Begroting 2024 + Meerjarenraming 2025-2027 (concept)
Tekst van het document
Het heeft als ambitie om binnen 6 jaar 80% van de schoolpleinen 'te vergroenen'. Tijdens dit proces wordt er veel aandacht besteed aan educatie en communicatie over de voordelen van een groene omgeving, klimaatverandering en klimaat adaptieve maatregelen die individuen kunnen nemen. Op dit moment zijn er ongeveer 30 scholen betrokken bij het programma, waaronder basisschool "De Zjwiek" in Roggel en basisschool "De Klink" in Grathem.
31
4. In 2024 starten we met de uitvoering van het eind 2023 te nemen besluit op huisvesting van scholengemeenschap Ursula op één unilocatie. Onderwijs
(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2022 na begroting 2025 2026 2027 wijziging 2024 2023
Lasten Openbaar basisonderwijs
0
0
0
0
0
0
Onderwijshuisvesting
1.809
1.499
1.402
1.369
1.608
1.627
Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totale lasten
2.702
2.756
1.517
1.517
1.517
1.517
4.510
4.255
2.920
2.887
3.125
3.144
0
0
0
0
0
0
Onderwijshuisvesting
-334
0
0
0
0
0
Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totale baten
-1.476
-1.413
-75
-75
-75
-75
-1.810
-1.413
-75
-75
-75
-75
Resultaat
2.700
2.843
2.845
2.812
3.050
3.069
Baten Openbaar basisonderwijs
Verplichte indicatoren uit het BBV
Indicator
Eenheid
Voortijdige % schoolverlaters totaal (VO + MBO) %
Jaar Waarde Bron
Beschrijving
2021
1,3
DUO - Dienst Het percentage van het totaal aantal Uitvoering leerlingen (12 - 23 jaar) dat Onderwijs voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.
Absoluut verzuim
per 1.000 2021 leerlingen
0
DUO - Dienst Het aantal leerplichtigen dat niet Uitvoering staat ingeschreven op een school, Onderwijs per 1.000 leerlingen.
Relatief verzuim
per 1.000 2021 leerlingen
19
DUO - Dienst Het aantal leerplichtigen dat wel Uitvoering staat ingeschreven op een school, Onderwijs maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerlingen.
32
2.6 Sport, cultuur en recreatie Visie Sociale basis gaat verder dan zorg, het is het fundament van de samenleving om te zorgen dat we zowel fysiek als mentaal gezond zijn en blijven. Sport, cultuur en recreatie maken onderdeel uit van dit fundament. Het verbindt onze inwoners en vergroot de leefbaarheid in onze dorpen en het buitengebied. Deze zaken dragen bij aan hun vitaliteit, plezier, geluk en gezondheid. We vinden het belangrijk dat sport, cultuur en recreatie voor iedereen bereikbaar is en dat het aanbod aansluit bij de vraag van de inwoners van Leudal. Ook vinden we het belangrijk dat de activiteiten passen bij de identiteit van Leudal. We streven naar een gevarieerd en kwalitatief goed aanbod. Hierbij werken we samen met inwoners, verenigingen, organisaties en ondernemers. Wat willen wij bereiken? 1. Ontmoetingsplek in elk dorp We vinden het belangrijk dat onze inwoners elkaar kunnen ontmoeten, dit kan in onze gemeenschapshuizen en sport- en cultuuraccommodaties. Omwille van de leefbaarheid vinden we het belangrijk dat er binnen de dorpen ontmoetingsplekken blijven bestaan. 2.
Breed aanbod kunst en cultuur We hebben vitale gemeenschappen. In ieder dorp is een goed aanbod van kunst en cultuur. We stimuleren en faciliteren kunstzinnige en culturele activiteiten voor iedereen. We focussen specifiek op kunst- en cultuurbeleving bij kinderen en jongeren. We bieden ruimte aan innovatie en ontwikkeling van kunst en cultuur.
3.
Informeren en betrekken We informeren en betrekken onze stakeholders bij het beleid en de taken van de gemeente. We zoeken hierin de samenwerking met media zoals kranten, radio, televisie en online kanalen. We gebruiken ook onze eigen media en die van onze partners, om nieuws aan onze stakeholders over te brengen.
4.
De bibliotheek heeft een centrale rol We zien de bibliotheek als sociaal verbindende ontmoetingsplek. Kennis, ontwikkeling, educatie, contact en cultuur uit de samenleving komen hier samen. Als gemeente ondersteunen we de organisatie van educatieve en culturele activiteiten, voor zowel jong als oud.
5.
Musea worden ondersteund We faciliteren de musea in de gemeente, als een plek voor informatie, beleving, verwondering en het prikkelen van nieuwsgierigheid.
6.
De natuurbeleving in Leudal is uniek We stimuleren de beleving van de natuur bij inwoners en bezoekers van de gemeente Leudal. We hebben oog voor de verhouding tussen recreatie en draagkracht van het gebied. Bij de aanleg en het beheer van openbaar groen staan de waarden rust, ruimte en (bio)diversiteit centraal. We zorgen dat de kwaliteit en kwantiteit van het openbaar groen en de bos- en natuurterreinen gelijk blijven, of vergroot worden. We willen komen tot een klimaatbestendige en duurzame openbare ruimte. We streven daarbij naar vergroening en vergroting van de biodiversiteit. We stimuleren de natuurbeleving bij kinderen, door speeltuinen aan te leggen die toegankelijk zijn voor alle leeftijdscategorieën.
7.
Sport- en bewegen draagt bij aan gezonde inwoners We hebben extra aandacht voor doelgroepen die niet vanzelfsprekend mee (kunnen) doen aan sporten en bewegen. We willen sporten en bewegen toegankelijk maken voor alle inwoners. Daarnaast stimuleren we het sportieve verenigingsleven om een divers en kwalitatief goed aanbod te behouden. Ook investeren we in een gezonde omgeving voor kinderen, zodat zij een goede basis hebben voor een gezond en actief leven.
8.
Cultureel erfgoed is voor iedereen toegankelijk We maken cultureel erfgoed bereikbaar voor alle inwoners en bezoekers van Leudal. Het cultureel erfgoed wordt op deze manier duurzaam in stand gehouden.
33
Wat gaan wij daar voor doen? Ontmoetingsplekken We werken op dit moment aan een nieuw kader waarin we voorstellen om de vorm en de locatie binnen een dorp ondergeschikt te maken aan het doel. Dit kan een (voormalig) gemeenschapshuis zijn, maar mag ook op een andere locatie. Zolang het ontmoeten van onze inwoners goed mogelijk is. We starten in dit beleidsproces met de definitie van een ontmoetingsplek en de doorvertaling daarvan naar de huidige gemeenschapshuizen (fase 1). In fase 2 (in de loop van 2024) gaan we aan de slag met sportaccommodaties. Kunst en cultuur We leggen in 2024 de focus op het stimuleren van nieuwe initiatieven en het bevorderen -
van laagdrempeligheid. We continueren de inzet van onze culturele combinatiefunctionarissen op scholen. De inzet van de combinatiefunctionarissen wordt verankerd in een integraal plan van aanpak, die de thema’s sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis omvat.
Bibliotheekwerk conform de nieuwe wettelijke richtlijnen De bibliotheekwet wordt voor het jaar 2025 gewijzigd. Ons op te stellen bibliotheekwerk gaan we in 2024 aansluiten op de nog vast te leggen wettelijke kaders uit deze wetgeving. Speelruimte beleid We gaan in 2024 speelruimtebeleid voorleggen ter besluitvorming. Dit zal kaders geven voor de besteding van de investeringsbudgetten voor de speeltuinen. Sport -
-
-
In 2024 geven we op basis van een integraal plan van aanpak uitvoering aan de doelstellingen uit de brede regeling combinatiefunctionarissen (cultuur en sport), het hoofdlijnen sportakkoord II en het 'gezond en actief leven akkoord' (GALA). In 2024 geeft de gemeente Leudal samen met verschillende partners op het gebied van sport, bewegen, onderwijs, gezondheid en welzijn uitvoering aan de herijking van het Sport- en beweegakkoord Leudal In 2024 gaan we een project starten om te komen tot een toekomstvisie van zwembaden in Leudal; In 2024 doorlopen we een proces met inwoners, verenigingen en andere betrokkenen om te komen tot de herijking van het accommodatiebeleid gericht op sport;
Het versterken van recreatieve verbindingen in het Maasdal De Maas is de grootste structuurvormer van ons landschap en biedt ons een geweldig zicht op het volledige Maasdal. Dit gebied wordt nu toeristische recreatief niet volledig benut, terwijl het N2000 Leudal tegen de grenzen van zijn draagkracht loopt. Het Maasdal heeft de draagkracht voor kwalitatief hoogwaardige verblijfsrecreatie waarbij het uitgangspunt natuur en landschapsbeleving is.
