Document · PDF

Begroting 2023 + Meerjarenraming 2024-2026 (concept)

Raadsvergadering 8 november 2022, gemeente LeudalBij agendapunt: Vaststellen Begroting 2023 + Vaststellen Meerjarenraming 2024-2026 + Vaststellen Meerjarig investeringsprogramma 2023-2026 + Voteren kredieten jaarschijf 202332.783 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Wmo De uitvoering van de Wmo vindt plaats binnen de gemeente Leudal. Daarnaast is er ook sprake van een regionale samenwerking met de gemeenten Weert en Nederweert, zowel op beleidsmatig als uitvoerend niveau. •

•

Verwerving Hulp bij het huishouden: Deze Wmo maatwerkvoorziening zal in 2022 aanbesteed worden op basis van de inkoopstrategie zoals deze begin 2022 is vastgesteld. Zo wordt vanuit een gestructureerde aanpak, vanuit de inhoud én relatie, toegewerkt naar een nieuwe aanbesteding. De nieuwe contracten voor deze Wmo maatwerkvoorziening zullen vanaf 1 januari 2023 starten. Wmo Begeleiding: Conform de regionale planning moet de ingangsdatum voor de nieuwe verwerving 1 januari 2024 plaatsvinden. De komende tijd zullen we wekelijks bij elkaar komen en vindt de oriëntatie plaats naar de vorm van samenwerking bij deze samenwerking en zal de verwerving in gang worden gezet. Dementie -en mantelzorgvriendelijke gemeente De meeste mensen met dementie (70%) wonen thuis. Om zo volwaardig mogelijk te kunnen blijven meedoen, is het belangrijk dat het sociale leefklimaat in de eigen omgeving goed aansluit bij de (on-) mogelijkheden van mensen met dementie. Ons hoofddoel is dan ook: als dementievriendelijke gemeente in 2023 het blijven realiseren van een omgeving waarin mensen met dementie een volwaardige plek hebben binnen de samenleving. Inwoners zijn zich bewust van hun rol in relatie met de inwoner met dementie. Hiermee willen we de kwaliteit van leven van mensen met dementie en hun mantelzorger(s) verbeteren en het fundament leggen voor de aanpassing aan de vergrijzing.

Lokaal is er een programmaplan en uitvoeringsplan opgesteld, een gezamenlijk plan waarin maandelijks activiteiten worden uitgevoerd en rollen worden belegd. Dit doen we in samenwerking met Synthese en vele externe samenwerkingspartners. Collectief aanvullend vervoer In 2023 zullen we wederom de 'opschoningsactie inactieve passen' inzetten. Huidige cliënten met een Omnibuzzpas worden benaderd en gevraagd om de pas bij geen of nauwelijks gebruik in te leveren bij de gemeente. Dit kost de gemeente maandelijks geld, ook als deze passen niet of nauwelijks ingezet worden. Opvang en beschermd wonen volwassenen Voor het beleid op het gebied van beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en bemoeizorg & preventie OGGz (B&P) werkt de gemeente Leudal samen met gemeenten in de regio Noord- en Midden-Limburg. Voor bestaande inwoners creëren we de voorzieningen waardoor ze langer thuis kunnen blijven wonen. We handhaven in 2023 het huidige voorzieningenniveau. Iedere gemeente moet een gelijk aanbod leveren, waardoor een evenwichtige regionale spreiding ontstaat. Leudal draagt nu al meer dan voldoende bij.

Participatiewet Levensonderhoud In 2023 wordt ingezet op verlaging van het aantal te verstrekken uitkeringen door: Uitstroom naar reguliere banen; en Stijging van het aantal banen met een loonkostensubsidies. Mensontwikkelbedrijf (MOB) Het MOB krijgt een centrale rol in de realisatie van de verlaging van het aantal uitkeringen. Hier vinden de trajecten plaats die tot uitstroom leiden. Het betreft trajecten om weer arbeidsritme en werkervaring op te doen. Op deze wijze wordt de afstand tot de arbeidsmarkt verkleind. De doorontwikkeling van de Participatiewet wordt binnen het MOB lokaal ingevuld. Inburgering Inburgeraars moeten zo snel mogelijk kunnen deelnemen aan de Leudalse samenleving. Het afronden van de inburgering is een belangrijk onderdeel hierbij. Het MOB heeft een belangrijke rol in de inburgering. De arbeidsactivering (duale trajecten) en de participatiecomponent in de Wet Inburgering worden door het MOB ingevuld in de verplichte module arbeidsactivering en participatie (MAP). Ook worden binnen het MOB ondersteunende cursussen gegeven (taalles, omgaan met geld). De officiële taalcursussen vinden plaats bij Gilde. Armoede Meedoen blijft de norm. Waar dit niet lukt wordt ondersteuning geboden. De verdere doorvoering van de gelaagde dienstverlening blijft ook in 2023 aandachtspunt. Vrijwillige ondersteuning waar het kan en professioneel waar nodig.

Het Financieel Informatie Punt (FIP) ondersteunt bij financiële aanvragen om het niet gebruik van voorzieningen terug te dringen en de zelfredzaamheid te vergroten. Na een moeizame start (door Corona) wordt de communicatie hierover geïntensiveerd om hier meer bekendheid aan te geven. Er is sprake van verborgen armoede in de doelgroep van werkenden die een inkomen hebben tot 120 % van het minimumloon. In 2023 worden werkgevers benaderd om deze doelgroep meer inzichtelijk te maken en te bezien welk programma hier op kan worden gezet. Financieel vindt ondersteuning plaats via de Stichting Leergeld Leudal-Maasgouw, de Jeugdfondsen Sport en Cultuur voor de jongeren en middels de bijzondere bijstand voor de overige doelgroepen. Schuldhulpverlening Op korte termijn staan geen belangrijke wijzigingen op de agenda. De vroegsignalering blijft aandachtspunt de komende periode. We willen mensen tijdig bereiken om zware financiële problemen te voorkomen. Ingezet wordt op de intensivering in samenwerking met Synthese, Plangroep en Algemeen Maatschappelijk Werk. Ook hier is het uitgangspunt vrijwillig waar het kan en professioneel waar nodig. Laaggeletterdheid Laaggeletterden zijn vaker arm, beschikken over een lager inkomen, hebben vaker geen werk en ervaren dagelijks problemen met deelname in de maatschappij.

Tussen de 8 en 11 % van de Leudalse beroepsbevolking (tussen 15 en 67 jaar) heeft grote moeite met lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Onder ouderen ligt dat percentage op ongeveer 20% (Stichting Lezen en Schrijven, 2022). In samenwerking met Synthese, Bibliocenter en de Stichting Lezen en Schrijven willen we het aantal laaggeletterden in Leudal terugdringen. Het Leudals taalakkoord is in 2022 ondertekend door 4 kernpartners. In 2023 wordt het aantal professionele partners uitgebreid naar 10. We willen dat 30 laaggeletterden starten met het verbeteren van de basisvaardigheden. Taakstelling Sociaal Domein Binnen het sociaal domein resteert een taakstelling van circa € 1.600.000 structureel. Het strenger indiceren van aanvragen in het kader van de WMO- begeleiding waarbij het afschalen van maatwerk ten opzichte van inzet in het voorliggend veld de nadruk heeft en door een “cocktail” van maatregelen (onder andere het normaliseren en de-medicaliseren van de jeugdzorg)uit het Plan van aanpak Duurzaam evenwicht in het Sociaal Domein en het doorvoeren van het “woonplaatsbeginsel”. Is de bijgestelde taakstelling voor de jaren 2023 en 2024 gerealiseerd. Voor de jaren 2025 e.v. is als gevolg van deze maatregelen een bedrag van € 1.125.000 ingerekend ten gunste van de taakstelling.

Om realistische maatregelen voor te kunnen leggen voor het resterende deel van de taakstelling wordt met inzet van de gevraagde additionele capaciteit gewerkt aan een structuur en aanpak waarmee een invulling gegeven kan worden aan de (bezuinigings)opgaven in het Sociaal Domein. Als ‘zoekgebied voor besparingen’ zal ook de regionale samenwerking (bijv. CJG en samenwerking Midden-Limburg West) worden meegenomen.

