal-maatschappelijke opgaven en de natuurlijke omgeving. Onze bedrijventerreinen zijn modern, goed bereikbaar en toekomstbestendig.

In het buitengebied gaan economische vitaliteit en leefbaarheid hand in hand door nieuwe verdienmodellen zoals natuur-inclusief boeren en recreëren. Wat gaan wij daar voor doen? Regiodeal Midden-Limburg In 2024 zijn de regiogemeenten Midden Limburg, de provincie Limburg en het Rijk een regiodeal overeengekomen met een investeringsomvang van 40 miljoen euro. Hiervan draagt het Rijk 50% bij en de provincie Limburg en de regiogemeenten beiden 25%. Leudal staat garant voor een bijdrage van € 1,5 miljoen: € 700.000 is gedekt uit de reserve economische investeringsagenda en € 800.000 vanuit de bestemmingsreserve Regiodeal. Een deel van de regiodeal is gericht op het versterken van de regionale economie met focus op innovatief beroepsonderwijs, ontwikkeling en behoud van talent, ondernemerschap, verduurzaming van bedrijventerreinen en toeristische vitaliteit. Deze programmalijn komt overeen met de ambities van Leudal, daarom brengen wij in 2025 onze partners samen en stimuleren wij de ontwikkeling van projecten en maatregelen die bijdragen aan de vitaliteit van ons bedrijfsleven. Naast de pijler Economie, Onderwijs en Arbeidsmarkt komen ook projecten in aanmerking die betrekking hebben op het verbeteren van de brede welvaart binnen de pijlers Leefbaarheid en Landschap en Klimaatadaptatie (zie hiervoor ook 2.9).

Versterken van de dialoog en samenwerking We ontwikkelen communicatie- en samenwerkingsstructuren met ondernemend Leudal. We gaan meer in dialoog met ondernemers en faciliteren hen via het Ondernemersteam Leudal (accountmanagers) en netwerkbijeenkomsten (via onze partner Keyport). Wij denken mee met ondernemers die willen innoveren, uitbreiden, verplaatsen, etc. in het belang van het behoud van levendige dorpen, behoud van werkgelegenheid en het bieden van toekomstperspectief voor de ondernemer, maar ook diens (nieuwe) omgeving. Faciliteren van vernieuwende ontwikkelingen Buitengebied De transitie van de agrarische sector leidt op verschillende locaties tot; innovatie, stoppen of verbreding van economische activiteiten. We ondersteunen agrariërs met een gewenste of noodzakelijke transitieopgave. Hiervoor gebruiken wij het instrument 'Mijn Koers' dat ondernemers helpt hun toekomst uit te stippelen en hiervoor een geschikte aanpak te kiezen. Door het samengaan van verenigingen en stoppen of verplaatsen van bedrijven, komen locaties vrij. Deze willen we een nieuwe invulling geven waarbij niet alleen wordt gekeken naar de ontwikkeling van nieuwe functies maar ook naar het stimuleren van sloop van de overtollige bebouwing. Deze nieuwe invulling moet leiden tot een economisch vitaler Leudal of ruimte bieden aan andere beleidsopgaven zoals de woonopgave, natuurontwikkeling, enz.

Versterken van het toeristisch profiel De toeristisch-recreatieve sector draagt bij aan een aantrekkelijke woon- en leefomgeving en stimuleert direct en indirect de lokale economie, zowel in euro’s als in werkgelegenheid. Om de kwaliteit van de leefomgeving te versterken geven we samen met onze lokale en regionale partners uitvoering aan het beleidsplan Recreatie en Toerisme Leudal en het daarbij behorende uitvoeringsprogramma. We verstevigen onze positie als toeristische gemeente door economische stimuleringsprojecten te initiëren o.a. in samenwerking met de regiogemeenten. Ondernemers dagen wij uit aan te haken bij stimuleringsprojecten met creatieve en onderscheidende concepten. Met onze ondernemers werken we samen aan de ontwikkeling van vernieuwende product-markt-combinaties die voorzien in de behoeftes van onze inwoners en bezoekers. Daarbij zetten we in op kwaliteit, beleving en diversiteit en het beantwoorden van consumentenbehoeftes. Ontwikkelen van bedrijventerreinen Om aan de vraag naar bedrijfsruimte en -kavels te kunnen blijven voldoen, werken we aan het behoud van kwalitatieve bedrijventerreinen, zodat deze duurzaam en toekomstbestendig worden en blijven. Ook onderzoeken we of nieuwe bedrijfsruimte, bedrijfskavels of bedrijfsterreinen kunnen worden ontwikkeld. De basis hiervoor leggen we in de Omgevingsvisie, die in 2025 wordt vastgesteld.

Daarin zijn zoekgebieden voor nieuwe bedrijfsruimte / bedrijfsterreinen opgenomen. Het bestuur van de Stichting Bedrijveninvesteringszone Bedrijventerrein Ittervoort heeft de ambitie om de BIZ 2020-2024 met ingang van 2025 voort te zetten voor een periode van vijf jaar. Wij faciliteren en ondersteunen dit proces, omdat dit bijdraagt aan een goed ondernemersklimaat en een bestendige relatie tussen de ondernemers en de gemeente op dit bedrijventerrein.

Economie

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2023 na begroting 2026 2027 2028 wijziging 2025 2024

Lasten Economische ontwikkeling

379

647

750

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

694

487

6.300

6.849

719

397

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie

324

337

259

314

358

304

308

311

1.711

1.829

7.613

8.166

2.037

1.717

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-745

-366

-6.163

-6.683

-572

-247

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie

-85

-100

-50

-1.405

-1.393

-1.591

-1.839

Totale baten

-2.235

-1.859

-7.606

-8.325

-2.213

-2.136

-524

-30

-158

-176

-419

Totale lasten Baten Economische ontwikkeling

Resultaat

Verbonden partijen Deze organisaties dragen bij aan de uitvoering van dit programma. Grenspark Maas-Schwalm-Nette Het Grenspark Maas-Swalm-Nette vormt een loketfunctie voor de uitwisseling van informatie en grensoverschrijdende projecten. Daarvoor brengen zij projectpartners bij elkaar, plant, coördineert en voert projecten uit en zorgt voor de (internationale) subsidiëring ervan. Verder geven zij voorlichting om het recreatief gebruik van het Grenspark te bevorderen. Samenwerking Midden-Limburg Samenwerking Midden-Limburg is de krachtige verbinder die de lokale eigenheid van de aangesloten zeven gemeenten versterkt en de samenhang van de regio vergroot. Met gebundelde energie bouwen zij aan drie hoofdopgaven. Een duurzaam en klimaatbestendig Midden-Limburg, een toekomstbestendige (Circulaire) economie en een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving. Keyport Voor ondernemers is Keyport een van de topregio’s in Nederland. De regio bestaat uit de gemeentes Leudal, Maasgouw, Nederweert, Roerdalen, Roermond, Weert en Cranendonck. Hier werken bedrijfsleven, onderwijs en overheid samen aan het duurzaam versterken van de economische structuur en het verbeteren van het vestigingsklimaat. Om als regio voorop te blijven lopen, investeren zij continu in ondernemerschap, arbeidsmarkt, innovatie en duurzaamheid.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Leudal&id=8003cabf-34ac-4027-8bef-4c71d136b6b8