34
Sport, cultuur en recreatie
(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2022 na begroting 2025 2026 2027 wijziging 2024 2023
Lasten Sportbeleid en activering
628
376
522
522
489
290
Sportaccommodaties
2.458
2.454
2.812
2.735
2.912
2.883
Cult.presentatie,-productie+participati Musea
1.581
1.274
1.498
1.249
1.329
1.408
26
26
49
33
68
33
Cultureel erfgoed
199
195
223
357
267
202
Media
545
603
725
557
464
462
3.111
3.406
3.253
3.312
3.351
3.383
8.548
8.335
9.082
8.766
8.881
8.662
Sportbeleid en activering
-198
-113
-232
-232
-199
0
Sportaccommodaties
-418
-441
-270
-270
-270
-270
Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totale lasten Baten
Cult.presentatie,-productie+participati Musea
0
-7
0
0
0
0
-12
-11
-11
-11
-11
-11
Cultureel erfgoed
-16
-16
-16
-16
-16
-16
Media
-95
-130
-218
-154
-95
-95
Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totale baten
-11
-6
-6
-6
-6
-6
-749
-725
-754
-689
-597
-398
Resultaat
7.798
7.610
8.329
8.077
8.284
8.264
Verplichte indicatoren uit het BBV
Indicator
Eenheid
Jaar Waarde Bron
Beschrijving
Niet-sporters
%
2020
Het percentage inwoners dat niet sport ten opzichte van het totaal aantal inwoners.
53
RIVM Zorgatlas
35
2.7 Sociaal domein Visie We gaan voor een samenleving in een omgeving waar onze inwoners zich thuis voelen en mee kunnen doen naar vermogen. De behoefte en het talent van de inwoner staan centraal. Dit betekent dat mensen iets voor elkaar betekenen, dat er respect is voor elkaars eigenheid en dat er ruimte is voor individuele keuzes. De inwoner kan erop vertrouwen dat de gemeente voorziet in passende ondersteuning als deze nodig is. Wat willen wij bereiken? We willen dat iedereen een beroep kan doen op ondersteuning binnen het sociaal domein, die voldoet aan zijn of haar wensen en behoefte. We willen de transformatie van dure geïndiceerde zorg naar lokale vrije toegankelijk zorg verder voortzetten. De ondersteuning binnen het sociaal domein is onder te verdelen in drie vormen van ondersteuning: 1. Eigen kracht en ‘samenkracht’ van de inwoners De kracht van onze eigen inwoners, daar geloven wij in. Hierbij is ons streven dat inwoners zelf óf met de hulp van hun netwerk hun hulpvraag oplossen. In deze vorm van ondersteuning wordt weinig tot geen beroep gedaan op de gemeente. 2. Een goed samenwerkend voorliggend veld voor de ondersteuning aan het merendeel van onze inwoners Als het op eigen kracht of met eigen netwerk niet of onvoldoende lukt krijgt de inwoner ondersteuning van één van onze partners.
Dat zijn organisaties met wie we samenwerken en die algemene en collectieve voorzieningen bieden. Dit zijn voorzieningen waar inwoners meestal toch al komen zoals het consultatiebureau, de kinderopvang, scholen, sport- en cultuur verenigingen, wijkaccommodaties, huiskamerprojecten etc. Daarnaast bestaan deze collectieve en algemene voorzieningen uit partners die ondersteuning bieden, waarbij de zorg “vrij toegankelijk” is. Voorbeelden van zulke partners zijn het Centrum voor Jeugd en Gezin, de huisarts, Synthese, het Algemeen Maatschappelijk Werk, de bibliotheek, de fysiotherapeut en sport- en beweegprogramma’s. Alle ondersteuning met algemene en collectieve voorzieningen kan worden gezien als 'lichte ondersteuning'. We noemen dit ook wel het 'voorliggend veld'. 3. Maatwerkvoorzieningen en specialistische zorg blijven mogelijk Als het voorliggend veld geen uitkomst biedt voor de zorgvraag van onze inwoners, dan kunnen zij terugvallen op een maatwerkvoorziening of hoog specialistische zorg. Wij zorgen dat deze twee varianten van ondersteuning mogelijk zijn binnen onze gemeente, zodat al onze inwoners de zorg krijgen die zij nodig hebben. Hierbij ondersteunen wij inwoners zodanig dat zij op termijn voldoende hebben aan de ondersteuning in het voorliggend veld en maatwerk niet langer nodig is.
Er zullen echter ook altijd inwoners zijn die aangewezen zijn en blijven op maatwerkvoorzieningen en/of specialistische zorg. Gelet op de complexiteit van de vraagstukken en de gewenste en noodzakelijke samenwerking binnen het sociaal domein hebben wij onze doelstellingen beschreven in het beleidsplan sociaal Domein. Dit doen we samen met de drie gemeenten in Midden-Limburg West. We hebben dit samengevat in onderstaande afbeelding:
36
Wat gaan wij daar voor doen? Een goed samenwerkend voorliggend veld waarin het merendeel van onze inwoners ondersteund worden 1. Gezond en actief leven akkoord (GALA) Wij ontvangen voor de periode 2023 tot en met 2026 een specifieke uitkering voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. Hiervoor is een uitvoeringsplan opgesteld genaamd “de zorg voor morgen begint vandaag Gemeente Leudal”. Het uitvoeringsplan 'De zorg voor morgen begint vandaag' bevat een aanpak gericht op gezonde(re) inwoners in de gemeente Leudal. We borduren voort op de ingeslagen weg van de voorgaande jaren. Wel brengen we focus en richting aan door middel van een analyse van de factoren die de gezondheid van de inwoners van de gemeente Leudal beïnvloeden. Naast het inzoomen op deze gezondheidsfactoren schetsen we vanuit welke kaders we werken en welke uitvoeringsinstrumenten we reeds inzetten. Vervolgens beschrijven we hoe we op basis van de data over de gezondheidsfactoren richting gaan geven binnen wat we al doen én wat we nog extra moeten gaan doen voor meer gezonde inwoners in de gemeente Leudal. Hiermee zetten we een koers uit voor de komende jaren. De exacte invulling van de koers (het hoe) geven we samen met onze inwoners, vrijwilligers en partners vorm. 2.
Laagdrempelige passende zorg voor al onze inwoners: Zorgboulevard We willen zorg- en ondersteuningsvragen tijdig signaleren en aanpakken zodat inwoners gezonder gaan leven, beter en sneller worden geholpen als dat nodig is en dat de druk op dure en langdurige zorg kan worden verminderd. Zo houden we zorg en ondersteuning toegankelijk, betaalbaar en beschikbaar. Bij laagdrempelige en toegankelijke zorg en ondersteuning, hoort ook een herkenbare en uitnodigende locatie. Dit noemen we De Zorgboulevard. Op deze locatie kunnen zorgaanbieders en partners die in het voorliggend veld samenwerken gehuisvest worden. Hiermee worden kennis en krachten gebundeld, wordt verwijzen makkelijker en vooral ook effectiever en krijgt de inwoner de kans om op 1 plek de vragen beantwoord te krijgen die hij/zij heeft. De toegankelijke integrale zorg die vanuit de Zorgboulevard wordt opgebouwd kan met dezelfde meerwaarde voor onze inwoners ook ambulant worden aangeboden op bestaande ontmoetingsplekken in de andere kernen. Zo is laagdrempelige passende zorg voor iedereen ook altijd dichtbij. 3. We doen mee aan het actieprogramma Kansrijke Start Het actieprogramma Kansrijke Start benadrukt het belang van de eerste 1000 dagen voor een gezonde, veilige en kansrijke ontwikkeling van een kind.
De wijze waarop de regio Noord- en Midden- Limburg invulling geeft aan Kansrijke Start is uitgewerkt in een regionaal uitvoeringsplan 2020-2026. Deze regionale aanpak is gestoeld op het versterken van de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein.
37
4. Samenhang jeugdhulp - onderwijs Zowel onderwijs als jeugdhulp staat voor een grote opgave. Het onderwijs wil met inclusief onderwijs het onderwijs passend maken voor elk kind. Jeugdhulp staat voor de uitdaging om nog integraler te werken, kwaliteit te verbeteren en dat tegen een betaalbare prijs. 4. We geven uitvoering aan het uitvoeringsprogramma minima- armoedebeleid 2023 - 2025 Belangrijk onderdeel is het verbinden van de professionals en vrijwilligers die werken aan het voorkomen, opsporen en oplossen van armoede (voorliggend veld, preventie). Bijeenkomsten voor uitvoerders worden georganiseerd om deze verbinding te realiseren. 5.