Vanuit de zomernota zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: • We breiden de inzet van praktijkondersteuners jeugd bij huisartsen uit. • We inventariseren en analyseren de huidige jeugdzorgindicaties op effectiviteit en efficiëntie. • We maken de rol van Synthese laagdrempeliger en bekender bij onze inwoners. • We onderzoeken waar de jeugd tussen 12 en 18 jaar in Leudal behoefte aan heeft om zich te kunnen ontplooien. • We onderzoeken hoe we de stijgende zorgvraag door de vergrijzing het beste kunnen managen. • We onderzoeken hoe we armoede onder onze inwoners kunnen voorkomen en bestrijden Wat mag dat kosten? Beter passende ondersteuning

(bedrag x 1.000)

Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Participatie integratie

271

801

303

289

284

244

WMO

8.066

10.295

10.001

10.027

10.047

10.066

Jeugdhulp

13.479

12.164

12.061

11.756

11.666

11.333

Participatie sociale zekerheid

4.703

5.587

4.484

4.390

4.276

4.141

Participatie Inkomen

5.331

5.509

5.889

Participatie levensonderhoud

5.767

1.013

199

37.616

35.368

32.937

32.549

32.360

31.871

Participatie integratie

-67

-223

WMO

-470

-2.517

-2.570

-2.578

-2.580

-89

-40

Participatie Inkomen

-5.525

-5.284

-5.664

Participatie levensonderhoud

-5.715

-893

-79

-11.866

-8.957

-8.353

-8.360

-8.362

-146

-311

-133

-118

-114

25.604

26.101

24.451

24.070

23.884

23.395

Totale lasten Baten

Jeugdhulp Participatie sociale zekerheid

Totale baten Mutaties reserves Resultaat

2.4.4 Onderwijs 2.4.4.1 Educatieve ontwikkeling Inwoners hebben de mogelijkheid om zich via educatie te ontwikkelen. Wat gaan wij daar voor doen? Nationaal programma onderwijs (NPO) In 2022 is de beleidsnotitie NPO en de subsidieregeling vastgesteld. Scholen, kinderopvang en maatschappelijke partijen kunnen subsidie aanvragen voor de onderstaande activiteiten/ interventies: 1. gerichte zorgondersteuning voor jongeren (12-18 jaar) in een kwetsbare positie 2. het bevorderen van de weerbaarheid van jeugdigen in een kwetsbare positie 3. de samenwerking met en ondersteuning van ouders vergroten 4. het bevorderen van de gezondheid en activering van jeugdigen in sport en cultuur op of nabij scholen 5. Tijdelijke verruiming inzet leerplicht 6. Inzet van expertise, kennis en kunde 7. Facilitering van samenwerking en doorgaande ontwikkelingslijnen 8. Versterken verbinding Naast de inzet op deze activiteiten en interventies door de scholen, kinderopvang en maatschappelijke partners wil de gemeente een pilot knooppunten 0-4 starten. LEA In 2022 is een start gemaakt met de lokale educatieve agenda (LEA) 2022-2026. In deze LEA wordt invulling gegeven aan de onderlinge samenwerking tussen de onderwijs, kinderopvang, Synthese en CJG en andere partners zoals GGD en bibliocenter.

Dit bestuurlijk overleg wordt ook benut voor de wettelijk verplichte thema's onderwijsachterstanden en voor-en vroegschoolse educatie. De inhoudelijke thema's zullen betrekking hebben op: • een sterk lokaal zorgnetwerk van kinderopvang, onderwijs en zorg • een goede start voor alle jonge kinderen • sterke doorgaande lijnen tot aan de arbeidsmarkt De concrete acties binnen de thema's en de invulling van de samenwerkingsstructuur wordt in 2023 vastgelegd in een LEA notitie. Vanuit de zomernota zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: • In het kader van het Nationaal Programma onderwijs zal met het onderwijs, kinderopvang en organisaties die jongeren ondersteunen een Leudals programma worden ontwikkeld. • We zetten ons samen met de basisscholen in voor een lagere uitstroom naar het speciaal onderwijs. Daartoe zoeken wij intensivering met jeugdhulp en -ondersteuning.

Wat mag dat kosten? Educatieve ontwikkeling

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022

Lasten Kinderopvang

305

265

244

239

234

Onderwijsbeleid

2.185

2.430

1.301

1.156

Totale lasten

2.490

2.694

1.545

1.395

1.394

1.390

-44

-42

Onderwijsbeleid

-1.103

-1.395

-220

-75

Totale baten

-1.147

-1.437

-262

-117

-25

1.318

1.257

1.283

1.278

1.277

1.273

Baten Kinderopvang

Mutaties reserves Resultaat

2.4.5 Samenleving 2.4.5.1 Inclusieve samenleving Meer inwoners doen mee, inclusieve samenleving. Wat gaan wij daar voor doen? De inclusieve samenleving is één van de maatschappelijke effecten die we willen bereiken. Met activiteiten worden vaak meerdere effecten bereikt. De activiteiten om te komen tot een inclusieve samenleving zijn opgenomen bij de overige thema's. Wat mag dat kosten? Inclusieve samenleving

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022

Lasten Algemene voorzieningen

325

761

328

318

Totale lasten

325

761

328

318

Algemene voorzieningen

-56

Totale baten

-56

Mutaties reserves

282

-429

Resultaat

551

331

328

318

Baten

2.4.6 Zelfredzaamheid 2.4.6.1 vergroten zelfredzaamheid Vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners. Wat gaan wij daar voor doen? Het vergroten van de zelfredzaamheid is één van de maatschappelijke effecten die we willen bereiken. Met activiteiten worden vaak meerdere effecten bereikt. De activiteiten om te komen tot het vergroten van zelfredzaamheid zijn opgenomen bij de overige thema's. Wat mag dat kosten? vergroten zelfredzaamheid

(bedrag x 1.000)

Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten WMO overig

Jeugd overig

Participatie overig

1.011

625

655

Totale lasten

1.074

756

737

751

WMO overig

-50

Jeugd overig

Participatie overig

-13

Totale baten

-13

-50

Mutaties reserves

-10

1.051

707

737

751

Baten

Resultaat

Verplichte indicatoren uit het BBV

Indicator

Eenheid Jaar Waarde Bron

Beschrijving

Netto arbeidsparticipatie

Bijstandsuitkeringen

Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking. Het aantal personen met een bijstandsuitkering, per 10.000 inwoners.

CBS Arbeidsdeelname

per 2021 10.000 inw 18 jr eo per 1.000 2020 inw 1565jr

178,2

CBS - Participatie Wet

159,8

CBS - Participatie Wet

Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement

per 10.000 inw

2021

600

% kinderen in uitkeringsgezin

2020

% werkloze jongeren

2020

Voortijdige schoolverlaters % totaal (VO + MBO) %

2020

1,2

DUO - Dienst Het percentage van het totaal Uitvoering Onderwijs aantal leerlingen (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.

Absoluut verzuim

per 1.000 2020 leerlingen

DUO - Dienst Het aantal leerplichtigen dat niet Uitvoering Onderwijs staat ingeschreven op een school, per 1.000 leerlingen.

Relatief verzuim

per 1.000 2019 leerlingen

DUO - Dienst Het aantal leerplichtigen dat wel Uitvoering Onderwijs staat ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerlingen.

Jongeren met jeugdhulp

% van alle 2021 jongeren tot 18 jaar

15,7

CBS Jeugd

Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar.

Jongeren met jeugdreclassering

geen CBS Jeugd recente data bekend

Het percentage jongeren (12-22 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (1222 jaar).

Jongeren met jeugdbescherming

2021

2,2

CBS Jeugd

Het percentage jongeren tot 18 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar.

Demografische druk

2021

76,4

CBS Bevolkingsstatistiek

De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.