De vroegsignalering van schulden wordt doorontwikkeld De afspraken met Plangroep, Algemeen Maatschappelijk Werk en de woningcorporaties die zijn vastgelegd in het convenant vroegsignalering worden geëvalueerd, vernieuwd en vastgelegd. Hier wordt ook de positie van Synthese in het kader van de vroegsignalering in meegenomen. Ook hier worden de uitvoerders van de partijen met elkaar in verbinding gebracht.
6.
We breiden het aantal partners van het Leudals Taalakkoord uit We werken samen met Synthese, Bibliocenter en de Stichting Lezen en Schrijven om het aantal laaggeletterden in Leudal te verminderen. Deze samenwerking is vastgelegd in het Leudals Taalakkoord. Het streven is om het Taalakkoord uit te breiden met 10 professionele partners.
7.
Dementie -en mantelzorgvriendelijke gemeente Ons hoofddoel is dan ook: als dementievriendelijke gemeente in 2024 en verder het blijven realiseren van een omgeving waarin mensen met dementie een volwaardige plek hebben binnen de samenleving.
8.
Uitbreiding Praktijkondersteuners huisartsen De implementatie van praktijkondersteuners huisartsen is één van de maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd. In onze gemeente is reeds besloten om deze structureel in te zetten. Jaarlijks wordt bekeken in hoeverre uitbreiding van het aantal huisartspraktijken mogelijk is.
9.
Mensontwikkelbedrijf (MOB) Mede op basis van een opgestelde businesscase (uit 2022) wordt aan het MOB een centrale rol toebedeeld voor de uitvoering van de Participatiewet en de Wet Inburgering. De werkervaring die hier wordt opgedaan moet leiden tot uitstroom uit de uitkeringen en het laten meedoen in de samenleving. Inburgeraars worden geholpen bij het integreren in onze samenleving. Ze worden gestimuleerd om hun inburgeringsprogramma goed af te sluiten. Binnen het MOB wordt taalondersteuning gegeven voor de inburgering. Deze doorontwikkeling past binnen de opzet om te komen tot een zorgboulevard.
10. Inburgering Inburgeraars moeten zo snel mogelijk kunnen deelnemen aan de Leudalse samenleving. Het afronden van de inburgering is een belangrijk onderdeel hierbij. De taallessen voor de B1-route en de Z-route worden door Gilde verzorgd. Maatwerkvoorzieningen en specialistische zorg blijven mogelijk 11. Hervormingsagenda Jeugd en Toekomstscenario Kind en Gezin
38
De Hervormingsagenda Jeugd bevat een groot pakket maatregelen om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Voor de meeste onderdelen volgt een landelijk uitwerktraject. Zo komt er een aanpassing van de jeugdwet, waarin de grenzen van de jeugdwet beter aangegeven worden en volgt er nog duiding hoe het versterken van de regio's moet worden ingevuld. De regio Midden- Limburg West gaat verder aan de slag met de thema's lokale team (CJG - Centrum voor Jeugd en Gezin) en verbinding met andere domeinen (onderwijs, kinderopvang, volwassen GGZ en bestaanszekerheid). 12. We besteden ambulante hulpverlening opnieuw aan De gemeenten Midden-Limburg zijn voornemens per 1 januari 2025 de ambulante hulpverlening opnieuw aan te besteden met het doel een langdurige contractering en waar mogelijk de transformatie in de ambulante hulpverlening contractueel beter vorm te geven. De positieve opgedane ervaringen in de pilot Lokaal Behandelteam krijgen in deze nieuwe aanbesteding een plek.
39
13. Collectief aanvullend vervoer In 2024 zullen we wederom de 'opschoningsactie inactieve passen' inzetten. Huidige cliënten met een Omnibuzzpas worden benaderd en gevraagd om de pas bij geen of nauwelijks gebruik in te leveren bij de gemeente. Dit kost de gemeente maandelijks geld, ook als deze passen niet of nauwelijks ingezet worden. 14. Opvang en beschermd wonen volwassenen Voor het beleid op het gebied van beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en bemoeizorg & preventie OGGz (B&P) werkt de gemeente Leudal samen met gemeenten in de regio Noord- en Midden-Limburg. Voor bestaande inwoners creëren we de voorzieningen waardoor ze langer thuis kunnen blijven wonen. Sociaal domein
(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2022 na begroting 2025 2026 2027 wijziging 2024 2023
Lasten Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen
4.559
6.940
3.988
3.946
3.977
3.864
1.567
1.957
2.264
2.220
2.220
2.220
9.757
6.938
6.778
6.782
6.786
6.790
WSW en beschut werk
3.712
3.476
3.368
3.425
3.282
3.197
716
1.268
1.513
1.495
1.496
1.490
Maatwerkvoorziening (WMO)
1.095
1.215
1.215
1.215
1.215
1.215
Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO)
3.539
3.769
3.589
3.589
3.589
3.589
3.200
3.196
3.201
3.201
3.201
3.201
Dagbesteding (WMO)
0
0
190
190
190
190
Jeugdhulp begeleiding
3.589
2.496
2.508
2.508
2.508
2.508
Jeugdhulp behandeling
20
386
391
391
391
391
Jeugdhulp dagbesteding
3.104
621
628
628
628
628
775
418
425
425
425
425
Jeugdhulp met verblijf overig
0
984
998
998
998
998
Jeugdhulp behand. GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZverblijf Gesloten plaatsing
188
2.949
2.984
3.004
2.984
2.984
165
498
506
486
486
486
297
311
316
316
316
316
Beschermd wonen (WMO)
103
80
73
73
73
73
Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
0
18
20
20
20
20
Jeugdbescherming
975
951
915
918
920
922
Jeugdreclassering
0
14
14
14
14
14
37.363
38.485
35.887
35.846
35.721
35.523
Arbeidsparticipatie
Pleegzorg
Totale lasten
40
Baten Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen
-2.280
-3.499
-684
-688
-659
-518
0
0
0
0
0
0
-5.820
-5.462
-5.405
-5.405
-5.405
-5.405
WSW en beschut werk
0
0
0
0
0
0
Arbeidsparticipatie
-5
0
0
0
0
0
Maatwerkvoorziening (WMO)
-10
-11
-11
-11
-11
-11
Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO)
-226
-220
-220
-220
-220
-220
0
0
0
0
0
0
Dagbesteding (WMO)
0
0
0
0
0
0
Jeugdhulp begeleiding
0
0
0
0
0
0
Jeugdhulp behandeling
0
0
0
0
0
0
Jeugdhulp dagbesteding
-9
0
0
0
0
0
Pleegzorg
0
0
0
0
0
0
Jeugdhulp met verblijf overig
0
0
0
0
0
0
Jeugdhulp behand. GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZverblijf Gesloten plaatsing
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Beschermd wonen (WMO)
-2.767
-1.699
-1.800
-1.801
-1.802
-1.802
Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
0
-566
-600
-600
-601
-601
Jeugdbescherming
0
0
0
0
0
0
Jeugdreclassering
0
0
0
0
0
0
Totale baten
-11.117
-11.457
-8.720
-8.725
-8.698
-8.557
Resultaat
26.246
27.028
27.168
27.121
27.023
26.967
41
Verplichte indicatoren uit het BBV
Indicator
Eenheid Jaar Waarde Bron
Netto arbeidsparticipatie %
2022
70,8
CBS Arbeidsdeelname
Bijstandsuitkeringen
per 2021 178,2 CBS - Participatie 10.000 Wet inw 18 jr eo Lopende per 2022 143,6 CBS - Participatie reïntegratievoorzieningen1.000 Wet inw 1565jr Wmo-cliënten met een per 2022 610 CBS - Monitor maatwerkarrangement 10.000 Sociaal Domein inw WMO
Beschrijving Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking. Het aantal personen met een bijstandsuitkering, per 10.000 inwoners. Het aantal reïntegratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Het percentage werkeloze jongeren (16-22 jaar).
% kinderen in uitkeringsgezin
%
2021
3
CBS Jeugd
% werkloze jongeren
%
2021
2
CBS Jeugd
Jongeren met jeugdhulp % van 2022 alle jongeren tot 18 jaar Jongeren met % 2022 jeugdreclassering
16
CBS Jeugd
Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar.
geen data
CBS Jeugd
Het percentage jongeren (1222 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-22 jaar). Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar.
Jongeren met jeugdbescherming
%
2022
1,6
CBS Jeugd
Demografische druk
%
2022
76,9
CBS De som van het aantal Bevolkingsstatistiek personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.
Verbonden partijen ● Westrom ● Modulaire gemeenschappelijke regeling sociaal domein Limburg-Noord (MGR) ● Omnibuzz
42
2.8 Volksgezondheid en milieu Visie Een goed woon- en leefklimaat is opgebouwd uit een fijne woonomgeving met een divers landschap en een goede balans tussen milieu en bedrijvigheid. Het is voor inwoners steeds belangrijker om bewuster bezig te zijn met hun gezondheid. Hoe gezonder je bent, hoe beter je je voelt. De gemeente gaat niet over de individuele gezondheid van elke inwoner, maar kan wel de randvoorwaarden creëren zodat iedereen in Leudal een gezond leven kan leiden. Luchtkwaliteit, geur en verbetering van natuur en landschap, zijn belangrijke thema’s in de gemeente Leudal. Deze hebben een groot effect op de gezondheid van de inwoners. Zij leveren daarom een wezenlijke bijdrage aan de gezondheidsdoelstelling uit de strategische visie 'Mooi leven in Leudal' en de Zomernota 2023-2026. Wat willen wij bereiken? 1. Iedere inwoner in 3 minuten in het buitengebied 2. Deelname aan beëindigingsregelingen voor veehouderijen We geven uitvoering aan de diverse beëindigingsregelingen. Dit doen we door omgevingsvergunningen in te trekken en mee te werken aan het herbestemmen van vrijkomende agrarische bestemmingen. 3. We dragen bij aan het Schone Lucht Akkoord We geven uitvoering aan het Schone Lucht akkoord. Hierbij hebben we naast landbouw ook oog voor mobiliteit, mobiele werktuigen, industrie en het stoken van houtkachels. 4. Een goed woon- en leefklimaat in de dorpen. 5.
Als reactie op de klimaatveranderingen en de hittestress gaan we zorgen voor een gunstig leefklimaat met vergroening in de kernen. De vergroening van de kernrandzone als een groene jas om de kern draagt bij aan het leefklimaat. Wat gaan wij daar voor doen? 1. Omgevingsvergunningen intrekken en vrijkomende agrarische bestemmingen herbestemmen en/of slopen. 2. Een plan van aanpak opstellen voor het verminderen van latente ruimte (verschil tussen feitelijke en vergunde bedrijfsvoering) bij veehouderijen. 3. Een uitvoeringsplan Schone Lucht Akkoord opstellen/actualiseren en daaraan uitvoering geven. 4. De nota ruimtelijke kwaliteit herzien in de omgevingsvisie.
43
5. We voeren een onderzoek uit naar de mogelijkheid om een differentiatie te maken in de kernrandzones. In sommige dorpen is de druk van agrarische bedrijven op de leefomgeving te groot. Er is dan sprake van een overbelaste situatie. Om het woon- en leefklimaat te verbeteren kan het een oplossing zijn om een variatie aan te brengen in de kernrandzones. Binnen deze zone mogen intensieve veehouderijen niet uitbreiden (geen toename aantal dieren). Deze zone is ingesteld om tot een scheiding van mens en dierconcentraties te komen. De functie van de huidige kernrandzone is het borgen van een gezonde leefomgeving. Voor alle dorpen geldt nu al een minimum kernrandzone van 200 meter; dit verandert ook niet. Maar niet elk dorp heeft dezelfde functie: het ene dorp heeft meer een woonfunctie het andere is meer agrarisch gericht. Om recht te doen aan de verschillende behoeftes in onze dorpen gaan we de functie van deze zone verbreden. Zo kunnen we bij het ene dorp een “groene jas” in de kernrandzone realiseren en bij het andere dorp overgaan tot functiemenging met een combinatie van wonen en werken. Hierdoor kan het nodig zijn dat de kernrandzone groter wordt dan 200 meter. Het onderzoek moet aantonen of, hoe en wat de mogelijkheden zijn. Volksgezondheid en milieu
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2022 na begroting 2025 2026 2027 wijziging 2024 2023 Lasten Volksgezondheid
1.382
1.472
1.798
1.784
1.724
1.581
Riolering
3.672
3.720
3.564
3.588
3.639
3.648
Afval
3.616
3.627
3.946
4.059
4.168
4.279
Milieubeheer
2.683
1.586
1.697
1.703
1.707
1.710
12
11
11
11
11
11
11.366
10.415
11.016
11.145
11.248
11.229
-42
-31
-204
-204
-143
-1
Riolering
-4.862
-4.910
-4.873
-4.878
-4.878
-4.879
Afval
-3.394
-4.211
-4.432
-4.534
-4.637
-4.744
Milieubeheer
-1.022
0
0
0
0
0
Begraafplaatsen en crematoria Totale lasten Baten Volksgezondheid
Begraafplaatsen en crematoria Totale baten
-10
-7
-7
-7
-7
-7
-9.331
-9.159
-9.516
-9.622
-9.665
-9.631
Resultaat
2.034
1.256
1.500
1.524
1.583
1.598
44
Verplichte indicatoren uit het BBV
Indicator
Eenheid
Jaar Waarde Bron
Beschrijving
Huishoudelijk restafval
kg
2021
De hoeveelheid restafval per inwoner per jaar (kg)
141
CBS
Verbonden partijen ● Reinigingsdienst Maasland ● Nazorg Limburg ● Waterleidingmaatschappij ● Regionale Uitvoerings Dienst (RUD) Limburg-Noord
45
2.9 Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing Visie Het is fijn om te wonen in Leudal. Het is een omgeving met veel groen en natuur. Het (agrarische) buitengebied is levendig en een goede omgeving om te sporten en te ontspannen. Steeds meer woningen en bedrijven maken gebruik van milieuvriendelijke manieren om stroom en warmte op te wekken. De kwaliteit van de woon- en leefomgeving is hoog. Fijn wonen in Leudal is meer dan alleen het juiste dak boven het hoofd hebben. Het gaat ook om elkaar ontmoeten, voor elkaar zorgen en een gevoel van verbondenheid ervaren. Wij streven naar actieve gemeenschappen met een passende mix van woonvormen, voorzieningen en bedrijvigheid. Wat willen wij bereiken? 1. Passende woningbouw in al onze kernen We stimuleren passende woningbouw in al onze kernen. Daar zetten we fors op in. De vraag naar kleinere en betaalbare woningen is groot, bij jong en oud. Dat zijn (sociale) huurwoningen en goedkope koopwoningen. Nieuwe woningen zijn levensloopbestendig en geschikt voor verschillende levensfasen. De Versnellingsagenda Wonen geeft richting aan de gewenste lokale woningbouwontwikkelingen. Dat kan op verschillende manieren: door transformatie van bestaand vastgoed, de projectmatige ontwikkeling van strategische locaties en/of met woning- en woonkavelsplitsingen.
De veranderende woningbehoefte is niet alleen met nieuwbouw te vervullen, maar wordt ook vervuld door aanpassing van bestaande woningen. 2. Alternatieve woningbouw voor andere doelgroepen Wij bieden niet alleen bouwmogelijkheden voor de behoefte van huidige inwoners. Wij hebben ruimere ambities. Leudal is een aantrekkelijke woongemeente. Bijvoorbeeld voor mensen die werken in de regio Zuidoost-Brabant. Vooral de jongere beroepsbevolking willen wij aan ons binden. Daarnaast zijn internationale werknemers inmiddels onmisbaar voor onze lokale economie. De gemeente heeft een specifiek beleid om deze doelgroep op een goede manier tijdelijk te huisvesten. We maken het voor deze groep makkelijker om zich hier permanent te vestigen en een leven op te bouwen. Dat doen we door het aanbod van sociale huurwoningen en goedkope koopwoningen in Leudal te vergroten. De woningcorporaties zijn daarbij een belangrijke samenwerkingspartner. Dat geldt ook voor hun deelname aan gebiedsontwikkelingen en (collectieve) burgerinitiatieven, zoals in Kelpen-Oler. Daarnaast dragen wij onze woonwagencentra één voor één over aan de woningcorporaties. Dit proces is in 2025/2026 afgerond. 3. Een passende wooncarrière voor alle inwoners Wij vinden het belangrijk dat onze senioren en andere kwetsbare doelgroepen zo lang mogelijk actief deelnemen aan de samenleving.