Lopende reïntegratievoorzieningen

2020

Het aantal reïntegratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar CBS - Monitor Sociaal Een maatwerkarrangement is Domein WMO een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. CBS Jeugd Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. CBS Jeugd Het percentage werkeloze jongeren (16-22 jaar).

Verbonden partijen ● Westrom ● Modulaire gemeenschappelijke regeling sociaal domein Limburg-Noord (MGR) ● Omnibuzz

2.5 Dienstverlening Visie De gemeente Leudal kan de ambities voor Leudal niet alleen realiseren. Zij doet dit samen met belanghebbenden en is grotendeels afhankelijk van de kracht uit de samenleving. De gemeente wil deze samenwerking verder ontwikkelen en de kracht vanuit de gemeenschap beter benutten. Daarnaast zet de gemeente in op het verbeteren van haar dienstverlening zodat alle inwoners en ondernemers makkelijk zaken kunnen doen en kwaliteit en gastvrijheid ervaren. De gemeente Leudal zet in op transparantie, gebruiksvriendelijkheid en duidelijke taal zodat de dienstverlening voor iedereen makkelijk en toegankelijk is. Ook blijft de gemeente aandacht schenken aan goede bereikbaarheid en proactieve communicatie. Daarnaast streeft de gemeente Leudal naar eigentijdse dienstverlening. Door mee te gaan in technische en maatschappelijke ontwikkelingen op het gebied van digitalisering, privacybewaking en datagedreven werken. Dit alles met als doel beter en sneller in te spelen op de wensen van inwoners en ondernemers. Dit vraagt om een organisatiecultuur van continu leren en verbeteren. Hierin wordt ook in 2023 geïnvesteerd middels opleidingen, competentieontwikkeling en het groeimodel Werken aan kwaliteit.

Werken aan kwaliteit is een methodiek die enerzijds medewerkers een opleiding biedt op het gebied van Lean kwaliteitsdenken, en tevens concreet aan de slag is met het optimaliseren van dienstverleningsprocessen. Wat willen wij bereiken? In 2023 werkt de gemeente Leudal steeds meer visiegericht. De vastgestelde visies geven richting, identiteit, saamhorigheid en maken trots. De volgende uitgangspunten streeft de gemeente Leudal na: • Klant centraal; • Begrijpelijk & toegankelijk communiceren; • Werken aan kwaliteit; • Professionaliteit in de lift; • Eigentijds en duurzaam werken.

Dienstverlening

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022

Lasten

1.419

1.970

1.861

Baten

-451

-276

Mutatie reserves

-43

-131

-6

Resultaat

925

1.563

1.579

2.5.1 Eigentijds en Daadkrachtig We sluiten op een duurzame en wendbare manier aan bij de leefwereld van onze inwoners en ondernemers.

2.5.1.1 Aansluiten bij de leefwereld Wat gaan wij daar voor doen? In 2023 staat het toevoegen van klantwaarde steeds meer centraal in het dagelijks handelen. Of het nu gaat over het bereikbaar zijn, de tekst van een brief, het opstellen van nieuw beleid of het onderhoud van de openbare ruimte. Vanuit het groeimodel Werken aan kwaliteit werkt de gemeente Leudal aan het standaardiseren en optimaliseren van dienstverleningsprocessen. De klantwaarde staat hierbij centraal, naast het medewerkers- en organisatieperspectief. Dit betekent dat wij de klant ook steeds meer betrekken bij het verbeteren van de dienstverlening, bijvoorbeeld door interviews, klantenpanels of andere onderzoeksmethoden. De Omgevingswet heeft een maatschappelijke doelstelling, namelijk samenwerken aan een betere leefomgeving. De rol van de gemeente verschuift daarbij: de overheid trek zicht terug en faciliteert, het initiatief voor ontwikkelingen verschuift naar inwoners en ondernemers. Dit biedt kansen om de creativiteit van inwoners en ondernemers in te zetten voor het ontwikkelen van een prettige, veilige leefomgeving. De energie die nu vooral gericht is op reguleren en toetsen, kan ingezet worden voor creatie. Dit zien we bijvoorbeeld terug in woningbouwinitiatieven, het onderhoud van groen of het verenigingsleven. Dit betekent een belangrijke wijziging in de dienstverlening.

We zijn sterk georganiseerd vanuit wetten, systemen en processen (de systeemwereld). De aansluiting met de leefwereld van de inwoners en ondernemers wordt wel steeds meer gezocht, maar hier kunnen we nog veel in verbeteren. Dit betekent dat we inzetten op: (nieuwe) participatiemogelijkheden en -middelen voor de dialoog tussen inwoners en ondernemers en tussen inwoners / ondernemers en de gemeente; transparante regels, die we digitaal ontsluiten; integrale en snelle(re) besluitvorming, vanuit een goed vooroverleg; diverse loketten: digitaal (DSO, Omgevingsloket) en persoonlijk (via klantcontact en ondernemersteam / accountmanagement). De effectiviteit en waardering van onze dienstverlening monitoren wij. Daar waar nodig passen wij onze processen aan, waardoor wij kunnen blijven groeien in de kwaliteit van onze dienstverlening.

2.5.2 Transparant 2.5.2.1 Transparante communicatie We streven naar heldere, duidelijke en snelle communicatie met inwoners, ondernemers en bezoekers. Wat gaan wij daar voor doen? Communicatie vanuit de overheid dient duidelijk, open en proactief te zijn. Dit versterkt het vertrouwen dat inwoners en ondernemers hebben in hun gemeente. Communicatie heeft te maken met bereikbaarheid via de diverse kanalen, maar ook met publicaties en de nieuwsvoorziening. Bereikbaarheid blijft een belangrijk thema binnen de gemeente Leudal omdat het symbool staat voor onze klantgerichte houding. We werken naar een reactietermijn van twee werkdagen. Dit betekent niet dat klanten binnen deze termijn een inhoudelijk antwoord hebben op hun vraag. Dat is namelijk niet realistisch gezien de diversiteit aan diensten die een gemeente levert. De gemeente Leudal zet samen met Bibliocenter in op duidelijke taal en het terugdringen van de digitale kloof (inclusie). Vanuit twee invalshoeken wordt aan hetzelfde doel gewerkt: de gemeente zet in op het gebruik van duidelijke taal binnen de organisatie, de bibliotheek stimuleert inwoners hun taalvaardigheid en digitale skills te blijven ontwikkelen.

De nieuwsvoorziening van de gemeente Leudal via zowel digitale als fysiek kanalen, wordt vanaf 2023 periodiek geëvalueerd en waar nodig verder geoptimaliseerd. Daarnaast blijft de gemeente Leudal inzetten op het proactief informeren van haar inwoners en ondernemers over actuele thema's en gemeentelijk nieuws. We geven invulling aan de Wet Open Overheid die meer transparantie en openheid vraagt van de gemeente. De kern van de wet is tweeledig. Ten eerste verplicht de wet overheidsorganisaties documenten in elf categorieën actief openbaar te maken. Ten tweede verplicht de Woo gemeenten om de informatiehuishouding op orde te brengen. De bepaling uit de Archiefwet, dat gemeenten documenten in een goede, geordende en toegankelijke staat moeten bewaren, wordt herhaald in de Woo. Vanuit de landelijke overheid ontvangt de gemeente financiën voor de implementatie van deze nieuwe Wet.

2.5.3 Toegankelijkheid We streven naar een toegankelijke en begrijpelijke dienstverlening voor inwoners, ondernemers en bezoekers.