Ook vinden wij het belangrijk dat zij zelfstandig wonen in hun vertrouwde omgeving. Met familie en vrienden in de buurt is hun zelfredzaamheid groter. Als ouderen naar een passende woning verhuizen, ontstaat er meer doorstroom op de woningmarkt. Hierdoor kunnen vele anderen binnen Leudal ook een gewenste stap in hun wooncarrière maken. Onze focus ligt op het bouwen in de kernen. Als wij meer ruimte nodig hebben om de juiste aantallen, kwaliteit en variatie te halen, bespreken we dit met de provincie.
46
4. Ruimte voor ontwikkeling, waarborg voor kwaliteit Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. De huidige bestemmingsplannen voor de kernen (Woonkernen Leudal 2017) en buitengebied (Reparatie- en veegplan Buitengebied Leudal 2016) gaan dan automatisch (van rechtswege) op in het tijdelijke Omgevingsplan Leudal. De Omgevingswet geeft inwoners, ondernemers en de gemeente meer ruimte om gewenste ontwikkelingen mogelijk te maken. Het motto van de wet is ‘Ruimte voor ontwikkeling, waarborg voor kwaliteit’. Dat proberen wij vanuit verschillende programma’s ook te bereiken. 5. De transitie van de landbouw zo soepel mogelijk laten verlopen Leudal kent net als de rest van Nederland een aantal grote ruimtelijke en andere opgaven die om een oplossing vragen, elkaar beïnvloeden en ruimte vragen. De transitie van de landbouw, zal plaatsvinden volgens water en bodem sturend, dit is het uitgangspunt voor een vitaal buitengebied. Maar ook de ruimtelijke opgaven op het gebied van energie en klimaatadaptatie vragen om aandacht. Wij gaan we op zoek naar een gezond evenwicht tussen natuur, landschap, landbouw, recreatie en toerisme, ruimte om te wonen en leefbaarheid. Hiervoor moeten bestuurlijke keuzes gemaakt worden; en die schuren soms. Niet alles kan overal en niet alles kan op de manier die we gewend zijn. 6.
Leefbare dorpen en een vitaal buitengebied aan de hand van vier gebiedstypes Ons doel is het behoud of het verbeteren van de brede welvaart door in te zetten op leefbare dorpen en een vitaal buitengebied, een goed voorzieningenniveau passend bij het dorpse karakter en de gemeenschappen. Eind 2023 maken rijk en provincie afspraken over de toekomstige inrichting van de schaarse ruimte door vaststelling van de “ruimtelijke arrangementen”. Het vastleggen van de voor ons belangrijke thema’s en de wijze waarop de ruimte ingericht wordt willen wij zoveel als mogelijk op lokaal niveau behouden. Vanuit de Rijksoverheid is bepaald dat water en bodem sturend zijn bij keuzes over de inrichting van de fysieke ruimte. Deze principes moeten aan de basis liggen bij besluiten over de fysieke ruimte. Uit de enkele jaren geleden opgestelde ruimtelijke analyse van Leudal is een onderverdeling in vier gebieden uit voortgekomen. De onderverdeling is al toegepast in het beleidskader Duurzame Energie en wordt ook toegepast bij toekomstige visies en beleidsstukken zoals de Omgevingsvisie. Dit zorgt voor herkenbaarheid en consistentie in ons beleid. De gebieden zijn het Maasdal, het Leudal en omgeving, het Beekdalenlandschap en het Jonge Ontginningenlandschap. We kiezen voor een gebiedsgerichte aanpak in de diverse gebieden.
Hierdoor kan aangesloten worden bij de kernwaarden van deze gebieden opgebouwd vanuit water en bodem sturend. Vanuit dit principe zijn landschappelijke structuren bepalend voor de draagkracht van het landschap. Voor alle gebiedstypen geldt dat we niet alleen oog hebben voor de kernwaarden maar dat altijd sprake is van een bepaalde diversiteit in activiteiten. Wonen, werken en recreëren gaan hand in hand. Focus op de ene activiteit sluit een andere niet uit. De hoofdkoers wordt echter bepaald door een versterking van de kernwaarden van het betreffende gebied. Door te focussen op de kernwaarden geef je op de ene plaats ruimte aan water en op de andere om te ondernemen of te wonen.
47
7. Veiligheid door het voorkomen van leegstand We besteden in de hele gemeente aandacht aan de verbetering van de veiligheid. Vrijkomende agrarische bebouwing kan gevoelig zijn voor ondermijning. En herbestemming is niet overal mogelijk bijvoorbeeld door nog actieve agrarische bedrijven in de omgeving of door de ligging van het bedrijfsgebouw. Daarom zetten we naast herbestemming ook in op sloopfonds of een rood voor rood initiatief waarbij bijvoorbeeld ruimte wordt geboden aan nieuwe woonconcepten.
Wat gaan wij daar voor doen? Voor woningbouw geeft de Versnellingsagenda Wonen de door ons gewenste ontwikkelrichting aan. In alle dorpen blijft het de komende jaren mogelijk om nieuwe woningen te realiseren. Wij bieden de beleidsruimte voor de bouw van 150 woningen per jaar en zullen eigen locaties successievelijk op de markt brengen (zoals o.a. de voormalige sportvelden in Grathem en Hunsel of vrijkomende schoollocaties). Wij doen dit niet alleen voor de huidige inwoners, maar ook voor nieuwkomers die zich (tijdelijk) in Leudal willen vestigen. Vooral mensen uit de werkzame beroepsbevolking zijn belangrijk voor onze lokale economie en de vitaliteit van onze kernen. Starters blijven wij ondersteunen met startersleningen. Onze focus ligt op het bouwen in de dorpen. Als wij meer ruimte nodig hebben om de juiste aantallen, kwaliteit en variatie te halen, bespreken we dit met de provincie. Het differentiëren van onze kernrandzones, biedt mogelijkheden voor het ontwikkelen van gronden voor woningbouw. Woningbouwmogelijkheden richten zich vooral op het tegemoet komen aan de woon(zorg)behoefte van de groeiende groep 1- en 2 persoonshuishoudens, jong én oud. Zij vragen om kleinere en betaalbare levensloopbestendige woningen. Dat zijn sociale huurwoningen, middeldure huurwoningen en goedkope koopwoningen. De woningcorporaties zijn daarbij voor ons een belangrijke samenwerkingspartner.
Dat geldt ook voor hun deelname aan gebiedsontwikkelingen en (collectieve) burgerinitiatieven. Daarnaast breiden wij het aantal woonwagenstandplaatsen uit en dragen wij onze woonwagencentra één voor één over aan de woningcorporaties. Wij ronden dit proces in 2025/2026 af. Wij sturen op kwaliteit, zodat nieuwe bouwontwikkelingen ook bijdragen aan het versterken van de leefbaarheid en onderlinge betrokkenheid. Transformatie van vrijkomend of leegstaand vastgoed en het aanpassen van bestaande woningen krijgt steeds meer aandacht, naast de nodige nieuwbouwontwikkelingen. De ontwikkeling van prioritaire locaties is geborgd door een projectmatige aanpak. Daarnaast biedt de gemeente zo veel mogelijk ruimte voor (collectieve) burgerinitiatieven, omdat wij het belangrijk vinden dat inwoners aan zet komen en blijven. De gemeente is voornemens om eigen vastgoed, dat bijvoorbeeld door fusie of vertrek van verenigingen beschikbaar komt voor herontwikkeling, in de markt te zetten voor de bouw van woningen in diverse segmenten en voor diverse doelgroepen. Duurzaamheid is een rode draad door diverse thema’s. Wij zetten verder in op de verduurzaming van de bestaande voorraad. Dit doen wij door: subsidies te verlenen aan inwoners die dit het hardste nodig hebben, advies te geven en (als dat nodig is) kleine aanpassingen aan woningen te doen.
De verduurzaming van de bebouwde omgeving is een van de grootste opgaven in de energietransitie. Dit pakken wij wijk- of dorpsgericht aan. Dit doen wij samen met onze partners (o.a. woningcorporaties).