2.5.3.1 Toegankelijke dienstverlening Wat gaan wij daar voor doen? De gemeente Leudal zet in op het verbeteren van de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de dienstverlening, zodat iedereen (inclusie) makkelijk met een vraag of initiatief bij ons terecht kan. Dit betekent dat de dienstverlening in al zijn vormen (website, formulieren, locaties, initiatievenoverleg) bereikbaar is voor een zo breed mogelijk publiek. De eisen op het gebied worden steeds verder aangescherpt en getoetst. Dit betekent dat toegankelijkheid permanent aandacht heeft en dat bijvoorbeeld de gemeentelijke website regelmatig wordt aangepast aan nieuwe technische eisen. Wat mag dat kosten? Toegankelijke dienstverlening

(bedrag x 1.000)

Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Balieproducten

1.231

1.698

Verkiezingen

128

120

101

Totale lasten

1.360

1.818

1.799

-451

-276

Verkiezingen

Totale baten

-451

-276

Mutaties reserves

-83

-6

Resultaat

826

1.536

1.517

Baten Balieproducten

2.5.4 Kwaliteit Wij streven naar een hoogwaardige kwaliteit van onze dienstverlening.

2.5.4.1 Hoogwaardige kwaliteit dienstverlening We streven naar een goede kwaliteit en een cultuur van continu leren. Wat gaan wij daar voor doen? Werken aan Kwaliteit is een groeimodel binnen de organisatie dat in 2022 is gestart. Het model streeft naar een cultuur van continu verbeteren. Enerzijds door medewerkers op te leiden op het gebied van kwaliteitsmanagement vanuit de Leanprincipes. Anderzijds door concreet aan de slag te gaan met het optimaliseren van dienstverleningsprocessen. Wat mag dat kosten? Hoogwaardige kwaliteit dienstverlening

(bedrag x 1.000)

Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Burgerzaken

152

Totale lasten

152

Burgerzaken

Totale baten

Mutaties reserves

-125

Resultaat

Baten

2.6 Samenwerking Samenwerking is de basis in het realiseren van opgaven. Hoe, waar, wanneer en met wie er wordt samengewerkt is afhankelijk van de opgave. Samenwerking vormt de basis om ambities te realiseren zowel lokaal, (eu) regionaal, provinciaal en landelijk. Visie Participatiebeleid Eind 2022 is het participatiebeleid vastgesteld. Het participatiebeleid is vormgegeven passend bij de rol van participatie in de nieuwe omgevingswet, waarbij inwoners en belanghebbenden in een vroeg stadium worden betrokken bij het vormen van of uitvoering van ons beleid en de instrumenten binnen de Omgevingswet (omgevingsvisie, programma's en omgevingsplan). De opgave en de verschillende fasen in processen kunnen andere rollen van de verschillende partijen met zich mee brengen. Het is daarom van belang bewust procesafspraken te maken over de verschillende rollen en verantwoordelijkheden van partijen in de opgaven of initiatieven vanuit de samenleving. Een nieuwsgierige en leergierige houding vanuit zowel medewerkers, bestuurders, stakeholders en initiatiefnemers zal zorgen voor een doorontwikkeling in de uitvoering van participatie. Wat willen wij bereiken? Nadenken over, vormgeven van en uitvoering geven aan participatie wordt eenvoudiger voor alle partijen. De basis voor het participatiebeleid is gelegd.

Nu is het zaak om uitvoering aan dit beleid te geven door verschillende werkwijzen in te zetten zoals procesregie (waar bijvoorbeeld de rollen (meervoudige overheid) en de participatieladder een onderdeel van zijn), de omgevingsdialoog, opleiding en training van de medewerkers en bestuurders op het gebied van participatie en het leren van fouten en vieren van successen in het proces van participatie. Goede communicatie met initiatiefnemers en stakeholders in beleidsontwikkeling in werkprocessen inrichten waarin duidelijk is wat ieders rol is, wanneer en hoe participatie in beleidsontwikkeling of het verloop van initiatieven vanuit de samenleving worden vormgegeven en wat men van elkaar kan en mag verwachten, zijn pijlers waaraan gewerkt zal worden.

Samenwerking

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022

Lasten

156

179

196

Baten

Mutatie reserves

156

179

196

Resultaat

2.6.1 Burgerparticipatie We bieden onze inwoners en ondernemers de gelegenheid om samen te bouwen aan een goede en gezonde woon-en leefomgeving. te hebben op het beleid. De inbreng van inwoners is waardevol en wordt betrokken bij het besluitvormingsproces.

2.6.1.1 Samen tot uitvoering Participatie krijgt een steeds belangrijke rol in de samenleving, welke inmiddels ook wettelijk is vastgelegd. We willen groeien in de professionalisering van participatie in de Gemeente Leudal.

Wat gaan wij daar voor doen? Dit doen we door de doorontwikkeling van het participatiebeleid, de bijbehorende processen en tools die leiden tot het verbeteren van de kwaliteit en professionaliteit in de samenwerking met collectieve partijen. Onder collectieve partijen kunnen we verstaan professionele partners, energiecoöperaties, een groep inwoners in een wijk, verenigingen die willen samenwerken, maar ook verschillende soorten partijen die zich samen verenigingen ten behoeve van een thema of opgave passend binnen de ambities van de Gemeente Leudal. Samen tot uitvoering komen betekend altijd maatwerk. •

•

• •

Bij aanvang van de beleidsvorming en gedurende de uitvoering van het beleid is structureel aandacht voor de rol van de overheid en bijpassende trede op de participatieladder. We voeren aan de voorkant en tijdens het proces het gesprek en stellen vast hoe de samenleving wordt betrokken; Wij blijven ons verder professionaliseren en ontwikkelen door het delen van kennis, stimuleren van andere vormen en samenstellingen van samenwerken, opleiding en coaching van onze medewerkers, collegeleden en raadsleden, maar natuurlijk ook van initiatiefnemers; We hebben speciale aandacht voor de veranderende rol voor de ambtenaren, management en bestuurders met de komst van de nieuwe Omgevingswet en de vroegtijdige participatie; We maken successen zichtbaar en stimuleren en verbinden initiatiefnemers en initiatieven, maar ook ambtenaren en portefeuillehouders om van elkaar te leren, dit doen we onder andere door de inzet van themasessies.

Vanuit de zomernota zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: • Als een besluit moet worden genomen dat alle inwoners direct raakt, dan kan besloten worden om de inwoners daarover voorafgaand aan een besluit te raadplegen. • We gaan voortvarend met participatie aan de slag, de komende periode onderzoeken we instrumenten die ons daarbij kunnen helpen en werken we deze verder uit. Daarbij denken we aan burgerpanels en referenda. • We nodigen insprekers nadrukkelijk uit om gebruik te maken van hun recht om mee te spreken tijdens de beraadslagingen in de commissievergaderingen. • Er komt een Leudalse Kinderraad. Zo krijgt de stem van de Leudalse jeugd een stevige positie.

2.6.2 Overheidsparticipatie We stimuleren inwoners, ondernemers, dorpsraden en verenigingen in kernen of op thema's om samen te werken aan de verschillende opgaven in het kader van leerbaarheid.

2.6.2.1 Ondersteuning initiatieven We versterken initiatieven door een goede ondersteuning in het proces van samenwerking en de weg naar concretisering van initiatieven passend bij de opgaven van de Gemeente Leudal. Wat gaan wij daar voor doen? We versterken de samenwerking tussen de dorpsraden met de gemeente maar ook de dorpsraden onderling door de inzet van themasessies. We ondersteunen in de ontwikkelingen van initiatieven die bijdragen aan gestelde doelen door een begeleiding van het proces, de weg naar de intaketafel en de uiteindelijke realisatie van het initiatieven. Het effect van het initiatief en de draagkracht ervoor in de samenleving zijn daarbij leidend. Initiatiefnemers worden begeleid in het proces naar de vorming van een goed onderbouwd en gedragen plan. We zien vele mooie initiatieven vanuit de samenleving ontstaan. Het is van belang om heldere kaders te stellen en te prioriteren in de uitvoering.

Vanuit de zomernota zijn de volgende actiepunten expliciet opgenomen: • Bij initiatieven van ondernemers en inwoners worden duidelijke kaders gesteld. Er wordt in een zo vroeg mogelijk stadium beoordeeld of een initiatief kansrijk is.