48
Zorgpartijen zijn een belangrijke partner om diverse aandachtsgroepen passend te kunnen huisvesten. In 2024 stelt de gemeente (conform het programma ‘Een thuis voor iedereen’) een algemene visie vast op wonen met zorg. De onderliggende woonzorganalyse laten wij samen met de regio uitvoeren. Een nieuw woningmarktonderzoek maakt ons totaalbeeld van de woningbehoefte weer actueel en compleet. Dit onderzoek vindt net als in 2018 regionaal plaats, met uitkomsten op gemeentelijk en kernniveau. De rijksoverheid versterkt de regie op de volkshuisvesting en op de verdeling van ruimteclaims. Wij zetten in op het behouden en benutten van ruimte om eigen keuzes te maken die passen bij de behoefte en karakteristiek van Leudal. Dit doen wij, naar het motto van de Omgevingswet, met algemene kwalitatieve kaders. Daarbinnen krijgen ondernemers en inwoners van ons de ruimte om gewenste ontwikkelingen uit te voeren. Wij voeren de komende jaren de noodzakelijke wettelijke aanpassingen door. De verbetering en het behoud van de beekdalen Beekdalen vervullen een belangrijke rol bij het vasthouden of afvoeren van water, het vergroten van de biodiversiteit, het behoud van de landschappelijke structuur en de cultuurhistorische beleving en het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering. Beekdalen komen in de verschillende deelgebieden voor.
Het is van belang om de kwaliteit van de beekdalen te verbeteren om de functie optimaal te benutten, hierbij moeten we nevenfuncties ondergeschikt maken. Een garantiefonds voor Agrarisch natuur en landschapsbeheer Voor agrarisch natuur en landschapsbeheer wordt in bepaalde gevallen provinciale subsidie verstrekt. Hierdoor ontstaat een landschappelijk raamwerk wat de identiteit van de deelgebieden versterkt en de natuurinclusiviteit vergroot. De looptijd van de contracten is over het algemeen 6 jaar. Aan het eind van deze periode bestaat vaak veel onzekerheid over de verlenging van de contracten. Agrariërs moeten op dat moment beslissen of ze op eigen kosten de natuur/het landschap in stand houden of dat ze alles omploegen en de gronden weer in agrarisch gebruik nemen. Om dit laatste te voorkomen is het voorstel om, op plekken die voor de natuur en/of biodiversiteit belangrijk zijn, een garantie te geven op de vergoeding voor het natuur- en landschapsbeheer. Dit garantiefonds is enerzijds ter overbrugging als de besluitvorming voor de volgende subsidieronde vertraging oploopt en anderzijds als vervanging als het Rijk beslist om de subsidie stop te zetten (alleen op waardevolle percelen). Een sloopfonds voor agrarische bebouwing/verplaatsing van knelgevallen Niet alle agrariërs kunnen of willen hun bedrijf voortzetten.
Deze groep voldoet niet altijd aan de voorwaarde vanuit de stikstofcrisis en kunnen niet deelnemen aan beëindigingsregelingen van het Rijk. Verder zijn er een groot aantal bedrijven die in het verleden gestopt zijn maar waar nog alle stallen zijn blijven staan. Vaak zie je op deze plekken leegstand, verrommeling, ongewenst of zelfs onveilig gebruik optreden. Vaak kan de stoppende agrariër het niet betalen om de stallen te slopen. Voor deze groep stellen wij voor om te onderzoeken of door middel van een revolverend fonds of het verstrekkingen van slopersleningen de sloop van de leegstaande of vrijkomende bebouwing alsnog gerealiseerd kan worden. Het differentiëren van de kernrandzones We voeren een onderzoek uit naar de mogelijkheid om een differentiatie te maken in de kernrandzones. In sommige dorpen is de druk van agrarische bedrijven op de leefomgeving te groot. Er is dan sprake van een overbelaste situatie. Om het woon- en leefklimaat te verbeteren kan het een oplossing zijn om een variatie aan te brengen in de kernrandzones. Binnen deze zone mogen intensieve veehouderijen niet uitbreiden (geen toename aantal dieren). Deze zone is ingesteld om tot een scheiding van mens en dierconcentraties te komen.
49
De functie van de huidige kernrandzone is het borgen van een gezonde leefomgeving. Voor alle dorpen geldt nu al een minimum kernrandzone van 200 meter; dit verandert ook niet. Maar niet elk dorp heeft dezelfde functie: het ene dorp heeft meer een woonfunctie het andere is meer agrarisch gericht. Om recht te doen aan de verschillende behoeftes in onze dorpen gaan we de functie van deze zone verbreden. Zo kunnen we bij het ene dorp een “groene jas” in de kernrandzone realiseren en bij het andere dorp overgaan tot functiemenging met een combinatie van wonen en werken. Hierdoor kan het nodig zijn dat de kernrandzone groter wordt dan 200 meter. Het onderzoek moet aantonen of, hoe en wat de mogelijkheden zijn. Het aanpassen en voorbereiden van de omgeving op de gevolgen van klimaatverandering zoals hoge temperaturen, lange periodes van droogte, extreme neerslag en hoog water. De kwaliteit van het buitengebied verandert door de snel ontwikkelende klimaatverandering. Het buitengebied moet weerbaar gemaakt worden voor hoge temperaturen, lange periodes van droogte, extreme neerslag en hoog water. Vanuit de gedachte water en bodem sturend moeten er structurerende keuzes gemaakt worden welke functies in de toekomst mogelijk zijn in de verschillende deelgebieden. Volkshuisv., leefomgev. + sted.vernieuw.
(bedrag x 1.000)
Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2022 na begroting 2025 2026 2027 wijziging 2024 2023 Lasten Ruimte en leefomgeving
2.824
4.043
2.335
2.295
2.295
2.137
Grondexploitatie (nietbedrijventerrein) Wonen en bouwen
890
101
103
129
129
129
2.021
2.369
1.872
1.932
1.930
1.929
Totale lasten
5.735
6.513
4.311
4.357
4.355
4.195
Ruimte en leefomgeving
-1.872
-1.761
-38
-38
-38
-38
Grondexploitatie (nietbedrijventerrein) Wonen en bouwen
-917
-33
-52
-52
-52
-52
-1.198
-940
-998
-998
-998
-998
Totale baten
-3.986
-2.734
-1.088
-1.088
-1.088
-1.088
Resultaat
1.749
3.779
3.223
3.269
3.267
3.107
Baten
Verplichte indicatoren uit het BBV
Indicator
Eenheid Jaar Waarde Bron
Nieuwbouw woningen
aantal per 2022 1.000 woningen
5,9
ABF - Systeem Het aantal nieuwbouwwoningen, Woningvoorraad per 1.000 woningen.
Hernieuwbare elektriciteit
%
23,6
Rijkswaterstaat Hernieuwbare elektriciteit is Klimaatmonitor elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.
50
2019
Beschrijving
3 Paragrafen
51
3.1 Lokale heffingen 3.1.1 Algemeen De gemeenteraad heeft de bevoegdheid te bepalen welke belastingen een gemeente heft, welke heffingsmaatstaven worden gehanteerd en welke tarieven daarbij gelden. De gemeente is daarbij beperkt in de soorten belastingen / heffingen, die ze mag heffen. Deze zijn limitatief opgesomd in de gemeentewet. Naast de belastingen, heft de gemeenten rechten en leges voor individuele dienstverlening aan haar burgers. De tarieven van deze rechten en leges dienen zodanig vastgesteld te worden dat de geraamde opbrengsten de geraamde kosten voor het verlenen van diensten niet overschrijden. De heffing en inning van de belastingen van de gemeente Leudal is grotendeels ondergebracht bij de gemeenschappelijke regeling Belasting Samenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW). In Leudal worden de volgende belastingen en rechten geheven: Belastingen
Rechten
Onroerende-zaakbelasting
Afvalstoffenheffing
Toeristenbelasting
Rioolheffing Leges Begraafrechten
3.1.2 Beleid en tariefstelling Voor het heffen van de lokale heffingen hanteren wij enkele algemene uitgangspunten. Uitgangspunt blijft om zoveel mogelijk met kostendekkende tarieven te werken. In de volgende paragrafen gaan we nader in op de tarieven. Onderstaand een overzicht van gerealiseerde en geraamde opbrengsten: (bedrag x 1.000) Heffing
Realisatie 2022
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 na 2024 2025 2026 2027 wijziging
OZB
-6.438
-6.942
-7.131
-7.309
-7.485
-7.658
Rioolheffing
-4.842
-4.835
-4.798
-4.802
-4.803
-4.804
Afvalstoffenheffing
-3.057
-3.900
-4.251
-4.353
-4.456
-4.456
Toeristenbelasting
-962
-858
-858
-858
-858
-858
Hondenbelasting
-218
0
-
-
-
-
-4
0
-
-
-
-
-1.481
-1.080
-1.633
-1.633
-1.633
-1.633
0
-10
-10
-10
-10
-10
-10
-7
-7
-7
-7
-7
-17.012
-17.632
-18.689
-18.972
-19.252
-19.426
Baatbelasting Leges Marktgelden Begraafrechten Totaal
52
3.1.3 Onroerende-zaakbelasting De onroerende-zaakbelasting (OZB) worden in Leudal geheven bij eigenaren van woningen en nietwoningen en bij gebruikers van niet-woningen. Als grondslag voor deze belastingen wordt de waarde in het economische verkeer (WOZ-waarde) bepaald van elke onroerende zaak. Leudal hanteert tariefdifferentiatie bij het woningen en niet-woning tarief. De OZB tarieven worden jaarlijks verhoogd met de in de meicirculaire gepubliceerde indexatie prijs nationale bestedingen (pNB). Voor het jaar 2024 bedraagt deze indexering 2,8%. De eerder besloten verhoging van 2% is middels het aangenomen amendement bij de kadernota 2024 - 2027 teruggedraaid.
3.1.4 Rioolheffing De rioolheffing wordt opgelegd aan de eigenaar van een perceel door middel van een vast bedrag per zelfstandig gedeelte conform de vastgestelde “Notitie omtrent gemeentelijke belastingen”. Uit deze notitie volgt onder meer dat er beperkte differentiatie plaatsvindt. Voor percelen die onderdeel uitmaken van een omsloten terrein bestemd voor verblijfsrecreatieve doeleinden wordt een tariefstelling van maximaal 60% toegepast. Met het vaststellen van het Gemeentelijk Rioleringsplan 2022-2027 (GRP) zijn ook de kaders voor de tariefstelling van de rioolheffing voor 2024 vastgesteld. Het tarief voor 2024 bedraagt € 282,51 per perceel of zelfstandige gedeelte daarvan. Voor de verblijfsrecreatieve doeleinden bedraagt het tarief € 169,50 en percelen met een WOZ-waarde minder dan € 30.000 bedraagt het tarief € 141,25. Door de stijgende kosten binnen de gemeentelijke begroting, staat de kostendekkendheid onder druk. Vooralsnog is de voorziening rioolheffing voldoende op peil om de onderdekking op te vangen. Mocht de noodzaak er zijn, dan kan het GRP tussentijds herrekend worden. (bedrag x 1.000) Berekening kostendekkendheid rioolheffing 2024 Kosten taakveld
Bedrag 3.632
Storting voorziening Riolering
91
Inkomsten taakveld (excl. heffingen)
-75
Netto kosten taakveld 7.2
Dekking
3.648
Toe te rekenen kosten: Overhead
304
Marktconforme rente
233
BTW
709
Totale kosten
4.894
Opbrengst heffingen
-4.794
Dekking
98%
53
3.1.5 Afvalstoffenheffing Vanaf 2022 wordt er op basis van een nieuwe inzamelsystematiek ingezameld. Het huishoudelijk afval binnen de 16 kernen wordt ingezameld volgens de diftar-systematiek waarbij de differentiatie bepaald wordt door het volume van de afvalcontainer (vastrecht) in combinatie en het aantal ledigingen. De inzameling van huishoudelijk afval wordt uitgevoerd door de Reinigingsdienst Maasland. In het kader van de tariefstelling afvalstoffenheffing worden de volgende uitgangspunten gehanteerd:
kostendekking van 100%;
verdeling van de kosten in vaste en variabele kosten, waarbij de differentiatie plaatsvindt op basis van de verwerkingskosten van het rest- en gft-afval;
vastrecht wordt opgelegd in het lopende belastingjaar 2024;
het aantal ledigingen wordt na afloop van het belastingjaar 2024 opgelegd, deze staan op de belastingaanslag van belastingjaar 2025.
Onderstaand is de conceptopbouw van de kostendekkendheid te zien. De bedragen zijn gebaseerd op de nu bekende gegevens en kunnen nog afwijken bij definitieve vaststelling van de tarieven. Dit heeft te maken met lopende aanbestedingen voor de verwerking van diverse afvalstromen. Eventuele afwijkingen zullen worden meegenomen in het raadsvoorstel aangaande de afvalstoffenheffing. (bedrag x 1.000) Berekening kostendekkendheid afvalstoffenheffing 2024
Bedrag
Kosten taakveld
3.946
Inkomsten taakveld (excl. heffingen)
-181
Netto kosten taakveld 7.3
Dekking
3.765
Toe te rekenen kosten: Overhead
131
Kwijtschelding
83
BTW
472
Totale kosten
4.451
Opbrengst heffingen
-4.451
Dekking
100%
3.1.6 Toeristenbelasting Op grond van artikel 224 Gemeentewet kan toeristenbelasting worden geheven voor personen die niet in de gemeente wonen, maar wel hier verblijven. Deze personen zijn niet als ingezetene in de basisregistratie personen ingeschreven. Hetgeen anders dan de naam doet vermoeden, alle overnachtingen (recreatief of beroepsmatig) tegen een vergoeding tot een belastingplicht leiden. Voor de gemeente is het tarief vastgesteld op € 1,30 per persoon per nacht.
54
3.1.7 Leges De legesopbrengsten voor diensten die de gemeente op verzoek levert mogen, op basis van artikel 229 van de Gemeentewet, maximaal 100% kostendekkend zijn. Fiscaal gezien wordt daaraan voldaan wanneer de totale baten de totale lasten op verordening (macro) niveau niet overschrijden. De eisen van het BBV gaan een stuk verder dan de fiscale eisen. Er dient cijfermatig inzicht te worden gegeven met betrekking tot de kostendekkendheid van afzonderlijke onderdelen van de verordening. Voor 2024 wordt de Omgevingswet ingevoerd. De gevolgen van deze wet zijn doorgevoerd in onderstaand overzicht. In december worden de tarieven ter definitieve vaststelling aan de raad aangeboden. (bedrag x 1.000) Berekening kostendekkendheid leges 2024
Bedrag
Kosten totaal
1.884
Baten totaal
1.633
Dekking
Kostendekking leges Dekking titel 1
93%
Dekking titel 2
82%
Dekking titel 3
64%
3.1.8 Begraafrechten In het kader van de tariefstelling begraafrechten wordt het volgende uitgangspunt gehanteerd:
streven naar een zo goed mogelijke onderhoudstoestand van de begraafplaatsen; (bedrag x 1.000)
Berekening kostendekkendheid begraafrechten 2024 Kosten taakveld
Bedrag
Dekking
11
Inkomsten taakveld (excl. heffingen) Netto kosten taakveld 0.64
11
Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Totale kosten
11
Opbrengst heffingen
-7
Dekking
63%
55
3.1.9 Kwijtschelding Bij de overgang van de uitvoering van de belastingen naar BsGW is de uitvoering op een aantal beleidsvlakken geharmoniseerd. Bij de kwijtschelding betekende de overgang naar BsGW feitelijk een verruiming van het beleid bij de verlening van automatische kwijtschelding. Ook voor 2024 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:
hantering kwijtscheldingsnormen van 100%;
kwijtschelding heeft betrekking op de afvalstoffenheffing (vastrecht), en de ledigingen
automatische kwijtschelding vindt plaats conform toetsing door Inlichtingenbureau.
3.1.10 Woonlasten Onder woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een huishouden betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Onderstaand overzicht geeft de effecten van de concept tarieven weer voor 2024. Tevens geeft dit overzicht de tariefontwikkeling van de drie belangrijkste gemeentelijke belastingen.
Jaar
OZB Rioolheffing
Afvalstoffenheffing
Totaal eigenaar
Totaal Eigenaar en gebruiker gebruiker
2022
-283,02
-282,51
-233,00
-565,53
-233,00
-798,53
2023
-301,96
-282,51
-256,57
-584,47
-256,57
-841,04
2024*
-302,75
-282,51
-288,94
-585,26
-288,94
-874,20
Onderstaand is een vergelijk te zien tussen de gemeente Leudal en de omringende gemeente op basis van 2023.