2.6.3 Samenwerking regionaal, nationaal en internationaal 2.6.3.1 Samenwerkingsverbanden Wat gaan wij daar voor doen? Als gemeente werken we op vrijwel alle beleidsterreinen steeds meer en intensiever samen met regionale, nationale en internationale partners. Opgaven stoppen niet bij onze gemeentegrens. Juist in samenspel kunnen we efficiënter handelen en meer resultaat bereiken voor onze inwoners. Deze samenwerkingsverbanden variëren in samenwerkingspartners, structuur, intensiteit en aanpak. Doelstelling voor Leudal is om deze samenwerkingsverbanden optimaal te benutten. Hierbij hebben we aandacht voor volgende punten: • We zoeken actief de samenwerking op en stellen ons proactief op. Zo benutten we de kansen die de samenwerkingsverbanden ons kunnen bieden. • We sturen op resultaat. In elk samenwerkingsverband hebben we voortdurend aandacht voor de concrete resultaten die de samenwerking oplevert. • We zoeken naar samenhang. Door samenwerkingsverbanden en partners met elkaar te verbinden, zorgen we voor afstemming, efficiëntie en gezamenlijke koers. Naast de vaste samenwerkingsverbanden zoals SML en de P10, zet Leudal stevig in op relaties met andere overheden (Public Affairs). We zoeken proactief de relatie met partners via de Provincie en de Euregio. Intensivering van deze relaties leidt tot kansen. Wat mag dat kosten? Samenwerkingsverbanden

(bedrag x 1.000)

Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Bestuurlijke samenwerking

156

179

196

Totale lasten

156

179

196

Bestuurlijke samenwerking

Totale baten

Mutaties reserves

156

179

196

Baten

Resultaat

2.7 Financiën en belastingen Visie De veranderende wereld om ons heen, enerzijds door wet-, en regelgeving en anderzijds door een andere sociale structuur en behoefte bij de inwoners, zorgen voor steeds uitdagender wordende financieringsvraagstukken naar de toekomst toe. Deze veranderingen zorgen ook voor mogelijkheden, om als gemeente nieuwe manieren van inkomsten aan te spreken en op een andere manier naar de financiën te kijken. De gemeente streeft naar een structureel gezonde financiële huishouding. Hierbij dienen middelen op een zo effectief mogelijke manier ingezet te worden, met daarbij mogelijkheden om andere vormen van financiering hierbij te betrekken. Wat willen wij bereiken? Als gemeente streven we naar een begroting die structureel en reëel in evenwicht is. Daarbij worden keuzes gemaakt ten aanzien van beleid om deze koers te handhaven. We focussen ons daarbij op een financieel transparante verantwoording.

Wat gaan we daarvoor doen? • Risico's worden inzichtelijk gemaakt en beoordeeld aan de hand van een nieuwe notitie risicomanagement • De reserves en voorzieningen worden opnieuw tegen het licht gehouden, middels een actualisatie van de nota reserves en voorzieningen • De producten uit de planning en control cyclus en de financiële documenten worden waar mogelijk vereenvoudigd • De mogelijkheden voor het aanboren van alternatieve financiering wordt onderzocht (bijvoorbeeld een eigen energiebedrijf)

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten Baten Mutatie reserves Resultaat

3 Overige 3.1 Algemene dekkingsmiddelen In dit hoofdstuk worden de algemene dekkingsmiddelen toegelicht. De algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten, die niet specifiek toe te rekenen zijn aan een bepaald programma, maar waar uiteindelijk de saldi van de programma's uit het programmaplan mee kunnen worden gedekt. De raad is bevoegd voor het inzetten van de algemene dekkingsmiddelen. De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit een vijftal onderdelen: • • • • •

Lokale heffingen Algemene uitkering uit het gemeentefonds Dividend Saldo van de financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen

Lokale heffingen Lokale heffingen kunnen we onderverdelen in wel en niet gebonden bestedingen. Lokale heffingen waarvan de besteding gebonden zijn, betreffen heffingen waarbij sprake is van een duidelijke relatie tussen de gemeentelijke dienstverlening en de belasting. Voorbeelden hiervan zijn de rioolrechten en de afvalstoffenheffing. Deze heffingen worden op de desbetreffende programma’s (in deze begroting programma 2) als baten verantwoord en vallen dus niet onder de algemene dekkingsmiddelen. Lokale heffingen die niet gebonden zijn, vormen algemene dekkingsmiddelen en hebben geen vooraf aangewezen bestemming. Het verhogen of verlagen van deze belastingen zorgt voor een hogere of lagere bestedingsruimte binnen de begroting. Binnen de gemeente Leudal zijn vanaf 2023 drie ongebonden lokale heffingen aanwezig (De raad heeft besloten om vanaf het jaar 2023 geen hondenbelasting meer te heffen) • • •

OZB-belasting (woningen en niet-woningen) Toeristenbelasting Baatbelasting

Voor verdere informatie verwijzen wij u naar 4.1 paragraaf ‘Lokale heffingen’. (bedragen x 1.000) Heffing

Realisatie 2021

Begroting na Begroting Begroting Begroting Begroting wijziging 2023 2024 2025 2026 2022

OZB woning

-4.593

-4.423

-4.819

-5.038

-5.267

-5.486

OZB niet woning

-1.835

-1.854

-2.070

-2.165

-2.263

-2.357

Toeristenbelasting

-904

-858

Hondenbelasting

-224

-218

-4

-7.560

-7.357

-7.747

-8.061

-8.388

-8.700

Baatbelasting Totaal

Algemene uitkering uit het gemeentefonds Via de algemene uitkering worden vanuit het Rijk inkomsten ontvangen die niet geoormerkt zijn voor een specifieke taak. De gemeente is derhalve vrij om deze middelen te besteden aan aandachtsgebieden waar prioriteiten liggen. Binnen de gemeente Leudal wordt bij iedere circulaire een raadsvoorstel gemaakt, ten behoeve van de verwerking van de circulaire. In deze begroting zijn de financiële effecten tot en met de meicirculaire 2022 verwerkt. In onderstaande tabel zijn de totale inkomsten voor de gemeente Leudal over de meerjarenbegroting te zien. Dit is met inbegrip van de effecten van de herijking van het gemeentefonds vanaf het jaar 2023.

(bedrag x 1.000) Begroting Realisatie na Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 wijziging 2023 2024 2025 2026 2022

Algemene uitkering Stand na decembercirculaire 2021

-58.143

-57.564

-56.739

-57.125

-57.961

-59.112

34*

-2.942

-4.806

-5.469

-7.589

-2.871

-58.109

-60.506

-61.545

-62.594

-65.551

-61.983

Mutaties meicirculaire 2022 Stand na meicirculaire 2022

*Het saldo van 2021 is afwijkend ten opzichte van de jaarstukken 2021. Dit heeft te maken met de afrekening voorgaande jaren in de mei circulaire 2022. Deze is in bovenstaande tabel meegenomen. Dividend en rendement op beleggingen Onder algemene dividenden vallen dividenden die niet tot één van de programma’s behoren. Voor de gemeente Leudal gaat het om twee grote partijen waar dividend van wordt ontvangen. Via de brief van de provincie is bekend gemaakt voor het begrotingsjaar 2023 en verder met welke dividend inkomsten gerekend mag worden. Deze bedragen: • •

Bank Nederlandse Gemeenten € 2,28 per aandeel (143.052 aandelen); Enexis Holding € 0,50 per aandeel (903.150 aandelen). (bedrag x 1.000)

Omschrijving

Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 na 2023 2024 2025 2026 wijziging 2022

dividend BNG

-259

-326

Enexis Holding BV

-454

-452

Saldo

-713

-710

-778

Belegging Essentverkoop

-261

-115

-96

-29

-5

Bruglening Enexis

-43

-150

-22

Rendement

Boekwinst vrijval effecten Saldo

-304

-157

-139

-222

-70

Totaal

-1.017

-868

-916

-999

-847

Saldo financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie bestaat geheel uit het renteresultaat zijnde het saldo van de kostenplaats kapitaallasten. Het renteresultaat bestaat uit het verschil tussen enerzijds de werkelijke rentelasten over 2023 en anderzijds de rente die we doorbelasten naar de verschillende taakvelden. De paragraaf Financiering vermeldt de systematiek met betrekking tot het renteresultaat. Voor de begroting 2023-2026 is de omslagrente bepaald op 1,0%.

Wat mag dat kosten?

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten

2.048

3.275

3.821

5.679

8.863

5.502

Baten

-67.388

-68.717

-70.229

-71.591

-74.958

-71.550

525

809

532

540

547

557

-64.814

-64.633

-65.876

-65.372

-65.548

-65.491

Mutatie reserves Resultaat

Verplichte indicatoren uit het BBV

Indicator

Eenheid

Jaar Waarde Bron

Beschrijving

Woonlasten éénpersoons huishouden

euro

2021

744

COELO, Groningen

Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

Woonlasten meerpersoons huishouden

euro

2021

790

COELO, Groningen

Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

WOZ-waarde woningen

dzd euro

2021

264

CBSStatistiek Waarde Onroerende Zaken

De gemiddelde WOZ waarde van woningen.

Verbonden partijen ● Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) ● CSV Amsterdam BV ● Enexis NV ● Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV ● Bank Nederlandse Gemeenten

3.2 Overhead Overhead omvat alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Hiertoe behoren in ieder geval leidinggevenden in het primair proces, de ondersteuning vanuit de afdeling bedrijfsvoering op de “PIOFACH” functies (Personeel, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Automatisering, Communicatie, Huisvesting) en overige kosten niet toe te delen aan de taakvelden in het primaire proces. Wij hanteren de definitie die in het BBV wordt gehanteerd. Hierin worden ook de kosten meegenomen voor huisvesting, facilitaire zaken, ICT en overige. De laatste omvat kosten voor uitvoering van de algemene taken van de eigen gemeentelijke organisatie zoals onder andere verzekeringskosten, opleidingskosten en aanvullende personeelskosten. Overhead mag wel worden toegerekend aan grondexploitatie, investeringen en andere (subsidie)projecten en lokale heffingen. Kostprijsberekening Waar een integrale kostprijs berekend dient te worden, zal overhead extra comptabel toegerekend worden op basis van FTE inzet per taakveld. (bedrag x 1.000) Omschrijving

Personeel

Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 na 2023 2024 2025 2026 wijziging 2022 6.144

7.423

8.436

8.254

7.996

738

892

882

880

897

895

ICT

1.792

1.667

2.367

2.365

2.265

2.338

Overig

1.456

1.876

1.860

1.944

2.144

2.221

-946

-704

-568

-302

10.225

10.912

12.841

12.875

13.000

13.147

Huisvesting en facilitair

Reserves Totaal

Wat mag dat kosten?

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten

14.857

16.402

17.971

17.860

17.662

17.751

Baten

-2.951

-2.958

-2.786

-946

-704

-568

-302

12.002

12.498

14.480

14.506

14.573

14.662

Mutatie reserves Resultaat

Verplichte indicatoren uit het BBV

Indicator

Eenheid

Jaar Waarde Bron

Beschrijving

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

2023

206,09 Eigen FTE gegevens

Het gaat hier om de toegestane formatie in fte voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari. Uitgangspunt is het vastgestelde formatieplan, dus niet de werkelijke bezetting.

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

2023

198,12 Eigen gegevens

Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is, dus niet om de toegestane formatieve omvang uit het formatieplan.

Apparaatskosten

Kosten per 2023 inwoner

641,10 Begroting gemeente

Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken.

Externe inhuur

Kosten 2023 inhuur externen als % van totale loonsom + kosten inhuur externen

6,96%

Begroting gemeente

Onder externe inhuur wordt verstaan: het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de gemeente in dienst zijnde opdrachtgever, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt.

Overhead

% van totale lasten

2023 13,66% Begroting gemeente

Overheadkosten: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.

3.3 Heffing VPB Vanaf 1 januari 2016 worden onder andere de grondexploitaties als vpb-plichtig aangemerkt. Het gevolg hiervan is dat over toekomstige winsten behaald uit onder andere de grondexploitaties vennootschapsbelasting betaald moeten worden. Binnen de gemeente Leudal wordt rekening gehouden met een VPB plicht van € 20.000. Wat mag dat kosten

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022 Lasten

-13

Baten

Mutatie reserves

-13

Resultaat

3.4 Onvoorzien Vanaf 2022 bedraagt de post onvoorzien € 51.000. De post onvoorzien wordt alleen gebruikt om incidentele tegenvallers die onvoorzien, onontkoombaar, onuitstelbaar en in principe groter zijn dan € 10.000 op te vangen. Wat mag dat kosten?

Onvoorzien

(bedrag x 1.000) Realisatie Begroting Primitieve Begroting Begroting Begroting 2021 na begroting 2024 2025 2026 wijziging 2023 2022

Lasten

Baten

Mutatie reserves

Resultaat

4 Paragrafen

4.1 Lokale heffingen 4.1.1 Algemeen De gemeenteraad heeft de bevoegdheid te bepalen welke belastingen een gemeente heft, welke heffingsmaatstaven worden gehanteerd en welke tarieven daarbij gelden. De gemeente is daarbij beperkt in de soorten belastingen / heffingen, die ze mag heffen. Deze zijn limitatief opgesomd in de gemeentewet. Naast de belastingen, heft de gemeenten rechten en leges voor individuele dienstverlening aan haar burgers. De tarieven van deze rechten en leges dienen zodanig vastgesteld te worden dat de geraamde opbrengsten de geraamde kosten voor het verlenen van diensten niet overschrijden. De heffing en inning van de belastingen van de gemeente Leudal is grotendeels ondergebracht bij de gemeenschappelijke regeling Belasting Samenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW). In Leudal worden de volgende belastingen en rechten geheven: Belastingen

Rechten

Onroerende-zaakbelasting

Afvalstoffenheffing

Toeristenbelasting

Rioolheffing Leges Begraafrechten Marktgelden

Tevens heft de gemeente nog baatbelastingen van zeer geringe omvang.

4.1.2 Beleid en tariefstelling Voor het heffen van de lokale heffingen hanteert de gemeenteraad enkele algemene uitgangspunten. Een uitgangspunt blijft bijvoorbeeld om zoveel mogelijk met kostendekkende tarieven te werken. Onderstaand een overzicht van gerealiseerde en geraamde opbrengsten: (bedrag x 1.000) Heffing

Realisatie 2021

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 na 2023 2024 2025 2026 wijziging

OZB

-6.428

-6.277

-6.889

-7.203

-7.530

-7.842

Rioolheffing

-4.837

-4.813

-4.794

-4.798

-4.801

Afvalstoffenheffing

-3.641

-3.532

-4.050

-3.886

-3.932

-4.033

Toeristenbelasting

-904

-858

Hondenbelasting

-224

-218

-4

-1.644

-1.030

Marktgelden

-5

-10

Begraafrechten

-10

-7

-17.697

-16.749

-17.638

-17.791

-18.169

-18.582

Baatbelasting Leges

Totaal

4.1.3 Onroerende-zaakbelastingen De onroerende-zaakbelastingen (OZB) worden in Leudal geheven bij eigenaren van woningen en niet-woningen en bij gebruikers van niet-woningen. Als grondslag voor deze belastingen wordt de waarde in het economische verkeer (WOZ-waarde) bepaald van elke onroerende zaak. Leudal hanteert tariefdifferentiatie bij het woning en niet-woning tarief. De OZB tarieven worden jaarlijks verhoogd met de in de meicirculaire gepubliceerde indexatie (pNB). Voor het jaar 2023 bedraagt deze indexering 3,1%. Daarnaast is bij de begroting 2021 2024 besloten om de OZB voor het jaar 2023 met 2% te verhogen.