OZB
Rioolheffing
Afvalstoffenheffing
Totaal
Leudal
301,96
282,51
256,57
841,04
Weert
301,26
215,04
318,12
834,42
Nederweert
389,39
296,75
265,44
951,58
Roermond
324,95
183,55
295,97
804,47
Maasgouw
249,56
264,16
287,50
801,22
Echt-Susteren
316,76
278,50
238,00
833,26
Roerdalen
293,09
220,00
263,00
776,09
Peel en Maas
279,51
284,64
231,00
795,15
Horst aan de Maas
408,64
230,00
261,03
899,67
Gemiddeld
318,35
250,57
268,51
837,43
Gemeente
56
3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.2.1 Algemeen De risico’s waarmee gemeenten worden geconfronteerd, zijn de laatste jaren fors toegenomen. De complexiteit van projecten waarbij gemeenten zijn betrokken, nieuwe wet- en regelgeving en de decentralisaties werken deze risico’s onder meer in de hand. Bij publieke besluitvorming spelen veel aspecten een rol, zoals het beheersen van deze risico’s. Uitgangspunt is dat risicomanagement een onderdeel is van het integraal management. De regie wordt gehouden vanuit de risicobeheermatrix die twee keer per jaar wordt geactualiseerd. Deze paragraaf geeft de belangrijkste zaken hiervan weer. Achtereenvolgens wordt ingegaan op:
Weerstandsvermogen;
Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit;
Een inventarisatie van de risico’s;
Relatie risico's en weerstandscapaciteit;
Het streven is om in kwartaal 2 van 2024 een vernieuwde nota rondom risicomanagement vast te stellen. Door de nieuwe nota krijgen we meer grip op onze risico’s en kunnen deze beter kwantificeren. Daarbij worden ook kaders gevormd waaraan een risico moet voldoen om deze op te nemen in de risicobeheermatrix om zo een volledig beeld van de risico’s te verschaffen. De door het BBV verplicht gestelde kaders blijven hierbij uiteraard van toepassing.
3.2.2 Weerstandscapaciteit Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen:
De weerstandscapaciteit; dit zijn middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken; Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die materieel van invloed kunnen zijn op de meerjarige financiële positie.
De omvang van het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de begroting is. Dit is van belang bij een financiële tegenvaller. Door alert te zijn op het weerstandsvermogen, voorkomen we dat elke financiële tegenvaller leidt tot bezuinigingen. Inventarisatie weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente de beschikking heeft/kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken. De totale weerstandscapaciteit van de gemeente bestaat uit twee delen. Het eerste deel betreft de weerstandscapaciteit van het vermogen, ook wel incidentele weerstandscapaciteit genoemd. Deze weerstandscapaciteit kan slechts eenmalig worden ingezet om tegenvallers op te vangen. Het tweede deel is de weerstandscapaciteit van de exploitatie, ook wel de structurele weerstandscapaciteit genoemd. Deze capaciteit kan permanent worden ingezet om tegenvallers op te vangen. Belangrijkste componenten hiervan voor Leudal zijn de post (structureel) onvoorzien en de ruimte tot 100% kostendekkendheid van leges en heffingen. Voor beiden wordt als voorwaarde gesteld dat de inzet plaatsvindt zonder dat het bestaande beleid in gevaar komt. Vooral om die laatste reden is de algemene reserve in de weerstandscapaciteit van het vermogen de belangrijkste component.
57
Voor de gemeente Leudal bestaat de weerstandscapaciteit uit:
de algemene reserve; de post onvoorzien en de begrotingsruimte (bij de jaarrekening het saldo); de stille reserves; de onbenutte belastingcapaciteit.
De beschikbare weerstandscapaciteit is:
(bedrag x 1.000) Realisatie 2022 Algemene reserve 31-12-
Begroting na Primitieve wijziging 2023 begroting 2024
11.989
17.543
Algemene reserve 1-1Onvoorzien/saldo rekening
17.543 7.268
Begrotingssaldo
51
51
5.429
6.734
Stille reserves
p.m.
p.m.
p.m.
Onbenutte belastingcapaciteit
3.350
4.324
3.682
22.607
27.347
28.010
Totaal
Samenvattend bedraagt de weerstandscapaciteit van de gemeente Leudal € 775 per inwoner (aantal inwoners 36.150).
3.2.3 Risico's Voor de begroting 2024-2027 is de risicobeheermatrix opgesteld. De risico's die in de risicobeheermatrix worden benoemd, zijn onder te verdelen in structurele risico's en incidentele risico's. De risicobeheermatrix is opgenomen in de bijlage.
3.2.4 Onderlinge relatie Onderdeel van de programmabegroting is het weerstandsvermogen en de risicobeheersing. Hierbij wordt inzichtelijk gemaakt in welke mate de gemeente de ingeschatte risico’s kan opvangen, wanneer deze zich voordoen. Met ingang van de jaarstukken 2020 wordt een onderscheid gemaakt tussen het incidentele en structurele weerstandsvermogen. Deze zijn beide toegevoegd, waarbij tevens een analyse is toegevoegd. (bedrag x 1.000) Incidenteel weerstandsvermogen
2024
2025
2026
2027
Algemene reserve stand 1-1-
17.543
11.853
11.853
11.853
15
143
-71
62
1.051 >=1,0 en <=1,4
1.051 >=1,0 en <=1,4
1.051 >=1,0 en <=1,4
1.051 >=1,0 en <=1,4
Weerstandsvermogen o.b.v. algemene reserve
16,71
11,41
11,21
11,28
Minimaal benodigde weerstandscapaciteit
1.051
1.051
1.051
1.051
Incidentele begrotingssaldo Incidentele risico's Ideale bandbreedte
De gemeente Leudal is in staat om de incidentele risico's op te vangen als deze zich in enig jaar allemaal tegelijk voordoen. De ratio is in alle jaren boven 10 en daarmee zeer sterk. Voor nu is de algemene reserve van voldoende omvang om ook naar de toekomst toe een verhoging van incidentele risico's op te vangen.
58
(bedrag x 1.000) Structureel weerstandsvermogen
2024
2025
2026
2027
Onbenutte belastingcapaciteit
3.682
3.498
3.325
3.151
51
51
51
51
6.734
8.504
3.441
3.463
1.458 >=1,0 en <=1,4
1.458 >=1,0 en <=1,4
1.458 >=1,0 en <=1,4
1.458 >=1,0 en <=1,4
Weerstandsvermogen o.b.v. algemene reserve
7,18
8,27
4,68
4,57
Minimaal benodigde weerstandscapaciteit
1.458
1.458
1.458
1.458
Onvoorzien structureel Structurele begrotingssaldo Structurele risico's Ideale bandbreedte
De gemeente Leudal is in staat om structurele risico's op te vangen indien deze zich voordoen. Dit kan veranderen op het moment dat de extra keuzes leiden tot een aanpassing van het begrotingssaldo. In dat geval zal de gemeente als alle structurele risico's zich voordoen, en verder geen wijzigingen plaatsvinden in het begrotingssaldo, moeten bezuinigen of aanspraak te maken op de onbenutte belastingcapaciteit om een structureel sluitende begroting aan te aanbieden. In onderstaand overzicht is het begrotingssaldo ten opzichte van de structurele risico's weergegeven: Tekort/overschot t.o.v. structurele begrotingssaldo
(bedrag x 1.000) 2024
2023
2024
2025
Structurele begrotingssaldo
6.734
8.504
3.441
3.463
Structurele risico's
1.458
1.458
1.458
1.458
Tekort/overschot
5.276
7.046
1.983
2.005
3.2.5 Financiële kengetallen Vanaf de begroting 2016 nemen we in deze paragraaf verplicht vijf financiële kengetallen op. Naast de kengetallen wordt een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. De kengetallen en beoordeling zijn enerzijds bedoeld om de financiële positie inzichtelijker te maken. Anderzijds zijn de kengetallen bedoeld om gemeenten met elkaar te vergelijken.
59
Bij ultimo jaar
Beoordeli ng Begroti Leudal Realisa ng na Begroti Begroti Begroti Begroti begrotin tie wijzigin ng ng ng ng Bandbree gs jaar 2022 g 2023 2024 2025 2026 2027 dte (2024)
Netto schuldquote
33%
38%
38%
32%
27%
18%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
29%
34%
33%
27%
22%
14%
Solvabiliteitsratio
53%
51%
55%
60%
63%
66%
Structurele exploitatieruimte
11%
6%
7%
8%
4%
3%
Grondexploitatie
2%
1%
2%
3%
0%
0%
Belastingcapaciteit
88%
89%
93%
93%
93%
93%
Cat A <90% Cat B >90 < 130% Cat C > 130 % Cat A <90% Cat B >90 < 130% Cat C > 130 % Cat A > 50% Cat B >20 < 50% Cat C <20 % Cat A > 0% Cat B 0% Cat C < 0 % Cat A <20% Cat B >20 < 35% Cat C > 35% Cat A <95% Cat B >95 < 105% Cat C > 105 %
Cat A
Cat A
Cat A
Cat A
Cat A
Cat A
In de tabel wordt per kengetal aangegeven in welke categorie de gemeente Leudal zit. De categorieën bestaan uit: A = Goed B = Voldoende C = Onvoldoende Hierbij wordt enkel het kengetal in het begrotingsjaar als waarde genomen voor de toekenning van de categorie.