4.1.4 Rioolheffing De rioolheffing wordt opgelegd aan de eigenaar van een perceel door middel van een vast bedrag per zelfstandig gedeelte conform de vastgestelde “Notitie omtrent gemeentelijke belastingen”. Uit deze notitie volgt onder meer dat er beperkte differentiatie plaatsvindt. Voor percelen die onderdeel uitmaken van een omsloten terrein bestemd voor verblijfsrecreatieve doeleinden wordt een tariefstelling van maximaal 60% toegepast. Met het vaststellen van het Gemeentelijk Rioleringsplan 2022-2027 (GRP) zijn ook de kaders voor de tariefstelling van de rioolheffing voor 2023 vastgesteld. Het tarief voor 2023 bedraagt € 282,51 per perceel of zelfstandige gedeelte daarvan. Voor de verblijfsrecreatieve doeleinden bedraagt het tarief € 169,50 en percelen met een WOZ-waarde minder dan € 30.000 bedraagt het tarief € 141,25.

(bedrag x 1.000) Berekening kostendekkendheid rioolheffing 2023 Kosten taakveld

Bedrag 3.614

Storting voorziening Riolering

133

Inkomsten taakveld (excl. heffingen)

-75

Netto kosten taakveld 7.2

Dekking

3.672

Toe te rekenen kosten: Overhead

354

Marktconforme rente

275

BTW

509

Totale kosten

4.810

Opbrengst heffingen

-4.793

Dekking

100%

4.1.5 Afvalstoffenheffing Vanaf 2022 wordt er op basis van een nieuwe inzamelsystematiek ingezameld. Het huishoudelijk afval binnen de 16 kernen wordt ingezameld volgens de diftar-systematiek waarbij de differentiatie bepaald wordt door het volume van de afvalcontainer (vastrecht) in combinatie en het aantal ledigingen. De inzameling van huishoudelijk afval wordt uitgevoerd door de Reinigingsdienst Maasland.

In het kader van de tariefstelling afvalstoffenheffing worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • kostendekking van 100%; •

verdeling van de kosten in vaste en variabele kosten, waarbij de differentiatie plaatsvindt op basis van de verwerkingskosten van het rest- en gft-afval;

•

vastrecht wordt opgelegd in het lopende belastingjaar 2023;

•

het aantal ledigingen wordt na afloop van het belastingjaar 2023 opgelegd, deze staan op de belastingaanslag van belastingjaar 2024.

Onderstaand is de conceptopbouw van de kostendekkendheid te zien. De bedragen zijn gebaseerd op de nu bekende gegevens en kunnen nog afwijken bij definitieve vaststelling van de tarieven. (bedrag x 1.000) Berekening kostendekkendheid afvalstoffenheffing 2023

Bedrag

Kosten taakveld

3.652

Inkomsten taakveld (excl. heffingen)

-311

Netto kosten taakveld 7.3

Dekking

3.341

Toe te rekenen kosten: Overhead

159

Kwijtschelding

BTW

467

Totale kosten

4.050

Opbrengst heffingen

-4.050

Dekking

100%

4.1.6 Hondenbelasting Conform het coalitieakkoord wordt vanaf het jaar 2023 geen hondenbelasting meer geheven binnen de gemeente Leudal.

4.1.7 Toeristenbelasting Op grond van artikel 224 Gemeentewet kan toeristenbelasting worden geheven voor personen die niet in de gemeente wonen, maar wel hier verblijven. Deze personen zijn niet als ingezetene in de basisregistratie personen ingeschreven. Hetgeen anders dan de naam doet vermoeden, alle overnachtingen (recreatief of beroepsmatig) tegen een vergoeding tot een belastingplicht leiden.

4.1.8 Leges De legesopbrengsten voor diensten die de gemeente op verzoek levert mogen, op basis van artikel 229 van de Gemeentewet, maximaal 100% kostendekkend zijn. Fiscaal gezien wordt daaraan voldaan wanneer de totale baten de totale lasten op verordening (macro) niveau niet overschrijden. De eisen van het BBV gaan een stuk verder dan de fiscale eisen. Er dient cijfermatig inzicht te worden gegeven met betrekking tot de kostendekkendheid van afzonderlijke onderdelen van de verordening. Minimale eis: per hoofdstuk van de legesverordening. Daarnaast moeten de achterliggende beleidskeuzes worden toegelicht. Uiteindelijk moet op termijn ook de kruissubsidiëring tussen titels, tussen hoofdstukken en binnen een bepaald hoofdstuk in de verordening worden toegelicht.

Voor 2023 wordt de Omgevingswet ingevoerd. Wat ook gevolgen heeft voor de hoogte van de leges en dekking voor titel 2 van de tarieventabel. Momenteel wordt hard gewerkt om de grondslagen alsmede de bijhorende tarieven te berekenen. Zodra dit in beeld is, wordt dit kenbaar gemaakt. (bedrag x 1.000) Berekening kostendekkendheid leges 2023

Bedrag

Kosten totaal

1.708

Baten totaal

-1.080

Dekking

Kostendekking leges Dekking titel 1

52,00%

Dekking titel 2

70,00%

Dekking titel 3

100,00%

4.1.9 Begraafrechten In het kader van de tariefstelling begraafrechten worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • •

streven naar een zo goed mogelijke onderhoudstoestand van de begraafplaatsen; streven naar een zo hoog mogelijke dekking van de exploitatielasten.

Voor 2023 is vooralsnog geen aanpassing voorzien. (bedrag x 1.000) Berekening kostendekkendheid begraafrechten 2023 Kosten taakveld

Bedrag

Dekking

Inkomsten taakveld (excl. heffingen) Netto kosten taakveld 0.64

Toe te rekenen kosten: Overhead

BTW Totale kosten

Opbrengst heffingen

-7

Dekking

44%

4.1.10 Marktgelden In het kader van de tariefstelling marktgelden worden de volgende uitgangspunten gehanteerd:

•

aansluiten bij tariefstelling voormalige gemeenten;

•

vergelijkbare tarieven met omliggende gemeenten;

• •

doorberekening elektriciteit en promotiekosten; 100% kostendekkende tarieven.

(bedrag x 1.000) Berekening kostendekkendheid marktgelden 2023

Bedrag

Kosten taakveld

Inkomsten taakveld (excl. heffingen)

-17

Netto kosten taakveld 0.64

-1

Dekking

Toe te rekenen kosten: Overhead

BTW Totale kosten

Opbrengst heffingen

-10

Dekking

111%

4.1.11 Kwijtschelding Bij de overgang van de uitvoering van de belastingen naar BsGW is de uitvoering op een aantal beleidsvlakken geharmoniseerd. Bij de kwijtschelding betekende de overgang naar BsGW feitelijk een verruiming van het beleid bij de verlening van automatische kwijtschelding. Ook voor 2023 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • •

hantering kwijtscheldingsnormen van 100%; kwijtschelding heeft betrekking op de afvalstoffenheffing (vastrecht), ledigingen (maximum van € 96,00);

•

automatische kwijtschelding vindt plaats conform toetsing door Inlichtingenbureau.

Voor 2023 wordt voor kwijtschelding een bedrag geraamd van € 83.000.

4.1.12 Woonlasten Onder woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een huishouden betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Onderstaand overzicht (bron: Provincie Limburg) geeft de effecten van de voorgestelde tarieven weer voor 2023. Tevens geeft dit overzicht de tariefontwikkeling van de drie belangrijkste gemeentelijke belastingen.

Jaar

OZB Rioolheffing

Afvalstoffenheffing

Totaal eigenaar

Totaal gebruiker

Eigenaar en gebruiker

2021

-286,69

-282,51

-225,80

-569,20

-225,80

-795,00

2022

-283,02

-282,51

-233,00

-565,53

-233,00

-798,53

2023

-283,02

-282,51

-233,00

-565,53

-233,00

-798,53

Met bovenstaande ontwikkelingen van de woonlasten maakt Leudal deel uit van de top 15 van goedkoopste gemeente van Limburg. In 2022 stond Leudal op plaats zes (bron: Provincie Limburg 2022). OZB

Rioolheffing

Afvalstoffenheffing

Totaal

Leudal

-283,02

-282,51

-233,00

-798,53

Weert

-300,2

-215,04

-294,66

-809,90

Nederweert

-366,49

-288,76

-217,62

-872,87

Roermond

-316,39

-188,26

-305,28

-809,93

Maasgouw

-249,15

-249,00

-276,00

-774,15

Echt-Susteren

-306,03

-269,10

-218,00

-793,13

Roerdalen

-284,7

-214,00

-326,00

-824,70

Peel en Maas

-274,6

-280,71

-222,00

-777,31

Horst aan de Maas

-399,99

-217,00

-255,10

-872,09

Gemiddeld

-308,95

-244,93

-260,85

-814,73

Gemeente

4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 4.2.1 Algemeen De risico’s waarmee gemeenten worden geconfronteerd, zijn de laatste jaren fors toegenomen. Denk aan risico’s op het terrein van aansprakelijkheid, financiën, imago en informatie. De complexiteit van projecten waarbij gemeenten zijn betrokken, nieuwe wet- en regelgeving en de decentralisaties werken deze risico’s onder meer in de hand. Bij publieke besluitvorming spelen veel aspecten een rol, zoals het beheersen van deze risico’s. Uitgangspunt is dat risicomanagement een onderdeel is van het integraal management. De regie wordt gehouden vanuit de risicobeheermatrix die twee keer per jaar wordt geactualiseerd. Deze paragraaf geeft de belangrijkste zaken hiervan weer. Achtereenvolgens wordt ingegaan op: •

Weerstandsvermogen;

•

Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit;

•

Een inventarisatie van de risico’s;

•

Relatie risico's en weerstandscapaciteit;

Het streven is om eind 2022 een vernieuwde nota rondom risicomanagement vast te stellen. Door de nieuwe nota willen we meer grip krijgen op onze risico’s en deze beter kwantificeren. Daarbij worden ook kaders gevormd waaraan een risico moet voldoen om deze op te nemen in de risicobeheermatrix om zo een volledig beeld van de risico’s te verschaffen. De door het BBV verplicht gestelde kaders blijven hierbij uiteraard van toepassing.

4.2.2 Weerstandscapaciteit Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: • •

De weerstandscapaciteit; dit zijn middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken; Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die materieel van invloed kunnen zijn op de meerjarige financiële positie.

De omvang van het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de begroting is. Dit is van belang bij een financiële tegenvaller. Door alert te zijn op het weerstandsvermogen, voorkomen we dat elke financiële tegenvaller leidt tot bezuinigingen. Inventarisatie weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente de beschikking heeft/kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken. De totale weerstandscapaciteit van de gemeente bestaat uit twee delen. Het eerste deel betreft de weerstandscapaciteit van het vermogen, ook wel incidentele weerstandscapaciteit genoemd. Deze weerstandscapaciteit kan slechts eenmalig worden ingezet om tegenvallers op te vangen. Het tweede deel is de weerstandscapaciteit van de exploitatie, ook wel de structurele weerstandscapaciteit genoemd. Deze capaciteit kan permanent worden ingezet om tegenvallers op te vangen. Belangrijkste componenten hiervan voor Leudal zijn de post (structureel) onvoorzien en de ruimte tot 100% kostendekkendheid van leges en heffingen. Voor beiden wordt als voorwaarde gesteld dat de inzet plaatsvindt zonder dat het bestaande beleid in gevaar komt. Vooral om die laatste reden is de algemene reserve in de weerstandscapaciteit van het vermogen de belangrijkste component. Voor de gemeente Leudal bestaat de weerstandscapaciteit uit: • • • •

de algemene reserve; de post onvoorzien en de begrotingsruimte (bij de jaarrekening het saldo); de stille reserves; de onbenutte belastingcapaciteit.

De beschikbare weerstandscapaciteit is:

(bedrag x 1.000) Realisatie 2021 Algemene reserve 31-12-

Begroting na Primitieve wijziging 2022 begroting 2023

10.095

Algemene reserve 1-1Onvoorzien/saldo rekening

11.966

2.310

999

2.102

Begrotingsruimte Stille reserves

p.m.

Onbenutte belastingcapaciteit

3.404

3.267

3.336

15.601

17.543

16.301

Totaal

Samenvattend bedraagt de weerstandscapaciteit van de gemeente Leudal € 452 per inwoner (aantal inwoners 36.100).

4.2.3 Risico's Voor de begroting 2023-2026 is de risicobeheermatrix opgesteld. De risico's die in de risicobeheermatrix worden benoemd zijn onder te verdelen in structurele risico's en incidentele risico's. De risicobeheermatrix is opgenomen in de bijlage.

4.2.4 Onderlinge relatie Onderdeel van de programmabegroting is het weerstandsvermogen en de risicobeheersing. Hierbij wordt inzichtelijk gemaakt in welke mate de gemeente de ingeschatte risico’s kan opvangen, wanneer deze zich voordoen. Met ingang van de jaarstukken 2020 wordt een onderscheid gemaakt tussen het incidentele en structurele weerstandsvermogen. Deze zijn beide toegevoegd, waarbij tevens een analyse is toegevoegd. De stand van de algemene reserve is gebaseerd op de 1 e raadsrapportage 2022 en de belastingcapaciteit op basis van de jaarstukken 2021. Incidenteel weerstandsvermogen: (bedrag x 1.000) Incidenteel weerstandsvermogen

2023

2024

2025

2026

Algemene reserve stand 1-1-

11.966

Incidentele begrotingsruimte

-580

-151

-69

1.051 >=1,0 en <=1,4

Weerstandsvermogen o.b.v. algemene reserve

10,83

11,24

11,40

11,39

Minimaal benodigde weerstandscapaciteit

1.051

Incidentele risico's Ideale bandbreedte

De gemeente Leudal is in staat om de incidentele risico's op te vangen als deze zich in enig jaar allemaal tegelijk voordoen. De ratio is in alle jaren boven 10 en daarmee zeer sterk. Voor nu is de algemene reserve van voldoende omvang om ook naar de toekomst toe een verhoging van incidentele risico's op te vangen.

Structureel weerstandsvermogen: (bedrag x 1.000) Structureel weerstandsvermogen

2023

2024

2025

2026

Onbenutte belastingcapaciteit

3.336

3.021

2.697

2.383

1.579

1.278

3.661

-358

911 >=1,0 en <=1,4

Weerstandsvermogen o.b.v. algemene reserve

5,45

4,77

7,03

2,28

Minimaal benodigde weerstandscapaciteit

911

Onvoorzien structureel Structurele begrotingsruimte Structurele risico's Ideale bandbreedte

De gemeente Leudal is in staat om structurele risico's op te vangen indien deze zich voordoen. Dit is voor het jaar 2026 niet mogelijk uit de structurele begrotingsruimte. Wanneer alle structurele risico's zich voordoen, en verder geen wijzigingen plaatsvinden in het begrotingssaldo, dient de gemeente te bezuinigen of aanspraak te maken op de onbenutte belastingcapaciteit om een structureel sluitende begroting aan te aanbieden. Daarnaast wordt opgemerkt dat voor de diverse PM posten ruimte is binnen de gemeentelijke begroting om deze structureel op te vangen. Op basis van de verwerkte voorstellen is in onderstaande tabel weergegeven welke bedragen structureel behaald moeten worden: Tekort/overschot t.o.v. structurele begrotingsruimte

(bedrag x 1.000) 2023

2023

2024

2025

1.579

1.278

3.661

-358

Structurele risico's

911

Tekort/overschot

668

367

2.750

-1.269

Structurele begrotingsruimte

4.2.5 Financiële kengetallen Begroti Beoordeli ng na Begroti Begroti Begroti Begroti ng Leudal Bij ultimo jaar Realisat wijzigin ng ng ng ng Bandbree begroting ie 2021 g 2022 2023 2024 2025 2026 dte s jaar

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Leudal&id=bb66cc6a-f72a-4106-b6e2-b9f03de38ef6